Category: Tin BĐS Việt Nam

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

Bổ sung chính sách phát triển nhà cho thuê, thành lập Quỹ nhà ở, ưu tiên chung cư và hạn chế tối đa phân lô bán nền tại đô thị… Đây là một trong những điểm mới theo tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI, sáng 19/8.

* Ưu tiên phát triển nhà cho thuê, tăng nguồn cung nhà ở xã hội

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, sau hai năm Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực, Chính phủ nhận định một số quy định đã bộc lộ bất cập, chưa theo kịp việc sắp xếp đơn vị hành chính, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi của pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng.

Dự thảo luật bổ sung một chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, gồm nhà được đầu tư bằng vốn Nhà nước, vốn ngoài Nhà nước, nhà lưu trú cho công nhân trong khu công nghiệp và nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp.

Với nhà ở cho thuê bằng vốn Nhà nước, dự thảo đề xuất thành lập và sử dụng Quỹ nhà ở để tạo lập nguồn cung. Quỹ có thể hình thành từ ngân sách Nhà nước, tiền bán nhà thuộc tài sản công, tiền đấu giá quyền sử dụng đất dành cho phát triển nhà ở xã hội cùng các khoản hỗ trợ, đóng góp hợp pháp khác.

Đối tượng được thuê là công dân Việt Nam gặp khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê. Nhà nước có thể trực tiếp đầu tư xây dựng hoặc thông qua Quỹ nhà ở để tạo lập nguồn cung.

Cùng đó, dự thảo cũng mở rộng vai trò của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho phép cơ quan này làm chủ quản dự án đầu tư nhà ở cho thuê bằng nguồn tài chính công đoàn.

Với dự án nhà cho thuê bằng vốn của Quỹ nhà ở, Nhà nước có thể hỗ trợ chi phí quản lý, vận hành nếu tiền thuê và nguồn thu từ diện tích dịch vụ, thương mại không đủ bù đắp.

Đối với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế tham gia đầu tư nhà cho thuê, dự thảo đưa ra nhiều ưu đãi như vay vốn lãi suất ưu đãi, miễn hoặc giảm một số nghĩa vụ tài chính về đất theo pháp luật liên quan, hỗ trợ đấu nối hạ tầng và một số cơ chế về quy hoạch.

Đáng chú ý, tại các phường thuộc đô thị loại đặc biệt, loại I, II và III, nhà ở cho thuê được định hướng chủ yếu là nhà chung cư. Ở các khu vực còn lại, UBND cấp tỉnh có thể quyết định loại hình phù hợp với điều kiện địa phương.

Chính phủ ước tính tổng nguồn vốn dành cho phát triển nhà ở cho thuê khoảng 87.597 tỷ đồng, tương ứng khoảng 145.889 căn. Trong đó, vốn tư nhân dự kiến 75.897 tỷ đồng, phát triển 116.711 căn; ngân sách địa phương khoảng 11.700 tỷ đồng, tương ứng 29.178 căn.

Nhà ở xã hội vẫn tiếp tục được xác định là trọng tâm trong phát triển nhà ở. Theo báo cáo, cả nước hiện có 875 dự án nhà ở xã hội đang triển khai với quy mô 771.971 căn. Trong đó, 289 dự án đã hoàn thành với 197.319 căn; 270 dự án đang xây dựng với 269.409 căn và 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với 305.243 căn.

Tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 77% mục tiêu của Đề án xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030.

Riêng 6 tháng đầu năm 2026, có 62 dự án được khởi công với 65.065 căn. Hiện có 14 địa phương đã hoàn thành trên 90% chỉ tiêu được giao, trong khi 27 địa phương đã khởi công đủ hoặc vượt chỉ tiêu năm.

Dự thảo cũng luật hóa một số chính sách thí điểm về nhà ở xã hội, trong đó có cơ chế giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không qua đấu thầu đối với một số dự án; đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cách xác định giá bán, giá thuê mua và điều kiện hưởng chính sách.

Việc mua, thuê, thuê mua và bán lại nhà ở xã hội sẽ được kiểm soát chặt chẽ để tránh trục lợi chính sách.

