Author: bachdn

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn). Ảnh: Bích Hồng/Bnews.vnanet.vn

Sáng 19/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở Tổ về việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành thành Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035. Các đại biểu thống nhất cao chủ trương tích hợp, cho rằng đây là cơ sở để giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực; đồng thời đề nghị quy định rõ cơ chế phân bổ, điều tiết vốn, thời hạn ban hành hướng dẫn và bảo đảm nguồn lực cho các địa bàn khó khăn.

*Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn): Không để nguồn lực cho vùng khó khăn bị phân tán sau tích hợp

Ủng hộ cao việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành thành Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.

Bốn chương trình có thể có mục tiêu, đối tượng khác nhau, nhưng bộ máy tổ chức thực hiện ở cơ sở, từ các cơ quan đến cán bộ, có những phần trùng lặp. Vì vậy, việc tích hợp sẽ góp phần giảm chồng chéo, hạn chế lãng phí nguồn lực và sức lao động của các cơ quan thực hiện.

Về tổng nguồn lực và thẩm quyền quyết định cơ cấu nguồn lực, việc giao Chính phủ rà soát, quyết định cơ cấu, bố trí từng nguồn lực là cần thiết để tăng tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Khi đã tích hợp 4 chương trình, nếu vẫn giữ cứng cơ cấu vốn của từng chương trình thì sẽ hạn chế mục tiêu và hiệu quả của việc tích hợp.

Tuy nhiên, nghị quyết cần quy định rõ ranh giới của thẩm quyền này. Chính phủ được chủ động điều chỉnh cơ cấu nguồn lực nhưng phải bảo đảm không làm thay đổi tổng nguồn lực đã được Quốc hội phân bổ, quyết định; không làm thay đổi mục tiêu, đối tượng thụ hưởng cốt lõi và mức độ ưu tiên của chương trình, đồng thời không làm giảm nguồn lực cần thiết dành cho các vùng khó khăn.

Đặc biệt, cần có cơ chế cụ thể để bảo đảm nguồn lực dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không bị phân tán sau khi tích hợp. Đề nghị Chính phủ, sau khi xây dựng và ban hành các tiêu chí phân bổ, cần xác định rõ tỷ lệ, mức nguồn lực phù hợp dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới; đồng thời theo dõi, đánh giá và báo cáo riêng kết quả thực hiện tại các địa bàn này.

Bên cạnh đó, liên quan đến cơ chế chuyển tiếp cần đặt yêu cầu cao nhất là không để người dân và địa phương phải chờ đợi cơ chế mới, làm gián đoạn việc thực hiện các chính sách đang được triển khai.

Theo đó, ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Chính phủ cần khẩn trương xây dựng và ban hành hướng dẫn thực hiện một cách kịp thời, cụ thể, rõ ràng, tạo điều kiện để địa phương chủ động triển khai, bảo đảm quyền lợi của người dân và hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên). Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

*Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên): Không để xảy ra tình trạng “vốn chờ dự án, kinh phí chờ nhiệm vụ”

Việc tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tạo ra cơ chế quản lý chung, hạn chế trùng lặp đối tượng và giảm đáng kể số lượng văn bản mà cơ quan quản lý nhà nước phải nghiên cứu, thực hiện.

Từ thực tiễn giai đoạn 2021 – 2025 cho thấy, số lượng văn bản hướng dẫn quá nhiều, trong khi việc ban hành còn chậm. Điều này dẫn đến tình trạng “vốn chờ dự án, kinh phí chờ nhiệm vụ”. Riêng năm 2025, gần 1.000 tỷ đồng dự toán chi đầu tư phải hủy do các bộ chưa hoàn thiện thủ tục.

Từ thực tế trên, cần tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm và thời hạn thực hiện của các bộ, ngành. Cụ thể, khoản 2 Điều 22 dự thảo Nghị quyết mới chỉ xác định trách nhiệm của các bộ, ngành nhưng chưa quy định thời hạn hoàn thành cụ thể. Trong khi đó, khoản 5 và khoản 6 Điều 26 đã quy định rõ thời hạn 90 ngày và 120 ngày đối với một số nhiệm vụ tổng hợp, điều chỉnh vốn.

