Author: bachdn

Dự án điện gió được triển khai tại Hướng Hóa. Ảnh: Nguyên Lý/TTXVN

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn yêu cầu phân nhóm toàn bộ dự án, lập kế hoạch chi tiết, kiểm soát tiến độ, gắn với giải ngân hàng tháng và kiểm tra tiến độ hàng tuần. Các dự án chậm tiến độ, đầu tư cầm chừng phải được rà soát, xử lý theo quy định; năng lực nhà đầu tư phải được đánh giá thực chất, không để dự án nằm kéo dài trên hồ sơ. Hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư phải hoàn thành trong tháng 10, chậm nhất đầu tháng 11/2026.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, Quảng Trị có 12.963,4 MW công suất nguồn điện đến năm 2030. Tính cả nguồn hiện có, tổng công suất dự kiến đạt khoảng 14.491 MW.

Hiện nay toàn tỉnh Quảng Trị có 40 nhà máy điện vận hành thương mại, tổng công suất trên 1.464 MW, cùng 1.524 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 148 MW. Phần công suất còn lại đang ở các giai đoạn thực hiện đầu tư; trong đó, 6 dự án đang thi công nhưng vướng giải phóng mặt bằng; 27 dự án đã có nhà đầu tư nhưng chưa khởi công; 8 dự án đang điều chỉnh chủ trương đầu tư; 4 dự án đã được chấp thuận chủ trương nhưng chưa chọn được nhà đầu tư; 26 dự án đang thẩm định chủ trương và 21 dự án chưa có hồ sơ đề xuất.

Tỉnh Quảng Trị rà soát và xác định có 17 dự án năng lượng chậm tiến độ với tổng công suất hàng nghìn MW. Vướng mắc tập trung ở giải phóng mặt bằng, đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, điều chỉnh chủ trương đầu tư, đấu nối hạ tầng, xác định giá điện và nguồn vốn. Việc rà soát năng lực nhà đầu tư được tỉnh quan tâm đặt ra nhằm phân loại rõ dự án có khả năng tiếp tục triển khai, dự án nào cần tháo gỡ và dự án phải xử lý theo quy định nếu không còn đủ điều kiện thực hiện.

Một nút thắt khác là hạ tầng truyền tải cũng là vấn đề nan giải mà tỉnh cần phải tập trung giải quyết. Theo EVN, đến năm 2030, riêng Quảng Trị cần truyền tải khoảng 13.700 MW; nguồn điện đấu nối vào lưới 110 kV dự kiến tăng thêm hơn 2.400 MW, nâng tổng công suất nguồn đấu nối vào lưới điện phân phối lên khoảng 3.000 MW. Quy mô nguồn tăng nhanh có nguy cơ gây quá tải một số đường dây như Đông Hà – Lao Bảo, Đông Hà – Đồng Hới, Tuyên Hóa – Sông Gianh và Ba Đồn – Đồng Hới.

Để đưa nguồn điện mới lên lưới, tỉnh Quảng Trị đang thúc đẩy hoàn thành các công trình truyền tải quan trọng như Trạm cắt 500 kV Quảng Trị 2 và đường dây 500 kV, Lao Bảo – Quảng Trị 2, Trạm biến áp 500 kV Lao Bảo. Riêng tuyến đường dây này dài khoảng 34,58 km, tổng mức đầu tư hơn 1.258 tỷ đồng.

Trong khi đó, phụ tải tại chỗ của tỉnh Quảng Trị còn thấp. EVN dự báo công suất phụ tải năm 2030 của tỉnh khoảng 792 MW, trong khi tổng công suất nguồn dự kiến 14.491 MW, cao gấp 18,3 lần. Khoảng cách lớn này đặt ra yêu cầu cho tỉnh Quảng Trị là việc cân đối vừa tăng khả năng truyền tải điện ra ngoài tỉnh, vừa thu hút các ngành công nghiệp sử dụng điện lớn.

Doanh nghiệp hưởng ứng

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TPHCM, quỹ nhà ở cho thuê thuộc tài sản công trên địa bàn hiện có 13.668 căn và 40.980 chỗ ở cho sinh viên. Bên cạnh nguồn nhà ở xã hội cho thuê trong các dự án nhà ở xã hội không dùng vốn đầu tư công, TPHCM đang thúc đẩy việc tập trung đầu tư xây dựng và tạo lập nhà ở xã hội cho thuê.

Trên thực tế, TPHCM đã phát triển nhiều dự án nhà ở cho thuê và rất thành công. Chẳng hạn, Khu lưu trú công nhân Thiên Phát có hơn 350 căn hộ, mỗi căn rộng 35 m2, được thiết kế khép kín với phòng khách, phòng ngủ, bếp và nhà vệ sinh. Đáng chú ý, giá thuê chỉ từ 1,8 – 2 triệu đồng/tháng.

Là người đi tiên phong trong việc xây dựng nhà ở cho thuê, ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty Lê Thành cho biết, doanh nghiệp đang phục vụ khoảng 4.500 hộ thuê, bao gồm nhiều loại hình cả căn hộ cho thuê và phòng nhỏ. Hiện, Lê Thành đang thi công khoảng 2.500 căn nhà xã hội bán, cho thuê và chuẩn bị các thủ tục đầu tư tiếp 3.000 căn từ quỹ đất sẵn có.

Tương tự, ông Lê Như Thạch, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Bcons cho biết, đang vận hành khoảng 3.000 căn hộ và phòng cho thuê, với giá mỗi tháng từ khoảng 2,5 triệu đồng đến dưới 6 triệu đồng/phòng. Bcons đang xây khoảng 6.000 căn hộ cho thuê khác và cam kết phát triển 10.000 căn trong thời gian tới. Ông Thạch khẳng định, quỹ nhà cho thuê của Bcons được hình thành từ quá trình tích lũy lâu dài, tiết kiệm nguồn lực và chủ động giữ lại một phần quỹ nhà để phục vụ chính người lao động của doanh nghiệp.

Một khu nhà ở cho thuê của Công ty Lê Thành Ảnh: D.Q

“Chúng tôi không làm các dự án nhà xã hội, nhà cho thuê độc lập mà ghép trong các dự án nhà thương mại, để cùng sử dụng chung hạ tầng, tiện ích, đảm bảo người thuê căn hộ hay thuê phòng nhỏ đều có tiện ích đầy đủ”, ông Thạch nói.

