Author: bachdn

Một góc công trường xây dựng sân bay Gia Bình nhìn từ trên cao. (Ảnh: Việt Hùng/TTXVN)

Việc di chuyển di tích để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ các sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước, trong đó có Hội nghị cấp cao APEC 2027 nhận được sự đồng tình của đại biểu Quốc hội.

Song, có ý kiến băn khoăn về việc đảm bảo tính toàn vẹn của không gian di sản bởi “nhìn về phía trước thì đây là công trình chiến lược phục vụ tương lai nhưng phía sau là công trình mang ký ức của nhiều thế hệ người Việt” như lời đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn thành phố Huế).

Để người dân tham gia bảo tồn

Sáng 23/8, Quốc hội thảo luận về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài (Bắc Ninh) trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

Đình làng Tam Sơn được khởi dựng vào thời Lê, có quy mô kiến trúc chữ Đinh, gồm 7 gian Tiền đường và 2 gian Hậu cung. Đình Tam Sơn thờ tướng công Phạm Hồng, một trong những danh tướng thời Lý Thái Tông. Đình Tam Sơn được xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp tỉnh năm 2003. Hiện đình Tam Sơn còn lưu giữ một số đồ thờ như: Thần tích, 5 đạo sắc phong, hương án, kiệu, bát bửu, bia đá…

Đình Đông Côi là nơi nhân dân địa phương thờ phụng tam vị Thành hoàng là 3 anh em họ Nguyễn – những danh tướng đã có công giúp Triệu Quang Phục đánh giặc Lương ở thế kỷ VI. Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã ra quyết định xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hoá năm 2015.

Hiện nay, không có phương án khả thi để giữ nguyên di tích trong khu vực thực hiện dự án và bắt buộc phải di dời toàn bộ các công trình hiện hữu trong phạm vi ranh giới dự án.

Tuy nhiên, Luật Di sản văn hoá (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025) không có quy định về việc di dời di tích để thực hiện các dự án đầu tư; đồng thời việc di dời di tích không thuộc thẩm quyền của Chính phủ theo quy định tại Điều 90 Luật Di sản văn hoá.

Đại biểu Quốc hội TP Huế Nguyễn Thị Sửu phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Thảo luận về dự án này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn thành phố Huế) tán thành chủ trương di chuyển 2 di tích song cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn tối đa yếu tố vật thể và phi vật thể cấu thành di tích sau khi di chuyển.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho hay hai di tích đang thờ phụng những người có công với đất nước, đã được các triều vua nhiều lần phong sắc ban tặng mỹ tự, được nhân dân tôn thờ, hương hoả. Quan trọng hơn cả, đình làng là nơi sinh hoạt cộng đồng, gắn liền với đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, mang đặc trưng văn hóa vùng Kinh Bắc. Do đó, không thể di chuyển một cách cơ học, tháo dỡ di tích từ nơi này đặt sang nơi khác.

“Nhìn về phía trước, chúng ta thấy đây là công trình chiến lược phục vụ tương lai, nhưng nhìn về phía sau, đây là những công trình mang giá trị ký ức của người Việt nhiều thế hệ. Một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới nhưng một di sản mất đi thì không thể tạo dựng lại,” đại biểu Nguyễn Thị Sửu nêu quan điểm.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra, đôn đốc tiến độ xây dựng các khu tái định cư phục vụ sân bay Gia Bình. (Ảnh: Cổng Thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh)

Đại biểu cho rằng công trình xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ các sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước, trong đó có Hội nghị cấp cao APEC 2027 có tiến độ rất cao, không thể kéo dài dự án, do đó cần có quyết định lập pháp có tầm vóc của Quốc hội, phục vụ yêu cầu phát triển mà không làm mất đi giá trị cốt lõi của di sản.

Đại biểu đề xuất việc di chuyển cần đặt trong cơ chế đặc thù, có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quy định, bảo tồn tối đa yếu tố cấu thành di tích sau di chuyển. Bên cạnh đó, cần tham vấn cộng đồng, để người dân có quyền tham gia vào quá trình bảo tồn không gian sinh hoạt tín ngưỡng. Địa phương chịu trách nhiệm với hồ sơ khoa học và kết quả bảo tồn.

Chú trọng bảo vệ hồn cốt di tích

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh khẳng định đình đền mang yếu tố truyền thống gắn với làng xã cộng đồng dân cư.

Việc ban hành Nghị quyết nhằm xác lập cơ sở pháp lý vững chắc với các cơ chế đặc thù cho trường hợp cá biệt, bảo đảm bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, bảo đảm an ninh-quốc phòng.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Quan điểm xây dựng dự thảo là tuân thủ tính hợp hiến, hợp pháp, không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, giữ vững nguyên tắc bảo vệ di tích sau khi di chuyển.

Về nguồn lực thực hiện, Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh sẽ chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và các đơn vị có đủ năng lực hoạt động trong lĩnh vực tu bổ, phục hồi di tích chủ trì thực hiện từ nguồn kinh phí do địa phương bố trí.

