Category: Tin BĐS Việt Nam

Tại họp báo, PV báo Pháp luật Việt Nam nêu vấn đề, tại Kỳ họp này, Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách đối với các dự án luật quan trọng như dự án Luật Đất đai (sửa đổi), dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và đề nghị cho biết ý nghĩa của sự đổi mới này, cũng như việc thể hiện sự thay đổi tư duy lập pháp chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”.

Phóng viên cũng đặt câu hỏi về việc các định hướng chính sách trong các dự án Luật nêu trên sẽ có tác động như thế nào đối với thực tiễn, sự kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp thời gian tới.

Trả lời tại họp báo, bà Phạm Thị Hồng Yến, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, một trong những nội dung quan trọng của Kỳ họp là Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật đặc biệt quan trọng, trong đó có định hướng chính sách của dự án Luật Đất đai (sửa đổi), dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, việc các đại biểu tại Kỳ họp tiến hành thảo luận tại Tổ và Hội trường về các dự án này sẽ cho phép nhận diện được những vấn đề thực tiễn liên quan đến các dự án Luật này. Từ đó, giúp lựa chọn và hoàn thiện các chính sách, kiểm chứng được các tác động cũng như tính khả thi, sự đồng bộ của các dự án Luật; đảm bảo rằng mỗi điều, khoản và mỗi quy định trong các dự thảo Luật trong tương lai sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn cụ thể, tạo được những dư địa phát triển mới, cũng như các điều kiện để có thể tổ chức thực hiện được những quy định, chính sách đó.

Qua những việc thảo luận về định hướng chính sách như vậy cũng sẽ hạn chế được tình trạng các chính sách pháp luật bị sửa đổi, bổ sung một cách riêng lẻ, thiếu tính đồng bộ hay việc thực hiện các giải pháp mang tính tình huống hoặc chuyển các vướng mắc từ Luật này sang Luật khác.

Các định hướng chính sách trong những nội dung sửa đổi của 3 Luật này cũng đã thể hiện việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan…

Bà Phạm Thị Hồng Yến nhấn mạnh, qua thảo luận của các đại biểu cũng có thể thấy rằng các định hướng chính sách trong các dự án Luật đó cũng đã hướng tới việc quy định các cơ chế, chính sách để giúp tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; thực hiện tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các hệ thống cơ sở dữ liệu về đất đai, về nhà ở, về bất động sản; thực hiện tăng cường phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương.

Đồng thời, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, các điều kiện kinh doanh, đảm bảo nguyên tắc là tại các dự án Luật sẽ chỉ quy định những điều mang tính nguyên tắc, những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội; còn những vấn đề có tính chất thường xuyên, biến động thì sẽ giao cho Chính phủ, Bộ, ngành hoặc là địa phương quy định để đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Điều này thể hiện sự thay đổi tư duy lập pháp, chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, phù hợp với thực tiễn.

“Và do các nội dung của 3 dự án Luật này có liên quan chặt chẽ với nhau nên trong thời gian tới, sau khi Quốc hội đã có các ý kiến, các cơ quan của Chính phủ, Chính phủ cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện các hồ sơ dự án Luật này; trình Quốc hội tiếp tục thảo luận, cho ý kiến và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2 sẽ khai mạc vào tháng 10”, bà Phạm Thị Hồng Yến thông tin.

Từ đó, đảm bảo đưa nguồn lực đất đai vào cũng như các chính sách phát triển nhà ở, chính sách tham gia vào thị trường bất động sản có thể trực tiếp mang lại các lợi ích, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp cũng như đóng góp vào tăng trưởng kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới của các địa phương và trên cả nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất phân cấp quản lý tín chỉ carbon. (Ảnh minh họa)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất phân cấp thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính về dự án tín chỉ carbon trong nước cho UBND cấp tỉnh. Nội dung này được đưa vào dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, đã được trình Bộ Tư pháp thẩm định.

Theo dự thảo, một nội dung đáng chú ý là chuyển thẩm quyền đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với các tổ chức tham gia chương trình, dự án bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Đối với cơ chế trao đổi, bù trừ trong nước, dự thảo đề xuất phân cấp toàn diện các thủ tục từ phê duyệt đăng ký, điều chỉnh dự án, thay đổi thành phần tham gia, hủy đăng ký dự án đến cấp tín chỉ carbon. Thẩm quyền hiện thuộc bộ trưởng các bộ quản lý lĩnh vực gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng sẽ được chuyển cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng số lượng dự án tín chỉ carbon đăng ký theo cơ chế trong nước sẽ gia tăng mạnh. Các dự án được triển khai trực tiếp tại địa phương, gắn với nguồn phát thải và diện tích hấp thụ khí nhà kính thuộc phạm vi quản lý của tỉnh, thành phố. Việc phân cấp được kỳ vọng giảm thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp.

Dự thảo đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với các địa phương thông qua công nghệ số. Kết quả giải quyết thủ tục sau phân cấp sẽ được cập nhật vào Hệ thống đăng ký quốc gia.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn quản trị hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm đồng bộ dữ liệu, kiểm soát nguồn gốc tín chỉ carbon trước khi giao dịch và giám sát các nghĩa vụ quốc gia liên quan.

Riêng lĩnh vực lâm nghiệp, Nghị định số 180/2026/NĐ-CP quy định Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt dự án carbon rừng có diện tích thuộc phạm vi hành chính từ 2 tỉnh, thành phố trở lên. Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt dự án có diện tích rừng thuộc phạm vi hành chính của tỉnh, thành phố đó.

Thiếu tướng Hà Văn Tuyên, Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng và doanh trại Bộ Công an yêu cầu chủ đầu tư phối hợp cùng cơ quan chức năng nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch dự án.

Ngày 24/8, Cục Quản lý xây dựng và doanh trại Bộ Công an làm việc với chủ đầu tư cùng các sở, ban, ngành tỉnh Lâm Đồng về tiến độ triển khai Dự án Nhà ở xã hội dành cho lực lượng vũ trang CAND tại số 11 Hà Huy Tập.

Thiếu tướng Trương Minh Đương, Giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại buổi làm việc.

Dự án được triển khai trên diện tích hơn 17.000 m², với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 466 tỷ đồng, do Công ty Cổ phần Đầu tư Bất động sản Đông Dương được Bộ Công an giao làm chủ đầu tư. Phương án ban đầu gồm 5 tầng nổi, 1 tầng hầm, khoảng 198 căn nhà ở xã hội và 9 căn nhà thương mại thấp tầng.

Tại buổi làm việc, Cục Quản lý xây dựng và doanh trại Bộ Công an yêu cầu chủ đầu tư phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch theo hướng chuyển phần diện tích dự kiến xây nhà thương mại thấp tầng sang chung cư cao tầng; nâng quy mô toàn dự án lên 7 tầng hoặc cao hơn nếu điều kiện địa hình và quy hoạch phân khu cho phép. Mục tiêu là nâng tối đa số lượng căn hộ, dự kiến tăng ít nhất 50% số căn hộ, qua đó đáp ứng thêm nhu cầu nhà ở của cán bộ, chiến sĩ.

Thiếu tướng Hà Văn Tuyên trao Quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an giao Công ty Cổ phần Đầu tư Bất động sản Đông Dương làm chủ đầu tư dự án.

Cùng với điều chỉnh quy hoạch, các bên thảo luận phương án mở thêm tuyến đường tiếp cận từ phía sau dự án, kết nối với khu vực Trung tâm Hành chính tỉnh, nhằm giảm áp lực giao thông trên đường Hà Huy Tập, đồng thời bảo đảm an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy và góp phần chỉnh trang không gian đô thị.

Đáng chú ý, thay vì lộ trình khởi công vào quý III/2027 hoặc 2028 như dự kiến ban đầu, các bên phấn đấu đưa dự án khởi công vào cuối tháng 10/2026. Để rút ngắn tiến độ, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng cam kết áp dụng cơ chế rút gọn thủ tục hành chính theo quy định; các thủ tục về giao đất, thẩm định quy hoạch, đăng ký môi trường được tập trung xử lý, trong khi công tác thẩm định phòng cháy, chữa cháy được phối hợp từ sớm, từ xa.

Dự án được kỳ vọng tạo thêm quỹ nhà ở ổn định, đáp ứng nhu cầu an cư của cán bộ, chiến sĩ Công an Lâm Đồng.

Ảnh minh hoạ. Báo Lâm Đồng.

Theo kết luận, sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, Lâm Đồng có tổng cộng 421 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý, gồm 326 cơ sở thuộc địa phương và 95 cơ sở do các bộ, ngành Trung ương bàn giao. Tổng diện tích đất của các cơ sở này lên tới 991.232,24 m², trong khi diện tích nhà là 286.788,24 m².

Đáng chú ý, trong số 421 cơ sở nói trên, có tới 280 cơ sở đang bị bỏ trống, với tổng diện tích đất khoảng 641.837,95 m². Đặc biệt, 115 cơ sở đã bị bỏ trống trong thời gian trên 12 tháng, tiềm ẩn nguy cơ xuống cấp, hư hỏng và tiếp tục gây lãng phí nguồn lực nhà nước.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện việc xử lý nhà, đất dôi dư tại Lâm Đồng còn nhiều thiếu sót.

Cụ thể, có 6 cơ sở, với tổng diện tích đất 8.302,1 m², được xử lý theo hình thức “tạm giao”, có 142 cơ sở được bàn giao nhưng thiếu hoàn toàn hồ sơ tài sản công, 388 cơ sở chưa có biên bản kiểm tra hiện trạng. 219 cơ sở chưa được xác định giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm bàn giao, gây khó khăn cho việc quản lý, hạch toán cũng như xác định phương án xử lý tiếp theo.