Do đó, đề nghị bổ sung thời hạn hoàn thành chậm nhất tại khoản 2 Điều 22 để các bộ quản lý ngành sớm hoàn thành việc rà soát, ban hành hoặc sửa đổi các định mức kỹ thuật, tiêu chí. Quy định rõ thời hạn sẽ bảo đảm tính đồng bộ với Điều 26, đồng thời giúp địa phương có đầy đủ căn cứ để triển khai ngay sau khi được phân bổ nguồn lực.

Về nguyên tắc phân bổ, bố trí vốn đối ứng, tại điểm c khoản 1 Điều 14 cần bổ sung tiêu chí phản ánh mức độ thiếu hụt hạ tầng thiết yếu đối với các xã khu vực III, xã biên giới và xã khó khăn. Đây là những địa bàn cần được xác định là nhóm ưu tiên trong phân bổ nguồn lực. Nếu áp dụng cách tính điểm theo mặt bằng chung mà không có cơ chế ưu tiên đối với các địa bàn này, quá trình tổ chức thực hiện tại cơ sở sẽ gặp nhiều khó khăn, nhất là trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế và nhu cầu đầu tư hạ tầng thiết yếu lớn.

Việc tăng tính chủ động cho địa phương sẽ giúp nguồn lực được bố trí sát hơn với nhu cầu thực tế, đồng thời nâng cao trách nhiệm của địa phương trong tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đại biểu Đinh Ngọc Quý (Đoàn Gia Lai). Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

*Đại biểu Đinh Ngọc Quý (Đoàn Gia Lai): Tích hợp 4 chương trình phải tránh “nhập cơ học”, tăng tính linh hoạt nguồn vốn

Việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình cần làm rõ cách thức thực hiện nguyên tắc “không nhập cơ học”. Theo đó, việc tích hợp phải được cụ thể hóa bằng các nguyên tắc rõ ràng, nhất là về cơ chế điều tiết, sử dụng linh hoạt nguồn vốn và tổ chức thực hiện các chương trình thành phần.

Về cơ chế điều tiết nguồn vốn, đề nghị làm rõ trường hợp các chương trình thành phần phát sinh kinh phí sử dụng không hết hoặc qua rà soát xác định không còn đối tượng thụ hưởng. Khi một chương trình còn dư ngân sách trong khi chương trình khác thiếu nguồn lực thì có được điều tiết vốn sang nhau hay không? Nếu được điều tiết thì phạm vi và mức độ linh hoạt của việc điều chỉnh như thế nào?

Dù giao một đầu mối quản lý chung, việc điều tiết giữa các chương trình thành phần cần được quy định cụ thể, tránh tình trạng khi triển khai mới phát sinh cách hiểu khác nhau, làm ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thực tế triển khai 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay còn chậm. Trong khi đó, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về tích hợp 4 chương trình chưa quy định rõ thời hạn hoàn thành toàn bộ hệ thống văn bản hướng dẫn. Vì vậy, cần xác định cụ thể thời hạn hoàn thành, đồng thời phân định rõ văn bản nào được lồng ghép, áp dụng chung cho cả 4 chương trình và văn bản nào cần quy định riêng đối với từng chương trình thành phần.

Nếu không quy định thời hạn rõ ràng, cấp cơ sở, nhất là Chủ tịch UBND cấp xã sẽ hoàn toàn thụ động và không biết đến khi nào mới có đầy đủ căn cứ để tổ chức điều hành.

Về cơ chế chuyển tiếp và quyết toán ngân sách, dự thảo Nghị quyết quy định các khoản vốn đã phân bổ cho năm 2026 tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành, bao gồm cả thanh toán và quyết toán là cần thiết. Tuy nhiên, Nghị quyết cần ấn định thời hạn chậm nhất để hoàn thành toàn bộ hệ thống văn bản hướng dẫn triển khai.

Chẳng hạn, tại khu vực Tây Nguyên, mùa mưa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công các công trình xây dựng cơ bản. Nếu việc giao vốn và triển khai dự án tiếp tục chậm do phải chờ hướng dẫn, tiến độ có nguy cơ kéo dài từ năm 2026 sang năm 2027, làm giảm hiệu quả của việc đổi mới cơ chế thực hiện chương trình.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện chương trình. Hiện nay đã có hệ thống điều phối ở Trung ương, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và cấp xã; dự thảo cũng đề cập việc xây dựng hệ thống thông tin đánh giá hiệu quả chương trình. Tuy nhiên, cần chuyển mạnh từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý tập trung trên nền tảng số.