Dự án Nhà ở xã hội Lộc Ninh 1 tại phường Đồng Thuận, tỉnh Quảng Trị với quy mô 309 căn hộ, đang được gấp rút hoàn thiện. Ảnh: Nguyên Linh – TTXVN

* Mạnh tay cắt giảm thủ tục

Một thay đổi khác được nhấn mạnh tại dự thảo luật là định hướng hạn chế tối đa phân lô bán nền, đặc biệt tại các đô thị lớn. Nhất là trong bối cảnh xếp lại đơn vị hành chính và thay đổi cách phân loại đô thị khiến nhiều quy định của Luật Nhà ở 2023 liên quan đến phân lô bán nền, quỹ đất nhà ở xã hội, phát triển chung cư và tái định cư cần được điều chỉnh.

Do đó, dự thảo ưu tiên phát triển nhà chung cư, đồng thời hạn chế tối đa phân lô bán nền ở khu vực đô thị.

Đáng chú ý, dự thảo cũng đưa vào quy định về chung cư có thời hạn, gắn thời hạn sử dụng với thời hạn của công trình theo pháp luật xây dựng. Khi chung cư hết thời hạn và thuộc diện phải phá dỡ, quyền tài sản của chủ sở hữu được bảo đảm thông qua cơ chế thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại chung cư.

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) chỉ còn 132 điều, giảm 66 điều, tương đương 32% so với 198 điều của Luật Nhà ở 2023. Theo định hướng, luật mới chủ yếu quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, khung; các nội dung thường xuyên biến động sẽ được giao Chính phủ, bộ, ngành và địa phương quy định chi tiết.

Do đó, dự thảo cũng phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương. Trong 21 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực nhà ở, 20 thủ tục được giao cho địa phương.

Sau khi luật và các văn bản liên quan được ban hành, dự kiến 3 thủ tục hành chính sẽ được bãi bỏ, 21 thủ tục được sửa theo hướng rút ngắn thời gian, đơn giản hóa hồ sơ và không phát sinh thủ tục mới. Số lượng điều kiện kinh doanh được cắt giảm tối đa ba phần tư.

Các quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư cũng được sửa, tập trung vào phần sở hữu chung và riêng, chỗ để xe, hội nghị nhà chung cư, quyền và trách nhiệm của ban quản trị, đơn vị quản lý vận hành và kinh phí bảo trì.

Dự thảo bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của ban quản trị nhằm giảm tải công việc và nâng chất lượng quản lý. Trong cải tạo, xây dựng lại chung cư, hình thức hợp đồng BT cũng được bổ sung để huy động thêm nguồn lực.

Các quy định về giao dịch nhà ở, thế chấp, giải chấp dự án và nhà ở hình thành trong tương lai được sửa để đồng bộ với pháp luật đất đai và giao dịch bảo đảm…

Dồn lực chống ngập

Ngập do mưa lớn và triều cường tiếp tục là một trong những bài toán lớn của TP.HCM, nhất là tại các khu vực thấp trũng.

Đô thị hóa nhanh, hệ thống thoát nước chưa đồng bộ, cùng tác động của biến đổi khí hậu và sụt lún khiến tình trạng ngập vẫn tái diễn.

Theo thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 26 tuyến đường bị ngập do mưa, độ sâu phổ biến 10-30cm; 8 tuyến đường thường xuyên chịu ảnh hưởng của triều cường. Sau sáp nhập, toàn thành phố hiện có 159 điểm thường xuyên ngập nước.

Từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 26 tuyến đường bị ngập do mưa.

Trước thực tế này, UBND TP.HCM đã ban hành kế hoạch thoát nước, chống ngập mùa mưa năm 2026, với mục tiêu xử lý các vị trí ngập, hoàn thiện các trục tiêu thoát nước chính, đồng thời nâng cao năng lực quản lý, vận hành hệ thống thoát nước.

Thành phố sẽ rà soát, điều chỉnh quy hoạch thoát nước theo hướng tích hợp, liên lưu vực; cập nhật các kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sụt lún để xác định quy mô, công suất phù hợp cho các công trình.

Điểm nhấn trong kế hoạch là TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành 9 dự án thoát nước, chống ngập trong năm 2026 với tổng mức đầu tư hơn 7.150 tỷ đồng.

Các dự án được kỳ vọng giải quyết 3 trong số 50 vị trí ngập có độ sâu từ 30cm trở lên và thời gian ngập kéo dài trên 30 phút.

Trong đó, khu vực TP.HCM cũ dự kiến hoàn thành 3 dự án với tổng vốn hơn 1.342 tỷ đồng, tập trung xử lý các điểm ngập tại đường Phan Văn Hớn và đường Bình Quới.

TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành 9 dự án chống ngập với tổng vốn hơn 7.150 tỷ đồng trong năm 2026.

Khu vực TP Thủ Đức (cũ) có một dự án với tổng mức đầu tư hơn 4,2 tỷ đồng. Tại khu vực Bình Dương (cũ), 4 dự án có tổng vốn hơn 5.437 tỷ đồng. Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) triển khai một dự án hơn 366 tỷ đồng, nhằm xử lý điểm ngập tại Quốc lộ 51 giao đường Huỳnh Thúc Kháng.

Song song với các dự án mới, thành phố tiếp tục thúc đẩy hoàn thiện các công trình kiểm soát triều, tiêu thoát nước, trong đó có các hạng mục thuộc dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1.

Ứng dụng AI, dữ liệu thời gian thực để chống ngập

Không chỉ tăng đầu tư hạ tầng, TP.HCM đang chuyển hướng sang quản lý ngập theo hướng chủ động, dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Thành phố dự kiến hoàn thiện phần mềm báo cáo ngập trực tuyến, hỗ trợ ra quyết định trên nền tảng FEDS; đồng thời tăng cường ứng dụng GIS, AI và dữ liệu thời gian thực trong quản lý, vận hành hệ thống thoát nước.

Trong mùa mưa, các đơn vị được yêu cầu thường xuyên duy tu, sửa chữa cống xuống cấp, nạo vét cống, kênh rạch, vận hành van ngăn triều, đấu nối hệ thống cống và khai thác hiệu quả các trạm bơm. Lực lượng ứng cứu cơ động được tổ chức trực 24/7 tại những khu vực có nguy cơ ngập cao.

TP.HCM tăng cường ứng dụng AI, dữ liệu thời gian thực để chống ngập.

Thành phố cũng tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm hệ thống thoát nước, hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch; xử lý các điểm tắc nghẽn và bảo đảm hệ thống thoát nước được kết nối, vận hành đồng bộ.

Đối với lĩnh vực thủy lợi, TP.HCM sẽ xây dựng, nâng cấp hệ thống quan trắc, cảnh báo từ xa và ứng dụng công nghệ số để vận hành công trình theo thời gian thực.

Thành phố hướng tới chia sẻ dữ liệu thủy văn, phối hợp liên vùng trong vận hành các hồ chứa như Dầu Tiếng, Trị An nhằm chủ động giảm lũ cho khu vực hạ nguồn.

Kế hoạch cũng đưa ra các giải pháp ứng phó sụt lún, trong đó giảm khai thác nước dưới đất, xây dựng bản đồ phân vùng hạn chế khai thác nước ngầm và nghiên cứu nâng nền cục bộ tại những khu vực cần thiết.

Về nguồn lực, TP.HCM định hướng sử dụng ngân sách như nguồn vốn dẫn dắt, tạo “vốn mồi” để thu hút khu vực tư nhân thông qua các dự án PPP, qua đó bổ sung nguồn lực cho các công trình thoát nước, kiểm soát triều và chống ngập trong dài hạn.

Sáng 19/8, tiếp tục đợt 2 của Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội đã nghe tờ trình của Chính phủ về định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh sự cần thiết của việc sửa đổi, nhằm giải quyết kịp thời những vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn, tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và mục tiêu tăng trưởng 2 con số” trong giai đoạn mới.

7 nhóm chính sách quan trọng trong sửa đổi Luật Đất đai

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, trên cơ sở quan điểm, định hướng được Trung ương thông qua cũng như kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách.