Thanh tra cũng xác định 8 đơn vị được bố trí trụ sở vượt tiêu chuẩn, định mức, trong khi một số cơ sở còn xuất hiện biến động về diện tích đất nhưng chưa được làm rõ đầy đủ nguyên nhân. Cụ thể, có 17 cơ sở xảy ra sai lệch diện tích đất, trong đó 8 cơ sở tăng tổng cộng 2.586,2 m², còn 9 cơ sở giảm tới 10.784,97 m².

Cũng theo kết luận thanh tra, UBND tỉnh Lâm Đồng đã phê duyệt phương án xử lý tại Quyết định số 175, đồng thời điều chỉnh phương án đối với 204 cơ sở theo Quyết định số 1971, trong khi chưa tổ chức kiểm tra thực tế hiện trạng các cơ sở nhà, đất. Việc phê duyệt phương án khi chưa kiểm tra đầy đủ hiện trạng thực tế khiến phương án xử lý có nguy cơ không sát với tình trạng, hồ sơ pháp lý và khả năng khai thác của từng tài sản.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra tình trạng chậm ban hành một số quyết định phê duyệt và văn bản tiếp nhận tài sản do các bộ, ngành Trung ương bàn giao, với thời gian chậm từ 14 đến 28 ngày. Địa phương đã ban hành 16 quyết định xử lý nhà, đất, nhưng chưa cập nhật các nội dung này vào phụ lục điều chỉnh phương án, dẫn tới sự thiếu thống nhất giữa hồ sơ quản lý và tình hình thực tế.

Từ những tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ yêu cầu UBND tỉnh Lâm Đồng rà soát toàn bộ phương án xử lý nhà, đất dôi dư, trong đó bỏ hình thức “tạm giao” đối với các cơ sở, chuyển sang phương án xử lý phù hợp quy định pháp luật. Địa phương cũng phải rà soát, điều chỉnh những phương án đã được phê duyệt nhưng không còn phù hợp với hiện trạng thực tế; đồng thời hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đẩy nhanh việc đo đạc, xác định giá trị tài sản, lập hồ sơ địa chính và cập nhật đầy đủ dữ liệu vào hệ thống quản lý tài sản công, tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi công năng, khai thác hoặc tổ chức đấu giá theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý trách nhiệm đối với các đơn vị chậm đưa nhà, đất vào sử dụng, không để tài sản công tiếp tục bị bỏ trống, xuống cấp, hư hỏng và gây lãng phí.

Trả lời câu hỏi của các cơ quan báo chí về những điểm nghẽn cần tháo gỡ và định hướng chính sách lớn trong sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, bà Phạm Thị Hồng Yến cho biết, tại kỳ họp, Quốc hội đã thảo luận bước đầu 7 dự án luật, trong đó bốn dự án được cho ý kiến về định hướng chính sách, đáng chú ý là ba dự án liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Bà Phạm Thị Hồng Yến trả lời câu hỏi báo chí tại họp báo.

Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, việc thảo luận ngay từ bước định hướng chính sách giúp nhận diện vấn đề thực tiễn, lựa chọn, hoàn thiện chính sách, kiểm chứng tác động và tính khả thi, xác định rõ điểm nghẽn cần tháo gỡ, đồng thời tạo dư địa phát triển mới và điều kiện tổ chức thực hiện hiệu quả.

Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng sửa đổi pháp luật riêng lẻ, thiếu đồng bộ, giải pháp mang tính tình huống hoặc chuyển quy định từ luật này sang luật khác. Các định hướng sửa đổi đồng thời nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng.

Bà Phạm Thị Hồng Yến cho biết, chính sách cũng hướng tới tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, nhà ở, bất động sản; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. 

Các quy định phải đủ linh hoạt trước biến động thực tiễn, chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền Quốc hội, còn nội dung thường xuyên biến động giao Chính phủ, bộ, ngành và địa phương quy định, từng bước chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.

Từ những định hướng này, các đại biểu tập trung vào các điểm nghẽn cụ thể trong quản lý, sử dụng đất đai. Trong đó, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cần được đổi mới theo hướng kết hợp phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển, hướng tới quy hoạch thống nhất trong phạm vi đơn vị hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và nhà đầu tư.

Đối với thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, định hướng là chuyển từ tư duy bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống cho người dân, bảo đảm chỗ ở, hạ tầng tái định cư, trường học, y tế, giao thông, dịch vụ công, đồng thời bảo đảm sinh kế, việc làm, thu nhập và sự hài lòng của người dân.

Về tài chính đất đai và giá đất, bà Yến cho biết, cả ba dự án luật tập trung đổi mới cơ chế theo hướng Nhà nước quyết định giá đất dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học; kết nối, liên thông dữ liệu về đất đai, nhà ở và bất động sản. 

Các công cụ như bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường cần phù hợp thực tế, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Cùng với đó, các chính sách cũng hướng tới mở rộng sử dụng đất kết hợp đa mục đích, phát triển thị trường quyền sử dụng đất; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xử lý tồn tại trong cấp giấy chứng nhận, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm địa phương.

