Nhà thầu tập trung vật liệu, đẩy nhanh tiến độ thi công Dự án Khu dân cư tập trung Lương Xá, Phú Ốc (phường Đông A).
Trao quyền gắn liền với trách nhiệm
Nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu ở cơ sở, UBND tỉnh đã ban hành 7 đợt quyết định ủy quyền cho 13 xã, phường (Định Hóa, Bình Minh, Yên Mô, Yên Từ, Yên Mạc, Đồng Thái, Nghĩa Hưng, Trực Ninh, Bình Lục, Bình Mỹ, Đông A, Thành Nam, Phù Vân) thực hiện nhiệm vụ, thẩm quyền của cấp quyết định chủ trương đầu tư đối với 101 dự án đầu tư công. Đây không đơn thuần là việc giao nhiệm vụ, mà là bước chuyển dịch quan trọng trong tư duy quản trị địa phương: Trao quyền đi đôi với trao trách nhiệm.
Ngay sau khi tỉnh bàn giao quyền cho cơ sở, Sở Tài chính đã chủ động ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn nghiệp vụ toàn diện, từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư đến hạch toán, đánh giá hiệu quả và quyết toán dự án. Sự đồng hành này giúp cấp ủy, chính quyền các xã, phường được giao nhiệm vụ nhanh chóng bắt nhịp. Thay vì thụ động phụ thuộc vào các Ban Quản lý dự án cấp tỉnh, cấp huyện như trước, chính quyền cơ sở đã trực tiếp rà soát, nắm sát từng vướng mắc về mặt bằng, điều chỉnh tổng mức đầu tư hay thủ tục gia hạn để giải quyết ngay tại địa bàn.
Trên công trường Dự án Khu dân cư tập trung Lương Xá, Phú Ốc (phường Đông A), nhịp độ lao động đang diễn ra vô cùng hối hả. Với quy mô hơn 10 ha cùng tổng mức đầu tư 240 tỷ đồng, dự án không chỉ mang kỳ vọng mở rộng quỹ đất ở đáp ứng nhu cầu của nhân dân, mà còn tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách địa phương. Để đảm bảo tiến độ, UBND phường Đông A đã giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường thường xuyên bám sát hiện trường, đôn đốc nhà thầu dồn lực thi công. Mọi phát sinh, vướng mắc đều được rà soát và tháo gỡ ngay tại chỗ, quyết không để tồn đọng làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình cũng như hiệu quả đồng vốn đầu tư công.
Trao đổi về giải pháp triển khai, ông Đặng Văn Mịch, Phó Chủ tịch UBND phường Đông A nhấn mạnh, địa phương tập trung xem xét từng vướng mắc để xử lý, đặc biệt là các khâu liên quan đến thủ tục, mặt bằng và cơ chế phối hợp. Những công việc thuộc thẩm quyền được phường chủ động giải quyết dứt điểm; các vấn đề vượt thẩm quyền được tổng hợp báo cáo cấp trên để tháo gỡ kịp thời. Phương châm “rõ việc, rõ trách nhiệm” được quán triệt xuyên suốt nhằm xử lý dứt điểm các điểm nghẽn, không để rào cản kéo dài làm gián đoạn tiến độ chung.
Thấy rõ sự đổi thay trên chính quê hương mình, ông Trần Công Hùng (Tổ dân phố Mỹ Hà, phường Đông A) phấn khởi chia sẻ: “Trước đây khu đất này chủ yếu bỏ trống, hiệu quả sử dụng chưa cao. Từ ngày có dự án, đường xá được mở rộng thênh thang, mặt bằng giao nhanh chóng nên diện mạo đô thị thay đổi rõ rệt. Giá trị đất tăng lên, đời sống nâng cao nên nhân dân ai nấy đều rất phấn khởi và tin tưởng vào sự điều hành của chính quyền”.
Lan tỏa tinh thần chủ động sang các dự án trọng điểm
Không chỉ làm tốt vai trò chủ đầu tư đối với các dự án phân cấp, sự “trưởng thành” về năng lực quản lý của bộ máy cấp xã còn được thể hiện trong công tác phối hợp giải phóng mặt bằng phục vụ các công trình giao thông trọng điểm của Trung ương và của tỉnh đi qua địa bàn.