Cụ thể, cần xây dựng phần mềm quản lý tập trung để các cơ quan quản lý, giám sát có thể tra cứu, cập nhật và theo dõi tiến độ thực hiện theo định kỳ, như hằng quý hoặc 6 tháng. Qua đó, các cơ quan có thể nắm bắt kịp thời tình hình giải ngân, tiến độ dự án, kết quả thực hiện mục tiêu và những khó khăn phát sinh tại từng địa bàn.

Việc chuyển sang quản lý bằng dữ liệu số không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành, giám sát mà còn góp phần giảm đáng kể thời gian, chi phí và áp lực hành chính cho cấp cơ sở, qua đó bảo đảm Chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai nhanh hơn, minh bạch hơn và sát thực tiễn hơn.

Đánh giá dựa trên kết quả đầu ra thực chất

Theo Thủ tướng, hiện có sự tách biệt bất hợp lý giữa phân bổ đầu tư theo Luật Đầu tư công và quản lý thu, chi thường xuyên theo Luật Ngân sách nhà nước, trong khi cả hai loại chi đều sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

“Hợp nhất là giải pháp triệt để giải quyết sự giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa thủ tục”, Thủ tướng nêu rõ.

Chính phủ đề xuất rà soát đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm từ Trung ương đến địa phương, theo hướng phân cấp mạnh cho Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong quy định chi tiết các nội dung như tiêu chí điều chỉnh dự án, trình tự, thủ tục quyết định đầu tư và bố trí vốn, trừ các dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Theo Thủ tướng, luật hợp nhất cũng cần đưa vào các quy định thực tiễn về phân bổ tăng thu ngân sách; sử dụng nguồn dự phòng, dự trữ tài chính để ứng phó khẩn cấp; đồng thời quy định chặt chẽ về chi chuyển nguồn và thời hạn của khoản chi này.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ đại biểu Quốc hội 11 sáng 19-8. Ảnh: VIẾT CHUNG

Người đứng đầu Chính phủ cho biết dự thảo luật quán triệt tinh thần: “Mọi khoản chi ngân sách phải được đánh giá dựa trên kết quả đầu ra thực chất”.

Việc đánh giá không chỉ căn cứ hiệu quả kinh tế mà phải xem xét hiệu quả tổng thể, bao gồm các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, dân tộc và tôn giáo. Đồng thời, cắt giảm thủ tục hành chính phải đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát để sử dụng nguồn lực ngân sách hiệu quả.

Khắc phục tình trạng “rừng” văn bản hướng dẫn

Trao đổi về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình, Thủ tướng nêu rõ việc tích hợp không phải là “phép cộng cơ học”, cũng không làm thay đổi hay thu hẹp các mục tiêu Quốc hội đã thông qua.

Việc tích hợp nhằm tái cấu trúc các nhiệm vụ, tránh trùng lặp, lãng phí và đưa nguồn vốn đến đúng nơi có nhu cầu.

Theo đó, các địa phương sẽ tự quyết định danh mục đầu tư cụ thể như giáo dục, y tế, hạ tầng dựa trên yêu cầu thực tiễn của từng tỉnh, thành thay vì chờ Trung ương phân bổ.

Trách nhiệm của các bộ, ngành sẽ chuyển từ “cầm tay chỉ việc” sang kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.

Nêu ví dụ có chương trình phải thực hiện theo tới 54 văn bản hướng dẫn, Thủ tướng cho biết sẽ chỉ đạo ban hành các quy định, nghị định hướng dẫn theo hướng thống nhất, gọn nhẹ; đồng thời nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hướng dẫn quy trình, thủ tục, giúp cán bộ cấp xã, phường tra cứu và thực hiện nhanh chóng, chính xác.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định tiếp tục dành ưu tiên cao nhất cho vùng khó khăn và đồng bào dân tộc. Ảnh: VIẾT CHUNG

Thủ tướng cũng khẳng định tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn và đồng bào dân tộc. Ngân sách Trung ương sẽ ưu tiên hỗ trợ cao hơn đối với các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách, các thôn, xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chính phủ dự kiến thành lập ban chỉ đạo Trung ương và một cơ quan điều phối chung, có thể đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với cán bộ biệt phái từ các lĩnh vực như y tế, văn hóa, giáo dục, nhằm bảo đảm tính chuyên môn nhưng vẫn tinh gọn đầu mối.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công Dự án Khu dân cư số 1 xã Lương Phú. (Ảnh: Cổng Thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên)

Nhân dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, ngày 19/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên tổ chức Lễ khởi công 2 dự án, công trình có quy mô lớn trên địa bàn, với tổng vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng, gồm Dự án Khu dân cư số 1 xã Lương Phú (nay là xã Kha Sơn) và Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Thượng Đình.