Đối với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, định hướng là tháo gỡ điểm nghẽn, phát triển thị trường theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, đa dạng hóa chủ thể và loại hình kinh doanh. Nhà nước tiếp tục giữ vai trò định hướng, điều tiết để thị trường bất động sản lành mạnh, minh bạch, ổn định và bền vững.

Bà Yến nhấn mạnh, chính sách nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người có chỗ ở, bảo đảm an sinh xã hội, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, tập trung phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp và chú trọng nhóm khó khăn về nhà ở.

Do ba dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ và còn nội dung liên quan, trùng lặp, Chính phủ và các cơ quan sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ. Dự kiến tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10, các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục trình Quốc hội thảo luận, cho ý kiến và xem xét thông qua.

Việc hoàn thiện các chính sách được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khơi thông nguồn lực đất đai, phát triển nhà ở và thị trường bất động sản, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế – xã hội.

Quang cảnh họp báo.

Trước đó, phát biểu tại họp báo, Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, sau 17 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra; thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, quyết định công tác nhân sự, 7 vấn đề quan trọng và cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật khác.

Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao về chất lượng và tiến độ, các đại biểu Quốc hội đã tập trung nghiên cứu, thảo luận, làm việc cả cuối tuần. 

Hơn 2.000 lượt ý kiến được phát biểu tại tổ và hội trường, tập trung vào những vấn đề khó khăn, vướng mắc, đề xuất phương án chỉnh lý cụ thể, thiết thực, khả thi. Các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự thảo, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện thể chế.

Cùng với công tác lập pháp, Quốc hội quyết định nhiều vấn đề quan trọng, trong đó có các dự án hạ tầng chiến lược như chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội; điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập, góp phần tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ và mở rộng không gian phát triển; thông qua các Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, góp phần đổi mới mô hình tổ chức, quản trị đô thị, mở rộng không gian phát triển và phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương…

Nhà xưởng mọc trái phép, hoạt động kéo dài

Tại nhiều địa phương ở Hà Nội, tình trạng các công trình, nhà xưởng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp và hoạt động trong thời gian dài vẫn diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn, môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Nhà xưởng xây dựng trái phép trên đường Trung Thành, xã Đan Phượng. Ảnh: Hậu Lộc

Ghi nhận của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho thấy, tại khu vực đường Thanh Niên, Trung Thành, thuộc xã Thượng Mỗ cũ (nay là xã Đan Phượng, Hà Nội), hiện tồn tại nhiều nhà xưởng được xây dựng trên đất nông nghiệp nhưng vẫn hoạt động trong thời gian dài. Việc sử dụng đất không đúng mục đích này không chỉ đặt ra vấn đề về quản lý đất đai, trật tự xây dựng mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với an toàn khu vực.

Theo ghi nhận, một số công trình được xây dựng với diện tích khá lớn với quy mô có thể lên tới hàng nghìn m2, quây tôn hoặc kết cấu nhà xưởng kiên cố, bên trong tập kết máy móc, nguyên vật liệu và tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng lưu ý, nhà xưởng thường chứa nhiều vật liệu, hàng hóa dễ cháy; khi xảy ra sự cố, nguy cơ cháy lan có thể rất lớn. Nếu công trình chưa được thẩm duyệt, nghiệm thu hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện phòng cháy chữa cháy theo quy định, việc tổ chức sản xuất trong thời gian dài càng tiềm ẩn rủi ro đối với người lao động và các khu vực dân cư lân cận.

Bên cạnh nguy cơ cháy nổ, các công trình hoạt động tự phát trên đất nông nghiệp còn có thể phát sinh nước thải, chất thải, tiếng ồn, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân.

Nhà xưởng xây dựng trái phép trên đường Thanh Niên, xã Đan Phượng. Ảnh: Hậu Lộc

Theo cán bộ Phòng Kinh tế xã Đan Phượng, các công trình trên là xây dựng trên đất nông nghiệp; được xã Thượng Mỗ (cũ) giao cho một cá nhân thuê thầu, tuy nhiên, có thể người này đã cho các cá nhân khác thuê lại để xây dựng nhà xưởng, hoạt động sản xuất kinh doanh.

“Hiện Phòng Kinh tế đang rà soát hồ sơ vi phạm của UBND xã Thượng Mỗ (cũ) thiết lập và đã làm việc với các chủ sử dụng đất có vi phạm để lập hồ sơ xử lý”, cán bộ Phòng Kinh tế xã Đan Phượng cho biết.

Trao đổi thêm với phóng viên, ông Nguyễn Viết Đạt, Chủ tịch UBND xã Đan Phượng cho biết, địa phương đang rà soát, phân loại các trường hợp vi phạm để xây dựng lộ trình xử lý dứt điểm, bảo đảm đúng quy định và phù hợp với thực tế.

Theo lãnh đạo UBND xã Đan Phượng, địa phương sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định. Trong quá trình xây dựng phương án xử lý, xã cũng đề xuất xem xét việc ngừng cung cấp điện, nước đối với các công trình vi phạm theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật.

