Author: bachdn

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thảo luận tại tổ chiều 19/8

Chiều 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 và các luật liên quan. Nêu ý kiến tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết việc sửa đổi Luật Đất đai lần này xuất phát từ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đồng thời hướng tới thiết lập cơ chế, chính sách để kiến tạo, phát triển trong giai đoạn mới.

Giá đất là đầu vào của nền kinh tế

Đề cập vấn đề giá đất, Thủ tướng cho rằng đây là một trong những nội dung quan trọng khi sửa Luật Đất đai. Theo ông, giá đất theo thị trường khiến các địa phương phải tính giá đất cao.

“Giá đất là đầu vào của tất cả dự án và đầu vào của nền kinh tế. Khi giá cao thì tất cả chi phí sẽ cộng vào, chưa kể nhà đầu tư còn phải vay vốn và quy trình giao đất với thủ tục hành chính kéo dài, tất cả những cái đó cộng vào sẽ đẩy chi phí sản phẩm cuối cùng tăng, khiến giá nhà cao”, Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, để giải quyết vấn đề này phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác.

“Nhà nước phải điều tiết giá đất, phải có vai trò quản lý của Nhà nước mới kiểm soát được chi phí đầu vào”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch, công khai việc giao đất cho nhà đầu tư và rút ngắn quy trình.

“Với giải pháp đồng bộ như vậy mới giảm được chi phí đầu vào, kiểm soát được giá nhà, giá đất”, ông nói.

Theo Thủ tướng, các khoản chi phí cần được tính toán rõ ràng bằng những quy định cụ thể trong luật.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, giá đất là đầu vào của tất cả dự án và của nền kinh tế

Tiến tới chỉ còn một quy hoạch sử dụng đất

Từ những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, Thủ tướng cho biết Nghị quyết 21 của Trung ương đã đặt ra các quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và những luật có liên quan.

Dù Luật Đất đai mới được Quốc hội thông qua năm 2024, quá trình triển khai vẫn phát sinh nhiều vướng mắc, gây khó khăn cho các địa phương, bộ, ngành.

Theo Thủ tướng, định hướng của Nghị quyết 21 không chỉ liên quan đến Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản. Chính phủ đang rà soát, sửa đổi các luật có liên quan trực tiếp để bảo đảm tính đồng bộ, trong đó có pháp luật về đầu tư và thuế.

Khi trình định hướng chính sách các luật về thuế, Chính phủ sẽ phải bổ sung quy định về cơ chế điều tiết chênh lệch địa tô, cơ chế tài chính để khuyến khích đưa đất vào sản xuất, tránh tình trạng đầu cơ hoặc bỏ hoang đất đai.

“Luật Đất đai liên quan đến rất nhiều luật khác nhau nhưng trước hết ưu tiên cao nhất sửa đổi những luật trực tiếp triển khai các định hướng lớn”, Thủ tướng nói.

Một nội dung lớn khác được Thủ tướng đề cập là đổi mới công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Tinh thần của Trung ương là giảm, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch trong phạm vi tỉnh.

“Hiện nay chúng ta có Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch đô thị và nông thôn, các quy hoạch ngành thuộc thẩm quyền của Thủ tướng hoặc các bộ, ngành và địa phương… Bây giờ cố gắng tích hợp chỉ còn một quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để các địa phương dễ thực hiện hơn”, Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, việc này phải đi cùng các tiêu chí, điều kiện và cơ chế giám sát chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tự ý điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm thay đổi mục tiêu sử dụng, bảo đảm tuân thủ quy hoạch. Vì vậy, các tiêu chí này cần được cụ thể hóa trong luật.

Về hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.

“Nhưng luật phải phân định rõ ràng các trường hợp áp dụng đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và các trường hợp giao đất trực tiếp. Đồng thời, cần quy định minh bạch về phương thức nộp tiền sử dụng đất”, ông nói.

Thủ tướng cho biết thực tế nhiều nhà đầu tư lớn, như các dự án khu công nghiệp quy mô lớn, mong muốn có cơ chế rõ ràng về việc nộp tiền thuê đất một lần hay hằng năm để chủ động tính toán phương án tài chính.

