Author: bachdn

Chủ tịch UBND xã Phan Sơn Mai Hồng Đăng (thứ hai từ trái qua) gặp gỡ người dân có công trình trong khu vực lòng hồ

Gỡ từng việc, vận động từng hộ

Mùa mưa, nước hồ thủy điện Bắc Bình dâng cao, nhiều khu vực ven lòng hồ ở xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng ngập sâu. Dọc quốc lộ 28B vẫn còn những hàng quán được dựng, cơi nới về phía lòng hồ. Các công trình này xây dựng và kinh doanh khi chưa được phép, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dân, khách dừng chân. Đồng thời ảnh hưởng đến công tác quản lý, vận hành hồ chứa và hành lang quốc lộ 28B. Có 9 hộ thuộc diện phải xử lý công trình vi phạm. Tuy nhiên, phía sau yêu cầu tháo dỡ là câu chuyện sinh kế của từng gia đình.

Gia đình ông Vũ Duy Phú đã kinh doanh tại đây từ năm 2012, khi quốc lộ 28B chưa được đầu tư, nâng cấp như hiện nay. Nhiều năm qua, việc buôn bán là nguồn thu nhập chính. “Ở đây mưu sinh từ năm 2012, lúc chưa có quốc lộ. Tôi mong Nhà nước hỗ trợ vì cuộc sống gia đình chỉ dựa vào việc kinh doanh này”, ông Phú chia sẻ.

Với những hộ như ông Phú, vận động tháo dỡ không chỉ là yêu cầu chấm dứt một công trình vi phạm, mà còn phải tính đến cuộc sống sau đó. Từ thực tế này, xã Phan Sơn tập trung tuyên truyền, vận động từng hộ giữ nguyên hiện trạng, không tiếp tục xây dựng, cơi nới. Qua đó nắm hoàn cảnh từng gia đình để phối hợp với các cơ quan liên quan tìm hướng xử lý.

Ông Mai Hồng Đăng – Chủ tịch UBND xã Phan Sơn cho biết, trước hết phải để người dân hiểu rõ lý do cần tháo dỡ, những nguy cơ đối với an toàn hồ chứa và giao thông. Cùng với đó, địa phương ghi nhận khó khăn về sinh kế của từng hộ để có hướng phối hợp giải quyết. Cách làm ấy cho thấy công tác dân vận không chỉ là tuyên truyền để người dân chấp hành, mà còn là quá trình lắng nghe, giải thích và kiên trì vận động. Mỗi hộ một hoàn cảnh, việc vận động vì thế cũng phải sát từng trường hợp.

Người dân xã Vĩnh Hảo nêu ý kiến với lãnh đạo xã

Đưa vướng mắc ra đối thoại

Ở xã Vĩnh Hảo, câu chuyện dân vận gắn với công tác giải phóng mặt bằng phục vụ tuyến kè biển đoạn từ Km80 – Km465 qua thôn Vĩnh Tiến và Vĩnh Tân. Công trình được triển khai nhằm bảo vệ bờ biển, khu dân cư, đất sản xuất và cơ sở hạ tầng trước tác động của thiên tai. Tuy nhiên, để thực hiện dự án cần có mặt bằng, trong khi người dân còn nhiều băn khoăn về đất đai, tài sản, phạm vi ảnh hưởng, kiểm kê và bàn giao.

Trước tình hình trên, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Hảo tổ chức hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Những vấn đề người dân quan tâm được đưa ra trao đổi trực tiếp với lãnh đạo xã và cơ quan chuyên môn. Có ý kiến đề nghị làm rõ phạm vi ảnh hưởng của dự án, có hộ quan tâm đến đất đai, tài sản, cũng có trường hợp muốn biết cụ thể phần diện tích phải bàn giao. Từng nội dung được trao đổi, những vấn đề chưa thể giải quyết ngay tiếp tục được rà soát, phối hợp xử lý.

Ông Võ Đức Thuấn – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vĩnh Hảo cho rằng, giải phóng mặt bằng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân nên địa phương phải thực hiện thận trọng, công khai, minh bạch. Những phản ánh của người dân được tiếp tục xem xét từng trường hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng.

Có thể thấy, công trình cần xử lý ở Phan Sơn hay dự án cần mặt bằng ở Vĩnh Hảo, mỗi địa phương có một việc, mỗi người dân có một hoàn cảnh. Điểm chung là chính quyền không chỉ truyền đạt yêu cầu mà còn tìm cách nghe dân nói, nói để dân hiểu và cùng dân tháo gỡ. Dân vận khéo, vì thế, không nhất thiết phải bắt đầu từ những mô hình lớn. Nhiều khi, đó là sự kiên trì với từng hộ dân, một cuộc đối thoại đúng lúc hay việc giải quyết thấu đáo một vướng mắc cụ thể. Chính từ những việc gần dân, sát dân ấy, sự đồng thuận ở cơ sở từng bước được hình thành.

Anh Y’Robel làm việc tại Khu công nghiệp Tâm Thắng

Tạo nền tảng từ những lợi thế sẵn có

Sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Ea T’ling với các xã Tâm Thắng, Trúc Sơn và Cư K’nia, xã Cư Jút có diện tích hơn 104 km², dân số trên 50.900 người. Với vị trí trung tâm khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng, Cư Jút có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế, mở rộng không gian đô thị và tăng cường liên kết vùng.