Những hệ lụy không thể xem nhẹ

Không chỉ xã Đan Phượng, tại xã Ô Diên tình trạng các nhà xưởng, bãi tập kết và kinh doanh vật liệu xây dựng cũng đặt ra những vấn đề tương tự.

Nhà xưởng xây dựng trên đất nông nghiệp, hiện đang được cho thuê làm kho trung chuyển nước đóng chai, nằm ngay phía sau dự án nhà ở xã hội Tân Lập, xã Ô Diên. Ảnh: Hậu Lộc

Ghi nhận tại khu vực Tân Lập thuộc xã Ô Diên cũng tồn tại các công trình nhà xưởng xây dựng trái phép và vẫn ngang nhiên hoạt động nhiều năm nay. Bên cạnh đó, tại địa bàn còn xuất hiện nhiều khu đất được sử dụng để chứa cát, đá, gạch, vật liệu xây dựng hoặc làm nơi tập kết phương tiện, hàng hóa.

Hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng thường có đặc thù sử dụng diện tích lớn, phát sinh phương tiện vận tải ra vào thường xuyên. Nếu các bãi tập kết trái phép, chưa được tổ chức theo quy hoạch hoặc thiếu các điều kiện cần thiết, hệ lụy có thể kéo dài từ bụi, tiếng ồn, mất mỹ quan đến nguy cơ mất an toàn giao thông.

Đặc biệt, đối với những khu vực vừa có nhà xưởng vừa có kho chứa hàng, việc kiểm soát nguồn điện, thiết bị sinh nhiệt, phương tiện hàn cắt, vật liệu dễ cháy và lối thoát nạn là yêu cầu không thể xem nhẹ.

Nguy cơ càng đáng lưu ý khi nhiều nhà xưởng được dựng bằng khung thép, mái tôn, bên trong chứa lượng lớn hàng hóa hoặc nguyên vật liệu. Khi xảy ra cháy, lửa có thể lan nhanh, tạo nhiệt lớn và khiến lực lượng chức năng gặp khó khăn trong tiếp cận, triển khai chữa cháy.

Trên địa bàn xã Ô Diên còn tồn tại rất nhiều bãi kinh doanh vật liệu xây dựng trái phép tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, giao thông… Ảnh: Hậu Lộc

Liên quan đến việc này, ông Nguyễn Mạnh Hưng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Ô Diên xác nhận, công trình phóng viên ghi nhận là hoạt động trên đất nông nghiệp hiện đang được cho thuê làm kho trung chuyển nước đóng chai. Hiện xã đang hoàn thiện việc xác minh người vi phạm để tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính theo quy định.

Đối với các công trình, nhà xưởng xung quanh và các bãi kinh doanh vật liệu xây dựng ở khu vực Tân Lập, ông Nguyễn Mạnh Hưng cho biết, sẽ cho kiểm tra và thông tin lại sau. Nhiều ngày sau, phóng viên có liên hệ lại với vị này thì không nhận được phản hồi.

Các công trình xây dựng và hoạt động trái phép để lại rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Như các vụ cháy nhà xưởng, cơ sở sản xuất xảy ra tại phường Thanh Liệt và phường Chương Mỹ vừa qua, cho thấy những nguy cơ không thể xem nhẹ, trong đó là nguy hiểm nhất là nguy cơ cháy nổ, bởi tất cả các công trình trái phép sẽ không được thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy của cơ quan chức năng.

Những vụ cháy xảy ra tại Thanh Liệt, Chương Mỹ là lời cảnh báo rõ ràng về cái giá phải trả khi nguy cơ mất an toàn bị xem nhẹ. Với các nhà xưởng, kho chứa và bãi tập kết nằm trên đất nông nghiệp tại xã Đan Phượng, xã Ô Diên, việc rà soát, kiểm tra và xử lý cần được đặt trong yêu cầu cao nhất về an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Quan trọng hơn, cần tránh tình trạng “hợp thức hóa” các vi phạm do tồn tại quá lâu. Một công trình xây dựng sai mục đích không trở thành hợp pháp chỉ vì đã hoạt động nhiều năm. Nếu không có biện pháp quản lý từ sớm, những vi phạm về đất đai, xây dựng có thể tiếp tục kéo theo vi phạm về môi trường, giao thông và phòng cháy chữa cháy.

Ngày 24/8, Trung tâm Phát triển quỹ đất Nghệ An thông báo công khai danh mục 8 khu đất, thửa đất được cho thuê ngắn hạn sau quá trình sắp xếp, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

8 trụ sở dôi dư được đưa vào cho thuê ở Nghệ An.

Các cơ sở được đưa vào danh sách gồm: trụ sở cũ Nhà Hạt quản lý đường bộ Thanh Chương; trụ sở Bảo hiểm xã hội huyện Nghi Lộc; trụ sở cũ Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An; Trường mầm non Hùng Sơn; Trường tiểu học Cao Sơn; Trường mầm non Cao Sơn; Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Anh Sơn và Trường tiểu học Châu Bình 1.