Đội ngũ công nhân, kỹ sư tăng tốc thi công các hạng mục tại Dự án cầu Ninh Cường sau khi có mặt bằng sạch.
Điển hình tại Dự án cầu Ninh Cường vượt sông Ninh Cơ trên Quốc lộ 37B (tổng mức đầu tư hơn 580 tỷ đồng, dài 1,65 km). Với tinh thần chủ động, sát sao, chính quyền hai xã Nghĩa Hưng và Ninh Cường đã đồng loạt kích hoạt hệ thống dân vận, hoàn thành bàn giao hơn 9.680 m² mặt bằng sạch cho nhà thầu (xã Nghĩa Hưng 4.800 m², xã Ninh Cường 4.881 m²).
Đề đạt được kết quả đó, theo bà Nguyễn Thị Hồng, Bí thư Chi bộ thôn Nam Phú (xã Nghĩa Hưng) cho biết: “Chúng tôi phối hợp với Ban công tác Mặt trận tổ chức họp dân công khai minh bạch ý nghĩa dự án, phương án đền bù và tái định cư. Cán bộ, đảng viên gương mẫu đi đầu, đồng thời thành lập các đoàn đến từng nhà nghe tâm tư của các hộ còn băn khoăn để kịp thời báo cáo cấp trên giải quyết.”
Đồng thuận bàn giao 4 sào đất lúa cho dự án, ông Nguyễn Văn Trường (xã Nghĩa Hưng) chia sẻ: “Có cây cầu mới rộng rãi, giao thông thông suốt thì kinh tế địa phương mới bứt phá được. Được chính quyền giải thích rõ ràng, gia đình tôi ủng hộ ngay, nhận tiền đền bù xong là bàn giao mặt bằng để công trình sớm về đích”.
Đơn vị thi công huy động máy móc đặc chủng, dồn lực bứt phá tiến độ xây dựng cầu Ninh Cường.
Nhờ có mặt bằng sạch, đơn vị thi công đang tập trung tối đa máy móc, nhân lực để đẩy nhanh tiến độ thi công. Ông Vũ Từ Nam, Đại diện đơn vị thi công cầu Ninh Cường cho biết: “Cọc khoan nhồi của cầu Ninh Cường có độ sâu kỷ lục, đòi hỏi kỹ thuật rất cao. Nhờ địa phương bàn giao mặt bằng thuận lợi, chúng tôi đảm bảo tốt chất lượng và đang tăng tốc để hoàn thành công trình đúng kế hoạch”.
Trong khi đó, công tác giải phóng mặt bằng tại Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường từ cầu Việt Nhật đến cống Phát Diệm (đi qua các xã Định Hóa, Phát Diệm, Bình Minh) cũng ghi nhận bước chuyển biến quan trọng. Kéo dài từ năm 2022 đến năm 2025, dự án “chạm” đến quyền lợi của hơn 300 hộ dân với tổng diện tích thu hồi gần 3.150 m² nên đã gặp không ít trở ngại. Quyết tâm không để công trình “lỗi hẹn” kéo dài, chính quyền 3 xã đã rà soát kỹ từng hồ sơ, phân loại vướng mắc để tăng cường đối thoại, vận động và giải quyết thấu đáo tâm tư của bà con. Sự kiên trì, minh bạch đã khơi thông “nút thắt” niềm tin, tạo sự đồng thuận rộng rãi.
Đến nay, “mặt bằng sạch” đã cơ bản hoàn thành để bàn giao cho nhà thầu, đơn vị thi công tăng tốc hoàn thiện các hạng mục còn lại.
Lãnh đạo xã Định Hóa kiểm tra khu vực thi công, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh tại cơ sở.
Chia sẻ về cách làm ở cơ sở, ông Đoàn Xuân Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Định Hóa cho biết, xã đã cắt cử cán bộ trực tiếp xuống địa bàn nắm sát tình hình, công khai giải đáp từng kiến nghị của người dân. Sự chủ động xử lý của địa phương kết hợp với sự phối hợp nhịp nhàng giữa các ngành liên quan chính là “chìa khóa” giúp công tác giải phóng mặt bằng cơ bản về đích, trả lại mặt bằng sạch cho nhà thầu bứt phá tiến độ.