Quốc lộ 14 và quốc lộ 28 đi qua địa bàn tạo điều kiện thuận lợi để Cư Jút kết nối với các địa phương trong khu vực Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Lợi thế này đang được địa phương khai thác để phát triển thương mại, dịch vụ, vận tải, logistics, đồng thời tạo động lực thu hút đầu tư. Một trong những điểm nhấn trong bức tranh kinh tế của Cư Jút là công nghiệp. Khu công nghiệp Tâm Thắng có diện tích hơn 179 ha, đã thu hút gần 50 dự án, tỷ lệ lấp đầy đạt hơn 96%. Toàn xã hiện có khoảng 1.200 cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng. Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp – xây dựng đạt gần 1.700 tỷ đồng.

Sự phát triển của công nghiệp không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là lao động tại chỗ và đồng bào dân tộc thiểu số. Anh Y’Robel, người dân xã Cư Jút làm việc tại Khu công nghiệp Tâm Thắng, chia sẻ: “Trước đây, tôi chưa quen với công việc, nhưng khi vào làm được đào tạo nên dần nắm bắt được. Công việc và thu nhập hiện nay ổn định hơn, giúp gia đình có điều kiện trang trải cuộc sống”.

Bên cạnh công nghiệp, Cư Jút còn có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo. Địa phương hiện có 38 công trình điện mặt trời áp mái phục vụ sản xuất nông nghiệp và 2 nhà máy điện mặt trời với tổng công suất hơn 136 MWp. Đây là một trong những lợi thế để Cư Jút tiếp tục đa dạng hóa các ngành kinh tế, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Diện mạo nông thôn Cư Jút ngày càng khởi sắc

Hướng tới đô thị văn minh

Cùng với phát triển kinh tế, quá trình đô thị hóa tại Cư Jút đang được thúc đẩy bằng việc đầu tư, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng. Các công trình giao thông, cấp thoát nước, trường học, cơ sở y tế, văn hóa, thể thao từng bước được hoàn thiện. Hệ thống chợ, trung tâm thương mại, siêu thị, ngân hàng, bưu chính – viễn thông cũng ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu sản xuất, kinh doanh và đời sống Nhân dân.

Mục tiêu đưa Cư Jút trở thành phường trước năm 2030 được xác định trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 – 2030. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình đô thị hóa mà còn là định hướng nhằm khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế và tạo không gian phát triển mới cho địa phương.

Theo ông Ngô Quốc Phong, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Cư Jút, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương đang tập trung huy động các nguồn lực, từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Cư Jút xác định quản lý quy hoạch, xây dựng nếp sống văn minh đô thị và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước là những nhiệm vụ quan trọng. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ người dân, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu hút các nhà đầu tư. Từ những nền tảng đã có, Cư Jút đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển, chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp, thương mại – dịch vụ gắn với đô thị hóa. Sự đồng thuận của Nhân dân cùng định hướng phát triển rõ ràng đang tạo thêm động lực để địa phương hoàn thành mục tiêu trở thành phường trước năm 2030. Đây cũng là tiền đề để Cư Jút từng bước hình thành một đô thị văn minh, hiện đại, phát huy vai trò là vùng động lực phát triển kinh tế – xã hội ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng.

Cán bộ cấp xã tiếp nhận, xử lý hồ sơ sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

3 địa bàn, những chính sách khác nhau

Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng không chỉ hình thành bằng việc ghép địa giới hành chính mà còn dựa trên cơ sở các chính sách, quy định được xây dựng, áp dụng trong điều kiện cụ thể và đến nay vẫn đang được rà soát để phù hợp với tình hình mới. Trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, điều này thể hiện rõ qua các chính sách về nước, đất đai, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y… Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, sau sắp xếp đơn vị hành chính, một số cơ chế của các địa bàn cũ vẫn đang được áp dụng hoặc cần tiếp tục rà soát, thay thế. Đơn cử như giá nước sạch. Trước khi hợp nhất, khu vực Bình Thuận và Đắk Nông cũ thực hiện theo các cơ chế, chính sách riêng, dẫn đến giá nước không thống nhất. Đối với kinh phí thực hiện Bộ chỉ số theo dõi, giám sát nước sạch nông thôn, các địa bàn cũng tồn tại những cơ chế khác nhau, riêng Lâm Đồng cũ chưa có quy định tương ứng.

Những khác biệt như vậy trước đây có thể phù hợp với từng địa phương, nhưng khi đã trở thành một tỉnh thì vấn đề đặt ra là quy định nào tiếp tục áp dụng, quy định nào cần thay thế và làm thế nào để cùng một lĩnh vực không còn những cách quản lý khác nhau giữa các địa bàn.

Trong lĩnh vực thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã rà soát 42 văn bản liên quan. Qua rà soát, đối với văn bản thuộc thẩm quyền HĐND tỉnh, có 4 văn bản được đề xuất bãi bỏ, 2 văn bản thay thế. Văn bản thuộc thẩm quyền UBND tỉnh, có 14 văn bản được đề xuất bãi bỏ và 8 văn bản thay thế. Điều này cho thấy khối lượng “dọn lại” hệ thống chính sách sau sáp nhập là không nhỏ. Mặt khác, một số nhiệm vụ thủy lợi nay được phân cấp cho cấp xã theo Nghị định số 40/2026/NĐ-CP. Tuy nhiên, việc chuyển giao nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cơ sở vẫn còn những điểm chưa hoàn tất, từ nhân lực, hồ sơ, dữ liệu đến đầu mối quản lý… làm tăng áp lực thực thi.