“Địa phương cần bảo đảm nguyên tắc tu bổ: Không chỉ di chuyển địa điểm mà giữ được hồn cốt di tích, tiếp tục phát huy giá trị văn hóa tinh thần tại địa điểm mới,” Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho hay Ủy ban nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ đề xuất việc di chuyển di tích, vừa bảo đảm nhiệm vụ bảo tồn di sản, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoàn thành hạ tầng chiến lược quốc gia phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, đối với Đình Cả Đông Côi và Đình Tam Sơn, Ủy ban hoàn toàn nhất trí cho phép áp dụng cơ chế tại Điều 2 Nghị quyết số 256/2025/QH15 để di chuyển.

Tờ trình của Chính phủ đề nghị di chuyển 3 di tích cấp tỉnh, gồm: Đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), Đình Cả Đông Côi (phường Thuận Thành) và Đình Tam Sơn (xã Lương Tài). Đối với Đền Tân Trăn thuộc phạm vi điều chỉnh của cả Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ rà soát kỹ lưỡng thực trạng, pháp lý và chưa xem xét đưa nội dung di dời đền Tân Trăn vào Nghị quyết lần này./.

Ngày 23/8, UBND tỉnh Đắk Lắk có văn bản gửi các Sở, ngành, đơn vị liên quan về việc chấn chỉnh, xử lý một số vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026.

Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026.

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, trong thời gian diễn ra lễ hội, qua theo dõi tình hình và tiếp nhận ý kiến phản ánh của Nhân dân, du khách, cơ quan báo chí, thông tin trên các nền tảng mạng xã hội, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn một số vấn đề cần khẩn trương kiểm tra, chấn chỉnh, xử lý.

Các vấn đề được UBND tỉnh chỉ rõ gồm việc giữ xe, an ninh trật tự, giao thông, truyền thông và hoạt động thu mua sầu riêng trên địa bàn.

UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai các giải pháp, bảo đảm các hoạt động còn lại của lễ hội diễn ra an toàn, văn minh, công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận và niềm tin cho Nhân dân, du khách, doanh nghiệp.

UBND tỉnh giao UBND phường Buôn Ma Thuột chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, xác minh các phản ánh về thu phí giữ xe trên địa bàn.

Cụ thể, UBND tỉnh nêu một số phản ánh về mức thu khoảng 30.000 – 50.000 đồng/xe, có trường hợp 100.000 đồng; một số điểm không phát vé/phiếu giữ xe và có trường hợp sau khi thu tiền không còn người trông giữ khi khách quay lại lấy xe. Yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp thu phí không đúng quy định; công khai kết quả kiểm tra, xử lý. Đồng thời, rà soát, đánh giá mô hình 25 điểm giữ xe đã bố trí để thống nhất, nhân rộng cách làm phù hợp tại các khu vực còn lại của lễ hội.

UBND tỉnh Đắk Lắk giao Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan khẩn trương rà soát, xác minh và xử lý các vụ việc phản ánh liên quan đến tình trạng móc túi, mất tài sản tại khu vực tổ chức các hoạt động Lễ hội.

Công an tỉnh được yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý các loại tội phạm, hành vi vi phạm pháp luật tại nơi tập trung đông người, không để xảy ra tình trạng tương tự trong các hoạt động của lễ hội.

Lực lượng Cảnh sát giao thông được yêu cầu rà soát, công khai, thông báo và hướng dẫn cụ thể các vị trí được phép dừng, đỗ phương tiện theo quy định; kiểm tra việc bố trí, vận hành biển báo, hệ thống camera giám sát và việc phát hiện, xử lý vi phạm qua camera tại các khu vực có ý kiến phản ánh.

“Việc kiểm tra, xử lý phải bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch, thống nhất; kịp thời chấn chỉnh những bất cập, không để phát sinh bức xúc, khiếu nại, phản ánh, làm ảnh hưởng đến hình ảnh, môi trường du lịch và niềm tin của người dân, du khách”, UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu.

Về hoạt động thu mua sầu riêng, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì công khai tiêu chí thu mua sầu riêng; bảo đảm minh bạch, ổn định, hài hòa lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp, kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, không để kéo dài, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao rà soát, tổng hợp, đánh giá toàn diện công tác thông tin, truyền thông về lễ hội; kiểm soát chặt chẽ tiêu chí lựa chọn, cấp thẻ, quản lý và giám sát KOL tham gia các hoạt động còn lại.

UBND tỉnh yêu cầu theo dõi, định hướng nội dung phát ngôn, bảo đảm chính xác, phù hợp, chuẩn mực, có trách nhiệm; kịp thời chấn chỉnh các trường hợp phát ngôn, đăng tải, chia sẻ thông tin không phù hợp, sai sự thật; không để tái diễn sự cố phát ngôn phản cảm, gây dư luận không tốt, ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của Lễ hội và địa phương.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, sáng 23/8, Quốc hội thảo luận dự án Nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an Nhân dân.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh.

Giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu thảo luận, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển với hai di tích đình Đông Côi và đình Tam Sơn theo Điều 2 Nghị quyết 256 của Quốc hội.

Đối với di tích đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát hiện trạng và các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, do đó chưa đưa di tích này vào dự thảo nghị quyết trình Quốc hội.

“Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo nghị quyết của Quốc hội theo tinh thần này”, Bộ trưởng nói. Bà nhấn mạnh, trong quá trình tổ chức thực hiện, các cơ quan chức năng phải tuân thủ quy định của pháp luật liên quan, bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích.

Nguyên tắc quan trọng là phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến người dân và chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ; qua đó bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước và các quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, việc di chuyển di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư.

“Khi cộng đồng dân cư di chuyển, các đình cũng sẽ di chuyển theo cộng đồng dân cư của đình, của làng đó. Đây là điều phù hợp. Việc di chuyển đến địa điểm mới phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ các quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản”, Bộ trưởng nói.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu không chỉ là di chuyển địa điểm mà còn phải bảo đảm tinh thần, hồn cốt và những giá trị, mục tiêu của đình, đền gắn với làng, xã, với truyền thống văn hóa, lịch sử của các làng, xã và của dân tộc tiếp tục được phát huy tại địa điểm mới.

“Theo thẩm quyền, UBND tỉnh Bắc Ninh sẽ tổ chức thực hiện. Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn, theo sát quá trình này để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định và các mục tiêu đã đề ra theo tinh thần của Quốc hội”, tư lệnh ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói thêm.

Ủng hộ di chuyển nhưng phải kèm điều kiện chặt chẽ

Phát biểu thảo luận trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn Huế) tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết của Quốc hội về việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện các dự án. Tuy nhiên, theo bà, để quyết định này thực sự thuyết phục, cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía: một bên là những công trình hạ tầng chiến lược của tương lai, bên còn lại là những di tích mang theo ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu.

Đình Đông Côi và đình Tam Sơn đều là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh của Bắc Ninh. Trong đó, đình Đông Côi là không gian thờ phụng ba vị Thành hoàng, theo truyền thống địa phương là ba anh em họ Nguyễn có công giúp Triệu Quang Phục chống quân Lương vào thế kỷ VI. Các vị được những triều đại về sau phong sắc, ban mỹ tự và được nhân dân gìn giữ hương hỏa.

“Điều đáng quý là di tích vẫn gắn bó với đời sống cộng đồng hôm nay. Đình là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội và kết nối ký ức làng quê. Đây cũng là đặc trưng của vùng Kinh Bắc, nơi hệ thống đình, chùa, lễ hội và các tư liệu sắc phong tạo nên không gian văn hóa liên tục qua nhiều thế hệ”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Theo bà, đình Tam Sơn cũng mang những lớp giá trị tương tự. Di tích không chỉ có kiến trúc vật thể mà còn bao gồm thần tích, sắc phong, đồ thờ, nghi lễ và ký ức cộng đồng. Những tư liệu còn lưu giữ cùng sinh hoạt tín ngưỡng tại đình cho thấy đây là thiết chế văn hóa của làng, nơi đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

“Vì vậy, nếu phải di chuyển, chúng ta không thể cho rằng đó chỉ là việc tháo dỡ một công trình rồi dựng lại ở nơi khác”, bà Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.

Đại biểu cho rằng, bên cạnh yêu cầu bảo tồn những giá trị trên là quy mô và tính cấp thiết của các dự án. Tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được xác định là một bộ phận của hệ thống hạ tầng chiến lược, cần hoàn thành đồng bộ để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn Không quân Công an Nhân dân gắn với yêu cầu quốc phòng – an ninh.

Cơ quan thẩm tra cũng đánh giá việc hoàn thành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cùng tuyến đường kết nối là nhiệm vụ cấp bách, yêu cầu tiến độ rất cao. Vì vậy, đây không phải những dự án có thể tùy tiện kéo dài tiến độ.

“Tôi cho rằng chính ở đây cần quyết định đặc cách có tầm vóc của Quốc hội. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển mà không làm mất đi những giá trị cốt lõi của di sản?”, đại biểu nêu vấn đề.

Tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn, đại biểu Nguyễn Thị Sửu lưu ý cần kèm theo những điều kiện pháp lý đủ chặt chẽ.

Trước hết, Nghị quyết phải xác định rõ phạm vi chỉ gồm hai di tích này trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, không sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng. Đây cũng là hướng được cơ quan thẩm tra thống nhất.

Bên cạnh đó, việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù do Quốc hội quyết định tại Điều 2 Nghị quyết 256 ban hành năm 2025. Đồng thời, phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển.

Đại biểu cũng đề nghị coi công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng là yêu cầu bắt buộc. Người dân không chỉ được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích.

Cùng với đó, trách nhiệm phải đi đôi với thẩm quyền. UBND tỉnh Bắc Ninh phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền.

“Một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới; một sân bay có thể tạo động lực mới cho cả vùng; một công trình quốc phòng – an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu chiến lược của đất nước. Nhưng một di tích khi mất đi những giá trị cốt lõi thì không dễ gì tạo dựng lại được”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Bà nhấn mạnh, di chuyển không có nghĩa là làm cho di tích ở một chỗ khác, mà phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại.