Dự án Khu dân cư số 1(tên thương mại Homie Parkia) triển khai tại xã Kha Sơn, do Công ty Cổ phần TNG Land làm chủ đầu tư. Dự án có diện tích hơn 21,22 ha, tổng mức đầu tư 437,299 tỷ đồng.

Theo chủ đầu tư, dự án được quy hoạch theo hướng đồng bộ, với hơn 36% diện tích dành cho đất ở, hơn 21% diện tích cây xanh, mặt nước cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các công trình công cộng, quy mô dân số khoảng 2.500 người, thời gian triển khai từ quý 3/2026 đến quý 2/2029. Dự án có vị trí kết nối thuận lợi với trung tâm hành chính xã, Cụm công nghiệp Lương Phú-Tân Đức và Nhà máy may TNG Phú Bình; đồng thời, nằm trên trục kết nối với đường Vành đai 5 vùng thủ đô Hà Nội.

Đối với Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Thượng Đình, do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phát triển Khu công nghiệp Stavian Thái Nguyên làm chủ đầu tư. Dự án có quy mô 128,18ha, tổng vốn đầu tư khoảng 2.486,21 tỷ đồng được triển khai trên địa bàn xã Điềm Thụy, phường Phổ Yên và phường Bách Quang.

Dự án được định hướng phát triển thành khu công nghiệp hỗ trợ hiện đại, tập trung thu hút các dự án sản xuất, chế tạo công nghiệp, các dự án ứng dụng công nghệ cao, ngành công nghiệp hỗ trợ, điện-điện tử, cơ khí chế tạo, linh kiện ôtô-xe máy, dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật và logistics.

Khu công nghiệp Thượng Đình có cổng chính kết nối với cao tốc Hà Nội-Thái Nguyên, cổng phụ kết nối Quốc lộ 37, thuận lợi kết nối với Hà Nội, sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng và các trung tâm sản xuất, logistics, đầu mối giao thương trong khu vực. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ, trong đó có hệ thống cấp điện công suất 35MVA, cấp nước 4.500m³/ngày đêm và xử lý nước thải 3.000m³/ngày đêm.

Tại lễ khởi công dự án Khu dân cư số 1(Homie Parkia) xã Kha Sơn, bà Nguyễn Thị Loan, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên, nhấn mạnh tỉnh kiên định mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời chú trọng phát triển hài hòa giữa công nghiệp, đô thị và dịch vụ.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên biểu dương sự đồng thuận của nhân dân địa phương, các cấp chính quyền địa phương, chủ đầu tư đã phối hợp chặt chẽ trong công tác giải phóng mặt bằng để triển khai dự án.

Theo bà Nguyễn Thị Loan, dự án hoàn thành trong tương lai sẽ là yếu tố quan trọng để xã Kha Sơn đáp ứng các tiêu chí đô thị vào năm 2030. Do vậy, chủ đầu tư cần tập trung nguồn lực, tổ chức thi công khoa học, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy và an toàn lao động… phấn đấu đưa dự án vào hoạt động theo đúng kế hoạch đề ra.

Ngoài ra, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên cũng đề nghị các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư, chủ động hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và triển khai dự án; đồng thời tăng cường công tác quản lý nhà nước, kiểm tra, giám sát, bảo đảm dự án được thực hiện đúng quy định của pháp luật./.

Ngày 19-8, UBND xã Xuân Mai tổ chức hội nghị triển khai xây dựng Đề án phát triển rừng bền vững và trồng rừng trên địa bàn xã.

Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Mai Trịnh Bá Thường chủ trì hội nghị. Ảnh: PV

Theo kết quả công bố hiện trạng rừng năm 2025, xã Xuân Mai có tổng diện tích có rừng và diện tích đã trồng nhưng chưa thành rừng là 482,13ha. Trong đó, diện tích đất có rừng 451,38ha, gồm 118,01ha rừng tự nhiên và 333,37ha rừng trồng; diện tích đã trồng nhưng chưa thành rừng 30,75ha.