Một công trình thủy lợi tại xã Nam Đà được quản lý trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ đang được phân cấp về cấp xã

“Về chung một nhà” không chỉ là sửa quy định

Một trong những vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao chuyển từ mô hình quản lý cũ sang mô hình mới mà không để khoảng trống, chồng chéo trong thực hiện. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, một số nhiệm vụ trước đây do cấp huyện quản lý thực hiện chưa được chuyển giao đầy đủ. Chức năng, thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã ở một số lĩnh vực vẫn cần rà soát, trong khi hồ sơ chuyển tiếp, nhu cầu hướng dẫn cơ sở và địa bàn rộng đang làm tăng áp lực thực thi.

Thủy lợi là một ví dụ. Công trình thủy lợi có tính liên vùng, liên xã. Khi trách nhiệm quản lý được đưa gần hơn với cơ sở, chính quyền địa phương có điều kiện nắm địa bàn sát hơn. Nhưng đi cùng với quyền hạn phải là năng lực quản lý công trình, theo dõi an toàn, xử lý tình huống và phối hợp với các đơn vị chuyên môn.

Không chỉ phân cấp, một số quy định trong lĩnh vực an toàn thực phẩm cũng đang đặt ra vấn đề về sự thống nhất giữa các văn bản. Theo báo cáo, Nghị định số 136/2025/NĐ-CP phân cấp thẩm quyền cấp, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho Chủ tịch UBND tỉnh, trong khi một số thông tư chuyên ngành lại quy định cơ quan chuyên môn trực tiếp thực hiện. Sự khác nhau này gây khó khăn khi áp dụng trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với đó, nhiệm vụ đánh giá, chỉ định cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm đã được phân cấp nhưng chưa đi kèm đầy đủ đội ngũ chuyên môn, định mức chi trả, bộ tiêu chí thống nhất và hướng dẫn đánh giá duy trì năng lực. Những vấn đề này cho thấy, phân cấp không chỉ là chuyển một nhiệm vụ từ cấp này xuống cấp khác, mà còn phải đi cùng điều kiện để thực hiện.

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, ngành sẽ tiếp tục rà soát các quy định, kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế những nội dung chưa phù hợp; đồng thời làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cấp, các ngành sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Cùng với hoàn thiện thể chế, việc chuyển giao nhiệm vụ, hồ sơ, dữ liệu và bảo đảm nguồn lực cho cơ sở cũng cần được thực hiện đồng bộ, để các quy định sau khi thống nhất có thể đi vào cuộc sống.

Đồng thời, thành phố đã phê duyệt và triển khai phương án đơn giản hóa đối với 134 TTHC nội bộ. Trong đó, 52 thủ tục thuộc lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch; 37 thủ tục thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo; 36 thủ tục thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường và 9 thủ tục thuộc lĩnh vực dân tộc và tôn giáo.

Các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố tiếp tục rà soát, đề xuất phương án đơn giản hóa TTHC nội bộ theo kế hoạch, góp phần tối ưu hóa quy trình vận hành bộ máy hành chính.

Chỉ còn 3 thủ tục hành chính do cơ quan công an giải quyết

Ngày 1/10, đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (C07, Bộ Công an) thông tin, công tác cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH những năm qua đã được sửa đổi, bổ sung với nhiều nội dung quan trọng nhằm bỏ những thủ tục không cần thiết, tạo điều kiện thông thoáng cho người dân và doanh nghiệp.

Điển hình là Luật PCCC và CNCH năm 2024 quy định 9 thủ tục hành chính lĩnh vực PCCC và CNCH (đã cắt giảm 28/37 thủ tục hành chính, tương ứng hơn 75% so với pháp luật về PCCC trước đó). Trong đó có 7 thủ tục hành chính được thực hiện tại cơ quan công an.

Thiếu tướng Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cùng các đại biểu tham quan gian hàng tạiTriển lãm quốc tế về kỹ thuật, phương tiện PCCC và CNCH năm 2026.

Thực hiện Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính, Bộ Công an đã chủ động đề xuất tiếp tục cắt giảm 3 thủ tục hành chính thực hiện tại cơ quan công an.

Các thủ tục được đề xuất cắt giảm gồm: kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC; nghiệm thu về PCCC đối với công trình, phương tiện giao thông đã được cơ quan công an cấp giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu; phục hồi hoạt động của cơ sở, phương tiện giao thông cơ giới, hộ gia đình và cá nhân.

Ngoài ra, thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm định phương tiện PCCC cũng hết hiệu lực kể từ ngày 1/7/2026.

Như vậy, tính đến nay, chỉ còn 3 thủ tục hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH do cơ quan công an giải quyết và 2 thủ tục hành chính do UBND cấp xã thực hiện.

Nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư

Vị đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đánh giá, việc thu gọn tối đa danh mục thủ tục hành chính nhằm cải cách toàn diện hơn nữa lĩnh vực PCCC và CNCH theo hướng chuyển một phần từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro.

Đồng thời, quy định mới nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư trong thực hiện quy định pháp luật với phương châm “chủ động phòng ngừa, chủ động thực hiện, chủ động chấp hành”, phát huy đúng phương châm kiến tạo để người dân, doanh nghiệp tự giác chấp hành.

“Để cụ thể hóa các quy định tại Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, ngày 8/9, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 347/2026/NĐ-CP sửa đổi một số nội dung tại Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật PCCC và CNCH.

Nghị định đã cắt giảm các thủ tục hành chính, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và điều chỉnh đối tượng thuộc diện thẩm duyệt, thẩm định thiết kế điều chỉnh về PCCC.

Theo đó, quy định mới giao cho chủ đầu tư tự tổ chức việc thẩm định, thẩm duyệt thiết kế về PCCC đối với một số nội dung, trường hợp, hướng tới quản lý theo tiêu chuẩn, quy chuẩn”, đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho biết.

Điểm cốt lõi không chỉ là giảm hồ sơ, rút ngắn thời gian mà còn là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Ảnh: Đình Hiếu

Thực tế hiện nay, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về PCCC đã được Bộ Công an soát xét, sửa đổi theo hướng dễ hiểu, dễ tiếp cận hơn. Khi các thiết kế công trình đã bảo đảm tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật thì chủ đầu tư chỉ cần thi công và tổ chức nghiệm thu theo đúng thiết kế đã được thẩm định, phê duyệt.

Đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đánh giá nhận thức của nhiều chủ đầu tư đối với công tác PCCC đã có chuyển biến rõ rệt. Do đó, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan công an sẽ giúp tiết giảm thời gian, nguồn lực quản lý nhà nước, đồng thời giúp chủ đầu tư rút ngắn tiến độ đưa công trình vào sử dụng và giảm chi phí tuân thủ.

Bên cạnh đó, Bộ Công an đã đơn giản thành phần hồ sơ nộp dựa trên khai thác dữ liệu để cắt giảm chi phí chuẩn bị cho người dân, doanh nghiệp.

Việc thẩm duyệt thiết kế điều chỉnh khi thi công cũng được cắt giảm, chỉ yêu cầu đối với các trường hợp có thay đổi lớn như: thay đổi vị trí, diện tích làm giảm khoảng cách PCCC; giảm kích thước đường, bãi đỗ xe chữa cháy; tăng số tầng…

7 nhóm chính sách đặc thù

Luật PTĐT quy định 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội dành cho đô thị đặc biệt. Theo đó, nhóm chính sách thứ nhất liên quan đến tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật. TPHCM được quyền tự chủ quyết định tổng số lượng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số được Trung ương giao; quyết định số lượng đại biểu HĐND các cấp; quy định chính sách thu nhập cho cán bộ, công chức và thực hiện một số cơ chế về thuê, bổ nhiệm người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập.

TPHCM được quyền ban hành quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan Trung ương ban hành, kể cả lựa chọn áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội của địa phương, lĩnh vực khác.

Nhóm quyền thứ hai là quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự, an toàn đô thị. Theo đó, TP được lập một Quy hoạch tổng thể, đồng thời phân cấp mạnh hơn cho HĐND quyết định việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao. Đây được xem là cơ sở để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực từ lòng đất và không gian trên cao. Đặc biệt, cơ chế đối với các dự án khu đô thị lấn biển có thể mở ra hướng phát triển mới hướng ra biển của TP. Với cơ chế này khu vực Cần Giờ có thể không chỉ trở thành những dự án bất động sản quy mô lớn mà còn là cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển, logistics, du lịch, dịch vụ tài chính và các ngành công nghiệp xanh.

Về phát triển TOD (Transit-Oriented Development – mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), TP được quy định chính sách phát triển đô thị tại các khu vực TOD; lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh phương án tuyến, vị trí công trình trên tuyến đường sắt địa phương; quy hoạch khu vực TOD và chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong khu vực này.

Nhóm quyền thứ ba, là TPHCM được quyết định chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý. TPHCM được quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Nhà đầu tư nước ngoài tại khu vực này được miễn thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế và không cần phải có dự án đầu tư.

Luật PTĐT cũng mở đường cho việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn; cấp phép ngân hàng đầu tư và tổ chức các giao dịch, dịch vụ tài chính thế hệ mới.

Nhóm thứ tư là văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo, y tế và an toàn thực phẩm. TPHCM được quy định các cơ chế ưu đãi đặc thù cho kinh tế ban đêm; thực hiện đặt hàng, đấu thầu sáng tác các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật có giá trị tư tưởng cao.

Trong lĩnh vực giáo dục, TPHCM có quyền cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên và cấp phép hoạt động đối với một số trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài hoặc liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài.

Lễ khởi công dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và Chợ Gà – Gạo

Trong lĩnh vực y tế, TPHCM được chủ động điều phối quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp giữa các bệnh viện công lập khi số dư quỹ vượt quá 2 lần mức trích khấu hao tài sản cố định; phát triển dịch vụ y tế kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài. TP cũng được xây dựng cơ chế phản ứng nhanh và cơ sở dữ liệu dùng chung để kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng liên vùng.

Nhóm quyền thứ năm về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. TP được quy định tiêu chí, cơ chế và chính sách cho khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; quy định mức hỗ trợ không hoàn lại từ nguồn chi thường xuyên của ngân sách TP.

TPHCM có thể thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và những mô hình kinh doanh số chưa có tiền lệ. Đây là một trong nhiều cơ chế được kỳ vọng giúp TP chủ động đón đầu các xu hướng công nghệ mới.

Nhóm quyền thứ sáu liên quan đến nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt. Các khoản thu khác theo quy định của luật mà chưa được quy định trong pháp luật về ngân sách nhà nước được xác định là nguồn thu TP được hưởng toàn bộ.

TPHCM được quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư và quyết định một số cơ chế, chính sách đặc biệt để triển khai dự án; quy định cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. TP được quyền quyết định chỉ tiêu sử dụng đất trên địa bàn, trừ đất quốc phòng, an ninh; sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện giải phóng mặt bằng độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính.

Nhóm quyền thứ bảy là liên kết, phát triển vùng, là hạt nhân điều phối toàn bộ vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ, đồng thời quy định việc đầu tư, quản lý các dự án liên kết vùng, phát triển vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Ngoài ra Luật PTĐT còn quy định về khu kinh tế đặc biệt, kinh tế biển, khu phi thuế quan, hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế và cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra, trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát quyền lực trong quá trình thực thi…

Luật PTĐT đã mở cánh cửa rất lớn để TPHCM có cơ hội tăng tốc phát triển. Nhưng để cơ hội có trở thành động lực tăng trưởng hay không phụ thuộc vào cách TPHCM sử dụng quyền lực mới, lựa chọn dự án, quản lý nguồn lực và kiểm soát chính mình.

Người dân được hưởng lợi gì?

Luật PTĐT chính thức có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, kết hợp với 24 nghị quyết liên quan vừa được HĐND TPHCM ban hành để cụ thể hóa luật, sẽ mang lại những thay đổi trực tiếp, thiết thực đến đời sống, kinh tế và môi trường sống của người dân TP.

Trước hết, với cơ chế mới, TPHCM dần hình thành hạ tầng giao thông hiện đại, rút ngắn thời gian di chuyển (mô hình TOD). Mô hình này giúp hình thành các khu đô thị tích hợp ngay quanh các ga metro và nút giao giao thông lớn. Dự kiến đến năm 2030 TPHCM sẽ hoàn thành thêm 6 tuyến metro, với chiều dài khoảng 255 km, liên thông các đầu mối giao thông quan trọng như sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Tối ưu hóa không gian ngầm và bầu trời: Các dự án bãi xe ngầm, trung tâm thương mại ngầm, cầu vượt bộ hành kết nối không gian giúp giảm tải ùn tắc giao thông trên mặt đất, cải thiện cảnh quan và tiết kiệm thời gian đi lại.

Về an sinh xã hội, các nghị quyết mới ban hành dành nguồn lực tài chính lớn để nâng cao chất lượng sống cho người dân, đặc biệt là các nhóm đối tượng yếu thế, như đã hỗ trợ bệnh nhân nghèo, mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 5 (phải chạy thận chu kỳ, lọc màng bụng) được hỗ trợ chi phí điều trị. Người hiến máu tình nguyện được hỗ trợ đóng BHYT, thể hiện sự chăm lo toàn diện của chính quyền.

Về phúc lợi giáo dục, hiện nay TPHCM đã miễn học phí cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học, THCS, THPT và học viên Giáo dục thường xuyên; miễn phí sách giáo khoa và sẽ còn những chính sách tốt hơn nữa trong tương lai gần.

Chính sách hỗ trợ bác sĩ, cán bộ y tế luân chuyển về công tác tại các trạm y tế phường/xã giúp người dân được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt hơn ngay tại nơi cư trú mà không cần phải tập trung ở bệnh viện tuyến trên.

Luật trao hơn 240 thẩm quyền phân cấp, phân quyền cho TPHCM, do vậy cán bộ được tự quyết định mà không cần trình xin ý kiến Trung ương, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính, quy hoạch, đất đai, cấp phép đầu tư… cho người dân và doanh nghiệp. Khung pháp lý địa phương hóa giúp các quy định trở nên công khai, người dân dễ dàng giám sát, hạn chế tối đa tình trạng nhũng nhiễu hay đùn đẩy trách nhiệm.

Gia tăng giá trị bất động sản và cơ hội việc làm khi nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả hơn khi các quy định mới giúp tháo gỡ vướng mắc cho các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và nhà ở xã hội. Từ đó giá trị bất động sản của người dân gia tăng, đồng thời tạo ra hàng ngàn việc làm mới trong các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics xung quanh các khu vực phát triển mới.

Môi trường sống xanh, sạch và an toàn hơn khi bắt buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh xả thải lớn phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động (nước thải, khí thải, bụi) giúp chính quyền giám sát ô nhiễm 24/7. Điều này giảm thiểu tình trạng xả lén chất thải, bảo vệ nguồn nước và không khí cho cộng đồng.

Hy vọng với Luật PTĐT, TPHCM sẽ trở thành đô thị đặc biệt văn minh, hiện đại, trung tâm tài chính quốc tế, cực tăng trưởng của vùng, đặc biệt với vùng Đông Nam Bộ – vùng động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước, là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp công nghệ số và logistics quốc tế. TPHCM sẽ giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt, lan tỏa; đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, có vị trí nổi trội ở khu vực Đông Nam Á và phát triển ngang tầm các thành phố lớn trong khu vực Châu Á.

Ông M.C. cho biết, hiện ông sở hữu 2 thửa đất tại Đồng Nai và Tây Ninh, đều là đất hỗn hợp bao gồm đất ở, đất nông nghiệp và đều có một phần nằm trong quy hoạch. Tuy nhiên, trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hiện nay lại không thể hiện vị trí đất ở.

Ông C. băn khoăn, nếu trong sổ đỏ không xác định vị trí đất ở thì cơ quan chức năng sẽ tính phương án đền bù cho ông như thế nào?

Ảnh minh họa: Kiều Oanh

Liên quan tới vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trường hợp mà ông C. nêu là vụ việc cụ thể và không có hồ sơ, tài liệu kèm theo nên Bộ không có cơ sở trả lời cụ thể.  Tuy nhiên, Bộ cũng dẫn một số luật để ông C. nghiên cứu.

Cụ thể, trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện theo quy định tại Điều 87 Luật Đất đai năm 2024, được sửa đổi, bổ sung tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025, Điều 14, Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ.

Theo đó, trong quá trình điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm đất và công trình xây dựng gắn liền với đất để lập phương bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản xác định loại đất, tài sản gắn liền với đất.

Bộ đề nghị ông C. nghiên cứu quy định nêu trên và liên hệ với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Phối cảnh phố Tràng Tiền. (Ảnh: TTXVN phát)

Năm thứ 19, Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội của Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tiếp tục ghi nhận những tác phẩm, việc làm, ý tưởng đóng góp thiết thực cho Thủ đô.

Ba đề án về phố đi bộ Thành Thái, vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 và quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm được đề cử tại hạng mục Ý tưởng, thể hiện cách tiếp cận mới mẻ trong việc định hình không gian và hướng phát triển thành phố trong tương lai.

Phố đi bộ – tìm bản sắc từ nguồn lực tại chỗ

Ngày 31/7, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3905 về việc triển khai “Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.”

Theo kế hoạch, giai đoạn 1, không gian đi bộ tập trung trên trục đường Thành Thái dài khoảng 750m và một phần Công viên Cầu Giấy, hoạt động vào thứ Bảy, Chủ nhật hằng tuần, trước khi mở rộng sang các tuyến phố lân cận trong giai đoạn 2.

Là nơi tập trung nhiều văn phòng, trường học, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, dịch vụ và doanh nghiệp, trong diện mạo đô thị hiện đại, Cầu Giấy vẫn lưu giữ những nét văn hóa vùng Kẻ Vọng, Từ Liêm xưa, với đình, chùa, làng nghề cùng với cộng đồng cư dân lâu đời.

Từ đặc điểm đó, đề án xác định 5 nhóm giá trị gồm “Tri thức-công nghệ; Văn hóa-làng nghề; Gia đình-cộng đồng; Không gian xanh; Kinh tế đêm văn minh”, hướng tới nhận diện bản sắc chung: “Cầu Giấy – Thung lũng sáng tạo, không gian xanh và tinh hoa cốm Vòng.”

Đề án tập trung khai thác cốm Vòng, sản phẩm gắn với văn hóa địa phương. Hình ảnh cốm, lá sen, bông sen được sử dụng trong thiết kế kiosk, tại khu ẩm thực, các hoạt động trải nghiệm nghề. Cách tiếp cận này giúp đưa những giá trị sẵn có vào không gian công cộng mới, thay vì tạo một diện mạo tách rời.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu quản lý bằng dữ liệu và công nghệ. Các bãi đỗ xe có thể sử dụng cảm biến nhận diện chỗ trống, biển điện tử, ứng dụng đặt trước.

Trong không gian đi bộ dự kiến có bản đồ số, lịch sự kiện, wifi miễn phí, trụ thông tin điện tử, mã QR cho các gian hàng, thanh toán không dùng tiền mặt, truy xuất nguồn gốc thực phẩm và hệ thống tiếp nhận phản ánh.

Hà Nội đã có nhiều không gian đi bộ được hình thành trong những điều kiện khác nhau, nên việc mở thêm một tuyến phố không còn là điểm mới. Với đề án phố đi bộ Thành Thái, vấn đề được đặt ra là xây dựng nhận diện gắn với đặc trưng Cầu Giấy và tổ chức, vận hành không gian để nhiều hoạt động có thể cùng tồn tại. Đề án đã phác thảo diện mạo riêng cho tuyến phố, vấn đề còn lại là cụ thể hóa các ý tưởng khi không gian này đi vào hoạt động.

Cuộc sống xanh từ Vành đai 1

Đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội” là một trong những đề cử tại hạng mục Ý tưởng của Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19.

Đề án được Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội thông qua ngày 15/6, Ủy ban Nhân dân Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 3273/QĐ-Ủy ban Nhân dân ngày 29/6/2026, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai.

Từ ngày 1/7/2026, mô hình được thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, mở đầu cho lộ trình từng bước mở rộng vùng phát thải thấp trong khu vực trung tâm Thủ đô.

Đề án xuất phát từ yêu cầu cải thiện chất lượng không khí tại khu vực trong Vành đai 1, nơi tập trung đông dân cư, cơ quan, trường học, bệnh viện, cơ sở thương mại và dịch vụ; mặt khác cũng là khu vực có mật độ xây dựng cao, nhiều tuyến phố nhỏ, hạn chế khả năng mở rộng hạ tầng và khuếch tán chất ô nhiễm.

Theo đề án, việc hình thành vùng phát thải thấp gắn với kiểm soát phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải, đồng thời khuyến khích sử dụng xe điện, vận tải công cộng, xe đạp và đi bộ.

Lộ trình được thực hiện từng bước: thí điểm tại Khu vực 1, khu vực 2 phường Hoàn Kiếm từ 1/7 đến hết năm 2026, mở rộng sang phường Cửa Nam năm 2027, toàn bộ khu vực trong Vành đai 1 giai đoạn 2028-2029 và duy trì, hoàn thiện từ năm 2030. Các yêu cầu về phương tiện cũng được nâng dần theo từng giai đoạn.

Cùng với kiểm soát phát thải, đề án đặt trọng tâm vào phát triển giao thông xanh và hạ tầng hỗ trợ người dân chuyển đổi phương thức đi lại. Khi mở rộng toàn bộ khu vực trong Vành đai 1, thành phố dự kiến tổ chức 12-15 tuyến với khoảng 150-200 xe buýt điện cỡ nhỏ; rà soát hơn 210 vị trí có thể bố trí điểm đỗ, trung chuyển, bổ sung 79 vị trí xe đạp công cộng với khoảng 1.000 xe đạp điện, cùng các điểm đổi pin và trạm sạc ô tô điện.

Những tháng đầu thí điểm tại phường Hoàn Kiếm cho thấy, người dân từng bước thích ứng với cách tổ chức giao thông mới, bày tỏ đồng thuận với mục tiêu giảm ô nhiễm không khí.

Đây là bước khởi đầu của một lộ trình dài hạn, hướng tới giảm phát thải, cải thiện chất lượng không gian đô thị và từng bước hình thành khu vực trung tâm Hà Nội sạch hơn, thuận tiện hơn.

Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Ngày 13/5/2026, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 2512/QĐ-Ủy ban Nhân dân phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch được lập trên toàn bộ địa giới hành chính thành phố, với diện tích khoảng 3.359,84 km². Quy hoạch đặt tương lai của Hà Nội trong tầm nhìn chiến lược kéo dài 100 năm, với các chặng phát triển đến năm 2035, 2045, 2065, 2085 và xa hơn.

Theo định hướng, đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao; đến năm 2045 là trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương; đến năm 2065 là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững.

Đặc biệt, Quy hoạch xác định tầm nhìn đến 100 năm (sau năm 2085): “Thủ đô Hà Nội là thành phố Thịnh vượng-Hài hòa-Văn hiến-Bản sắc, đô thị kết nối toàn cầu đặt nền tảng trên giá trị nghìn năm; hội tụ các dòng chảy thương mại, tri thức và đổi mới sáng tạo, với khả năng tiếp cận nhanh chóng tới các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới.”

Không gian phát triển Thủ đô được tổ chức theo cấu trúc “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, được cụ thể hóa bằng 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Mỗi khu vực được định hướng theo những chức năng khác nhau.

Khu vực nội đô lịch sử và mở rộng ở hữu ngạn sông Hồng tiếp tục giữ vai trò về văn hóa, lịch sử, chính trị; khu vực Đông Anh-Mê Linh-Sóc Sơn gắn với thương mại quốc tế, tài chính, logistics, công nghiệp công nghệ cao; Phía Tây, Hòa Lạc được định hướng là cực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo; khu vực Phú Xuyên-Ứng Hòa gắn với công nghiệp, logistics, sân bay thứ hai, đường sắt tốc độ cao, cảng sông.

Ở phạm vi rộng hơn, Quy hoạch hướng tới hình thành hành lang di sản, văn hóa, cảnh quan sông Đà-sông Hồng dài khoảng 150 km, trong đó hành lang sông Hồng dài khoảng 90 km, gắn với phòng chống lũ, bảo vệ môi trường nước, quản lý xây dựng, phát triển du lịch và giao thông đường thủy.

Quy hoạch cũng đưa ra cách tiếp cận “đa tầng”, tổ chức không gian đô thị từ lòng đất lên mặt đất và không gian phía trên nhằm sử dụng hiệu quả quỹ đất, tăng không gian công cộng, cây xanh và mặt nước.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội, điểm đáng chú ý là lần đầu tiên Hà Nội có một quy hoạch với tầm nhìn 100 năm.

Đó là một tầm nhìn rất xa. Tầm nhìn ấy không chỉ nhìn Hà Nội ở hiện tại mà còn nhìn lại quá khứ, nhất là những truyền thống, thế mạnh, tiềm năng đã được bồi đắp qua lịch sử.

Cùng với những thuận lợi và thành tựu đạt được, Hà Nội cần nhận diện rõ các thách thức, đồng thời đặt trong tương quan với các đô thị lớn trong khu vực và thế giới để xác định vị thế và hướng phát triển phù hợp.

Nhà báo Hồ Quang Lợi, thành viên Hội đồng giám khảo, cũng đánh giá cao Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Theo ông, điểm đáng chú ý của Quy hoạch nằm ở cách tiếp cận tổng thể đối với tương lai phát triển của một Thủ đô có quy mô ngày càng lớn.

Đây là một quy hoạch mang tính bao quát và toàn diện, đặc biệt là tầm nhìn về tương lai. Hà Nội tới đây có thể đạt quy mô 10 triệu dân, xa hơn là 20 triệu dân. Khi đó, Hà Nội sẽ là một đô thị lớn không chỉ của Việt Nam mà của cả khu vực.

Sau 100 năm, Hà Nội có thể thay đổi về quy mô, diện mạo và cách vận hành, nhưng các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc được bồi đắp qua nghìn năm vẫn là nền tảng làm nên diện mạo Thủ đô./.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trình bày Báo cáo tóm tắt Dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Ảnh: quochoi.vn.

Chiều 1/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành Phiên họp thứ 7, phiên họp thường kỳ cuối cùng chuẩn bị cho Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Ngay sau khai mạc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Đề xuất nhiều quy định mới trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Trình bày tờ trình dự án luật, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, dự thảo luật được thiết kế theo 7 nhóm chính sách đất đai: Đổi mới, nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất;

Hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, giá đất; Hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về đất đai, phân cấp, phân quyền;

Đổi mới, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Một trong những nội dung cơ bản của dự thảo Luật Đất đai sửa đổi là đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo không quy định chi tiết về các giấy tờ về quyền sử dụng đất làm căn cứ để cấp giấy chứng nhận.

Cùng với đó, dự thảo luật cũng không quy định chi tiết việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với trường hợp có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không có giấy tờ về quyền sử dụng đất mà không vi phạm pháp luật về đất đai, không thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền; cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp có vi phạm pháp luật về đất đai, trường hợp sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền…

Dự thảo luật quy định việc đăng ký, giấy chứng nhận được thực hiện theo 2 hình thức dạng giấy hoặc điện tử và có giá trị pháp lý như nhau.

Đáng chú ý, theo dự thảo luật, Nhà nước xem xét cấp giấy chứng nhận cho các trường hợp đang sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước ngày 1/8/2024 không thuộc trường hợp lấn chiếm đất từ ngày 1/7/2014 trở về sau mà đất đó đã được sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, không gây ô nhiễm môi trường, đảm bảo an toàn công trình, không thuộc trường hợp thu hồi đất.

Bổ sung các trường hợp Nhà nước thu hồi đất

Đáng chú ý so với Luật Đất đai 2024, dự luật giữ nguyên các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã được quy định trong Luật Đất đai.

Đồng thời luật hóa 1 trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại nghị quyết 254 của Quốc hội.

Bổ sung trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn, trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.

Với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, sửa đổi, bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để thống nhất với pháp luật chuyên ngành, lĩnh vực.

Cụ thể, thu hồi đất thực hiện dự án công cộng như: cơ sở đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp, bảo tồn thiên nhiên, công trình đê điều, hành lang bảo vệ đê điều mà phải thu hồi đất,…, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và thống nhất với các pháp luật chuyên ngành.

Thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Thu hồi đất thực hiện dự án phát triển kinh tế như xây dựng trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50ha, dự án sản xuất, chế biến nông – lâm – thủy sản…

Qua đó dự luật bao quát các trường hợp thu hồi đất thực hiện các dự án hạ tầng, phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị – nông thôn, an sinh xã hội và tổ chức lại không gian phát triển, đồng thời vẫn bảo đảm nguyên tắc chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đề xuất ưu tiên bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại chỗ

Một trong những nội dung mới của dự thảo là mở rộng lựa chọn bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi.

Với đất ở, người dân có nhu cầu có thể hoán đổi phần diện tích bị thu hồi sang phần còn lại của cùng thửa đất để tái định cư tại chỗ. Theo Chính phủ, cơ chế này giúp hạn chế xáo trộn nơi ở, đời sống của người dân, đồng thời sử dụng hiệu quả phần đất còn lại sau thu hồi.

Người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án khu đô thị, khu dân cư nông thôn cũng được đề xuất ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ trên phần diện tích đất đã thu hồi mở rộng.

Dự thảo quy định khu tái định cư được bố trí nhà ở, đất ở với nhiều cấp nhà và mức diện tích khác nhau, phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả của người dân. Quy định này nhằm tạo thêm lựa chọn thay vì áp dụng một loại nhà hoặc diện tích thống nhất.

Quá trình thu hồi đất cũng phải điều tra, xác định thu nhập từ việc sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Cơ quan thực hiện phải lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến của người có đất bị thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Theo Chính phủ, xác định phần thu nhập bị mất sẽ giúp địa phương đánh giá tác động của việc thu hồi đất đến đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp và phục hồi sinh kế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận. Ảnh: quochoi.vn.

Thu tiền tăng dần với đất dự án bỏ hoang

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế xử lý đất không được sử dụng hoặc dự án chậm đưa đất vào sử dụng. Theo đó, đất nông nghiệp không được sử dụng liên tục quá 24 tháng, đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn không đưa vào sử dụng trong thời hạn ghi tại quyết định xử phạt, sẽ thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi.

Với đất thực hiện dự án đầu tư nhưng không sử dụng hoặc chậm sử dụng, chủ đầu tư phải nộp khoản tiền tăng dần hàng năm theo thời gian để đất không sử dụng hoặc chậm sử dụng. Nếu quá 60 tháng mà đất vẫn chưa được đưa vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi. Thời gian bị ảnh hưởng bởi trường hợp bất khả kháng không tính vào các mốc này.

Theo Chính phủ, quy định nhằm khiến việc giữ đất nhưng không đưa vào sử dụng phải chịu chi phí cao hơn lợi ích có thể thu được từ đầu cơ.

Nâng cao quyền hạn của HĐND cấp tỉnh về giá đất

Một vấn đề khác là vấn đề tài chính về đất đai, giá đất. So với quy định của Luật Đất đai năm 2024, dự thảo luật bỏ quy định “phương pháp định giá đất theo nguyên tắc thị trường”; bỏ quy định các trường hợp áp dụng giá đất cụ thể.

Dự thảo luật đồng thời không quy định chi tiết, cụ thể về phương pháp định giá đất, các trường hợp và điều kiện áp dụng phương pháp định giá đất, Hội đồng thẩm định bảng giá đất, giá đất cụ thể.

Thể chế tinh thần của Nghị quyết số 21 của Bộ Chính trị, dự thảo quy định giá đất do Nhà nước quyết định. Việc định giá đất phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Giá đất phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ, theo dự thảo luật.

Bên cạnh đó, dự thảo luật quy định thống nhất về thẩm quyền quyết định, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất và thẩm quyền quyết định, sửa đổi, bổ sung hệ số điều chỉnh giá đất là của HĐND cấp tỉnh nhằm nâng cao nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp tỉnh về giá đất.

Bảng giá đất được sửa đổi, bổ sung khi có thay đổi địa giới đơn vị hành chính, tên khu vực, vị trí, tên đường, phố, đoạn đường trong bảng giá đất hoặc do yêu cầu quản lý Nhà nước về đất đai và quản lý giá đất…