Một “ông lớn” khác của TPHCM là Becamex IDC cũng triển khai 6 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô gần 10.500 căn, phục vụ khoảng 31.000 người. Hiện, Becamex IDC đã thi công 2 dự án chung cư cao tầng là nhà ở xã hội Khu 6 Việt Sing (phường Thuận Giao) và nhà ở xã hội Khu 5 Định Hòa (phường Chánh Hiệp) với hơn 4.200 căn. Bốn dự án còn lại là Khu 3 Định Hòa giai đoạn 1, Khu 4 Định Hòa, Khu 2 Việt Sing, Khu 7 Việt Sing có tổng quy mô hơn 6.200 căn.

Giai đoạn tiếp theo, Becamex IDC thực hiện các dự án nhà ở xã hội còn lại với tổng quy mô dự kiến hơn 34.000 căn hộ trên quỹ đất sạch gần 70 ha đã có hạ tầng, đáp ứng chỗ ở cho 100.000 người.

Ủng hộ tối đa

Theo ông Khải Quốc Bình, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, để phát triển nhà ở cho thuê trong thời gian tới, TPHCM thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp. Cụ thể, triển khai đầu tư công các dự án nhà ở cho thuê, đẩy nhanh thủ tục và sớm khởi công xây dựng, đồng thời giao Quỹ phát triển nhà ở tập trung tạo lập nhà ở để cho thuê. TPHCM đang có gói hỗ trợ toàn bộ lãi suất đối với dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân được Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TPHCM (HFIC) cho vay hỗ trợ lãi suất với mức vốn tối đa 200 tỷ đồng/dự án, thời hạn không quá 7 năm.

Để thu hút các nhà đầu tư tham gia đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê, TPHCM sẽ bổ sung loại hình nhà ở cho thuê vào danh mục dự án được hỗ trợ, đồng thời bổ sung nâng mức vốn vay tối đa của dự án được ngân sách hỗ trợ lãi suất từ 200 tỷ đồng/dự án lên 300 tỷ đồng/dự án. Hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc phạm vi dự án nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án, hỗ trợ giảm giá thuê nhà đối với các đối tượng nhà ở xã hội đăng ký thuê loại hình nhà ở cho thuê do doanh nghiệp đầu tư…

Phát biểu tại Hội nghị triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn TPHCM mới đây, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TPHCM khẳng định sẽ ủng hộ tối đa để phát triển nhà ở cho thuê đối với các dự án phát triển nhà ở cho thuê bằng quỹ đất nhà nước hay quỹ đất của doanh nghiệp tự tạo.

“Thành phố sẽ ủng hộ tối đa, thống nhất tạo luồng xanh thủ tục cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, giao Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Tài chính tham mưu cụ thể về xây dựng luồng xanh cho các dự án, coi đây là trách nhiệm mang tính nhân văn”, ông Được nói.

Lãnh đạo xã Yên Thọ trực tiếp có mặt tại hiện trường chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng.

Đối với mỗi người dân thôn Phúc Đường, điểm ngầm tràn tại vị trí km 36 + 170 trên Đường tỉnh 520 là một nỗi ám ảnh. Vào mùa mưa, điểm tràn này thường xuyên ngập sâu trong nước từ 1 đến 1,5m khiến giao thông bị chia cắt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Chính vì vậy, khi được Nhà nước đầu tư cây cầu Tiên Thắng bắc qua điểm tràn này, người dân trong thôn ai cũng vui mừng. Được sự tuyên truyền, vận động của thôn, của xã, gia đình bà Phạm Thị Quyền cùng với 5 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án xây dựng cầu Tiên Thắng đã tình nguyện hiến khoảng 1.450m2 đất ở, đất sản xuất cùng với tháo dỡ, giải toả vật kiến trúc, cây cối để bàn giao mặt bằng ngay sau khi có quyết định thực hiện dự án.

Xác định công tác giải phóng mặt bằng phải đi trước một bước, đối với mỗi dự án được triển khai, ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, xã đã thông báo rộng rãi đến Nhân dân về thông tin dự án, số hộ có thể bị ảnh hưởng, tác động của dự án đối với phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Ông Đỗ Thanh Minh, Chủ tịch UBND xã Yên Thọ cho biết: “Xã đã phân công cán bộ phụ trách địa bàn phối hợp cùng với thôn đến từng hộ gặp gỡ, vận động, tạo sự đồng thuận và lan tỏa tinh thần đồng thuận trong cộng đồng”.

Xã Yên Thọ và nhà thầu thi công huy động máy móc, nhân lực hỗ trợ các hộ tháo dỡ công trình, bàn giao đất cho Nhà nước triển khai dự án.

Chính nhờ có sự đồng thuận, ủng hộ của các hộ dân bị ảnh hưởng, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án xây dựng cầu Tiên Thắng đã hoàn thành ngay từ khi dự án được khởi công. 100% diện tích đất cần thu hồi phục vụ dự án đều do người dân hiến tặng, ngân sách địa phương không phải chi trả giải phóng mặt bằng.

Mặt bằng được bàn giao sớm đã tạo điều kiện thuận lợi để nhà thầu tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu rút ngắn thời gian hoàn thành, đưa vào sử dụng.

Ông Bùi Khắc Trung, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV 172, đơn vị thi công công trình cầu Tiên Thắng khẳng định: “Mặc dù thời gian thi công công trình là 300 ngày nhưng được bàn giao mặt bằng sớm là điều kiện thuận lợi để chúng tôi tập trung máy móc, nhân lực tổ chức thi công, phấn đấu hoàn thành công trình trước thời hạn hợp đồng”.

Đơn vị thi công huy động máy móc hỗ trợ các hộ tháo dỡ công trình, vật kiến trúc trên diện tích đất hiến cho Nhà nước triển khai dự án.

Không chỉ dự án xây dựng cầu Tiên Thắng, thời gian qua, trên địa bàn xã Yên Thọ, phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” đã được thực hiện tại nhiều dự án phục vụ dân sinh. Đối với người dân, để có được sự đồng thuận, mỗi dự án phải thực sự phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế – xã hội, đem lại những lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Trong 25 nghị quyết mà HĐND TPHCM đã thông qua để triển khai Luật Phát triển đô thị, Nghị quyết quy định về việc áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với những công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm đang được cấp xã, phường đặc biệt quan tâm. Nghị quyết chính thức có hiệu lực từ ngày 1-10, giao trực tiếp thẩm quyền xử lý cho chủ tịch UBND cấp xã.

