Author: bachdn

Bãi tập kết phế liệu bên cạnh đường 70, địa phận xã Xuân Phương. Ảnh: Quý Hồng

Những bãi sắt vụn “sống dai”

Ngay bên lề đường gom Đại lộ Thăng Long, đoạn qua địa phận phường Đại Mỗ (Hà Nội), ẩn sau hàng tôn xanh vừa được dựng lên cách đây không lâu là bãi tập kết sắt vụn quy mô lớn, hoạt động bốc dỡ diễn ra rầm rộ suốt đêm. Ông Lê Văn Hòa, trú tại làng Mễ Trì Thượng, phường Từ Liêm (đối diện với bãi tập kết sắt vụn) cho biết, bãi tập kết này xuất hiện từ nhiều năm qua, nhiều lần chính quyền và lực lượng chức năng địa phương đã xử lý, yêu cầu tháo dỡ, nhưng không hiểu sao đến nay vẫn tồn tại…

Qua tìm hiểu, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội được biết, đây chính là một trong những điểm nóng vi phạm trên đất dự án của thành phố. Khu đất này có diện tích khoảng 4,3ha, nằm giáp Đại lộ Thăng Long, thuộc khu Đằng Xung – Dộc Khoai, xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm (cũ) nay là phường Đại Mỗ. Khu vực này chủ yếu là đất nông nghiệp và một phần đất là mương đường nội đồng. Khu đất nằm trong quy hoạch chi tiết 1/500 xây dựng hệ thống trụ sở làm việc của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan Trung ương. Đầu năm 2026, UBND thành phố Hà Nội đã có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố giao UBND phường Đại Mỗ chủ trì, phối hợp đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, làm rõ và xử lý nghiêm sai phạm tại khu đất này…

Ông Lê Văn Hòa cho biết thêm, sau khi có chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, toàn bộ khu đất được quây kín bằng hàng tôn xanh, nhưng bên trong, hoạt động bốc dỡ sắt vụn vẫn diễn ra thường xuyên. Chỉ có 2 điều khác so với trước đây: Thứ nhất là hoạt động bốc dỡ sắt vụn chuyển sang ban đêm thay vì ban ngày; thứ hai là các xe tải chở sắt vụn không tập kết ngoài đường mà đi thẳng vào trong bãi…

Thực tế, tình trạng đất nông nghiệp, đất dự án bị biến thành bãi tập kết phế liệu không chỉ diễn ra tại phường Đại Mỗ. Cách đó không xa, trên địa phận phường Xuân Phương, dọc đường 70, đoạn từ Cầu Ngà đến lối vào làng Miêu Nha, cũng tồn tại 2 bãi tập kết sắt vụn trên đất nông nghiệp: Bãi thứ nhất nằm cách Trạm bơm Cầu Ngà một đoạn ngắn, nằm trên khu đất rộng hàng trăm mét vuông. Trước đây, khu đất này được trưng dụng làm bãi đúc dầm bê tông phục vụ dự án giao thông, sau đó biến thành nơi tập kết sắt vụn. Bãi thứ hai khá lớn, cách đó chừng 500m, nằm trên khu đất dọc tuyến đường đôi mới mở của đường 70, gần cổng chào làng Miêu Nha…

Hệ lụy khôn lường

Các chuyên gia môi trường khẳng định, hệ lụy từ các bãi tập kết sắt vụn nói riêng và phế liệu nói chung là không nhỏ. Dễ nhận thấy nhất là tình trạng ô nhiễm đất và nguồn nước ngầm do rỉ sét, dầu mỡ bám dính; ô nhiễm không khí từ việc đốt rác. Ngoài ra, sự tồn tại của các bãi tập kết phế liệu còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao, gây mất mỹ quan đô thị, tạo các điểm nóng sai phạm trong quản lý, sử dụng đất, khi hầu hết các bãi phế liệu này đều tồn tại trái phép trên đất công, đất dự án, đất nông nghiệp.

PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng tại các điểm tập kết phế liệu, sắt vụn, ngoài nguy cơ ô nhiễm đất do rỉ sắt rửa trôi thì nguy cơ ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước tạo ra bởi các hoạt động đốt, tẩy rửa kim loại cũng rất lớn. Dù không phủ nhận lợi ích kinh tế nhất định do hoạt động kinh doanh phế liệu mang lại nhưng PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh, môi trường sống và sức khỏe con người luôn là quan trọng nhất, tuyệt đối không đánh đổi kinh tế lấy môi trường bằng bất cứ giá nào…

Các chuyên gia y tế cũng cảnh báo, các loại sắt vụn, phế liệu kim loại thường dính kèm dung môi công nghiệp, dầu nhớt từ máy móc thải ra hoặc hóa chất tồn dư. Phần lớn bãi tập kết sắt vụn lộ thiên, không mái che, không có hệ thống rãnh thu gom nước thải khiến nguy cơ ô nhiễm càng cao. Vào mùa hè, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, xâm nhập trực tiếp vào hệ hô hấp, gây ra các bệnh về phổi, tim mạch cho người dân. Khi trời mưa, hàm lượng kim loại và một số chất độc hại ở các bãi phế liệu, phế thải ngấm xuống nguồn nước ngầm, có nguy cơ gây ra các bệnh mãn tính, ngộ độc, thậm chí là ung thư…

Ở góc độ pháp lý, luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhấn mạnh, sự tồn tại của các bãi tập kết sắt vụn, phế liệu trái phép trên đất công, đất dự án, đất nông nghiệp đều chịu chế tài rất nặng. Theo Luật Bảo vệ môi trường, các cơ sở thu mua phế liệu bắt buộc phải có Giấy phép môi trường hoặc Đăng ký môi trường; kho bãi phải có nền chống thấm và hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các bãi tập kết sắt vụn hiện nay hoạt động theo dạng hộ kinh doanh cá thể. “Việc tồn tại các bãi tập kết sắt vụn, phế liệu có phần trách nhiệm không nhỏ của chính quyền địa phương”, luật sư Bùi Đình Ứng nhấn mạnh…

Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Thị An kiến nghị, thành phố cần tăng cường phân cấp quản lý cho cấp xã, phường và gắn chặt trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra sai phạm kéo dài. Bên cạnh đó, vai trò giám sát cộng đồng, đặc biệt là người dân sống gần các bãi sắt vụn đang chịu ảnh hưởng nặng nề, cần được phát huy hơn nữa để cơ quan chức năng vào cuộc xử lý khi có vi phạm.

Tăng cường quản lý, đáp ứng nhu cầu của người dân

Việc triển khai Luật Đất đai năm 2024 tại Quảng Ninh đã góp phần giải quyết cơ bản tình trạng thiếu đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cũng ghi nhận quá trình đưa luật vào thực tiễn còn đối diện với nhiều khó khăn, vướng mắc, đòi hỏi giải pháp điều chỉnh, tháo gỡ kịp thời.

Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh trao đổi với người dân xã Hải Sơn về thực hiện các quy định của pháp luật liên quan đến đất đai đối với đồng bào vùng DTTS và miền núi. Ảnh: Nguyễn Thanh

Thực tế khảo sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho thấy, ngay khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, toàn tỉnh đã khẩn trương quán triệt và triển khai đồng bộ. Các hoạt động tuyên truyền được lồng ghép hiệu quả với chương trình mục tiêu quốc gia, giúp nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, nhất là tại 21 xã, phường, đặc khu và 49 thôn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi. Các địa phương đã chủ động cập nhật quy định mới để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bảo đảm lợi ích chính đáng của người dân.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt này, Quảng Ninh cơ bản không còn tình trạng đồng bào DTTS thiếu đất sản xuất. Để trực tiếp giảm bớt gánh nặng cho người dân, công tác miễn, giảm tiền sử dụng đất được các cấp chính quyền đẩy mạnh thực hiện. Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh đã miễn, giảm tiền sử dụng đất cho hơn 100 trường hợp với tổng kinh phí trên 5 tỷ đồng. Đây là đòn bẩy quan trọng giúp người dân hoàn thiện thủ tục pháp lý, yên tâm đầu tư sản xuất.

Đoàn khảo sát làm việc với xã Hoành Mô. Ảnh: Nguyễn Thanh

Song song với các chính sách hỗ trợ cá nhân, việc bảo đảm không gian sinh hoạt chung và phát triển kinh tế lâm nghiệp cũng được tỉnh đặc biệt chú trọng. Chính quyền các cấp đã bố trí đất sinh hoạt cộng đồng cho 469 trên tổng số 478 cộng đồng dân cư, đạt tỷ lệ bao phủ lên tới 98,1%. Trong giai đoạn 2021 đến 2025, địa phương đã huy động hơn 120.000 tỷ đồng đầu tư phát triển vùng đồng bào DTTS, nâng tỷ lệ che phủ rừng lên 45,8%. Việc khai thác tốt tài nguyên đất đai gắn với phát triển 437 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên đã minh chứng rõ nét cho định hướng đúng đắn của tỉnh.

Tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc phát sinh

Bên cạnh những kết quả tích cực, qua khảo sát Đoàn ĐBQH tỉnh cũng ghi nhận quá trình thực thi Luật Đất đai năm 2024 tại cơ sở vẫn bộc lộ những khó khăn về quỹ đất. Quảng Ninh có đặc thù tự nhiên với hơn 80% diện tích là đồi núi, nhiều địa phương có quỹ đất lâm nghiệp chiếm từ 75 – 94% tổng diện tích tự nhiên. Điều này khiến quỹ đất sạch để bố trí làm đất ở hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu tách hộ, lập gia đình của các thế hệ trẻ. Tình trạng người dân xây nhà trên đất chưa chuyển đổi mục đích do tập quán sinh sống lâu đời gần nơi canh tác vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Đoàn khảo sát thực tế tại xã Quảng Đức. Ảnh: Nguyễn Thanh

Số lượng hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tồn đọng vẫn là một bài toán hóc búa đối với các cơ quan quản lý nhà nước. Sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và quy hoạch lâm nghiệp đang tạo ra những khó khăn trong công tác giải quyết thủ tục hành chính. Hệ thống hồ sơ địa chính trải qua nhiều giai đoạn chuyển giao quản lý nên thường xuyên bị thất lạc, có sự sai lệch lớn so với hiện trạng thực tế…

Về tài chính, nhiều hộ gia đình vừa vươn lên thoát nghèo cũng gặp khó khăn khi không còn được hưởng chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất. Song song đó, áp lực đặt lên bộ máy hành chính cơ sở là rất lớn trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đội ngũ cán bộ còn kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực và thiếu hụt nguồn lực chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đang ảnh hưởng nhiều đến tiến độ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Thành viên Đoàn khảo sát lắng nghe chia sẻ của người dân xã Đông Ngũ. Ảnh: Nguyễn Thanh

Sau khi phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã kiến nghị đến Quốc hội ba nhóm giải pháp, trọng tâm là kiến nghị xem xét sửa đổi Luật Đất đai tại các Điều 138, Điều 139, Điều 16 liên quan đến chính sách đất đai cho vùng đồng bào DTTS. Đồng thời, kiến nghị Chính phủ bốn nhóm vấn đề cần giải quyết, trong đó, cần ưu tiên bố trí ngân sách trung ương hỗ trợ địa phương đo đạc, lập bản đồ và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm quyền lợi chính đáng, lâu dài cho người dân.

Định hướng chuyển từ tư duy thu hồi đất, bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm điều kiện sống ổn định cho người dân sau khi thực hiện các dự án thể hiện rõ hơn giá trị nhân văn trong chính sách của Đảng, Nhà nước, lấy con người và cuộc sống của người dân làm trung tâm.

Khu tái định cư Thượng Thanh, phường Việt Hưng, Hà Nội.

Chủ trương này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân mà còn mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, nhà đầu tư, chủ đầu tư và nhà thầu trong quá trình triển khai các dự án xây dựng, phát triển hạ tầng.

Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Quá trình giải phóng mặt bằng chắc chắn sẽ phát sinh tâm tư, nguyện vọng của người dân, nhất là những trường hợp đang có nhà ở, tài sản trên đất; vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động, tạo đồng thuận cần được thực hiện ngay từ đầu, giúp người dân hiểu đây là lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội.

Trong một số trường hợp, người dân có thể phải chấp nhận hy sinh nhất định để tạo mặt bằng cho các dự án lớn, các công trình trọng điểm. Nhưng điều quan trọng là sau đó phải tạo dựng được một môi trường sống tốt hơn, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Việc tái thiết cuộc sống cho người dân không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu “nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ”, mà cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng, có thể đo đếm và kiểm chứng.

Trước hết, nơi ở mới phải bảo đảm hệ thống hạ tầng đồng bộ, kiên cố, thuận lợi cho sinh hoạt; có không gian thông thoáng, môi trường sống an toàn, thân thiện và đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu của người dân.

Bên cạnh đó, cần tính đến sự thuận tiện trong sinh hoạt, làm việc và các hoạt động xã hội. Những yếu tố về tiện nghi, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và chất lượng môi trường sống cũng cần được đưa vào hệ thống tiêu chí đánh giá.

Các tiêu chí này cần được cụ thể hóa phù hợp với từng loại quy hoạch, từ quy hoạch đô thị, khu vực bán đô thị. Chỉ khi những yêu cầu này được lượng hóa cụ thể thì mới có cơ sở để đánh giá thực chất chất lượng nơi ở mới và bảo đảm quyền lợi của người dân.

Để định hướng chuyển từ “bồi thường” sang “tái thiết cuộc sống” không nằm trên giấy, trách nhiệm của người đứng đầu địa phương là đặc biệt quan trọng.

Theo đó, người đứng đầu phải bám sát, thực hiện đầy đủ và đúng chủ trương, nghị quyết, pháp luật đã được ban hành; đồng thời có phương pháp tập hợp, phát huy vai trò của lãnh đạo các sở, ngành để thống nhất giải pháp tổ chức thực hiện.

Người đứng đầu phải chủ động dự kiến các tình huống có thể phát sinh trong quá trình giải phóng mặt bằng, an dân, triển khai các công trình, dự án lớn. Đồng thời, báo cáo cấp thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quá trình triển khai chính sách được thống nhất, đồng bộ và hiệu quả.

Qua thực tiễn thi hành, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã cơ bản hoàn thiện khung pháp lý đối với các giao dịch về nhà, công trình xây dựng có sẵn, nhà, công trình xây dựng hình thành trong tương lai; quyền sử dụng đất trong dự án bất động sản… Tuy nhiên, các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào từng loại giao dịch và từng chủ thể, chưa quy định một quy trình giao dịch thống nhất từ công khai thông tin, kiểm tra điều kiện pháp lý, ký kết hợp đồng, thanh toán, bàn giao đến hoàn tất thủ tục đăng ký. Việc thiếu quy định về quy trình giao dịch bất động sản thống nhất dẫn đến các quy định còn phân tán với pháp luật về đất đai, nhà ở, công chứng và đăng ký tài sản; việc chia sẻ, cập nhật thông tin giữa các cơ quan còn hạn chế. Thực tiễn vẫn xảy ra tình trạng giao dịch đối với bất động sản chưa đủ điều kiện, thông tin dự án không đầy đủ hoặc không chính xác… Những bất cập này không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước, mà chính người dân và doanh nghiệp có thể gánh những rủi ro từ việc thiếu minh bạch thông tin.

Khu chung cư An Trung 2 – một trong các khu chung cư được quản lý sử dụng hiệu quả, đúng đối tượng. Ảnh: Ngô Anh Văn

Sự thiếu đồng bộ về dữ liệu tạo ra khoảng trống thông tin, làm tăng chi phí giao dịch. Khi người mua khó kiểm chứng đầy đủ tình trạng pháp lý của tài sản, còn cơ quan quản lý khó theo dõi toàn bộ vòng đời của một sản phẩm bất động sản, nguy cơ phát sinh tranh chấp, giao dịch thiếu minh bạch hoặc lợi dụng thông tin để đầu cơ cũng gia tăng là điều rất khó tránh khỏi.

Để bảo đảm thông tin về giao dịch bất động sản được minh bạch, dự thảo Luật quy định về Quy trình giao dịch bất động sản gồm: kiểm tra thông tin và điều kiện của bất động sản đưa vào giao dịch; chuẩn bị hồ sơ giao dịch; xác lập giao dịch; công chứng hoặc chứng thực theo quy định; thực hiện thanh toán và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; bàn giao bất động sản; hoàn thành giao dịch, cấp giấy chứng nhận hoặc các thủ tục khác theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, dự thảo luật quy định: bất động sản khi đưa vào giao dịch theo quy định của luật này phải sử dụng mã định danh điện tử trong quá trình thực hiện giao dịch.

Mã định danh điện tử có thể được nhìn nhận như một “danh tính số” thống nhất của sản phẩm bất động sản. Nếu được thiết kế đồng bộ, mã định danh điện tử sẽ trở thành “chìa khóa” để kết nối các thông tin liên quan đến bất động sản, từ thông tin dự án, vị trí, tình trạng pháp lý, quá trình giao dịch. Không chỉ có ý nghĩa đối với người tham gia giao dịch và doanh nghiệp, mã định danh điện tử còn có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với quản lý nhà nước. Khi dữ liệu sản phẩm được chuẩn hóa và kết nối, cơ quan quản lý có điều kiện tốt hơn để theo dõi diễn biến thị trường, nhận diện những điểm bất thường và đưa ra chính sách kịp thời. Do đó, mã định danh điện tử có thể góp phần chuyển thị trường từ trạng thái “tin vào thông tin được cung cấp” sang “kiểm chứng thông tin bằng dữ liệu”. Khi thông tin pháp lý của sản phẩm được quản lý chặt chẽ, sẽ giúp kiểm soát được tình trạng thổi giá, thao túng, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản.

Việc luật hóa chế định này là cần thiết. Tuy nhiên mã định danh điện tử chỉ thực sự phát huy giá trị khi dữ liệu gắn với mã phải được cập nhật chính xác, kịp thời và có cơ chế kiểm soát trách nhiệm rõ ràng. Do đó, cần xác định rõ chủ thể có trách nhiệm tạo lập, cung cấp, cập nhật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của từng nhóm thông tin. Minh bạch không có nghĩa là “mở toang”, do đó, cần minh định rõ: dữ liệu nào được công khai, dữ liệu nào chỉ cung cấp cho chủ thể có quyền và dữ liệu nào thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước. Và mã định danh điện tử chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi các thông tin liên quan không được phân mảnh, mà phải được gắn với quá trình xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia.

Việc sửa Luật Kinh doanh bất động sản nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường bất động sản trên cơ sở chuyển đổi số, xây dựng và vận hành thống nhất hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch thông tin, quản lý các giao dịch bất động sản, nâng hiệu quả dự báo, điều tiết thị trường. Do đó, nếu được thiết kế chặt chẽ, triển khai đồng bộ và bảo đảm dữ liệu “Đúng – Đủ – Sạch – Sống”, mã định danh điện tử sẽ góp phần khơi thông nguồn lực đất đai, hướng tới một thị trường bất động sản phát triển lành mạnh và bền vững.

Xét báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Văn bản số 8992/BNNMT-ĐCKS ngày 10-8-2026 về việc rà soát, điều phối nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính; UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan có liên quan nghiên cứu, xử lý kiến nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền các nội dung vượt thẩm quyền, trong đó cần tập trung một số nhiệm vụ.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, tích hợp dữ liệu về mỏ, trữ lượng, công suất khai thác, nhu cầu sử dụng, khả năng điều phối và cập nhật thường xuyên để phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng cơ chế điều phối nguồn vật liệu xây dựng liên vùng và liên tỉnh trong tháng 10-2026, bảo đảm ưu tiên cung cấp vật liệu cho các công trình, dự án quan trọng quốc gia.

Định kỳ hằng năm công bố Bản đồ số quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, đồng thời hỗ trợ địa phương trong việc lập kế hoạch khai thác, sử dụng vật liệu; xây dựng cơ chế dự phòng nguồn vật liệu xây dựng và cơ chế điều phối vật liệu xây dựng theo vùng kinh tế với lộ trình cụ thể.

Xây dựng hệ thống dự báo cung – cầu vật liệu xây dựng theo từng vùng, từng loại vật liệu và từng giai đoạn phát triển, làm cơ sở tham mưu cho Chính phủ trong công tác chỉ đạo, điều hành.

Định kỳ hằng năm tổng hợp, đánh giá tình hình cung – cầu vật liệu xây dựng trên phạm vi cả nước, báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất điều chỉnh phương án điều phối khi cần thiết.

Các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung nêu trên; tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm thuộc phạm vi quản lý.

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Hôm nay (19/8), Quốc hội khóa XVI bước vào đợt 2 của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Theo chương trình nghị sự, từ 19/8 đến 22/8, Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra, thảo luận tổ và hội trường về: định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia; định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở năm 2023; dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Trong 2 ngày cuối của kỳ họp (23-24/8), Quốc hội dành phần lớn thời gian để biểu quyết thông qua hàng chục văn bản quy phạm pháp luật.

Cụ thể, ngày 23/8, Quốc hội biểu quyết thông qua 6 luật, gồm: Luật Dầu khí (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi); Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Ngày 24/8, Quốc hội tiếp tục biểu quyết thông qua 8 luật, gồm: Luật Phát triển đô thị; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đồng thời, biểu quyết thông qua 8 nghị quyết của Quốc hội về: cơ chế đặc thù để xử lý một số khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời; phê chuẩn hiệp định liên quan đến Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận; chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội; điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang; cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia.

Từ 16 giờ ngày 24/8, Quốc hội họp phiên bế mạc Kỳ họp (truyền hình, phát thanh trực tiếp), tiến hành biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh; Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh.

Với nhiều gia đình trẻ, khi cuộc sống đã dần ổn định, có một mái nhà riêng và mỗi tháng để dành được một khoản tiền, việc nghĩ đến chuyện mua thêm một mảnh đất để tích lũy cho con cũng trở thành mục tiêu tự nhiên.

VAY NGÂN HÀNG MUA MẢNH ĐẤT 1,5 TỶ

Có nhà riêng, thu nhập khoảng 26 triệu đồng/tháng và mỗi tháng có thể để dành tới 20 triệu đồng, một cặp vợ chồng trẻ đang tính chuyện mua mảnh đất trị giá 1,3 – 1,5 tỷ đồng để dành cho con. Tuy nhiên, với tài sản hiện có, họ vẫn băn khoăn chưa biết nên tích lũy thêm đến mức nào mới đủ an toàn để vay ngân hàng.

“Em chào mọi người, em muốn xin lời khuyên tích góp để mua đất. Sơ qua về gia đình em, hai vợ chồng mới lấy nhau gần 3 năm, có một bé 20 tháng.

Tổng thu nhập hai vợ chồng loanh quanh 26 triệu đồng/tháng. Sinh sống ở thành phố nhỏ, đã có nhà riêng (nhà cấp 4). Nhờ có ông bà nội hỗ trợ trong ăn uống nên hàng tháng vợ chồng em sẽ tiết kiệm được 20 triệu đồng (có tháng tiết kiệm được nhiều hơn 1 – 2 triệu đồng). Mới năm nay gia đình em mới tiết kiệm được hàng tháng như vậy do trước em nghỉ sinh ở nhà chăm con.

Tài sản hiện có 3 cây vàng, 100 triệu đồng tiền tiết kiệm gửi ngân hàng. Mục tiêu của vợ chồng em là mua một miếng đất 1,3 – 1,5 tỷ đồng để dành cho con sau này. Với sức khoẻ tài chính như trên thì nhờ các anh chị tư vấn giúp em với hai phương án.

Phương án một là tiếp tục tích luỹ, mua vàng đều đặn hàng tháng. Phương án 2 là gửi tiết kiệm ngân hàng.

Đến cột mốc có khoảng bao nhiêu tiền thì gia đình em có thể tự tin đi vay ngân hàng để mua miếng đất với giá trị như trên ạ? Vợ chồng em có sổ đỏ nhà riêng đứng tên chồng có thể làm thế chấp ngân hàng ạ”.

Trước bài toán này, một người cho rằng gia đình trẻ không nên vội vay quá nhiều. Theo người này, chuẩn bị được phần lớn giá trị mảnh đất rồi mới xuống tiền sẽ giúp giảm đáng kể áp lực trả nợ.

“Em nên có 70% giá trị đất thì hãy mua. Nếu cần vay thì thế chấp sổ đỏ đất định mua, khi đó ngân hàng sẽ thẩm định giá trị lô đất, kiểm tra quy hoạch thì cũng yên tâm hơn. Hai phương án kia có thể chia mỗi phương án một phần tiền”.

Có người cho rằng nếu cần vay thì thế chấp sổ đỏ đất định mua, khi đó ngân hàng sẽ thẩm định giá trị lô đất, kiểm tra quy hoạch thì cũng yên tâm hơn

Cùng quan điểm thận trọng, một người khác lại nhìn vào những khoản chi phí có thể phát sinh trong vài năm tới, đặc biệt khi con bắt đầu đi học.

“Mình nghĩ nên có ít nhất 50 – 70% giá trị đất thì hẵng vào vì con bạn giờ chưa đi học, mấy nữa đi học rồi lại thêm một ít chi phí. Nếu ông bà hai bên có thì vay để mua rồi trả ông bà dần. Còn không thì cứ tích sản thêm”.

Không cho rằng mục tiêu mua đất là quá sức, có ý kiến đánh giá mức thu nhập hiện tại của hai vợ chồng hoàn toàn có thể hướng tới bất động sản trong tầm giá trên.

“Với tầm tài chính hai vợ chồng thì mua đất 1 – 1,5 tỷ đồng rất dễ nhưng với điều kiện nên tích luỹ thêm khi nào có trên 60 hoặc 70 giá trị lô đất hẵng mua hoặc mượn thêm nội ngoại đắp vào để đỡ phải trả lãi”.

Từ trải nghiệm thực tế của người từng vay ngân hàng, lời khuyên tiếp theo càng nhấn mạnh vào việc hạn chế khoản nợ. Theo người này, ngoài tiền mua đất, gia đình có con nhỏ vẫn cần duy trì một khoản dự phòng cho học hành, sức khỏe và những tình huống bất ngờ.

“Nên tích lũy tiếp bạn ạ. Các bạn còn trẻ, còn nhiều thời gian phấn đấu. Nên tích lũy và đầu tư học hành cho con cái, nếu con ốm thì cũng cần một khoản. Mua đất tầm 1,5 tỷ đồng thì chỉ nên vay 500 triệu đồng là cùng. Mình vay ngân hàng 600 triệu đồng, mỗi tháng dư 80 triệu đồng trả gốc mà cũng lo lắng, tằn tiện nhiều thứ”.

Trong khi phần lớn ý kiến tập trung vào tỷ lệ vay, có bình luận lại nhắc gia đình trẻ tính đến cả những thay đổi về nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai và tài sản trong tương lai. Với những gì đang có, họ cho rằng chưa nhất thiết phải mua ngay.

“Nên tính toán bạn ạ vì sắp tới còn liên quan thuế đất. Nếu nhà bạn có một căn rồi, sau này còn được hưởng thừa kế nữa thì cứ từ từ”.

TÍCH LŨY ĐẾN ĐÂU MỚI NÊN XUỐNG TIỀN MUA NHÀ, ĐẤT?

Không có một tỷ lệ vốn tự có cố định nào áp dụng cho tất cả người mua nhà, đất. Khả năng xuống tiền phụ thuộc vào thu nhập, khoản tiết kiệm, các khoản nợ đang có, chi phí sinh hoạt và mức độ ổn định của dòng tiền trong tương lai. Thực tế, ngân hàng có thể cho vay với tỷ lệ rất cao nếu khách hàng đáp ứng điều kiện.

Tuy nhiên, hạn mức ngân hàng có thể cho vay không đồng nghĩa với số tiền một gia đình nên vay. Khi xác định số tiền có thể bỏ ra ban đầu, người mua trước hết phải tính tổng số tiền tiết kiệm và đầu tư có thể sử dụng, sau đó trừ đi những khoản dành cho các mục tiêu khác, chi phí chuyển nhà, sửa chữa và một khoản dự phòng khẩn cấp.

Điều đó có nghĩa, nếu một gia đình đang có 1 tỷ đồng tiền tiết kiệm thì không nên mặc định toàn bộ số tiền này đều có thể dùng làm tiền mua nhà, đất. Một phần cần được giữ lại để duy trì cuộc sống và xử lý những tình huống bất ngờ sau khi giao dịch hoàn tất.

Người mua cũng cần chuẩn bị thêm tiền cho chi phí hoàn tất giao dịch, sửa chữa, chuyển nhà và quỹ dự phòng, thay vì chỉ tập trung vào khoản tiền trả trước.

Với những gia đình muốn hạn chế áp lực vay, có thể xem 50 – 70% giá trị bất động sản bằng vốn tự có là một mốc tương đối thận trọng để tham khảo. Cùng một bất động sản nhưng số tiền phải vay càng thấp thì gia đình càng ít phụ thuộc vào lãi suất và có thêm dư địa để xử lý những biến động về thu nhập.

Dù vậy, tỷ lệ vốn tự có vẫn chưa phải yếu tố quyết định cuối cùng. Một gia đình có 70% giá trị căn nhà nhưng sau khi trả tiền vẫn gần như không còn tiền mặt cũng có thể rơi vào tình trạng tài chính căng thẳng.

Ngược lại, một gia đình có mức vốn tự có thấp hơn nhưng thu nhập ổn định, quỹ dự phòng đầy đủ và khoản trả nợ nằm trong khả năng kiểm soát vẫn có thể cân nhắc việc mua. Số tiền có thể vay cần được xác định từ khả năng thanh toán hàng tháng, chứ không chỉ dựa vào giá trị tài sản hoặc số tiền ngân hàng sẵn sàng cho vay.

Số tiền có thể vay cần được xác định từ khả năng thanh toán hàng tháng, chứ không chỉ dựa vào giá trị tài sản hoặc số tiền ngân hàng sẵn sàng cho vay

Khả năng trả nợ hàng tháng vì thế là phép tính quan trọng tiếp theo. Dòng tiền dùng để trả nợ nên được tính dựa trên mức thu nhập và khả năng tiết kiệm có thể duy trì lâu dài, thay vì một vài tháng có tài chính thuận lợi.

Với một gia đình đang nuôi con nhỏ, nguyên tắc này càng đáng lưu ý. Khoản tiền tiết kiệm hiện tại có thể rất cao khi chi phí sinh hoạt thấp hoặc nhận được sự hỗ trợ từ người thân, nhưng những năm sau đó có thể phát sinh thêm tiền học, chăm sóc sức khỏe và nhiều khoản chi khác.

Vì vậy, trước khi quyết định vay hàng trăm triệu đồng để mua đất, cần tính cả kịch bản thu nhập giảm hoặc chi phí gia đình tăng lên mà khoản trả nợ vẫn phải được duy trì đều đặn.

Sáng 19/8, Quốc hội khóa XVI bước vào đợt 2 của Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, tập trung xem xét nhiều nội dung quan trọng liên quan đến NSNN, đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo chương trình, buổi sáng, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia.

Đợt 2 của Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất dự kiến diễn ra từ 19/8 đến hết 24/8. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với lĩnh vực đất đai, Bộ trưởng Bộ NNN&MT trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng trình bày tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản. 

Các cơ quan của Quốc hội cũng trình bày báo cáo ý kiến, báo cáo thẩm tra đối với từng nội dung, làm cơ sở để đại biểu Quốc hội thảo luận.

Trong buổi sáng, Quốc hội sẽ thảo luận ở Tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia; định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Trong phiên làm việc buổi chiều 19/8, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở Tổ về 3 nội dung liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.