Siết chặt kỷ cương, quyết liệt gỡ “điểm nghẽn” giải ngân
Nhìn nhận một cách khách quan, việc phân cấp quản lý đầu tư công về cấp xã là “phép thử” lớn đối với năng lực vận hành của bộ máy cơ sở. Nhờ sự chủ động tiếp nhận và tích cực triển khai, đến nay 13 xã, phường đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trên thực địa. Thống kê toàn tỉnh ghi nhận 20 dự án đã hoàn thành thi công xây dựng (tiêu biểu như các xã: Đồng Thái, Yên Mô, Yên Từ và phường Đông A, mỗi đơn vị hoàn thành 4 dự án; phường Phù Vân hoàn thành 2 dự án…); 60 dự án đang tập trung nhân lực, máy móc đẩy nhanh thi công; cùng 17 dự án đang gấp rút hoàn thiện các thủ tục đầu tư, phê duyệt chủ trương để sớm khởi công.
Sự chủ động từ cơ sở đã giúp tháo gỡ điểm nghẽn cho 101 dự án đầu tư công phân cấp, đưa nhiều công trình trọng điểm về đích đúng hẹn. (Trong ảnh: Thi công tuyến đường từ cầu Việt Nhật đến cống Phát Diệm).
Tính chủ động ở cơ sở đã tạo ra bước tiến rõ rệt trong công tác giải ngân vốn. Nếu như hết tháng 6/2026, giá trị giải ngân mới đạt 69,690 tỷ đồng (bằng 22,83% kế hoạch), thì đến cuối tháng 7/2026, tỷ lệ giải ngân đã đạt trên 35% kế hoạch vốn (trên tổng số 305,299 tỷ đồng ngân sách tỉnh bố trí). Kết quả này khẳng định nỗ lực rất lớn của các xã, phường trong việc vừa đẩy nhanh thi công, vừa tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng.
Tuy nhiên, Báo cáo kiểm điểm tiến độ của Sở Tài chính cũng chỉ ra rằng, một số dự án vẫn gặp “vướng mắc kép” về thủ tục điều chỉnh thời gian thực hiện, biến động giá vật liệu xây dựng, hay bất cập về ranh giới hành chính sau sáp nhập (như dự án Khu tái định cư phục vụ GPMB tại xã Bình Lục) và năng lực lập hồ sơ thanh quyết toán tại cấp xã còn hạn chế.
Trước thực tế đó, UBND tỉnh chỉ đạo quan điểm rõ ràng: Xã, phường phải chủ động rà soát, giải quyết triệt để theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo ngay Sở chuyên ngành để được hướng dẫn.
Theo đó, các xã Yên Mô, Yên Mạc, Đồng Thái đã chủ động rà soát, đề xuất UBND tỉnh cho phép cắt giảm quy mô hoặc xác định điểm dừng kỹ thuật đối với 19 dự án kéo dài, hiệu quả thấp không còn phù hợp với quy hoạch mới. Đây được coi là “bước lùi cần thiết” để dồn nguồn lực cho các công trình cấp bách, phát huy tối đa hiệu quả đồng vốn.
Ông Lưu Đình Của, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hưng khẳng định: “Được giao quyền chủ động, địa phương huy động tối đa mọi nguồn lực của hệ thống chính trị. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án phân cấp không chỉ hoàn thiện kết cấu hạ tầng mà còn là bài học thực tế quan trọng nâng cao năng lực cán bộ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn mới”.
Khoảng cách giữa chính sách và thực tế đang được thu hẹp khi chính quyền cơ sở thực sự làm chủ dự án. Việc vừa trao quyền, vừa siết chặt kỷ cương giải ngân chính là “chìa khóa” để Ninh Bình đưa các dự án đầu tư công về đích đúng hẹn, tạo động lực bứt phá kinh tế – xã hội vững chắc.