Xác định đúng trường hợp vi phạm

Sau 18 năm sử dụng, căn nhà của ông Trần Văn Út (xã Bình Lợi, TPHCM) đã xuống cấp, mái và tường thấm nước, nền nhà ngập nước mỗi khi mưa lớn. Vừa qua, ông Út sửa chữa một số hạng mục như nâng nền, thay mái, gia cố tường nhưng không cơi nới diện tích, không thay đổi kết cấu chịu lực nên không xin giấy phép xây dựng. Khi nắm thông tin về quy định mới, ông Út lo lắng không biết có thuộc diện bị áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước hay không.

Giải đáp những băn khoăn từ thực tế, Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Trần Quang Lâm cho biết, trường hợp sửa chữa công trình không ảnh hưởng, không thay đổi kết cấu chịu lực thì không phải xin giấy phép xây dựng; trường hợp pháp luật quy định phải xin phép thì yêu cầu thực hiện nghiêm.

Theo ông Trần Quang Lâm, điều quan trọng khi triển khai quy định mới là xác định chính xác công trình, hành vi vi phạm và điều kiện áp dụng. Biện pháp ngừng cung cấp điện, nước chỉ được áp dụng trong những trường hợp cần thiết, khi người vi phạm không chấp hành yêu cầu chấm dứt vi phạm của cơ quan có thẩm quyền.

Công chức phường Long Phước (TPHCM) kiểm tra công trình xây dựng trên địa bàn. Ảnh: PHƯƠNG UYÊN

Từ yêu cầu xác định đúng đối tượng và tuân thủ trình tự, thủ tục, các địa phương đang chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thực hiện quy định mới. Theo lãnh đạo UBND xã Bình Lợi, khi triển khai phải xác định rõ đối tượng, tình trạng pháp lý của công trình và mức độ tuân thủ quy định. Địa phương đã xây dựng kế hoạch tập huấn, quán triệt quy định, tập trung hướng dẫn về thẩm quyền và thủ tục áp dụng biện pháp này.

UBND xã Bình Lợi cũng đang tham mưu Đảng ủy xã kiện toàn quy chế phối hợp phòng ngừa, giám sát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng nhiều hình thức.

Quy định mới đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong xử lý các công trình vừa vi phạm trật tự xây dựng vừa không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy. Tại xã Bà Điểm, có một số cơ sở đang rơi vào trường hợp này.

Phó Chủ tịch UBND xã Bà Điểm Dương Văn Phúc cho biết, địa phương đã xây dựng kế hoạch triển khai nghị quyết HĐND TPHCM đến các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn. Trong đó, việc xử lý đòi hỏi sự phối hợp giữa các lực lượng, tránh chồng chéo.

Một vấn đề được các địa phương đặc biệt quan tâm là trường hợp công trình vi phạm sử dụng chung nguồn điện, nước với các hộ dân hoặc cơ sở khác. Nếu không xác định chính xác phạm vi và đối tượng, việc thực hiện có thể ảnh hưởng đến những người không liên quan đến hành vi vi phạm. Do đó, khi phát hiện vi phạm, địa phương cần rà soát tình trạng sử dụng thực tế, xác định chính xác đối tượng vi phạm và kiểm tra các hồ sơ pháp lý liên quan để làm cơ sở xử lý.

Phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát quyền lực

Việc phân cấp thẩm quyền ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình vi phạm cho chủ tịch UBND cấp xã đòi hỏi cơ chế vận hành chặt chẽ, bởi biện pháp này tác động trực tiếp đến hoạt động của người dân, doanh nghiệp và tổ chức.

Theo ông Nguyễn Văn Đạt, Chủ tịch UBND phường Bình Thới, khi chủ tịch UBND cấp xã được giao quyết định ngừng cung cấp điện, nước, trách nhiệm của người quyết định phải được xác định rõ, gắn với điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định. Người có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

Bên cạnh đó, cần làm rõ ranh giới thẩm quyền giữa cấp xã và cấp thành phố khi áp dụng biện pháp này; xác định trường hợp nào thuộc thẩm quyền của cấp xã, trường hợp nào thuộc thẩm quyền cấp thành phố. Việc phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm sẽ giúp quá trình thực hiện thống nhất, hạn chế lúng túng khi xử lý những trường hợp cụ thể.

Lưu ý về kiểm soát quyền lực ở cấp cơ sở, ThS Nguyễn Nhật Khanh, Trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TPHCM, cho rằng thành phố nên chuẩn hóa quy trình thống nhất cho toàn bộ phường, xã. Từng quyết định phải có hồ sơ xác định rõ công trình, hành vi vi phạm thuộc trường hợp được áp dụng, biên bản kiểm tra, văn bản yêu cầu chấm dứt vi phạm đã được giao hợp lệ, phạm vi và thời hạn ngừng cung cấp. Các quyết định cũng cần được số hóa để cơ quan cấp trên kiểm tra, giám sát và truy xuất trách nhiệm.

Cũng theo ThS Nguyễn Nhật Khanh, cần có cơ chế kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với những địa phương có số lượng quyết định ngừng cung cấp điện, nước bất thường, quá cao hoặc quá thấp so với tình hình vi phạm thực tế. Qua đó, phòng ngừa cả tình trạng lạm dụng quyền gây khó cho người dân, doanh nghiệp và tình trạng né tránh thực hiện quyền vì ngại va chạm.

Đối với những vi phạm có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng người dân, nhất là tại cơ sở karaoke hay vũ trường, cần xử lý nghiêm để ngăn ngừa rủi ro. Với những vi phạm xây dựng chưa gây nguy hiểm tức thời, chính quyền cần thông báo, tạo cơ hội để người dân tự khắc phục trước khi áp dụng biện pháp xử lý. Đồng thời, cần có cơ chế khôi phục cung cấp điện, nước nhanh chóng sau khi vi phạm được khắc phục.

PHÁT HUY LỢI THẾ “CỬA NGÕ”

Tỉnh có định hướng 11 xã sẽ lên phường trong năm 2026 và Bình Phú là một trong những địa phương đã và đang đi đầu về mức độ chuẩn bị. 

Một góc đô thị Bình Phú.

Chủ tịch UBND xã Bình Phú Lê Văn Chính cho biết: “Địa phương hoàn tất việc thu thập dữ liệu dân cư, tổng hợp đầy đủ các tiêu chí theo quy định đối với đơn vị hành chính đô thị loại phường và hiện đang trình Bộ Nội vụ thẩm định. Nếu được thông qua, xã Bình Phú sẽ chính thức trở thành phường Bình Phú trong quý 4-2026”.

Xã Bình Phú hiện nay được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Bình Phú vốn là đô thị của huyện Cai Lậy trước đây, cùng 2 xã Cẩm Sơn và Phú An. 

Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên hơn 47 km², dân số là 51.564 người, mật độ 1.096 người/km², tỷ lệ dân số thành thị đã chiếm 51,58%, tập trung chủ yếu dọc Quốc lộ 1 và các trục đường huyện, liên xã. 

“Việc lên phường không làm thay đổi các giá trị cộng đồng, phong tục, tập quán hay đời sống tín ngưỡng, tôn giáo của người dân địa phương, hiện nay, địa phương có 3 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh và Khu di tích Chiến thắng Ba Rài, là xã An toàn khu trong 2 cuộc kháng chiến. 

Mô hình chính quyền đô thị được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn để đầu tư, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống, nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu của Nhân dân”.

CHỦ TỊCH UBND XÃ BÌNH PHÚ LÊ VĂN CHÍNH      

Theo Quyết định 525 ngày 23-2-2026 của UBND tỉnh về công bố danh mục đô thị đạt tiêu chuẩn phát triển, đô thị Bình Phú tiếp tục được công nhận, chuyển tiếp là đô thị loại III, một nền tảng quan trọng để hoàn thiện hồ sơ nâng cấp lên phường.

Có thể nói, vị trí địa lý của Bình Phú có nhiều thuận lợi, không chỉ nằm trên trục Quốc lộ 1, xã còn có tuyến cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận đi ngang qua, cùng các tuyến đường tỉnh 875B, đường huyện 57B, đường huyện 63, tạo thành mạng lưới giao thông liên vùng. 

Kế thừa vai trò từng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của huyện Cai Lậy cũ, Bình Phú hiện là đô thị trung tâm của cụm liên xã, nơi hoạt động thương mại – dịch vụ diễn ra sôi động, từng bước trở thành điểm trung chuyển hàng hóa giữa các địa phương lân cận trong tỉnh. 

Nhìn chung, cơ cấu kinh tế của xã chuyển dịch rõ nét. Tỷ trọng công nghiệp – xây dựng và thương mại – dịch vụ hiện chiếm trên 71% trong cơ cấu kinh tế địa phương, giữ vai trò chủ đạo; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp cũng đạt tương ứng trên 71% tổng số lao động. 

Toàn xã hiện có 158 doanh nghiệp và 1.576 cơ sở sản xuất, kinh doanh, thu hút hàng ngàn lao động, trong đó có những doanh nghiệp quy mô lớn trong lĩnh vực may mặc, chế biến nông sản. 

Nông nghiệp công nghệ cao với các loại cây ăn trái chủ lực như: Sầu riêng, mít cũng được xã chú trọng, với 24 mã số vùng trồng với diện tích trên 1.800 ha và 8 cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. 

Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt trên 75 triệu đồng, cao hơn mức bình quân chung của tỉnh (67 triệu đồng); tỷ lệ hộ nghèo đa chiều chỉ còn 1,43%.

BÌNH PHÚ CHUẨN BỊ LÊN PHƯỜNG 

Về lợi ích cụ thể khi xã Bình Phú chính thức lên phường, đồng chí Lê Văn Chính khẳng định, đây sẽ là cơ hội để địa phương được tỉnh và Trung ương quan tâm đầu tư nhiều hơn so với trước đây. 

May mặc là một trong những ngành thế mạnh tại xã Bình Phú.

Nguồn lực sẽ tập trung cho phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đầu tư xây dựng cơ bản, chỉnh trang đô thị theo hướng văn minh, hiện đại – từng bước nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Hạ tầng kỹ thuật đô thị của xã Bình Phú trong những năm qua có bước phát triển đáng ghi nhận. 

Toàn bộ 43/43 tuyến đường đô thị, gồm 8 tuyến đường huyện và 35 tuyến đường ấp, liên ấp, đã được nhựa hóa với tổng chiều dài hơn 104 km, được bố trí đầy đủ hệ thống chiếu sáng, biển báo, gờ giảm tốc bảo đảm an toàn giao thông. 

Tỷ lệ hộ dân sử dụng điện, nước sạch và nước hợp vệ sinh đều đạt 100%. Trung tâm Y tế khu vực quy mô 115 giường bệnh, cùng mạng lưới trạm y tế cơ sở đang đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh cho người dân trong và ngoài địa bàn.

Về giáo dục, các trường học trên địa bàn xã được đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất, đáp ứng nhu cầu dạy và học tại địa phương. 

Đời sống văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên, với 100% ấp giữ vững danh hiệu ấp văn hóa, gần 96% hộ đạt chuẩn gia đình văn hóa, cùng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao như: Nhà thi đấu đa năng, sân vận động, công viên, quảng trường trung tâm hành chính được đầu tư khang trang.

Nhìn về chặng đường sắp tới, theo đồng chí Lê Văn Chính, sau khi được Chính phủ công nhận lên phường, chính quyền địa phương sẽ tập trung phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội gắn với công tác giảm nghèo, chăm lo cho các gia đình chính sách, người có công với cách mạng, vốn là một truyền thống được xã duy trì tốt nhiều năm qua, với hàng ngàn suất quà và hàng chục căn nhà tình nghĩa được trao tặng, sửa chữa mỗi năm.

Địa phương đẩy mạnh mời gọi, thu hút doanh nghiệp đầu tư trên địa bàn, nhất là trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụ hậu cần, phù hợp với định hướng quy hoạch tỉnh đã điều chỉnh, xác định Bình Phú là đô thị phát triển bổ trợ cho cực tăng trưởng Cai Lậy, là trung tâm phân phối, điều tiết nông sản chủ lực của khu vực. 