Qua rà soát, địa phương xác định 707,18ha đất rừng theo quy hoạch và kiểm kê trước đây có tình trạng chồng lấn với các loại đất khác; đồng thời có 74,13ha đất phù hợp để bổ sung vào quy hoạch đất rừng. Diện tích đất rừng đề nghị điều chỉnh là 700,97ha, gồm 503,54ha rừng phòng hộ, 158,09ha rừng sản xuất và 39,34ha rừng đặc dụng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tiếp tục được tăng cường. Xã đã kiện toàn các tổ, đội bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng; ban hành kế hoạch quản lý, bảo vệ, phát triển rừng và phương án phòng cháy, chữa cháy rừng. Diện tích trồng mới trong 6 tháng đạt gần 20ha.

Theo định hướng giai đoạn 2026-2030, Xuân Mai dự kiến trồng mới 177,38ha rừng, gồm 3,32ha rừng đặc dụng, 120,69ha rừng phòng hộ và 53,37ha rừng sản xuất. Riêng năm 2026 dự kiến trồng 45ha.

Cùng với phát triển rừng, xã dự kiến trồng khoảng 20.000 cây xanh, cây cảnh quan, cây bóng mát tại các tuyến giao thông, trường học, khu dân cư, đất công, công viên và những khu vực phù hợp.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND xã Trịnh Bá Thường nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án phát triển rừng bền vững được kỳ vọng tạo cơ sở để Xuân Mai từng bước hoàn thiện công tác quản lý tài nguyên rừng, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, phát triển diện tích rừng theo hướng bền vững, đồng thời khai thác hợp lý tiềm năng rừng gắn với phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Tăng quyền chủ động, trách nhiệm của địa phương

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 19/8, tại Hội trường, Quốc hội đã nghe trình bày Tờ trình, Báo cáo thẩm tra về việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành nội dung Phiên họp.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình tóm tắt về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Nhấn mạnh sự cần thiết việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết: “Mục tiêu của việc tích hợp nhằm tổ chức lại cấu trúc Chương trình theo nhóm vấn đề cần giải quyết, khắc phục chồng chéo, dàn trải, thu gọn đầu mối quản lý, đơn giản hóa thủ tục, tăng khả năng lồng ghép nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước; bảo đảm hoàn thành đầy đủ các mục tiêu Quốc hội đã quyết nghị”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình tóm tắt về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.

Về quan điểm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, không tích hợp “cơ học”, không làm thay đổi, thu hẹp hoặc sai lệch mục tiêu của 4 Chương trình; chỉ cơ cấu lại nhiệm vụ để tránh trùng lặp; tổ chức theo nhóm vấn đề, có cơ chế chuyển tiếp để không gián đoạn nhiệm vụ; thiết kế theo logic chính sách chung, chuẩn hóa theo mục tiêu, đối tượng, địa bàn, nguồn lực và sản phẩm đầu ra; giảm đầu mối, giảm văn bản và thủ tục trung gian, tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển và nhiệm vụ trực tiếp tạo kết quả; phân cấp mạnh theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, gắn với giám sát, đánh giá kết quả.

Về tổng nguồn lực, theo Bộ trưởng Tài chính, giữ nguyên dự kiến tổng nguồn lực khoảng 808.558 tỷ đồng; đồng thời, kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ rà soát, quyết định cơ cấu từng nguồn vốn, cơ cấu chi đầu tư và chi thường xuyên của ngân sách trung ương bảo đảm triệt để tiết kiệm chi thường xuyên. Đáng chú ý, việc phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình sẽ đổi mới từ “phân bổ theo nhu cầu đăng ký” sang kết hợp nhu cầu với kết quả thực hiện mục tiêu, giải ngân, năng lực và điều kiện sẵn sàng.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, tác động tích cực khi tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia đó là: giảm giao thoa, trùng lặp; giảm đầu mối, văn bản, thủ tục và chi phí quản lý; phân bổ nguồn lực linh hoạt theo kết quả; tăng quyền chủ động, trách nhiệm của địa phương; tạo điều kiện để người dân tiếp cận đồng bộ chính sách và chuyển trọng tâm giám sát từ giải ngân sang sản phẩm, kết quả đầu ra.