Một là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển; xác định chức năng sử dụng đất của từng khu vực. Chính phủ đề xuất sắp xếp hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tinh gọn, giảm số lượng, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính.

Hai là hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh; quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất để phát triển nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà ở thương mại và nhà ở phục vụ tái định cư; khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư; kiểm soát chặt chẽ việc chuyển mục đích sử dụng đất…

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày tờ trình (Ảnh: Media Quốc hội).

Ba là hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”; ưu tiên cho người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ.

Đáng lưu ý, Chính phủ đề xuất không quy định cứng là việc thu hồi đất chỉ thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư.

Bốn là là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, kết nối liên thông giữa dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành có liên quan; không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo; điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất.

Năm là hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích nhưng có kiểm soát; hoàn thiện quy định về công trình trên không, công trình ngầm, đất hình thành từ hoạt động lấn biển…

Sáu là đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận….

Chính sách thứ bảy là đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái.

Không tiếp tục “chẻ nhỏ” các chỉ tiêu tại quy hoạch sử dụng đất

Trình bày báo cáo ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, ông Nguyễn Ngọc Bảo – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Cho ý kiến về một số nội dung cụ thể, Ủy ban nêu rõ định hướng không tiếp tục “chẻ nhỏ” các chỉ tiêu tại quy hoạch sử dụng đất.

Liên quan nội dung giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị báo cáo làm rõ trường hợp nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất nhưng không có đất ở và quy mô dự án chưa đạt đến khu đô thị thì tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội khóa XV hay đã được luật hóa tại điều khoản nào của dự thảo Luật, đồng thời cung cấp thông tin về thực tiễn về trường hợp này.

Điều 35 dự thảo Luật quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng một số trường hợp chưa thể hiện rõ và thuyết phục về tính chất “thật cần thiết”.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, điều này tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng như dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, dự án tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo hợp đồng BT.

Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ báo cáo làm rõ về sự cần thiết, căn cứ, tiêu chí để đề xuất các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với các dự án đầu tư kinh doanh mới được bổ sung. Bên cạnh đó, cần quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đặc biệt, Ủy ban đề nghị rà soát kỹ lưỡng những trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư, bảo đảm thật sự cần thiết, cấp bách, vì lợi ích chung do chưa rõ cơ chế để bảo đảm lợi ích hợp pháp và giảm thiểu rủi ro cho người sử dụng đất trong trường hợp này.

Về tài chính về đất đai, giá đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và các tỉ lệ đều có thể điều chỉnh tăng hoặc giảm để phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế – xã hội trong từng thời kỳ. Ủy ban cũng đề nghị tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Sáng 19/8, mở đầu đợt 2 Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. (Ảnh: Quốc hội)

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, triển khai Kết luận 18 của Trung ương, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, ngân sách Nhà nước, nghiên cứu xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành).

Theo Bộ trưởng, việc tồn tại đồng thời Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công vẫn còn có những bất cập, hạn chế như việc giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn giữa quy trình dự toán ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Thực trạng này dẫn đến trùng lắp trong quy trình, thủ tục quản lý vốn đầu tư công; chưa có chế tài gắn kết chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn; một số nội dung còn chưa thống nhất giữa 2 Luật về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán/kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn…

“Do đó, cần thiết phải hợp nhất 2 luật này nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách Nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Về kết cấu, dự thảo luật được cơ bản kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành; các nội dung của Luật Đầu tư công hiện hành được hợp nhất, giản lược và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng của dự thảo luật; nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng.

Về định hướng sửa đổi, bổ sung chính của dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, việc hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách Nhà nước với kế hoạch đầu tư công.

Bao gồm: Hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm; hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách Nhà nước cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Định hướng tiếp theo là sửa đổi, bổ sung, đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng, các bộ, cơ quan, HĐND và UBND các cấp, các cơ quan, đơn vị về đầu tư công.