2 tuyến đường tỉnh mới là ĐT.868B và ĐT.880 được chuẩn bị triển khai xây dựng qua địa bàn xã được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực bứt phá cho kinh tế – xã hội địa phương trong thời gian tới.

Công tác xây dựng cơ bản, cải tạo hệ thống giao thông nông thôn tiếp tục gắn với bảo đảm an sinh xã hội, để đời sống người dân phường Bình Phú ngày càng được nâng cao. 

Theo chia sẻ UBND xã, thế mạnh lớn nhất hiện nay của địa phương chính là việc tập trung phát triển các doanh nghiệp, xí nghiệp nhằm giải quyết việc làm tại chỗ cho người lao động, tạo nền tảng bền vững cho một đô thị đang từng ngày chuyển mình.

Với những kết quả đạt được về hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ, thủ tục, xã Bình Phú đang đứng trước cơ hội lớn để chính thức khoác lên mình diện mạo mới – phường Bình Phú – đô thị trung tâm liên xã năng động, hiện đại.

Đường Tiểu La đang đẩy nhanh tiến độ để giảm tải khối lượng trước mùa mưa.

Áp lực đẩy nhanh tiến độ dự án

Ghi nhận thực tế tại tuyến ĐH24.QS đi cầu Gia Hội (xã Quế Sơn, TP Đà Nẵng), dự án đang huy động máy móc và nhân công để thi công nền đường nhưng chưa thể đẩy nhanh tiến độ do thời tiết vừa mới tạnh mưa. Dù vậy, nhà thầu là Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Sơn Châu phải hoàn thành công trình vào tháng 10-2026 để bảo đảm tiến độ giải ngân của địa phương. Đây là một trong số rất nhiều công trình, dự án trên địa bàn xã Quế Sơn phải chạy đua với thời gian để về đích trước mùa mưa.

Tương tự, tại xã Thăng Bình, các dự án trọng điểm đều đã được triển khai thi công và bước vào chặng nước rút để hoàn thành. Tại dự án đường Tiểu La (Tiểu La – Tư Thiết), Công ty cổ phần Nhật Huy Group đang tổ chức 3 mũi thi công để thực hiện các hạng mục như hệ thống thoát nước dọc, cống hai cửa, san nền, tập kết vật liệu, đổ bê tông cống… Hiện dự án đã triển khai thi công được khoảng 500m ống nước, lắp gần 300m bi cống; hệ thống điện cơ bản đã di dời xong. Tuy nhiên, công trình đang đối mặt với bài toán thời tiết do sắp bước vào mùa mưa. Đặc thù dự án vừa thi công vừa khai thác giao thông nên sẽ gặp không ít trở ngại. Tại dự án đường Đ5 nối dài (đoạn từ Mặt trận đoàn thể xã Thăng Bình đến đường Lý Tự Trọng), Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Nam Thịnh đã hoàn thành phần thi công hệ thống thoát nước mương dọc; bóc lớp hữu cơ để thi công phần nền đường và tập kết máy móc, vật liệu nhằm bảo đảm tiến độ. Được khởi công vào tháng 8-2026, dự án đặt mục tiêu hoàn thành vào cuối năm để đáp ứng mục tiêu giải ngân.

Đại diện nhà thầu là Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Nam Thịnh cho biết, quy mô dự án không lớn nên công tác triển khai thi công tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, nhà thầu đang đối mặt với áp lực về tài chính do giá cả tăng cao, nhân công khan hiếm; đặc biệt, giá vật liệu đất, cát, đá đều tăng so với dự toán. Thực trạng giá tăng cao nhưng việc mua vật liệu cũng gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Nhà thầu đề nghị chính quyền thành phố, các sở, ngành và địa phương quan tâm tháo gỡ khó khăn.

Công trình tăng tốc giải ngân nhưng đối mặt với khan hiếm vật liệu và giá tăng cao.

Tập trung giải ngân “nước rút”

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Thăng Bình, công trình đường Đ5 nối dài đã giải ngân hơn 2 tỷ đồng/7,6 tỷ đồng; công trình đường Tiểu La giải ngân hơn 12 tỷ đồng/26 tỷ đồng. Tiến độ giải ngân các dự án thời gian qua được bảo đảm. Hiện đơn vị tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến giá cả và nguồn vật liệu để đẩy nhanh tiến độ; địa phương tập trung đôn đốc GPMB để sớm bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công. Mục tiêu là hoàn thành giải ngân vốn đầu tư công vào cuối năm 2026.

Ông Võ Đình Trung – Chủ tịch UBND xã Quế Sơn cho biết, địa phương tiếp tục vận động các hộ dân còn lại thống nhất hiến đất để GPMB, bảo đảm bàn giao 100% mặt bằng cho đơn vị thi công. Đồng thời, địa phương đôn đốc đơn vị thi công tập trung nhân lực, thiết bị, vật liệu để đẩy nhanh tiến độ công trình; đẩy nhanh thi công nền đường, bảo đảm hoàn thành phần nền đường cát phối đá dăm và bê tông xi măng mặt đường… UBND xã đã chỉ đạo các ngành liên quan tập trung xây dựng kế hoạch, kịch bản triển khai thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công.

Đối với các dự án có tiến độ thi công chậm so với kế hoạch được phê duyệt, không bảo đảm giải ngân 100% trước ngày 31-12-2026, UBND xã Quế Sơn báo cáo UBND thành phố, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh giảm kế hoạch vốn của dự án để phân bổ cho các dự án khác trên địa bàn. Bên cạnh đó, UBND thành phố cần có giải pháp tạo cơ chế bảo đảm nguồn cung vật tư và kiểm soát giá nguyên vật liệu giữa đơn giá được phê duyệt với đơn giá thực tế trên thị trường, tạo điều kiện cho các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

Tính đến ngày 30-9, UBND xã Đồng Dương đã giải ngân được gần 75%. Địa phương đã bàn giao 6 công trình; 4 dự án đang triển khai đạt khối lượng khoảng 65%; 5 dự án mới khởi công liên quan đến chương trình nông thôn mới; 1 công trình chuyển tiếp sẽ hoàn thành vào tháng 11-2026. Vì vậy, địa phương đang tập trung nguồn lực để thực hiện quyết toán các công trình đã đưa vào sử dụng; đẩy nhanh tiến độ các dự án nhằm giải ngân 100% vốn vào cuối năm. Ông Lê Văn Thôi – Chủ tịch UBND xã Đồng Dương cho rằng, cấp ủy và chính quyền đã tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác giải ngân vốn đầu tư công. Thuận lợi của địa phương trong 3 tháng cuối năm 2026 là các dự án, công trình đã hoàn thành phần GPMB, nhà thầu chỉ tập trung thực hiện phần xây lắp; năng lực của đơn vị thi công cũng được bảo đảm. Tuy nhiên, xã Đồng Dương xác định khó khăn lớn nhất là thời tiết chuẩn bị bước vào mùa mưa và nguồn vật liệu khan hiếm, giá tăng cao. Bài toán khó khăn về nguồn vật liệu cần có sự vào cuộc của lãnh đạo các sở, ngành và thành phố.

Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Nam Giang hỗ trợ nhân dân vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai đến khu tái định cư mới. Ảnh: PƠ LOONG PHÁI

Rà soát tổng thể khu vực nguy hiểm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tại các xã miền núi như: Hùng Sơn, Avương, Trà Linh, Trà Vân, Trà Đốc, Trà Leng, Tây Giang, Sông Vàng, Thượng Đức, Phước Chánh, Quế Phước…, nhu cầu di dời chủ yếu xuất phát từ nguy cơ sạt lở đất, lũ quét, sạt trượt taluy, chia cắt giao thông và thiếu mặt bằng an toàn. Trong khi đó, dân cư phân tán khiến việc đầu tư đồng bộ giao thông, điện, nước, trường học, y tế và các dịch vụ thiết yếu gặp không ít khó khăn.

Bài toán đặt ra không chỉ là đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, mà còn phải tạo lập nơi ở mới đủ điều kiện để họ ổn định cuộc sống lâu dài.

Ở các khu vực đồng bằng, ven sông, vùng thấp trũng như: Nam Phước, Duy Xuyên, Phú Ninh, Tây Hồ, Tiên Phước, Đức Phú và Thạnh Bình… tiềm ẩn nguy cơ ngập sâu, ngập kéo dài, xói lở bờ sông và khả năng thoát lũ hạn chế.

Việc chủ động tạo quỹ đất ở an toàn vì thế không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra, mà còn từng bước tổ chức lại không gian dân cư phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên. Từ thực tế đó, thành phố đang rà soát, hoàn thiện danh mục các khu, điểm tái định cư tập trung để bố trí, sắp xếp và ổn định dân cư miền núi, vùng có nguy cơ thiên tai trong giai đoạn 2026 – 2030.

Ông Bùi Thế Anh, Chủ tịch UBND xã La Dêê cho biết, địa phương đã rà soát, đề xuất bố trí 444 hộ dân, gồm 295 hộ tái định cư tập trung và 149 hộ xen ghép đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt hoặc nhà ở bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi thiên tai vào 5 khu tái định cư: Đắc Rích, La La, Công Tơ Rơn, Đắc Rế và Đắc Pênh.

Các vị trí được đánh giá có địa hình ổn định, không bị ảnh hưởng bởi sạt lở, lũ quét, thuận lợi về giao thông, gần khu sản xuất và công trình công cộng.

Qua khảo sát thực tế và lấy ý kiến cộng đồng, xã Avương đề xuất đầu tư 5 mặt bằng tái định cư, bố trí 187 hộ với 768 khẩu. Đáng chú ý, 100% hộ thuộc diện sắp xếp đồng thuận di dời đến nơi ở mới.

Các khu tái định cư dự kiến được triển khai theo lộ trình từ năm 2027 đến 2029. Ông Bhriu Quân, Chủ tịch UBND xã Avương cho hay, chủ trương sắp xếp, ổn định dân cư là cần thiết, nhất là đối với những khu vực thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở, thiên tai.

Tuy nhiên, để người dân ổn định lâu dài, địa điểm tái định cư phải được tính toán kỹ, bảo đảm an toàn và có hạ tầng thiết yếu, thuận lợi cho sản xuất, sinh hoạt.

Lực lượng dân quân xã Nam Giang giúp dân phòng, chống thiên tai. Ảnh: PƠ LOONG PHÁI

Chọn đúng đất, đầu tư đúng nhu cầu

Từ thực tế tại các địa phương, Đề án sắp xếp dân cư miền núi, vùng thiên tai của thành phố đặt yêu cầu xác định đúng đối tượng, đúng địa bàn và đúng mức độ rủi ro; đồng thời lựa chọn hình thức bố trí phù hợp với từng khu vực.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, giai đoạn 2026 – 2030, toàn thành phố dự kiến bố trí khoảng 8.888 hộ dân. Trong đó, 6.419 hộ được bố trí tập trung, 1.751 hộ bố trí xen ghép và 718 hộ ổn định tại chỗ.

Để thực hiện mục tiêu này, đề án xác định 163 khu, điểm tái định cư tập trung. Trong đó, 31 khu, điểm đã được đầu tư hoặc có quyết định phê duyệt; 132 khu, điểm cần đầu tư xây dựng mới, với tổng mức đầu tư đề xuất khoảng 3.783,75 tỷ đồng.

Nhóm ưu tiên dự kiến bố trí khoảng 4.100 hộ dân, với tổng nhu cầu vốn khoảng 2.400 tỷ đồng. Thành phố đã bố trí 444 tỷ đồng trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và đang đề nghị Trung ương hỗ trợ 1.368 tỷ đồng.

Phần còn thiếu khoảng 600 tỷ đồng sẽ được nghiên cứu bố trí từ nguồn dự phòng trung hạn hoặc nguồn tăng thu, vượt thu hằng năm.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý, lựa chọn địa điểm tái định cư là khâu quan trọng, cần được thực hiện thận trọng trên cơ sở khảo sát thực tế và đánh giá đầy đủ các điều kiện liên quan.

Các địa phương phải cập nhật chính xác số liệu, vị trí, nhu cầu và ý kiến người dân. Cơ quan chuyên môn tiếp tục đối chiếu quy hoạch, đất đai, môi trường, địa chất và hạ tầng trước khi hoàn thiện phương án.

Mục tiêu là những khu dân cư được đề xuất phải có khả năng triển khai thực tế, giúp người dân có nơi ở an toàn và ổn định lâu dài.