Về các tác động tiêu cực và rủi ro có thể phát sinh, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, các rủi ro chủ yếu là giảm ưu tiên đối với mục tiêu, nhóm đối tượng đặc thù; mất cân đối nguồn lực; chênh lệch mức thụ hưởng giữa các địa phương; gián đoạn dự án, hợp đồng, thanh toán khi chuyển tiếp; phát sinh chi phí chuyển đổi và khó đánh giá từng nhóm đối tượng nếu dữ liệu không được phân tách đầy đủ.

Bộ trưởng cũng nêu các giải pháp xử lý, giảm thiểu tác động tiêu cực như: bảo đảm kế thừa đầy đủ mục tiêu, nhiệm vụ; xác định nhóm đối tượng bắt buộc ưu tiên; phân bổ theo mức độ khó khăn, thiếu hụt và kết quả đầu ra; quy định rõ cơ chế chuyển tiếp; xây dựng dữ liệu phân tách theo nhóm đối tượng; phân định trách nhiệm, tăng cường công khai, kiểm tra, giám sát…

Phân cấp mạnh nhưng rõ trách nhiệm

Trình bày Báo cáo thẩm tra về việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lâm Văn Mẫn khẳng định, Hội đồng Dân tộc nhất trí với sự cần thiết tích hợp thực chất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành thành một Chương trình tổng thể nhằm giảm đầu mối, tăng lồng ghép nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp và quản lý theo kết quả đầu ra, đúng theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị.

Hội đồng Dân tộc nhận thấy, nội dung dự thảo Nghị quyết của Quốc hội đảm bảo các yêu cầu tại khoản 5 Điều 20 Luật Đầu tư công. Đồng thời, nội dung tích hợp cơ bản bảo đảm không làm thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định.

Về nguồn lực thực hiện, Chính phủ đề nghị được quyết định cơ cấu từng nguồn vốn trong tổng nguồn lực này. Thẩm tra nội dung này, Hội đồng Dân tộc thống nhất không áp dụng cơ học một tỷ lệ cố định giữa vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên. Tuy nhiên, đề nghị Nghị quyết của Quốc hội xác định rõ tổng vốn, cơ cấu vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên. Chính phủ được chủ động cơ cấu vốn chi tiết trong phạm vi được giao.

Về phân bổ nguồn lực và phân cấp, Hội đồng Dân tộc tán thành ưu tiên ngân sách Trung ương đối với các địa phương khó khăn, nhưng khả năng cân đối ngân sách không thể là tiêu chí duy nhất. Phân bổ phải đồng thời căn cứ quy mô đối tượng, mức thiếu hụt dịch vụ cơ bản, đặc thù từng lĩnh vực và điều kiện địa bàn.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã, thôn đặc biệt khó khăn, tiêu chí và hệ số phân bổ phải đủ mạnh; đồng thời phải theo dõi, báo cáo riêng nguồn lực và kết quả thụ hưởng.

Hội đồng Dân tộc tán thành phân cấp mạnh theo hướng: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, nhưng phải gắn với tiêu chuẩn, định mức, dữ liệu, năng lực thực hiện, hậu kiểm và trách nhiệm giải trình. Trước khi phân cấp đến cấp xã, phải đánh giá điều kiện thực hiện; nơi chưa đủ điều kiện thì cấp tỉnh tiếp tục thực hiện hoặc hỗ trợ trong thời gian chuyển tiếp.

Về tổ chức thực hiện và chuyển tiếp, Hội đồng Dân tộc nhất trí về nguyên tắc Quốc hội giao Chính phủ ban hành một Nghị quyết để giảm đầu mối văn bản, đơn giản hóa thủ tục và xử lý chuyển tiếp. Nghị quyết của Chính phủ quy định chi tiết tổ chức thực hiện trong phạm vi Nghị quyết của Quốc hội.

Chính phủ cần xác định rõ cơ quan điều phối, cơ quan tổng hợp nguồn lực và trách nhiệm của từng Bộ. Đối với kế hoạch năm 2027, cơ bản nhất trí tiếp tục lập dự toán theo các Chương trình hiện hành. Sau khi Nghị quyết của Chính phủ được ban hành sẽ sắp xếp theo cơ chế mới, nhưng phải bảo đảm không gián đoạn nhiệm vụ, dự án và quyền lợi người thụ hưởng.