Các đại biểu tại tổ thảo luận số 11

Từ “bồi thường tài sản” sang “tái thiết cuộc sống”

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho rằng bước đột phá quan trọng là thay đổi cách tiếp cận.

Theo đó, thay vì chỉ tập trung vào “bồi thường tài sản bị thu hồi”, chính sách cần hướng tới “tái thiết cuộc sống cho người dân” khi Nhà nước thu hồi đất, cải thiện điều kiện sống cho người dân.

Đây là tư duy cần được chuyển tải thành cơ chế phù hợp trong luật, đi cùng cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền để rút ngắn thời gian thực hiện các dự án bồi thường, tái định cư.

“Mỗi lần giao đất, thủ tục, quy trình kéo dài hằng năm, chưa nói đến vấn đề phát sinh, thì các dự án đầu tư như thế tất cả chi phí đều dội vào giá”, Thủ tướng nói.

Theo ông, cùng với việc hoàn thiện các quy định về giá đất, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và tái định cư, luật cần bảo đảm tính công khai, minh bạch và quy định cụ thể về các quy trình, thủ tục.

Những định hướng này, theo Thủ tướng, nhằm tháo gỡ những vướng mắc đang phát sinh trong thực tiễn và thiết lập cơ chế, chính sách phù hợp cho giai đoạn phát triển mới.

Tập trung nguồn lực hạ tầng, đổi mới mô hình sản xuất

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới hướng tới hiện đại, xanh, bền vững và đáng sống, những năm qua, tỉnh Cà Mau luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc phát triển hạ tầng đồng bộ. 

Tuyến đường bê tông nhựa dẫn vào ấp Cái Giá (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau) được đầu tư xây dựng khang trang.

Báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau cho thấy, tổng nguồn vốn phân bổ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 đạt trên 573 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2025, tổng giải ngân đạt hơn 353 tỷ đồng (65,3% kế hoạch). Nguồn lực được phân bổ đúng mục tiêu, ưu tiên các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang và ven biển.

Hiệu quả từ chính sách lan tỏa rõ nét vào đời sống dân sinh. Chị Nguyễn Chúc Nhiển (ấp Tà Óc, xã Hồng Dân) phấn khởi: “Hơn 10 năm trước đường sá sình lầy, trơn trượt rất nguy hiểm. Giờ đây đường bê tông rộng 3,5m đã dẫn tận cửa nhà, ô tô ra vào dễ dàng, việc buôn bán và cấp cứu đêm hôm đều thuận tiện”.

Tương tự, anh Nguyễn Thanh Cần (xã Ninh Quới) chia sẻ: “Những cây cầu bê tông nối đôi bờ, những tuyến đường nối liền ấp, liền xã giúp người dân thoát khỏi cảnh phụ thuộc vào xuồng, vỏ lãi. Hệ thống điện, nước sạch, trường học và nhà văn hóa cũng được đầu tư đồng bộ, giúp đời sống vùng quê nâng lên rõ rệt, ai cũng phấn khởi”.

Tuyến đường bê tông rộng 3,5m, ô tô lưu thông thuận lợi, giúp cho việc giao thương hàng hóa của người dân trên địa bàn ấp Long Hải (xã Phước Long, tỉnh Cà Mau) được thông suốt.

Ở góc độ phát triển kinh tế, anh Phạm Duy Khanh, chủ điểm du lịch sinh thái Mười Ngọt (xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) nhận định: “Hạ tầng giao thông đồng bộ là điều kiện tiên quyết để kết nối du khách, giúp dân địa phương khai thác thế mạnh bản địa, vừa tăng thu nhập vừa giữ gìn cảnh quan môi trường để vùng quê trở thành nơi đáng sống và hấp dẫn du khách đến tham quan, trải nghiệm”.

Đồng lòng cùng chính quyền, nhiều người dân đã tự nguyện hiến đất làm công trình công cộng. Điển hình như ông Phan Minh To (xã Vĩnh Lộc) đã hiến gần 1.500m² đất làm đường, cầu và nhà văn hóa với mong muốn thúc đẩy giao thương, phát triển quê hương.

Xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu

Đến nay, toàn tỉnh Cà Mau đã có 43/55 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 3 xã đạt nông thôn mới nâng cao và 1 xã đạt nông thôn mới kiểu mẫu.

Theo ông Bùi Tứ Hải, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, nguồn vốn đầu tư đã tạo bước ngoặt cải thiện hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông và thủy lợi. Bên cạnh đó, nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục hỗ trợ hiệu quả hộ nghèo phát triển sản xuất, tạo sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập bền vững.

Hạ tầng giao thông phát triển đồng bộ giúp kết nối du khách đến với các điểm du lịch cộng đồng, giúp dân địa phương khai thác thế mạnh bản địa trong phát triển du lịch.

Dù diện mạo nông thôn thay đổi rõ nét, ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, xây dựng nông thôn mới không thể dừng lại ở danh hiệu hay chỉ tiêu, mà phải đi vào chiều sâu, lấy con người, văn hóa và cộng đồng làm trung tâm.

“Phát triển nông thôn bền vững và đáng sống là sự tổng hòa của không gian sống an toàn, không gian văn hóa bản địa và quan hệ cộng đồng gắn kết”, ông Sử chia sẻ.

Đồng hành cùng định hướng này, Hội Nông dân tỉnh Cà Mau cũng tập trung nâng cao nhận thức, hỗ trợ liên kết chuỗi sản xuất, xây dựng thương hiệu, thúc đẩy chuyển đổi số và kết nối thị trường cho nông dân.

Tuy nhiên, thách thức hiện nay là tiêu chí giao thông, toàn tỉnh Cà Mau mới chỉ đạt 30,9%. Nguyên nhân do địa bàn chia cắt bởi sông ngòi, chi phí đầu tư lớn, chịu tác động nặng nề từ sạt lở, sụt lún, triều cường do biến đổi khí hậu…

Để tháo gỡ điểm nghẽn, tỉnh Cà Mau kiến nghị Trung ương xem xét cơ chế đặc thù hỗ trợ vùng Đồng bằng sông Cửu Long đầu tư hạ tầng giao thông và hạ tầng ứng phó biến đổi khí hậu.

Theo kế hoạch đang được UBND tỉnh Lạng Sơn triển khai đến các sở, ngành, khu vực sân vận động Đông Kinh hiện hữu sẽ được giải phóng để thực hiện Dự án Quảng trường Lạng Sơn, kết hợp Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết, sân vận động Đông Kinh được xây dựng từ năm 2002, đến năm 2006 được giao cho Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh quản lý, sử dụng. Công trình có diện tích tổng thể hơn 16.400m2, sức chứa khoảng 15.000 chỗ ngồi, gồm sân bóng đá, đường chạy tiêu chuẩn, khán đài A có mái che, cùng các hạng mục phụ trợ.

Sân vận động Đông Kinh, Lạng Sơn.

Việc tháo dỡ sân vận động được đặt trong lộ trình chuyển đổi không gian trung tâm đô thị. Theo kế hoạch, sau khi hoàn tất các điều kiện liên quan và các hoạt động thể thao được chuyển sang cơ sở mới, sân Đông Kinh được giải phóng mặt bằng để triển khai dự án Quảng trường. Dự án Quảng trường Lạng Sơn kết hợp Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được tỉnh chấp thuận chủ trương và có tiến độ thực hiện trong giai đoạn 2026 – 2028.

Theo phương án đầu tư, Quảng trường Lạng Sơn được quy hoạch trên diện tích khoảng 4,58 ha, tại vị trí sân vận động Đông Kinh, phường Đông Kinh. Công trình gồm quảng trường trung tâm, khu vực sân khấu, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, các hạng mục phụ trợ, bãi đỗ xe và hệ thống cây xanh.

Không gian này được định hướng là nơi tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa, lễ hội lớn, đồng thời phục vụ các hoạt động cộng đồng, sinh hoạt và vui chơi của người dân.

Theo UBND tỉnh Lạng Sơn, công trình không chỉ bổ sung một thiết chế văn hóa quan trọng mà còn góp phần nâng cao chất lượng không gian đô thị, tạo điểm nhấn kiến trúc ở khu vực trung tâm, bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa của Lạng Sơn.

Sau khi sân vận động Đông Kinh được giải phóng mặt bằng, các hoạt động thể thao, văn hóa trên địa bàn tỉnh được chuyển ra Khu liên hợp thể thao tỉnh Lạng Sơn. Hiện, dự án được thi công và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027. Khu liên hợp thể thao tỉnh Lạng Sơn nằm trên địa bàn phường Đông Kinh, thuộc khu vực phía Tây trung tâm tỉnh Lạng Sơn.

Kiểm soát giá đất để kiểm soát giá bất động sản

Chiều 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về định hướng sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và Luật Đất đai.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng. Ảnh: Hữu Thắng.

Phát biểu thảo luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao tinh thần đồng hành của Quốc hội và Chính phủ trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt đối với ba luật có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Theo Thủ tướng, việc sửa luật không chỉ nhằm xử lý những điểm nghẽn đang phát sinh trong thực tiễn mà quan trọng hơn là phải xây dựng được cơ chế, chính sách kiến tạo cho giai đoạn phát triển mới.

Một trong những nội dung lớn được Thủ tướng đề cập là đổi mới công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại dự án Luật Đất đai.

Tinh thần của Nghị quyết 21 là tiến tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi tỉnh, thay vì tồn tại quá nhiều loại quy hoạch với thẩm quyền khác nhau như hiện nay. Cách làm này nhằm tạo thuận lợi cho địa phương trong tổ chức thực hiện, đồng thời giảm chồng chéo và rút ngắn thủ tục.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý, đi cùng với việc tích hợp quy hoạch phải là cơ chế, tiêu chí và điều kiện đủ chặt chẽ để ngăn tình trạng tùy tiện điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất. Theo Thủ tướng, vấn đề này cần phải được cụ thể hóa rõ trong luật.

Đối với việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng yêu cầu bảo đảm công khai, minh bạch, có cạnh tranh và lựa chọn được nhà đầu tư có đủ năng lực, có phương án sử dụng đất hiệu quả.

Cần quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất hay giao đất trực tiếp cho nhà đầu tư, cùng với cơ chế xác định và nộp tiền sử dụng đất theo hướng minh bạch, có thể dự đoán được chi phí.

Theo Thủ tướng, giá đất là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng của các dự án và của nền kinh tế. Khi giá đất tăng cao, toàn bộ chi phí đầu vào của dự án sẽ tăng theo, trong khi doanh nghiệp còn phải chịu chi phí vay vốn và chi phí do thủ tục hành chính kéo dài.

Các khoản chi phí này cuối cùng sẽ được tính vào giá thành sản phẩm, qua đó đẩy giá nhà lên cao.

Muốn giải quyết vấn đề này, phải giải quyết đồng bộ. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học công khai, minh bạch; kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác. Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, minh bạch, công khai về việc giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình thủ tục.

“Phải có giải pháp đồng bộ mới giảm được chi phí đầu vào, kiểm soát được giá nhà, giá đất”, Thủ tướng nhấn mạnh tất cả chi phí phải được tính toán rõ ràng bằng các quy định cụ thể trong luật.

Liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy đơn thuần bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh đây là tư duy quan trọng nhất, từ đó chuyển tải thành cơ chế phù hợp trong luật, đi kèm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền để rút ngắn thời gian thực hiện dự án bồi thường tái định cư.

Dự án Luật Nhà ở cần quy định rõ khi hết thời hạn, công trình phải xây dựng lại không có nghĩa quyền tài sản của người dân bị mất đi. (Ảnh minh hoạ).

Bảo vệ quyền tài sản của người dân khi cải tạo, xây lại chung cư

Đối với dự án Luật Nhà ở, Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục đổi mới tư duy về quyền có nơi ở của bắt buộc phải có sở hữu nhà, có nhà sang là có nơi lâu dài.

Để làm được điều này, phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội phải được ưu tiên. Đối với nhà ở cho thuê, Nhà nước có thể đầu tư và cho thuê, hoặc huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư các dự án nhà ở cho thuê dài hạn, đồng thời có cam kết rõ ràng để người dân yên tâm.

Đối tượng thụ hưởng rất rộng, công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức và lực lượng vũ trang…đều có nhu cầu về nhà ở cho thuê.

Về thời hạn sử dụng nhà chung cư, Thủ tướng cho rằng cần gắn với niên hạn công trình, đồng thời phải bảo vệ đầy đủ quyền tài sản hợp pháp của người dân.