Trong số 8 cơ sở trên, có 7 khu đất có nhà và tài sản gắn liền với đất. Thời hạn cho thuê tối đa không quá 5 năm. Người thuê không được xây dựng công trình kiên cố và phải tự tháo dỡ công trình khi cơ quan quản lý yêu cầu chấm dứt hợp đồng.

Theo phương án được công bố, tổ chức, cá nhân thuê đất phải đặt cọc 15% giá trị hợp đồng nhằm bảo đảm trách nhiệm tháo dỡ công trình khi hết thời hạn thuê hoặc khi có yêu cầu của cơ quan quản lý.

Thời gian công bố, xác định người thuê dự kiến diễn ra vào 9h ngày 21/9.

Trong danh sách 8 cơ sở, Trường tiểu học Châu Bình 1 tại xã Châu Bình có giá thuê thấp nhất, chỉ 659.850 đồng/năm. Khu đất này không có tài sản gắn liền với đất.

Ở chiều ngược lại, trụ sở cũ Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An tại phường Thành Vinh có mức giá thuê cao nhất, hơn 528 triệu đồng/năm. Khu đất có diện tích hơn 2.110 m².

Việc đưa các cơ sở dôi dư vào cho thuê ngắn hạn được thực hiện trong bối cảnh Nghệ An đang đẩy nhanh việc rà soát, sắp xếp và xử lý nhà, đất công sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Nghệ An còn 345 cơ sở cần tiếp tục được xử lý dứt điểm trong tháng 10/2026.

Theo số liệu của tỉnh Nghệ An, tính đến ngày 30/6/2026, địa phương đã hoàn thành việc phân loại, xử lý bước 2 đối với 4.378 cơ sở nhà, đất, trong đó có 109 cơ sở được tiếp nhận từ các bộ, ngành Trung ương.

Trong số này, 3.670 cơ sở được giữ lại để tiếp tục sử dụng; 86 cơ sở được điều chuyển nội bộ cho các lĩnh vực giáo dục, y tế và các đơn vị sự nghiệp; 108 cơ sở được điều chuyển cho các cơ quan, đơn vị Trung ương.

Ngoài ra, 40 cơ sở được chuyển đổi công năng sang các thiết chế văn hóa, công cộng.

Đáng chú ý, 474 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được thu hồi, chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất Nghệ An và UBND các xã, phường để quản lý, xử lý theo quy định.

Bên cạnh đó, còn 345 cơ sở cần tiếp tục được xử lý dứt điểm trong tháng 10/2026.

Việc rà soát, phân loại và đưa một phần cơ sở dôi dư vào khai thác ngắn hạn được kỳ vọng góp phần hạn chế tình trạng bỏ trống, xuống cấp tài sản công, đồng thời tạo nguồn thu trong thời gian chờ phương án xử lý lâu dài.

Công trường thi công Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án có liên quan (Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân) được xác định là các dự án quan trọng phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027.

Mục tiêu đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình theo các chuẩn mực quốc tế,… đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, phục vụ khai thác lưỡng dụng, bảo đảm hoạt động an ninh-quốc phòng và các sự kiện đối ngoại quan trọng, trong đó có Hội nghị Cấp cao APEC năm 2027; đạt tiêu chuẩn dịch vụ cảng hàng không quốc tế 5 sao,… là cảng hàng không trung chuyển hành khách, hàng hóa và cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu máy bay của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Mục tiêu hoàn thành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối, kịp thời phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 là nhiệm vụ chính trị, ngoại giao quan trọng hàng đầu, bắt buộc phải thực hiện. Các dự án nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Thủ đô Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh.

Trong quá trình nghiên cứu phương án hướng tuyến của Dự án đường kết nối, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan đã đề xuất nhiều giải pháp khác nhau, xác định “khu vực dự án có 2 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh (Đình Cả Đông Côi và Đình Tam Sơn) không có phương án khả thi giữ nguyên hiện trạng trong quá trình tổ chức triển khai giải phóng mặt bằng, thi công đầu tư xây dựng tuyến đường này.”

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Chính phủ đã thống nhất về chủ trương di dời 2 di tích này phải thực hiện theo quy định của pháp luật và do Quốc hội quyết định, cần phải thực hiện thủ tục báo cáo Quốc hội theo quy định.

Pháp luật về di sản văn hóa không quy định về việc di dời/chuyển di tích và phải phù hợp với các quy định khác của pháp luật có liên quan , trong đó có khoản 5 Điều 58 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 ngày 19/02/2025: “5. … Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật trong nước và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó, trừ Hiến pháp.”

Theo đó, tại Hiến chương Venice – Hiến chương quốc tế về bảo tồn và trùng tu di tích và di chỉ năm 1964, Điều 7 quy định: “Một di tích là không thể tách rời khỏi lịch sử mà nó là chứng nhân, không thể tách rời khỏi khung cảnh mà nó toạ lạc. Vì vậy, việc di chuyển toàn bộ hoặc bộ phận di tích là không được phép làm, trừ phi do đòi hỏi của việc bảo vệ di tích đó hoặc do những lý do xác thực vì lợi ích quốc gia hoặc quốc tế hết sức quan trọng.”