Những khác biệt giữa hiện trạng địa phương với hồ sơ quản lý chuyên ngành cần được kiểm tra, xử lý ngay từ đầu; tránh tình trạng phương án đã xây dựng nhưng sau đó phát sinh vướng mắc về đất rừng, quy hoạch hoặc điều kiện địa chất, khiến dự án kéo dài hoặc không thể thực hiện.

Ông Trương Xuân Tý cho rằng, sắp xếp dân cư không chỉ là giải quyết nhu cầu về nhà ở, mà còn hướng đến tổ chức lại không gian dân cư theo hướng an toàn, bền vững, thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với các xã miền núi, nơi điều kiện sản xuất, giao thông và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu còn nhiều hạn chế.

Người dân sau khi di dời không chỉ cần một căn nhà kiên cố mà còn cần đường giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường học, y tế, đất sản xuất và điều kiện tiếp cận thị trường.

Nếu chỉ di chuyển nhà ở mà không giải quyết được sinh kế, việc ổn định dân cư sẽ khó bền vững, thậm chí có nguy cơ người dân quay trở lại nơi ở cũ.

“Quá trình triển khai phải đặt người dân ở vị trí trung tâm của phương án. Ý kiến cộng đồng, đặc điểm địa hình, phong tục, tập quán sản xuất và khả năng kết nối với các khu vực lân cận cần được xem xét đồng thời với các tiêu chí kỹ thuật về địa chất, đất đai, môi trường và phòng, chống thiên tai.

Sắp xếp dân cư vì thế không đơn thuần là một dự án xây dựng khu ở mới. Đây là quá trình chủ động thay đổi không gian sống để giảm rủi ro thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và tạo điều kiện để người dân phát triển sinh kế ổn định”, ông Tý nói.

Theo đó, Nghị quyết số 299/NQ-CP bổ sung 7 nhiệm vụ vào Phụ lục ban hành kèm theo Chương trình hành động.

Cụ thể, xây dựng, trình ban hành Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam về việc tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ tư.

Xây dựng và triển khai thực hiện một kênh chuyên biệt về âm nhạc, phát liên tục trong ngày trên Đài Tiếng nói Việt Nam.

Chuyển mạnh tư duy quản lý văn hóa sang tư duy kiến tạo phát triển; phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của Nhân dân. Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ

Ưu tiên xây dựng các nhóm dữ liệu nền tảng về tiếng Việt, lịch sử, di tích, di sản văn hóa phi vật thể, hiện vật bảo tàng, thư viện, văn học, nghệ thuật truyền thống và di sản tư liệu.

Xây dựng Báo cáo chuyên đề “Phát triển công nghiệp văn hóa góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số”, trình tại Phiên họp chuyên đề tiếp theo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trọng điểm về phát triển công nghiệp văn hóa lãnh đạo, chỉ đạo lựa chọn một số lĩnh vực có lợi thế và không quá 3 dự án quan trọng, mang tính dẫn dắt, lan tỏa để triển khai thực hiện theo quy định pháp luật về đầu tư, đầu tư công. Mỗi dự án phải xác định rõ sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện, nguồn vốn, thị trường, tài sản trí tuệ và mức đóng góp dự kiến vào GRDP, tạo việc làm, xuất khẩu hoặc thu hút du lịch.

Ủy ban nhân dân các thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh rà soát, xác định nhu cầu sử dụng đất, vị trí và quy mô quỹ đất dự kiến bố trí cho trung tâm công nghiệp văn hóa, trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa và sáng tạo nội dung số; bảo đảm phù hợp quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, gắn với tiềm năng, lợi thế và khả năng liên kết vùng. Việc đầu tư xây dựng thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, quy hoạch đô thị và nông thôn, đầu tư, xây dựng và pháp luật có liên quan.

Thực hiện hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ phát triển văn hóa tại Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.

Ngoài ra, Nghị quyết số 299/NQ-CP còn bổ sung các quan điểm, định hướng lớn tại phần II Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 80. Trong đó, chuyển từ phát triển văn hóa chủ yếu trong không gian truyền thống sang phát triển đồng bộ trong không gian thực và không gian số. Đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số; nâng cao sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa và bảo vệ các giá trị văn hóa dân tộc. Phát huy vai trò của văn hóa đối với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”…

Sẵn sàng thuê lâu dài

Nghị quyết số 303 ngày 30/9 của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho các địa phương giai đoạn 2026 – 2030, nêu rõ: Dù phát triển nhà ở xã hội đã có kết quả tích cực trong thời gian qua, song nguồn cung nhà ở xã hội vẫn còn thiếu, cơ cấu sản phẩm nhà ở còn thiên về sở hữu, trong khi nhu cầu cho thuê nhà ở với giá hợp lý của người lao động là rất lớn.

Do đó, bên cạnh nhà ở để bán, các địa phương cần xác định nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược, dài hạn cho số đông người dân, giúp bảo đảm an sinh xã hội, an ninh trật tự, nâng cao năng suất lao động và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Theo Nghị quyết 303, tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030 là 899.857 căn. Trong đó, nhà ở cho thuê được giao 191.023 căn, chiếm khoảng 21%.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về cơ cấu sản phẩm mà còn là vấn đề thay đổi cách tiếp cận chính sách nhà ở. Thay vì mặc định “an cư” phải gắn với việc sở hữu một căn nhà, người dân có thể tiếp cận chỗ ở ổn định, phù hợp khả năng chi trả và vị trí làm việc thông qua hình thức thuê dài hạn.

Chị Trần Thu Trang (32 tuổi) – công nhân đang làm việc tại khu công nghiệp ở xã Thanh Trì (Hà Nội) cho biết, thời gian qua chị tìm hiểu một số dự án nhà ở xã hội mở bán nhưng giá cũng dao động từ 1,7-2 tỷ đồng/căn.

Theo chuyên gia, việc xây nhà ở cho thuê đúng chỗ quan trọng không kém xây đủ số lượng để tránh việc khu nhà được xây lên rơi vào cảnh vắng người vì xa nơi làm việc, thiếu hạ tầng (Trong ảnh: Một dự án nhà ở xã hội tại Mê Linh, Hà Nội) Ảnh: trọng hiếu

“Gia đình tôi 2 vợ chồng đều làm công nhân và nuôi hai con nhỏ, mua một căn nhà ở xã hội với mức giá này thì phải chi khoản tiền quá lớn. Chúng tôi tiết kiệm được khoảng 500 triệu đồng. Nếu vay để mua, mỗi tháng phải lo trả nợ trong khi tiền học, tiền ăn, tiền sinh hoạt của hai con cũng rất nhiều. Chúng tôi mong có thêm nhà ở cho thuê giá phù hợp, hợp đồng dài hạn, có chỗ ở ổn định gần nơi làm việc. Khi tích lũy đủ, chúng tôi mới nghĩ đến chuyện mua nhà”, chị Trang nói.

Anh Nguyễn Hùng – nhân viên kỹ thuật đang thuê trọ tại Cầu Giấy (Hà Nội), chia sẻ: “Với tôi, thuê được một căn nhà ổn định, giá vừa sức và gần chỗ làm quan trọng hơn việc phải mua nhà ngay. Nếu có những dự án nhà ở cho thuê được quản lý bài bản, có hợp đồng dài hạn, giá thuê ổn định thì tôi sẵn sàng thuê lâu dài”.

Trao đổi với PV Tiền Phong, TS Trần Xuân Lượng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Bất động sản Việt Nam (VIREED) cho biết, đây là một quyết sách vĩ mô đúng đắn và phù hợp với xu thế đô thị hóa.

Tuy nhiên, ông cho rằng, Việt Nam có đặc thù về tâm lý và văn hóa khi người dân từ lâu coi trọng quyền sở hữu bất động sản. Quan niệm “an cư mới lạc nghiệp” khiến nhiều người vẫn xem việc sở hữu một căn nhà là đích đến quan trọng.

Do đó, muốn phát triển mạnh nhà ở cho thuê, theo ông Lượng, chính sách cần tạo ra một lộ trình đủ linh hoạt, nếu không sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng “thừa cung, bỏ hoang” hoặc bị người dân quay lưng do hoài nghi rủi ro pháp lý và minh bạch.

Theo ông Lượng, một hướng có thể nghiên cứu phát triển là mô hình “thuê – thuê mua – mua”, với các điều kiện, quyền lợi và nghĩa vụ được quy định minh bạch.

Ở giai đoạn đầu, người lao động trẻ, chuyên gia, hộ gia đình mới chuyển đến đô thị hoặc những người chưa đủ tích lũy có thể thuê nhà dài hạn với giá phù hợp. Hợp đồng cần đủ dài để tạo sự ổn định, nhất là với những gia đình có con nhỏ, tránh tình trạng người thuê liên tục phải thay đổi chỗ ở.

Nhà ở xã hội Hoàng Huy ở An Dương, TP Hải Phòng Ảnh: NHƯ Ý

Sau một thời gian thuê và đáp ứng các điều kiện nhất định, người dân có thể được lựa chọn chuyển sang hình thức thuê mua nếu chính sách và dự án được thiết kế theo mô hình này. Khi đó, một phần khoản tiền đã thanh toán có thể được tính vào nghĩa vụ tài chính khi thuê mua, theo cơ chế được công khai ngay từ đầu.

Cuối cùng, với những trường hợp có khả năng tài chính và đáp ứng điều kiện, người thuê có thể chuyển sang mua nhà. Việc chuyển đổi này cần đi kèm các quy định về thời hạn hạn chế chuyển nhượng để tránh tình trạng lợi dụng chính sách để đầu cơ.

“Điểm quan trọng là người dân phải biết ngay từ khi ký hợp đồng: mình được hưởng quyền gì, phải trả bao nhiêu, sau bao lâu có thể chuyển đổi và công thức tính toán như thế nào”, ông Lượng nói.

Cần “xây đúng chỗ”

Để mô hình nhà ở cho thuê vận hành bền vững, bài toán tiếp theo là ai sẽ đầu tư, ai quản lý và xây ở đâu?

Theo ông Lượng, Nhà nước phải đóng vai trò chủ đạo trong việc nắm giữ quỹ đất sạch, lập quy hoạch chiến lược, trực tiếp quản lý, vận hành và định giá cho thuê.

Nhà nước nên giữ vai trò kiến tạo và điều tiết, thay vì để thị trường tự quyết hoàn toàn cơ cấu sản phẩm. Nhà nước có thể chủ động hơn trong việc chuẩn bị quỹ đất, quy hoạch, xác định vị trí, tiêu chuẩn nhà ở và cơ chế giá thuê.

Trong khi đó, doanh nghiệp có thể tập trung vào xây dựng, ứng dụng công nghệ để giảm chi phí, rút ngắn thời gian thi công và bảo đảm chất lượng công trình đạt chuẩn theo đặt hàng của Nhà nước.

Sự phân công rõ ràng này triệt tiêu tình trạng “thả nổi” giá thuê, đảm bảo tính công bằng xã hội và tối ưu hóa hiệu quả đồng vốn ngân sách.

Nghị quyết 303 cũng định hướng ưu tiên nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê có hạ tầng đồng bộ tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), các vùng động lực và hành lang kinh tế quan trọng.

Đây là điều kiện then chốt để tránh tình trạng xây nhà ở cho thuê tại nơi có đất nhưng thiếu việc làm, thiếu trường học, bệnh viện, thương mại và giao thông công cộng.

Nếu một căn hộ có giá thuê thấp nhưng người thuê phải mất hàng giờ mỗi ngày để đi làm, khoản tiết kiệm từ tiền nhà có thể bị triệt tiêu bởi chi phí và thời gian đi lại.

Ông Nguyễn Anh Quê, Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Đầu tư và Phát triển G6 (G6 Group), cho rằng bên cạnh câu chuyện tăng nguồn cung và khả năng tiếp cận của người dân, cần quan tâm đến thanh khoản thực tế của các dự án.

Theo ông Quê, hiện có những dự án nhà ở xã hội hoàn thành nhưng bán chậm. Ông dẫn trường hợp một dự án tại ngoại thành Quy Nhơn mở bán từ tháng 3 nhưng đến nay mới bán được hơn 20 căn. Một dự án gần đó mở bán từ năm 2021 với 4 tòa nhà nhưng vẫn chưa bán hết 2 tòa.

Tại Phổ Yên, Thái Nguyên, nơi tập trung các khu công nghiệp lớn và nhu cầu nhà ở xã hội cao, ông Quê cho biết, một dự án quy mô khoảng 1.000 căn nhưng chỉ bán được vài chục căn.