Không có nhà nào có thể ở vĩnh viễn. Khi kiểm định an toàn, nếu chung cư còn đảm bảo an toàn, có thể tiếp tục sử dụng. Trường hợp không bảo đảm an toàn, phải có phương án cải tạo, xây mới.

Thủ tướng nhấn mạnh, khi hết thời hạn, công trình phải xây dựng lại không có nghĩa quyền tài sản của người dân bị mất đi. Nội dung này cần được quy định rõ, công khai, minh bạch để người dân hiểu.

Đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thị trường công khai, minh bạch, ổn định và bền vững.

Việc khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng, hạn chế giao dịch bằng tiền mặt cũng cần được quy định cụ thể tại dự án Luật.

Đồng thời cần xây dựng, vận hành hệ thống thông tin bất động sản kết nối, liên thông, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh cần có cơ chế cụ thể hóa để bảo vệ thị trường bất động sản, điều tiết thị trường, nghiên cứu cơ chế bảo vệ các bên yếu thế trong các hợp đồng kinh doanh bất động sản, hoàn thiện hợp đồng mẫu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hải Phòng, phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8

Chiều 19/8, thảo luận tại tổ, bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hải Phòng, góp ý về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Đánh giá cao những đột phá trong sửa Luật Đất đai

Đại biểu Trần Lan Phương bày tỏ, bà thống nhất và đánh giá cao những đột phá trong định hướng sửa Luật, nhằm tháo gỡ những vướng mắc đang phát sinh trong thực tiễn, tăng phân cấp, đơn giản hoá thủ tục và khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.

Góp ý và định hướng sửa Luật, về phân cấp, phân quyền tại Điều 18, bà Trần Lan Phương nghiêng về phương án 1, theo đó UBND cấp tỉnh thực hiện các thẩm quyền quan trọng về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất… và căn cứ điều kiện thực tế để phân cấp, ủy quyền.

Tuy nhiên, đại biểu Trần Lan Phương đề nghị quy định rõ hơn điều kiện phân cấp, không chỉ căn cứ tình hình thực tế của địa phương mà cần tính đến năng lực cán bộ, dữ liệu đất đai và khả năng tổ chức thực hiện. Cơ quan phân cấp, ủy quyền cũng phải chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý vấn đề phát sinh.

Bà đồng thời đề nghị bổ sung trách nhiệm rà soát, công khai định kỳ các dự án chậm đưa đất vào sử dụng.

Theo đại biểu Trần Lan Phương, thực tế có những dự án kéo dài nhiều năm, đất không được sử dụng nhưng người dân trong khu vực vẫn bị ảnh hưởng quyền xây dựng, chuyển nhượng, tách thửa.

Đối với trường hợp bất khả kháng, cần quy định rõ trách nhiệm thông báo, xác nhận và thời gian được loại trừ, tránh việc dự án đã chậm kéo dài mới viện dẫn lý do bất khả kháng.

Về cơ chế thu hồi phần diện tích còn lại khi dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất tại điểm e khoản 4 Điều 35, đại biểu Trần Lan Phương đồng tình cần có cơ chế xử lý trường hợp chỉ còn một phần diện tích nhỏ nhưng làm đình trệ cả dự án.

Tuy nhiên, bà lưu ý: “75% diện tích và 75% số người chỉ nên là điều kiện để xem xét, không nên mặc nhiên trở thành căn cứ để thu hồi phần còn lại”.

Trước khi quyết định thu hồi, cần làm rõ quá trình thỏa thuận với những người còn lại đã được thực hiện đầy đủ hay chưa; nếu không thu hồi thì dự án có thực sự không thể triển khai đồng bộ hay không; đồng thời phải xác định rõ quyền lợi, chỗ ở, sinh kế của những người còn lại.

Đại biểu đề nghị hồ sơ trình HĐND cấp tỉnh phải có nội dung giải trình riêng về sự cần thiết thu hồi phần diện tích này. Việc bồi thường cũng phải được công khai, bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi phần còn lại không thấp hơn mức theo cơ chế áp dụng với các trường hợp đã thỏa thuận.

Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, bà Trần Lan Phương đề nghị quan tâm nhiều hơn đến đời sống, sinh kế thực tế của người dân sau thu hồi đất.

Khoản 4 Điều 42 đã quy định Nhà nước hỗ trợ để người có đất bị thu hồi có việc làm, thu nhập, ổn định đời sống, sản xuất. Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị làm rõ thêm yêu cầu “phục hồi sinh kế”, nhất là với những hộ phải di chuyển chỗ ở hoặc mất nguồn thu nhập chính.

Theo bà, trong một gia đình, người chịu ảnh hưởng bởi thu hồi đất không chỉ là người đứng tên trên giấy chứng nhận. Có người trực tiếp sản xuất nông nghiệp, có người buôn bán nhỏ, làm dịch vụ, chăn nuôi hoặc lao động phi chính thức dựa vào đất của gia đình.

“Nếu phương án chỉ căn cứ vào người đứng tên hoặc một người đại diện hộ thì có thể bỏ sót những người thực sự bị mất sinh kế”, đại biểu Trần Lan Phương nêu vấn đề.

Vì vậy, khi điều tra, kiểm đếm và xây dựng phương án hỗ trợ cần xác định đầy đủ những người bị ảnh hưởng về việc làm, thu nhập.

Chính sách hỗ trợ phục hồi sinh kế, đào tạo chuyển đổi nghề cũng cần phù hợp với độ tuổi, trình độ, điều kiện gia đình và gắn với việc làm, tín dụng, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh sau đào tạo, tránh tình trạng đào tạo xong nhưng không chuyển được nghề.

Đối với khu tái định cư, ngoài nhà ở, điện, nước, giao thông, đại biểu đề nghị khi lựa chọn địa điểm phải tính đến khả năng tiếp cận thực tế với trường học, cơ sở y tế, chợ, giao thông công cộng, nơi làm việc, nhà trẻ và các dịch vụ thiết yếu.

Về quy định chuyển tiếp tại khoản 1 Điều 102, bà Trần Lan Phương đề nghị làm rõ tiêu chí để UBND cấp tỉnh lựa chọn áp dụng quy định tại thời điểm đã phê duyệt phương án, Luật Đất đai năm 2024 hoặc Luật mới.

“Không nên để trong cùng một dự án, các hộ dân có điều kiện tương tự nhưng chỉ vì thời điểm phê duyệt phương án khác nhau mà có thể áp dụng các chế độ bồi thường khác nhau”, đại biểu nêu.

Nếu giao địa phương lựa chọn, theo bà, phải bảo đảm công khai, có căn cứ rõ ràng và không làm giảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự phiên thảo luận tại tổ 11 chiều 19/8

Đề nghị tiếp tục ghi tên cả vợ và chồng trên sổ đỏ

Về quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng, bà Trần Lan Phương đề nghị dự thảo tiếp tục kế thừa quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Theo đó, nếu quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất là tài sản chung của vợ và chồng thì giấy chứng nhận ghi tên cả hai, trừ trường hợp hai người có thỏa thuận khác.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị tiếp tục cho phép cấp đổi giấy chứng nhận đã cấp chỉ ghi tên một người để ghi tên cả hai khi có yêu cầu.

Theo bà, việc này có ý nghĩa trong bảo vệ quyền lợi của người đồng sở hữu. Nếu tài sản chung nhưng giấy chứng nhận chỉ ghi tên một người, khi chuyển nhượng, thế chấp, nhận bồi thường hoặc giải quyết tranh chấp, quyền của người còn lại có thể bị ảnh hưởng; trong thực tế, người chịu thiệt thòi nhiều hơn thường là phụ nữ.

Đối với quyền sử dụng đất chung của hộ gia đình, bà cũng đề nghị cơ quan đăng ký đất đai có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra trên cơ sở hồ sơ và nguồn gốc hình thành quyền sử dụng đất, bảo đảm ghi nhận đầy đủ người thực sự có quyền.

Thị trường bất động sản: Công khai thông tin phải đi cùng khả năng kiểm chứng

Về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu Trần Lan Phương đồng tình với quan điểm lần sửa đổi này cần đồng thời tháo gỡ vướng mắc, giảm thủ tục, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và tăng tính minh bạch, an toàn, khả năng kiểm soát rủi ro.

“Đặc biệt, cần phân biệt rõ những bất cập nào phát sinh do quy định của Luật, và vướng mắc, bất cập nào phát sinh trong tổ chức thực hiện để sửa đúng và trúng”, đại biểu đoàn TP Hải Phòng nói.

Về công khai thông tin và dữ liệu thị trường bất động sản, đại biểu Trần Lan Phương đồng tình với việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung nhưng cho rằng thông tin được công khai phải đủ tin cậy để người dân có thể căn cứ khi quyết định giao dịch.

Khoản 1 Điều 5 của dự thảo quy định chủ đầu tư có trách nhiệm công khai đầy đủ, trung thực, chính xác thông tin về bất động sản, dự án bất động sản; đồng thời công khai các thông tin về pháp lý đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, hạn chế về quyền sở hữu, quyền sử dụng, tranh chấp, thế chấp…

Tuy nhiên, bà Trần Lan Phương băn khoăn nếu các thông tin này chủ yếu do chủ đầu tư tự công khai, trong khi người mua vẫn phải kiểm tra lại ở nhiều cơ quan thì việc công khai mới chỉ giúp tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi là độ tin cậy và khả năng kiểm chứng.

Do đó, Luật cần làm rõ dữ liệu do chủ đầu tư kê khai, dữ liệu được xác thực từ cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước; thời điểm phải cập nhật và chủ thể chịu trách nhiệm nếu thông tin sai, thiếu hoặc chậm cập nhật.

Về giao dịch bất động sản bằng phương thức điện tử, đại biểu ủng hộ quy định này vì phù hợp yêu cầu chuyển đổi số.

Tuy nhiên, bà lưu ý bất động sản là tài sản có giá trị lớn, nhiều trường hợp là tài sản tích lũy của cả gia đình. Vì vậy, “mục tiêu quan trọng của giao dịch điện tử là phải làm cho giao dịch an toàn hơn, chứ không chỉ đáp ứng mục tiêu giúp giao dịch nhanh và thuận tiện hơn”.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị làm rõ việc giao dịch trên nền tảng là bắt buộc hay do các bên lựa chọn; thời điểm gửi, nhận, ký và phát sinh hiệu lực của hợp đồng; việc sửa lỗi, lưu trữ, cung cấp chứng cứ và xử lý khi hệ thống bị gián đoạn.

Khi quy trình giao dịch được chuyển lên môi trường số, theo bà, hệ thống tối thiểu phải giúp người mua kiểm tra được người bán có đúng thẩm quyền hay không; bất động sản đã đủ điều kiện giao dịch chưa; có đang thế chấp hoặc bị hạn chế giao dịch không; và khoản tiền phải thanh toán vào đúng tài khoản nào.

Bà Trần Lan Phương cũng đề nghị nghiên cứu quy định hợp đồng kinh doanh bất động sản, hợp đồng kinh doanh dịch vụ bất động sản được lập bằng văn bản hoặc dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, qua đó tạo thuận lợi cho giao dịch nhưng vẫn hạn chế tranh chấp.

Về cơ chế điều tiết thị trường bất động sản, đại biểu Trần Lan Phương cho rằng dự thảo cần làm rõ hơn căn cứ và cách lựa chọn công cụ điều tiết.

Dự thảo quy định Nhà nước điều tiết thị trường thông qua nhiều công cụ như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn, phát triển nhà ở, tín dụng, chuyển đổi số… Trong trường hợp thị trường bất động sản có diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế – xã hội, Nhà nước sẽ điều tiết thị trường.

Theo đại biểu Trần Lan Phương, cụm từ “thị trường bất động sản có diễn biến phức tạp” vẫn khá định tính. Cần xác định rõ phức tạp theo chỉ số nào, ai đánh giá và khi nào cần áp dụng biện pháp điều tiết.

Bà đề nghị trước khi áp dụng biện pháp điều tiết phải xác định nguyên nhân biến động thị trường và dựa trên dữ liệu, chỉ báo cụ thể.

Nếu giá tăng chủ yếu do thiếu nguồn cung, cần tập trung tháo gỡ vướng mắc về đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư và tăng nguồn cung, nhất là nhà ở phù hợp khả năng chi trả của người dân.

Ngược lại, nếu nguyên nhân chủ yếu là đầu cơ ngắn hạn hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức, cần có công cụ phù hợp để kiểm soát hoạt động đầu cơ và hạn chế rủi ro cho thị trường.