Đồng thời, trong thực tiễn, để giải quyết nhiệm vụ cấp bách về giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 256/2025/QH15 về chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Nội dung Điều 2 Nghị quyết số 256/2025/QH15 quy định: “Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh được phép di chuyển các di tích lịch sử-văn hóa (các cấp) trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện đầu tư Dự án. Việc di chuyển được thực hiện trên cơ sở phương án do Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của các di tích, bảo đảm công khai, minh bạch, có tham vấn ý kiến của người dân. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, Chính phủ hướng dẫn thực hiện.”

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã giao “Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tổng hợp báo cáo và đề xuất, kiến nghị về cơ chế, chính sách cho phép áp dụng di dời 2 di tích nêu trên”; “Giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và pháp luật khác có liên quan”. .

Căn cứ sự cần thiết phải thực hiện, mục đích, vai trò của các dự án nêu trên; căn cứ tình hình thực tiễn và áp dụng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thông lệ quốc tế có liên quan, Chính phủ đã nghiên cứu, trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Tinh thần của Nghị quyết thể hiện 4 trụ cột chính:

Thứ nhất, xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng (chỉ cho phép trong phạm vi thực hiện dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội).

Thứ hai, việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại Điều 2 Nghị quyết 256; đồng thời, phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành di tích, phát huy giá trị di tích sau di chuyển.

Thứ ba, công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. Người dân phải được biết di tích sẽ chuyển đến đâu và phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn, phục hồi tại địa điểm mới, gắn với sinh hoạt văn hóa của cộng đồng sau khi đã tái định cư, bảo đảm “Dân ở đâu di tích ở đó.”

Thứ tư, trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (thành phố Bắc Ninh tính từ ngày 20/9/2026) phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn, phục hồi, phát huy giá trị di tích.

Hiện nay, vị trí di chuyển và phương án di chuyển đã được tham vấn cộng đồng, đại diện cộng đồng địa phương nơi có di tích đồng thuận, ủng hộ; khu đất lắp dựng đình vẫn gắn với cộng đồng cũ, rộng rãi hơn và tiếp tục bảo đảm cảnh quan văn hóa của di tích và không gian văn hóa liên quan đến cộng đồng chủ thể, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của người dân.

Theo phương án của Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh, đình cũ xây dựng bằng bêtông sẽ được Nhà nước đầu tư xây dựng lại bằng kết cấu gỗ truyền thống, được đầu tư nâng cấp hạ tầng cơ sở phục vụ nhu cầu của Nhân dân.

Công trường thi công Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Dự kiến phương án triển khai của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh như sau:

(1) Đình Đông Côi: Thuộc phường Thuận Thành, được xếp hạng di tích cấp tỉnh (tại Quyết định số 1048/QĐ-UBND ngày 17/9/2015). Theo thông tin địa phương cung cấp, di tích nằm trên thửa đất có diện tích 2.657m2. Hiện trạng di tích gồm 03 hạng mục chính (Đại đình, Nhà bia, Nghi môn). Trong đó, Đại đình (Đại bái, Hậu cung) có diện tích 444,6m2, mặt bằng kiểu chữ Đinh, gồm Đại bái 05 gian, 02 chái, Hậu cung 03 gian, bộ khung vì được làm bằng chất liệu bê tông cốt thép; Nhà bia có diện tích khoảng 60m2, kiến trúc kiểu chồng diêm 02 tầng mái, toàn bộ hệ khung vì được làm bằng bê tông cốt thép; Nghi môn kiểu tứ trụ, được làm bằng đá xanh.

Phương án di chuyển được đề xuất: Địa phương đề nghị hoàn trả di tích về vị trí khu Nghè Nhất (có diện tích 3.084m2), nằm giáp khu dân cư hiện hữu; Phương án, cách thức di chuyển đến địa điểm mới: Tu bổ (phục hồi) tòa Đại đình, Hậu cung tại vị trí mới với khung chịu lực bằng vật liệu gỗ lim; tháo dỡ di chuyển cổng đình bằng đá hiện trạng, lắp dựng lại tại vị trí mới; tôn tạo (xây dựng mới) các hạng mục: Tiền tế, Tả vu, Hữu vu, nhà bia, nhà bếp, nhà vệ sinh, sân, tường rào, hạ tầng kỹ thuật,…; tài liệu, hiện vật: Bảo quản, di chuyển, lắp đặt, bài trí nguyên trạng hệ thống tài liệu hiện vật thuộc di tích sau khi hoàn thành việc di chuyển tòa Đại đình, Hậu cung về địa điểm mới.

(2) Đình Tam Sơn: Thuộc xã Lương Tài, được xếp hạng di tích cấp tỉnh (tại Quyết định số 225/QĐ-CT, ngày 10/3/2003); nằm trên thửa đất có diện tích 915m2. Hiện trạng di tích bao gồm 02 hạng mục chính (Đại bái và Hậu cung), với quy mô diện tích 105m2, mặt bằng kiểu chữ Đinh, gồm: Đại bái 03 gian, 02 chái, kiến trúc 04 mái đao cong; Hậu cung 02 gian. Toàn bộ công trình có bộ khung chịu lực bằng gỗ lim.