Trong đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh trách nhiệm của các bộ, cơ quan, địa phương và các đơn vị, tổ chức có liên quan trong việc ban hành, hướng dẫn tiêu chí, tổ chức thực hiện đánh giá hiệu quả đầu tư chương trình, nhiệm vụ, dự án, xuyên suốt từ khâu lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện, quản lý sử dụng vốn và vận hành, khai thác sau khi hoàn thành đầu tư.

Dự thảo luật sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung (hiện quy định tại Luật Đầu tư công) để chủ động, linh hoạt trong điều hành, như: tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội); trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn…

Một nội dung quan trọng khác được Bộ trưởng Bộ Tài chính đưa ra là sửa đổi một số nội dung về quản lý ngân sách Nhà nước để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, như: phân bổ và sử dụng số tăng thu ngân sách Nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia…

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn. (Ảnh: Quốc hội)

Nhất trí tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm

Trình bày ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Phó Chủ nhiệm Nguyễn Hữu Toàn nêu rõ, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Về các nội dung hợp nhất, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; chủ trương Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Đa số ý kiến Ủy ban thẩm tra nhất trí quy định trong dự thảo Luật tiêu chí, trình tự, thủ tục Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia. Đối với dự án nhóm A, B, C giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.

Về phân cấp thẩm quyền cho UBND tỉnh quyết định cho chuyển nguồn chi đầu tư công, ông Toàn cho biết, đa số ý kiến Ủy ban cho rằng, việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách Trung ương phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công hằng năm và hiệu quả sử dụng vốn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, không làm giảm hiệu quả kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước.

Với cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn về hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư; trách nhiệm của cơ quan, người quyết định đầu tư và chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng và công khai kết quả đánh giá; trách nhiệm đối với các trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp.

Trên cơ sở đó, giao Chính phủ quy định chi tiết để tổ chức thực hiện thống nhất.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đề xuất giảm 9 trong 31 điều kiện kinh doanh, cắt 4 thủ tục hành chính và chuyển mạnh thẩm quyền quản lý về địa phương. Đây là nội dung được Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tóm tắt tờ trình tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

* Cắt gần 30% điều kiện kinh doanh

Theo định hướng sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản 2023, sau hai năm áp dụng, luật phát sinh nhiều vướng mắc về điều kiện kinh doanh, thủ tục chuyển nhượng dự án, huy động vốn, giao dịch bất động sản hình thành trong tương lai và quản lý dữ liệu thị trường…

Dự thảo mới gồm 10 chương, 62 điều, giảm 21 điều so với Luật hiện hành. Mục tiêu là đơn giản hóa thủ tục, tăng phân quyền, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo cơ chế để thị trường bất động sản phát triển minh bạch, ổn định hơn.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là dự thảo đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 9 trong tổng số 31 điều kiện đầu tư kinh doanh, tương đương 29%.

Các điều kiện được rà soát chủ yếu liên quan đến sàn giao dịch bất động sản, môi giới, tư vấn và quản lý bất động sản; đồng thời đề xuất cắt giảm 4 trong 12 thủ tục hành chính, trong đó có ba thủ tục về cấp mới, cấp lại giấy phép hoạt động sàn giao dịch.

Cùng đó, có 7 thủ tục khác được đơn giản hóa, theo hướng sử dụng dữ liệu số thay cho một số giấy tờ, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết. Trong số này có thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề môi giới, chuyển nhượng dự án bất động sản và thông báo nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.

Việc sửa luật nhằm chuyển mạnh từ quản lý bằng thủ tục sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

* Phân quyền cho địa phương quyết định chuyển nhượng dự án

Dự thảo đề xuất phân quyền cho UBND cấp tỉnh quyết định việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ. Thay đổi này nhằm phù hợp chủ trương đẩy mạnh phân cấp, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của địa phương.

Cùng đó, dự thảo cũng điều chỉnh trách nhiệm quản lý nhà nước để phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Một số nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện được chuyển cho UBND cấp xã, trong khi quy định về thanh tra lĩnh vực bất động sản được sửa để phù hợp Luật Thanh tra 2025.