Đại biểu Trần Lan Phương đề nghị Chính phủ xây dựng hệ thống chỉ tiêu theo dõi và cảnh báo sớm thị trường, gồm diễn biến giá nhà so với thu nhập, lượng giao dịch, tồn kho, nguồn cung dự kiến, tốc độ hấp thụ, tỷ lệ mua đi bán lại trong thời gian ngắn và một số chỉ tiêu tín dụng liên quan.

Trong đó có thể theo dõi tốc độ tăng dư nợ tín dụng bất động sản, tỷ trọng tín dụng bất động sản trong tổng dư nợ, tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm (LTV) và diễn biến nợ xấu trong lĩnh vực bất động sản.

Đại biểu Quốc hội nêu đề xuất này khi thảo luận tại tổ về định hướng sửa đổi ba Luật liên quan đến thị trường bất động sản, gồm Đất đai, Kinh doanh bất động sản và Nhà ở, chiều 19/8.

Không để người thu nhập thấp bị đẩy ra ngoại thành

Liên quan đến Luật Nhà ở, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cho rằng, để thể hiện trọn vẹn và sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Trung ương, cần xác lập nhất quán và kiên định quan điểm: nhà ở không chỉ là nhu cầu mà là một quyền cơ bản của con người.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa. Ảnh: QH

Từ đó, ông đề nghị dự thảo bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền có nhà ở an toàn, trong khả năng chi trả của mọi người dân là trách nhiệm của Nhà nước và toàn xã hội.

Đại biểu cũng lưu ý, cần tránh tình trạng người thu nhập thấp, công nhân lao động có thể bị đẩy ra những khu vực ngoại thành xa xôi, thiếu hụt hạ tầng, giao thông và các dịch vụ công cộng thiết yếu.

Ông Nghĩa cũng đề nghị luật quy định rõ UBND cấp tỉnh ban hành khung giá trần gắn với chỉ số thu nhập bình quân của người lao động tại địa phương.

Đáng chú ý, đại biểu cho rằng, cần có cơ chế đánh thuế đối với các bất động sản, nhà ở không đưa vào sử dụng, không lưu thông trên thị trường mà nằm “ngủ im lìm” trong suốt hàng chục năm qua, như đã xảy ra ở nhiều địa phương.

Làm rõ thế nào là đất hoang hóa?

Trong khi đó, đại biểu Lê Hoàng Anh – Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị thể chế hóa mạnh hơn yêu cầu chống đầu cơ, găm giữ và sử dụng đất kém hiệu quả bằng các công cụ kinh tế, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính.

Tuy nhiên, ông lưu ý nên phân biệt rõ giữa đầu cơ, sử dụng đất lãng phí với nhu cầu chính đáng của người dân.

Định nghĩa rõ thế nào là đất hoang hóa. (Ảnh minh họa)

“Dự thảo luật phải định nghĩa rõ thế nào là đất hoang hóa hoặc không được đưa vào sử dụng. Đây sẽ là cơ sở xác định đối tượng chịu thuế và áp dụng các chế tài phù hợp”, đại biểu Lê Hoàng Anh nêu quan điểm.

Ông cho rằng, Luật Đất đai khó có thể tự giải quyết toàn bộ vấn đề hiện nay. Thay vào đó, luật cần được thiết kế đồng bộ với pháp luật về thuế, quy hoạch và đầu tư.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn – Ủy viên chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị nghiên cứu các giải pháp hạ nhiệt khi thị trường bất động sản tăng nóng.

Ông Sơn nhìn nhận, dự thảo luật chưa cấm hành vi thao túng giá, thổi giá tạo cung cầu ảo hay chưa gắn hệ quả pháp lý với hành vi không ghi đúng giá giao dịch bất động sản thực tế.

“Dự thảo Luật Đất đai cũng nêu nguyên tắc điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất và không để đất bỏ hoang, nhưng không có điều kiện cụ thể nào quy định trong cơ chế thực hiện”, đại biểu cho hay.

Từ phân tích trên, ông Sơn đề nghị giao Chính phủ công bố định kỳ bộ chỉ báo cảnh báo sớm về thị trường bất động sản.