Về diện tích hoàn trả: Địa phương đề nghị bổ sung diện tích giếng đình, ao đình để có cơ sở tính toán, khi hoàn trả diện tích đất đình tại địa điểm mới (tổng diện tích đất hiện nay bao gồm đất đình, giếng đình và ao đình là khoảng trên 3.000m2).

Phương án di chuyển di tích được đề xuất: Di chuyển đến địa điểm mới; tu bổ (phục hồi) toà Đại đình trên cơ sở di chuyển nguyên trạng hạng mục Đại bái, Hậu cung hiện nay đến địa điểm mới lắp dựng lại, kết hợp việc tu bổ, thay thế các cấu kiện gỗ bị hư hỏng; tôn tạo (xây mới) các hạng mục: Tả vu, Hữu vu, cổng đình, giếng đình, ao đình, nhà bếp, nhà vệ sinh, sân, tường rào, hạ tầng kỹ thuật, mộ Thành hoàng làng (nếu có),…; đối với tài liệu, hiện vật: Bảo quản, di chuyển, lắp đặt, bài trí nguyên trạng hệ thống tài liệu hiện vật thuộc di tích sau khi hoàn thành việc di chuyển tòa Đại đình, Hậu cung về địa điểm mới; sau khi hạ giải công trình tòa Đại bái, Hậu cung để di chuyển về địa điểm mới, đề nghị cho phép khai quật khẩn cấp toàn bộ diện tích công trình đình làng để tìm dấu tích ngôi mộ Thành hoàng làng (Theo Thần tích, đình được xây dựng trên phần mộ của Thành hoàng làng là Tướng quân Phạm Hồng).

Theo thuyết minh của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (Tại các Tờ trình: số 66/TTr-UBND ngày 28/3/2026, số 151/TTr-UBND ngày 22/5/2026, số 180/TTr-UBND ngày 08/6/2026, số 239/TTr-UBND ngày 01/7/2027 và Công văn số 8091/UBND-KTN ngày 26/7/2026) đều đề xuất di chuyển 03 di tích lịch sử – văn hóa, gồm đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài), với lý do các di tích này nằm trong khu vực phải thu hồi đất, giải phóng mặt bằng để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội (đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh) và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

Theo đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã xác định: Đề xuất di chuyển 03 di tích này thể hiện rõ việc là phương án đề xuất khi không có biện pháp nào khác có thể thực hiện: “Qua quá trình nghiên cứu, rà soát các phương án kỹ thuật và quy hoạch, việc điều chỉnh hướng tuyến hoặc thay đổi phương án đầu tư nhằm tránh hoàn toàn các di tích nêu trên không bảo đảm tính khả thi, đồng thời ảnh hưởng đến yêu cầu về quốc phòng, an ninh, hiệu quả đầu tư và tiến độ thực hiện dự án.”

Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện di dời các di tích bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành giá trị di tích và đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án là yêu cầu thực tiễn cấp thiết hiện nay.”

Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về di sản văn hóa của Việt Nam chỉ quy định biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích, không quy định vấn đề di chuyển di tích.

Công ước quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa mà Việt Nam là thành viên (Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 1972 của UNESCO) không quy định vấn đề di chuyển di tích. Điều 4 Công ước quy định: “Mỗi quốc gia thành viên của Công ước này tự nhận trách nhiệm đảm bảo việc xác định, bảo vệ, bảo tồn, giới thiệu và truyền lại cho các thế hệ tương lai di sản văn hóa và thiên nhiên… nằm trên lãnh thổ của mình.”

Do đó, việc xây dựng và ban hành chính sách này không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện cam kết của quốc gia thành viên tham gia Công ước 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới của UNESCO.

Tại Điều 7 Hiến chương Venice xác định: “Một di tích là không thể tách rời khỏi lịch sử mà nó là chứng nhân, không thể tách rời khỏi khung cảnh mà nó toạ lạc. Vì vậy, việc di chuyển toàn bộ hoặc bộ phận di tích là không được phép làm, trừ phi do đòi hỏi của việc bảo vệ di tích đó hoặc vì những lý do xác thực vì lợi ích quốc gia hoặc quốc tế hết sức quan trọng.”

Thực tiễn, trong tiền lệ, liên quan đến việc di chuyển di tích, Nghị quyết số 256/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã cho phép Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh được phép di chuyển các di tích lịch sử-văn hóa (các cấp) trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện đầu tư Dự án.

Việc di chuyển được thực hiện trên cơ sở phương án do Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của các di tích, bảo đảm công khai, minh bạch, có tham vấn ý kiến của người dân. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, Chính phủ hướng dẫn thực hiện (Điều 2 Nghị quyết).

Tuy nhiên, Nghị quyết này chỉ cho phép di chuyển các di tích lịch sử văn hóa trong phạm vi của Dự án cảng hàng không quốc tế Gia Bình./.