Sáng 23.8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung thảo luận

Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH thành phố Huế), bày tỏ tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng để quyết định này thực sự thuyết phục, cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía. Một phía là những công trình hạ tầng chiến lược của tương lai; phía còn lại là những di tích mang theo ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng.

Đại biểu cho biết, Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn đều là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh của Bắc Ninh.

Đình Đông Côi là không gian thờ phụng ba vị Thành hoàng, theo truyền thống địa phương là ba anh em họ Nguyễn có công giúp Triệu Quang Phục chống quân Lương vào thế kỷ VI. Các vị được các triều đại về sau phong sắc, ban mỹ tự và được nhân dân gìn giữ hương hỏa.

“Điều đáng quý là di tích vẫn gắn bó với đời sống cộng đồng hôm nay. Đình là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội và kết nối ký ức làng quê. Đây cũng là đặc trưng của vùng Kinh Bắc, nơi hệ thống đình, chùa, lễ hội và các tư liệu sắc phong tạo nên một không gian văn hóa liên tục qua nhiều thế hệ”, đại biểu cho biết.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại phiên thảo luận

Đình Tam Sơn cũng thể hiện lớp giá trị tương tự. Di tích không chỉ có kiến trúc vật thể mà còn bao gồm thần tích, sắc phong, đồ thờ, nghi lễ và những ký ức cộng đồng. Những tư liệu còn lưu giữ cùng sinh hoạt tín ngưỡng tại đình cho thấy đây là một thiết chế văn hóa của làng, nơi đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

“Vì vậy, nếu phải di chuyển, chúng ta không thể cho rằng đó chỉ là việc tháo dỡ một công trình rồi dựng lại ở nơi khác”, đại biểu bày tỏ.

Theo đại biểu, đặt bên cạnh những giá trị ấy là quy mô và tính cấp thiết của các dự án. Dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được xác định là một bộ phận của yêu cầu phát triển hạ tầng chiến lược, cần hoàn thành đồng bộ để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân gắn với yêu cầu quốc phòng – an ninh.

Cơ quan thẩm tra đánh giá việc hoàn thành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cùng tuyến đường kết nối là nhiệm vụ cấp bách, có yêu cầu tiến độ rất cao. Vì vậy, đây không phải những dự án có thể tùy tiện kéo dài tiến độ.

“Tôi cho rằng chính ở đây cần một quyết định đặc cách có tầm vóc của Quốc hội. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển mà không làm mất đi những giá trị cốt lõi của di sản?”, đại biểu bày tỏ.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu phát biểu

Tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn, nhưng đại biểu cho rằng, cần phải kèm theo những điều kiện pháp lý đủ chặt chẽ.

Thứ nhất, Nghị quyết phải xác định rõ phạm vi chỉ gồm 2 di tích này trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội; không được sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng. Đây cũng là hướng mà cơ quan thẩm tra đã thống nhất.

Thứ hai, việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại Điều 2 Nghị quyết 256 ban hành năm 2025. Đồng thời, phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm việc bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển.

Thứ ba, công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. Người dân không chỉ được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích. Đây cũng là yêu cầu được cơ quan thẩm định nhấn mạnh.

Thứ tư, trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. UBND tỉnh Bắc Ninh phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.

“Một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới; một sân bay có thể tạo động lực mới cho cả vùng; một công trình quốc phòng – an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu chiến lược của đất nước. Nhưng một di tích khi mất đi những giá trị cốt lõi thì không dễ gì tạo dựng lại được.

Bởi vậy, tôi ủng hộ di chuyển nhưng xin nhấn mạnh một nguyên tắc: Di chuyển không có nghĩa là chuyển di tích đến một chỗ khác. Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại.

Để chúng ta không phải lựa chọn giữa tương lai và quá khứ, mà là nối quá khứ với tương lai bằng một quyết định có trách nhiệm của Quốc hội”, đại biểu nhấn mạnh.

Bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển

Phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ VHTTDL đã thống nhất tiếp thu ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội và tiếp thu đầy đủ ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với nội dung Chính phủ trình tại Tờ trình số 614 và Báo cáo tiếp thu, giải trình số 490 của Bộ VHTTDL.

Theo đó, Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với hai di tích Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn theo Điều 2 Nghị quyết 256 của Quốc hội.

Đối với di tích Đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, kiểm tra các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo và chưa đưa di tích này vào Nghị quyết.

Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội theo tinh thần này và gửi báo cáo Quốc hội kèm theo Báo cáo tiếp thu, giải trình số 490 của Bộ VHTTDL.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của các đại biểu Quốc hội, đặc biệt chú trọng trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định pháp luật có liên quan nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến của người dân; chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ; bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước và các quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội nêu

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Bộ trưởng cho biết, việc di chuyển di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư.

“Khi cộng đồng dân cư di chuyển, các đình cũng sẽ di chuyển theo cộng đồng dân cư của đình, của làng đó. Đây là điều phù hợp. Việc di chuyển đến địa điểm mới phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ các quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, việc di chuyển không đơn thuần là thay đổi địa điểm mà quan trọng hơn là phải bảo tồn và phát huy tinh thần, hồn cốt cùng những giá trị của đình, đền gắn với làng, xã, qua đó giữ gìn và tiếp nối truyền thống văn hóa, lịch sử của cộng đồng và dân tộc tại nơi mới.

Theo thẩm quyền, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh sẽ tổ chức thực hiện. Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn, theo sát quá trình này để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định và các mục tiêu đã đề ra theo tinh thần của Quốc hội.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Bộ VHTTDL và Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình.

Sau khi Nghị quyết được Quốc hội thông qua, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ trưởng Bộ VHTTDL tiếp tục hỗ trợ địa phương để tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết của Quốc hội.

Phát huy giá trị di tích sau di chuyển

Sáng 23/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

Theo đó, Chính phủ đề xuất trình Quốc hội cho phép áp dụng cơ chế chính sách quy định tại Điều 2 Nghị quyết số 256 ngày 11/12/2025 của Quốc hội đối với việc di chuyển 3 di tích: Đền Tân Trăn, xã Lâm Thao; Đình Đông Côi, phường Thuận Thành và Đình Tam Sơn, xã Lương Tài, trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn thành phố Bắc Ninh và dự án xây dựng doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.

ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (Ảnh: Media Quốc hội).

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (đoàn Tp.Huế) tán thành với việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội.

Song đại biểu cũng lưu ý cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía, phía trước là những công trình hạ tầng chiến lược tương lai và phía sau những di tích mang theo ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc dân tộc.

Theo đại biểu, di tích vẫn gắn với đời sống của cộng đồng, đình là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội và kết nối ký ức làng quê. Đây chính là đặc trưng của vùng Kinh Bắc, nơi hệ thống đình, chùa, lễ hội và các tư liệu sắc phong tạo nên một không gian văn hóa liên tục qua nhiều thế hệ.

Vấn đề đặt ra theo đại biểu là làm thế nào để phát triển mà không làm mất những giá trị cốt lõi của di sản?

Tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn song đại biểu Sửu cho rằng phải đi kèm những điều kiện pháp lý đủ chặt.

Do đó, đại biểu đề nghị, Nghị quyết phải xác định rõ phạm vi, chỉ 2 di tích này trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội. Không được dùng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.

Việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết, nhưng đồng thời phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau di chuyển.

Cùng với đó, công khai minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. “Người dân không chỉ được biết di tích sẽ chuyển đến đâu, mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích”, đại biểu nêu.

Đồng thời, trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.

Bày tỏ ủng hộ di chuyển nhưng đại biểu Sửu nhấn mạnh một nguyên tắc: Di chuyển không có nghĩa là làm cho di tích ở một chỗ khác. Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại, để chúng ta không phải lựa chọn giữa tương lai và quá khứ, mà là nối quá khứ với tương lai bằng một quyết định có trách nhiệm của Quốc hội.

Bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan

Làm rõ thêm ý kiến ĐBQH nêu, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thừa ủy quyền của Chính phủ đã thống nhất tiếp thu ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, tiếp thu đầy đủ ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với nội dung trình của Chính phủ và Báo cáo tiếp thu giải trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo hướng: 

Thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế chính sách di chuyển đối với 2 di tích Đình Đông Côi và Đình Tam Sơn theo Điều 2, Nghị quyết 256 của Quốc hội.

Đối với di tích Đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát thực trạng, các vấn đề liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo và chưa đưa vào Nghị quyết này. 

Chính phủ cũng sẽ tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện theo ý kiến của đại biểu, hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh (Ảnh: Media Quốc hội).

“Đặc biệt chú trọng đến vấn đề trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật có liên quan nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến của người dân và chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ; bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước và các quy định của pháp luật”, Bộ trưởng cho hay.

Cũng theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, đình, đền là những yếu tố rất truyền thống và gắn với làng xã và cộng đồng dân cư. Do đó, việc di chuyển đến địa điểm mới cần bảo đảm thực hiện theo đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, thực hiện theo các quy định của pháp luật và cũng tiếp tục phát huy giá trị di sản.

“Không chỉ là di chuyển địa điểm mà tinh thần, hồn cốt và những mục tiêu của đình, của đền gắn với truyền thống văn hóa lịch sử của các làng xã, của dân tộc sẽ tiếp tục được phát huy giá trị trong những địa điểm mới”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng cho biết thêm, theo thẩm quyền, UBND tỉnh Bắc Ninh sẽ tổ chức thực hiện và Chính phủ sẽ có trách nhiệm hướng dẫn, theo sát trong quá trình này để bảo đảm việc thực hiện theo đúng quy định và mục tiêu đã đề ra.

Đó là chỉ đạo của ông Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng khi chủ trì Hội nghị kiểm tra, đánh giá tiến độ thực hiện và tháo gỡ khó khăn một số dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn thành phố.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng, Dự án xây dựng cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị phụ cận có tổng mức đầu tư 6.312,8 tỷ đồng, trong đó gói cầu chính đạt gần 62%, gói cầu dẫn đạt 85%, riêng hầm chui Nguyễn Trãi – Lê Hồng Phong đạt 16,6% giá trị hợp đồng do vướng hạ tầng kỹ thuật ngầm và thủ tục di chuyển tài sản của 6 hộ thuê nhà.

Dự án nút giao Bùi Viện – Lê Hồng Phong có tổng mức đầu tư 707,1 tỷ đồng, khối lượng hoàn thành đạt 17,14% giá trị hợp đồng, đang gặp vướng mắc lớn về vị trí tiếp nhận bãi thải cho hơn 125.500 m³ đất đào.

Phối cảnh dự án hầm chui Nguyễn Trãi – Lê Hồng Phong.

Dự án nút giao Bùi Viện – Võ Nguyên Giáp có tổng mức đầu tư 675 tỷ đồng, sản lượng thi công đạt khoảng 35% giá trị hợp đồng (đã hoàn thành 18/29 đốt hầm).

Dự án tuyến đường vành đai 2 đoạn Tân Vũ – Hưng Đạo – Bùi Viện có tổng mức đầu tư 8.593,1 tỷ đồng, khối lượng hoàn thành toàn tuyến đạt 61,5% (gói thầu số 20 xây dựng cầu Hải Thành đạt 72,73%, gói thầu số 21 đạt 25,5%, gói số 23 hạ tầng tái định cư đạt 70%). Hiện phường Hưng Đạo đã bàn giao 58,86/59,6 ha mặt bằng (đạt 98,76%) và đang chuẩn bị cưỡng chế dứt điểm 0,74 ha còn lại trong tháng 9/2026.

Dự án tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 có tổng mức đầu tư 5.273,4 tỷ đồng. Đến nay, khu vực Kiến Thụy đã bàn giao 100% diện tích (8,25 ha) và hoàn thành quy tập mộ vô chủ; trong khi phường Kiến An còn 470 hộ và phường Phù Liễn còn 86 hộ chưa hoàn tất phương án bồi thường giải phóng mặt bằng.

Bí thư Thành ủy Hải Phòng ghi nhận nỗ lực của các đơn vị nhưng cũng nghiêm khắc chỉ rõ việc chia nhỏ gói thầu, năng lực phối hợp của liên danh còn hạn chế dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ, kéo giảm tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của thành phố xuống thứ 13 – 14 cả nước. Bí thư Thành ủy yêu cầu đưa cả 5 dự án vào diện theo dõi, giám sát đặc biệt, kiểm điểm hàng tuần và báo cáo Thường trực Thành ủy trước ngày 25 hàng tháng, đồng thời các nhà thầu phải hoàn thành lập “đường găng” tiến độ chi tiết gửi UBND thành phố chậm nhất ngày 25/8/2026.

Về các mốc tiến độ bắt buộc, Bí thư Thành ủy Hải Phòng yêu cầu thông xe kỹ thuật các hầm chui Nguyễn Trãi – Lê Hồng Phong, Bùi Viện – Lê Hồng Phong, Bùi Viện – Võ Nguyên Giáp và toàn tuyến đường vành đai 2 trước Tết Nguyên đán 2027 (trước ngày 31/01/2027), hoàn thành toàn bộ các dự án này đưa vào sử dụng trước ngày 30/4/2027.

Đối với tuyến nối Quốc lộ 5 – Quốc lộ 10, Bí thư Thành ủy Hải Phòng yêu cầu phải thông xe hầm chui đường Trường Chinh trước ngày 30/4/2027, hoàn thành toàn tuyến trước ngày 02/9/2027; riêng công trình cầu Nguyễn Trãi phấn đấu hợp long tháng 7/2027 và thông xe tháng 9/2027.

Bí thư Thành ủy Hải Phòng yêu cầu đưa 5 dự án, công trình giao thông vào diện theo dõi, giám sát đặc biệt, kiểm điểm hàng tuần và báo cáo Thường trực Thành ủy.

Bí thư Thành ủy Hải Phòng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường giải quyết dứt điểm vị trí đổ thải đất đào và cấp phép mỏ vật liệu ngay trong tháng 8/2026; Sở Xây dựng công bố chỉ số giá vật liệu xây dựng sát thị trường chậm nhất vào ngày 10 hàng tháng; Sở Tài chính nghiên cứu tháo gỡ về giá hợp đồng; Công an thành phố ưu tiên phân luồng cho phương tiện chở vật tư siêu trường, siêu trọng vào ban đêm.

Các phường Kiến An, Phù Liễn, Hưng Đạo hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng trong tháng 9 và chậm nhất nửa đầu tháng 10/2026 để bàn giao mặt bằng sạch cho dự án.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã ký Quyết định số 11/QĐ-BCĐ. Ảnh: QUANG PHÚC

Cụ thể, Quyết định số 11/QĐ-BCĐ điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Phần II Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ban hành kèm theo Quyết định số 05/QĐ-BCĐ ngày 10-4-2026 của Ban Chỉ đạo.

Theo đó, phiên họp lần thứ 3 của Ban Chỉ đạo được tiến hành trong tháng 11-2026, thay vì tổ chức vào tháng 12-2026 như kế hoạch trước đó. Thời hạn tổ chức tham vấn ý kiến rộng rãi của các chuyên gia, nhà khoa học, đối tượng chịu tác động và các cơ quan, tổ chức liên quan… hoàn thành trước ngày 10-10 (mốc cũ là trước ngày 20-11).

Đối với các cơ quan Trung ương, dự thảo báo cáo chính thức kết quả tổng rà soát phải được gửi Bộ Tư pháp để cho ý kiến, thẩm định trước ngày 30-9; báo cáo chính thức sau khi tiếp thu chỉnh lý (cập nhật số liệu đến hết ngày 31-10) phải gửi tới Bộ Tư pháp trước ngày 3-11.

Dự thảo báo cáo của Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải được báo cáo Ban Chỉ đạo xem xét, cho ý kiến trước ngày 20-11 và chính thức trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 30-11.

Quyết định giao Bộ Tư pháp chủ trì 3 nhóm chuyên đề lớn về đổi mới công tác xây dựng/thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới; hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật; cắt giảm/đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh bất hợp lý. Bộ Nội vụ chủ trì chuyên đề đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Bộ KH-CN phụ trách chuyên đề đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bộ Ngoại giao chịu trách nhiệm chuyên đề hội nhập quốc tế và tính tương thích với các điều ước quốc tế. Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ GD-ĐT, Bộ Y tế, Bộ VH-TT-DL chủ trì các chuyên đề chuyên sâu theo lĩnh vực quản lý.

Theo tiến độ mới, dự thảo báo cáo chuyên đề chính thức phải gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước ngày 10-10; báo cáo sau khi hoàn thiện gửi lại trước ngày 8-11.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp (từ ngày 1/7/2025), yêu cầu thực tiễn đặt ra là phải tạo được bước chuyển biến căn bản về chất.

Không chỉ giảm đầu mối mà phải khơi thông nguồn lực phát triển

Trường Khuyết tật tỉnh Tây Ninh (bên phải) và Trung tâm Nuôi dạy trẻ Khiếm thị Tây Ninh được sắp xếp, sáp nhập thành trường Giáo dục đặc biệt Tây Ninh. Ảnh: Giang Phương/TTXVN

Ngày 17/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội thảo khoa học quốc gia “Sáp nhập đơn vị hành chính với phát triển bền vững vùng và liên kết vùng ở Việt Nam” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Trường Đại học An ninh nhân dân tổ chức đã thu hút gần 100 tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia và lãnh đạo các cơ quan quản lý.

Phân tích từ lý luận đến thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức và điều chỉnh địa giới, mà còn gắn liền với yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực quốc gia. Để hiện thực hóa các mục tiêu trên cần bảo đảm tính đồng bộ về thể chế, quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương; đồng thời, phát huy sự đồng thuận và tham gia tích cực của nhân dân.

Thước đo thành công sau sáp nhập không chỉ dừng ở việc giảm được bao nhiêu đầu mối hay tiết kiệm chi phí, mà quan trọng là bộ máy mới phải vận hành thông suốt hơn, dịch vụ công tốt hơn, liên kết vùng thực chất hơn và chất lượng cuộc sống của người dân được nâng cao bền vững.

Các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu cấp bách là phải tích hợp đồng bộ quy hoạch, hạ tầng và cơ chế điều hành nhằm tạo lập không gian phát triển mới có sức cạnh tranh cao, tránh triệt để tình trạng sáp nhập về mặt hành chính nhưng bị chia cắt về mặt kinh tế giữa các vùng phụ cận và đô thị hạt nhân. Nếu chỉ sáp nhập cơ học mà thiếu cơ chế phối hợp và chia sẻ lợi ích phát triển, khu vực trung tâm có thể tăng trưởng nhanh nhưng khu vực xa trung tâm lại gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ, làm gia tăng chênh lệch nội vùng và tạo áp lực lớn lên hạ tầng xã hội.

Ở cấp độ địa phương, công tác sắp xếp mạng lưới sự nghiệp công lập trong tuần tiếp tục ghi nhận những bước đi quyết liệt nhưng linh hoạt. Lấy kết quả tổ chức lại mạng lưới trường học tại Bắc Ninh cho thấy tỉnh đã hoàn thành sắp xếp, giảm từ 1.139 xuống còn 567 đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập, tương đương cắt giảm 50,2% số đầu mối quản lý, phục vụ gần 870.000 học sinh.

Các địa phương trong tỉnh đã chủ động lựa chọn mô hình phù hợp như sáp nhập cụm trường liền kề tại đô thị phường Bắc Giang (giảm 64,3% đầu mối) hay kết hợp mô hình liên cấp tiểu học – trung học cơ sở tại xã miền núi Yên Thế (giảm gần 53% đầu mối) nhằm duy trì nguyên trạng các điểm trường lẻ, phân hiệu, bảo đảm không làm xáo trộn việc học tập của học sinh và cự ly đi lại trước thềm năm học mới. Ngành giáo dục địa phương đồng thời chuyển mạnh sang quản trị phát triển, lựa chọn cán bộ quản lý đủ năng lực điều hành hệ thống quy mô lớn, bố trí đội ngũ giáo viên theo vị trí việc làm và bảo đảm chế độ chính sách cho cán bộ dôi dư sau kiện toàn.

Song song với việc tinh giản đầu mối, công tác hậu kiểm, quản lý và khai thác tài sản công sau sáp nhập đã được Thanh tra Chính phủ đẩy mạnh và công bố kết luận trong các ngày 19 và 21/8 vừa qua tại bốn Bộ gồm: Khoa học và Công nghệ; Ngoại giao; Giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế.

Kết luận đã chỉ ra một số tồn tại trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp. Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị các Bộ khẩn trương phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương liên quan rà soát, làm rõ trách nhiệm; yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án, đẩy nhanh tiến độ thu hồi phần diện tích bị lấn chiếm hoặc cho thuê trái quy định, hoàn thiện hồ sơ đăng ký đất đai theo quy định và khẩn trương chuyển giao các cơ sở dôi dư về địa phương quản lý… Việc sớm đưa tài sản vào khai thác, sử dụng đúng mục đích là giải pháp trọng tâm nhằm chấm dứt lãng phí, giải phóng và khơi thông nguồn lực công cho phát triển kinh tế – xã hội.

Nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân

Xử lý thủ tục hành chính tại tỉnh An Giang. Ảnh: Văn Sĩ – TTXVN

Ngày 18/8 vừa qua, Đoàn kiểm tra, giám sát chuyên đề đợt 3 năm 2026 do Bộ Chính trị, Ban Bí thư thành lập đã triển khai kế hoạch làm việc tại Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh. Đây là một trong 22 đoàn kiểm tra được triển khai đồng loạt tại 40 tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương nhằm đánh giá toàn diện năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng về công tác cán bộ.

Trong bối cảnh Quảng Ninh chuẩn bị thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, cuộc kiểm tra tập trung đánh giá chất lượng thực chất của đội ngũ, khả năng thích ứng của cán bộ ở hai giai đoạn trước và sau ngày 1/7/2025, bảo đảm việc thay đổi địa giới hành chính phải đi liền với nâng cao năng lực quản trị.

Việc đổi mới phương thức quản trị và ứng dụng chuyển đổi số phục vụ nhân dân cũng ghi nhận những kết quả cụ thể tại cơ sở trong tuần. Ngày 18/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành công văn yêu cầu tổng rà soát, làm sạch toàn bộ cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc “đúng – đủ – sạch – sống”, gắn trách nhiệm trực tiếp của lãnh đạo từng cơ quan, đơn vị để hoàn thành trước ngày 20/9/2026. Hoạt động này nhằm bảo đảm dữ liệu số chuẩn hóa đồng bộ với những thay đổi về tổ chức bộ máy, sẵn sàng tích hợp và chia sẻ vào kho dữ liệu dùng chung của tỉnh.

Trong tuần, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang ban hành quyết định triển khai “Mô hình tiếp công dân trực tuyến” tập trung giải quyết 6 nhóm vụ việc trọng tâm như các vụ việc phức tạp, khiếu nại vượt cấp… hay các trường hợp công dân ở vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong đi lại.

Hình thức này cho phép người chủ trì, người tham gia tiếp công dân và người dân tham gia tại các điểm cầu truyền hình khác nhau nhưng vẫn bảo đảm trực tiếp theo dõi đầy đủ hình ảnh, âm thanh, tương tác cùng một thời điểm. Tại điểm cầu trung tâm (Hội trường trực tuyến UBND tỉnh) do Chủ tịch UBND tỉnh An Giang chủ trì, có sự tham gia của đại diện lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, thường trực HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Hội đồng Tư vấn giải quyết khiếu nại, tố cáo tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành có liên quan và đại diện Báo và phát thanh, truyền hình đưa tin.

Tại các điểm cầu thành phần ở cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã cùng các phòng chức năng, chuyên môn và công dân tham dự tương tác trực tiếp. Toàn bộ diễn biến hình ảnh, âm thanh của các buổi tiếp công dân trực tuyến được ghi âm, ghi hình và lưu trữ tập trung để phục vụ công tác tra cứu, khai thác dữ liệu lâu dài và giám sát việc thực hiện chỉ đạo sau buổi tiếp.

Sự ra đời của “Mô hình tiếp công dân trực tuyến” khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của An Giang trong việc đổi mới phương thức hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, hướng tới xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, vì nhân dân phục vụ.

Có thể thấy, quá trình tinh gọn bộ máy đang đi vào chiều sâu và thực chất theo đúng lộ trình: kiên quyết cắt giảm tầng nấc trung gian, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, xử lý dứt điểm “điểm nghẽn” tài sản công dôi dư, đồng thời tăng tốc chuyển đổi số và đổi mới phương thức phục vụ nhân dân.