Trên cơ sở đó, Hội đồng Dân tộc đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035. Đồng thời, giao Chính phủ tiếp tục hoàn thiện Nghị quyết tổ chức thực hiện theo hướng phân cấp mạnh nhưng rõ trách nhiệm, quản lý theo kết quả đầu ra và xử lý chuyển tiếp liên tục trong phạm vi chủ trương đầu tư Quốc hội đã quyết định.

Sáng 19/8, Quốc hội tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình. Ảnh: QH

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất quy định “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng theo quy định của pháp luật xây dựng, gắn với bảo đảm quyền tài sản. Chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn.

Theo luật nhà ở hiện hành (Luật Nhà ở 2023, Nghị định số 98/2024 về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư) đã quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định theo quy định của pháp luật xây dựng (thời hạn sử dụng công trình xác định theo thiết kế, theo thời hạn sử dụng thực tế) và các trường hợp nhà chung cư thuộc diện phải phá dỡ.

Theo đó, sau khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng và thuộc trường hợp phải phá dỡ thì phải thực hiện phá dỡ để đảm bảo an toàn, tính mạng cho người dân.

Pháp luật về nhà ở cũng đã phân định rõ các trường hợp chủ sở hữu nhà chung cư được bồi thường, tái định theo quy định (nhà chung cư xây dựng trước năm 1994 thì được bồi thường theo hệ số bồi thường diện tích căn hộ; nhà chung cư xây dựng sau năm 1994 thì phải đóng góp kinh phí để xây dựng lại nhà chung cư).

Quy định bồi thường, tái định cư này được quy định trên cơ sở đánh giá hiện trạng các nhà chung cư để tạo cơ chế khả thi trong công tác cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình. Ảnh: QH

Nội dung này đang được cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục cân nhắc. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu, dự thảo đã đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”, nhưng các điều khoản còn lại không tiếp tục sử dụng thuật ngữ này mà chủ yếu quy định về “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định, khái niệm “thời hạn sử dụng nhà chung cư” cùng các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại chương VII của dự thảo về cơ bản kế thừa các quy định của Luật Nhà ở năm 2023. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật, nhằm tránh phát sinh những cách hiểu khác nhau liên quan đến “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Bên cạnh vấn đề trên, dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi định hướng phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Trong đó, nhà ở cho thuê được xác định là một phân khúc chiến lược dài hạn, hướng tới đáp ứng nhu cầu chỗ ở của đông đảo người dân, đặc biệt là người lao động, người có thu nhập chưa cao và những nhóm chưa có điều kiện sở hữu nhà ở.

Một điểm mới khác là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực nhà ở. Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương đối với 20/21 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương, đồng thời đề xuất cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 7/7 thủ tục hành chính.

Đối với nhà ở xã hội, dự thảo luật hóa một số nội dung đã được triển khai trong thực tiễn theo các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, liên quan đến lựa chọn chủ đầu tư, thủ tục đầu tư xây dựng, xác định giá bán, giá thuê mua, điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ, phát triển nhà lưu trú công nhân và tạo quỹ đất cho nhà ở xã hội. Dự thảo cũng bổ sung hình thức BT trong cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư nhằm mở thêm phương thức huy động nguồn lực cho lĩnh vực này.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất cho phép thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư, qua đó hướng tới nâng cao chất lượng quản lý và giảm khối lượng công việc cho Ban quản trị. Các quy định về sở hữu nhà ở, nhà ở xã hội, tái định cư, cải tạo và xây dựng lại chung cư, tài chính phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà chung cư và giao dịch về nhà ở cũng được rà soát, sửa đổi để phù hợp với các quy định pháp luật mới và thực tiễn.

Tại báo cáo thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở và tán thành 6 nhóm chính sách được xác định. Cơ quan này đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó làm rõ đối tượng được ưu tiên thụ hưởng chính sách, nguồn vốn của Quỹ nhà ở và việc quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn Nhà nước.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra tiếp tục đề nghị nghiên cứu cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của chính sách về nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp, đồng thời bổ sung các quy định nhằm ưu tiên phát triển loại hình nhà ở cho thuê. Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, ngăn tình trạng trục lợi chính sách và đầu cơ nhà ở.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị tiếp tục xử lý những điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng nhà chung cư, nhất là các tranh chấp liên quan đến phần sở hữu chung và sở hữu riêng, hoạt động của Ban quản trị và Ban quản lý nhà chung cư.