Định hướng về chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản 2023, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị việc phân quyền phải đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Với các dự án trước đây thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng, cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ trường hợp nào vẫn cần ý kiến hoặc quyết định của cơ quan Trung ương, đồng thời quy định cụ thể thời hạn, giá trị ý kiến, công khai quyết định và cập nhật dữ liệu.

Một nội dung được cơ quan thẩm tra đặc biệt lưu ý là kiểm soát huy động vốn và bảo vệ khách hàng khi mua bất động sản hình thành trong tương lai.

Dự thảo đã điều chỉnh cơ chế thanh toán, bảo lãnh và khoản 5% giá trị hợp đồng còn lại. Tuy nhiên, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Chính phủ chưa giải trình cụ thể từng nội dung thay đổi.

Đáng chú ý, có hai quan điểm về việc khách hàng có được lựa chọn sử dụng bảo lãnh ngân hàng hay không; đồng thời, đề nghị tiếp tục làm rõ vấn đề này trước khi hoàn thiện dự luật.

Dự thảo bổ sung quyền mua, thuê mua phần diện tích sàn xây dựng trong công trình đối với cá nhân nước ngoài. Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, dù giao dịch không kèm quyền sử dụng đất, việc sở hữu diện tích sàn trên thực tế vẫn không tách rời việc sử dụng đất.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá tác động đầy đủ và thận trọng, bảo đảm quy định không dẫn tới chuyển quyền sử dụng đất, đồng thời phù hợp yêu cầu về quốc phòng, an ninh, quy hoạch và thống nhất với Luật Đất đai sửa đổi.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

* Khơi thông dự án nhưng phải bảo đảm nghĩa vụ tài chính

Dự thảo cũng mở rộng các loại hợp đồng kinh doanh bất động sản được phép chuyển nhượng. Ngoài các trường hợp hiện hành, dự kiến có thêm hợp đồng mua bán nhà ở có sẵn nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận; hợp đồng mua bán, thuê mua công trình xây dựng hoặc phần diện tích sàn trong công trình hình thành trong tương lai; hợp đồng mua bán công trình, phần diện tích sàn có sẵn nhưng chưa có giấy chứng nhận.

Việc này giúp hoàn thiện thị trường giao dịch thứ cấp và phù hợp hơn với thực tế. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá kỹ tác động trước khi mở rộng. Bởi giao dịch tài sản trước khi đăng ký quyền sở hữu có thể phát sinh nguy cơ chuyển nhượng trùng lặp, đầu cơ, tranh chấp và thất thu thuế.

Một điểm mới khác là cơ chế đối với dự án bất động sản thực hiện trên quỹ đất dùng để thanh toán dự án BT. Dự thảo bổ sung cơ chế hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai bằng bảo lãnh, nộp tiền vào tài khoản phong tỏa hoặc theo pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá việc quy định cơ chế tài chính phù hợp là cần thiết, nhưng cho rằng phải đồng bộ với pháp luật về đất đai và PPP. Các vấn đề như giá trị bảo lãnh, điều kiện giải tỏa, xử lý tài sản bảo đảm, trách nhiệm theo dõi và thu hồi cần được thiết kế trong một khung pháp lý thống nhất, tránh quy định rời rạc ở nhiều luật.

Đối với chuyển nhượng dự án, cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu thiết kế thủ tục theo nguyên tắc một đầu mối, một bộ hồ sơ dùng chung và một lần kiểm tra cùng điều kiện, nhằm tránh doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục tại các cơ quan khác nhau.

* Cơ sở dữ liệu bất động sản “đúng, đủ, sạch, sống”

Đáng chú ý, dự thảo dành một chương riêng cho hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời bổ sung cơ chế mã định danh điện tử cho tổ chức, cá nhân, bất động sản và các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Theo định hướng, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông, có khả năng kết nối với các hệ thống dữ liệu liên quan. Thông tin về pháp lý dự án, giao dịch và tình trạng bất động sản được kỳ vọng giúp tăng minh bạch, hỗ trợ quản lý và hạn chế gian lận, đầu cơ, thao túng giá.

Đây cũng là một trong những hướng cải cách quan trọng khi quản lý bất động sản được đặt trong yêu cầu chuyển đổi số và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp.

Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai, bảo đảm chất lượng và làm rõ phạm vi sửa đổi, nhất là nếu xác định mục tiêu thay thế toàn bộ Luật Kinh doanh bất động sản 2023.

Theo kế hoạch Chính phủ trình, các quy định liên quan phân quyền, phân cấp dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027, trong khi các chính sách còn lại dự kiến áp dụng từ 1/7/2027.

Quốc hội được đề nghị tập trung thảo luận 6 nhóm vấn đề lớn gồm quyền mua, thuê mua diện tích sàn của cá nhân nước ngoài; cơ chế dự án BT; bảo vệ khách hàng mua bất động sản hình thành trong tương lai; chuyển nhượng dự án; chuyển nhượng hợp đồng và các vấn đề thực tiễn khác của thị trường.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 19/8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, sau gần 02 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật có nhiều nội dung mới mang tính đột phá, quan trọng góp phần vào mục tiêu hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn phát sinh khó khăn, vướng mắc; một số quy định chưa đồng bộ với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và các luật mới được sửa đổi, bổ sung; Quốc hội, Chính phủ đã ban hành một số Nghị quyết để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Đoàn chủ toạ phiên họp

Bên cạnh đó, sau khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành, Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận mới về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện thể chế, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Do đó, việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật lần này hướng tới ba mục tiêu chủ yếu.

Một là, thể chế đầy đủ, kịp thời các chủ trương, quan điểm của Đảng về đổi mới chính sách, pháp luật đất đai; cụ thể hóa các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Hai là, giải quyết kịp thời những vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn thi hành Luật Đất đai; tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Ba là, xây dựng mô hình quản lý đất đai hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả thông qua đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Về các nhóm chính sách cụ thể, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo Luật gồm 07 nhóm chính sách: Đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất; Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng giá đất; Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai.

Đồng thời, dự thảo Luật được xây dựng với 03 nhóm nội dung chủ yếu.

Nhóm thứ nhất, thể chế bước đầu các quan điểm, định hướng của Đảng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW và các Nghị quyết, Kết luận khác của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương.

Nhóm thứ hai, Luật hóa các quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ ban hành trong thời gian qua.

Nhóm thứ ba, sửa đổi các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai trong Luật Đất đai năm 2024 cho phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo nguyên tắc tiếp tục phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.

Báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Cho ý kiến về thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (Chính sách 3), UBKTTC cho rằng, Điều 35 dự thảo Luật quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; tuy nhiên, một số trường hợp chưa thể hiện rõ và thuyết phục về tính chất “thật cần thiết” theo khoản 3 Điều 32 Hiến pháp.

Từ đó, cơ quan thẩm tra đề nghị, báo cáo làm rõ về sự cần thiết, căn cứ, tiêu chí để đề xuất các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với các dự án đầu tư kinh doanh mới được bổ sung. Quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo yêu cầu tại Nghị quyết số 21-NQ/TW. Đánh giá, tổng kết việc thực hiện các quy định tại Nghị quyết 254/2025/QH15 để làm rõ cơ sở luật hóa các cơ chế mang tính đặc thù thành các cơ chế chính thức, áp dụng chung trên phạm vi cả nước.

Đồng thời, rà soát kỹ lưỡng những trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư bảo đảm thật sự cần thiết, cấp bách, vì lợi ích chung. Một số ý kiến đề nghị phải quy định rõ trình tự, thủ tục thu hồi đất tại Luật vì đây là những quy định rất quan trọng, tác động lớn đối với người dân, đòi hỏi sự minh bạch, rõ ràng và có tính ổn định cao.

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị bổ sung các quy định tương ứng với chính sách về cơ chế thực hiện dự án vùng phụ cận các điểm kết nối giao thông và các tuyến giao thông có tiềm năng phát triển; rà soát, tổng kết kỹ lưỡng, làm rõ cơ sở của việc luật hóa cơ chế thí điểm tại Nghị quyết số 188/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan.