Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khoá XVI. Ảnh: Doãn Tấn/ TTXVN
Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, đây là những chính sách có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và việc khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Các nội dung được thảo luận tập trung vào tháo gỡ những điểm nghẽn đang đặt ra trong thực tiễn.
Một trong những điểm nghẽn đó là công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Định hướng chính sách mới hướng tới đổi mới công tác này theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển; xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi đơn vị hành chính. Qua đó, tháo gỡ các điều kiện kinh doanh, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và nhà đầu tư trong tiếp cận, khai thác nguồn lực đất đai.
Một nội dung quan trọng khác là tháo gỡ vướng mắc trong cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Định hướng chính sách chuyển mạnh từ tư duy bồi thường tài sản khi Nhà nước thu hồi đất sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân. Theo đó, việc tái định cư cần được xem xét một cách toàn diện, bảo đảm chỗ ở và hạ tầng thiết yếu như trường học, trạm y tế, giao thông, dịch vụ công; đồng thời quan tâm đến sinh kế, việc làm, thu nhập của người dân, đồng thời hướng tới sự hài lòng của người dân.
Các định hướng chính sách của cả ba dự án luật đều là tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về tài chính đất đai, giá đất. Theo đó, cơ chế tài chính đất đai và giá đất được đổi mới theo hướng Nhà nước quyết định giá đất dựa trên cơ sở dữ liệu và các phương pháp khoa học, đồng thời tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu về đất đai, nhà ở và các sản phẩm bất động sản.
Nhà nước sẽ ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế và từng loại đất. Việc xác định và điều hành các chính sách này cần bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Đây là vấn đề được các đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận.
Bà Yến cho biết, một định hướng khác nhằm đưa nguồn lực đất đai vào phát triển là tháo gỡ điểm nghẽn trong chế độ sử dụng đất, mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích và phát triển thị trường quyền sử dụng đất. Cùng với đó là đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xử lý những tồn tại trong cấp giấy chứng nhận, đơn giản hóa trình tự, thủ tục và tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm của địa phương trong quản lý đất đai.
Đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), các định hướng chính sách được thảo luận hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển thị trường bất động sản theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Trong đó, chú trọng đa dạng hóa chủ thể, loại hình tham gia hoạt động kinh doanh bất động sản. Nhà nước đóng vai trò định hướng, đồng thời hoàn thiện các công cụ, cơ chế, chính sách để kiểm soát, chủ động điều tiết thị trường. Mục tiêu là xây dựng thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, minh bạch, ổn định và bền vững.
Với chính sách nhà ở, định hướng được đặt ra là hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, bảo đảm an sinh xã hội và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân. Chính sách chú trọng phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của nhân dân, đồng thời quan tâm đến những người khó khăn về nhà ở.
Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại kỳ họp, các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện các dự án luật để trình Quốc hội thảo luận, cho ý kiến và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.
Cũng theo bà Yến, việc Quốc hội thảo luận bước đầu về 3 dự án Luật này nhằm lựa chọn, hoàn thiện chính sách, kiểm chứng các tác động, tính khả thi và sự đồng bộ, bảo đảm các quy định tháo gỡ được những điểm nghẽn cụ thể, tạo dư địa phát triển mới và có điều kiện tổ chức thực hiện hiệu quả. Việc thảo luận về định hướng chính sách cũng góp phần hạn chế tình trạng sửa đổi pháp luật riêng lẻ, thiếu đồng bộ, xử lý mang tính tình huống hoặc chuyển vướng mắc từ luật này sang luật khác.
Các định hướng chính sách trong nội dung sửa đổi của 3 luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết, chỉ đạo của Trung ương, hướng tới tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, nhà ở, bất động sản; tăng cường phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương.
Đáng chú ý, các dự án luật hướng tới cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; Luật chỉ quy định những điều mang tính nguyên tắc, những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những nội dung thường xuyên biến động được giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định, bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp thực tiễn. Đây cũng là bước chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.
Do 3 dự án luật có mối liên hệ chặt chẽ, trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội thảo luận, xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai. Qua đó, góp phần đưa nguồn lực đất đai vào phát triển, hoàn thiện chính sách nhà ở, thị trường bất động sản, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội.