Author: bachdn

Hà Nội đang tăng tốc đầu tư công nghệ xử lý, hướng tới quản lý chất thải bền vững

Hà Nội trước áp lực “núi rác” đô thị

Nhiều năm qua, áp lực chất thải rắn sinh hoạt tại Hà Nội không chỉ đến từ khối lượng phát sinh ngày càng lớn, mà còn xuất phát từ việc mô hình thu gom, vận chuyển và xử lý chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa. Khi dân số, xây dựng và các hoạt động kinh tế cùng tăng nhanh, bài toán rác thải đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với môi trường và hạ tầng đô thị Thủ đô.

Theo thống kê, với quy mô dân số khoảng 8,8 triệu người, mỗi ngày Hà Nội phát sinh khoảng 8.500 tấn chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không có giải pháp xử lý hiệu quả, con số này được dự báo tăng lên hơn 11.000 tấn/ngày vào năm 2030.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) cho biết, tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt tại khu vực đô thị hiện đạt 100%, trong khi khu vực nông thôn đạt khoảng 98%.

Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom cao chưa đồng nghĩa bài toán chất thải đã được giải quyết căn cơ. Tại nhiều nơi vẫn xuất hiện điểm tập kết rác hở, nước rỉ rác và mùi hôi tại các khu trung chuyển. Phương tiện thu gom ở một số khu vực còn thủ công, trong khi hạ tầng tái chế, xử lý chưa theo kịp tốc độ phát sinh chất thải.

Áp lực không chỉ đến từ rác sinh hoạt. Dọc các tuyến phố như dốc Vạn Kiếp, Tam Trinh hay Vành đai 2,5, hàng loạt công trình đang được triển khai, kéo theo lượng chất thải xây dựng rất lớn.

Ông Hải Anh, người dân phường Hồng Hà cho biết, hoạt động phá dỡ diễn ra cả ngày lẫn đêm. Vào những ngày nắng nóng, xe cộ qua lại liên tục khiến bụi phát tán, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt của người dân.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam, hiện mỗi ngày Hà Nội phát sinh khoảng 3.000 – 3.400 tấn chất thải rắn xây dựng, thời điểm cao điểm có thể đạt khoảng 10.000 tấn/ngày. Khoảng 90% chất thải rắn xây dựng là vật liệu vô cơ. Dự báo đến năm 2030, khối lượng phát sinh bình quân khoảng 5.000 tấn/ngày.

Trong khi đó, các khu xử lý tập trung của thành phố hiện tiếp nhận, xử lý trung bình hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt/ngày. Đáng chú ý, dự báo đến năm 2030, tổng lượng phát sinh khoảng 13.200 tấn/ngày, nhu cầu xử lý tại các khu tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày.

Không chỉ phải xử lý lượng rác phát sinh mới, Hà Nội còn đứng trước bài toán xử lý khoảng 34 triệu tấn rác đã chôn lấp tại các Khu xử lý Nam Sơn, Xuân Sơn.

Một dòng chất thải khác cũng đang gia tăng là bùn thải, chủ yếu phát sinh từ nạo vét hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và thi công các công trình ngầm, đường sắt đô thị. Hiện khối lượng bùn thải khoảng 1.500 tấn/ngày, có thời điểm dự báo lên đến 7.000 tấn/ngày và đến năm 2030 đạt bình quân khoảng 2.500 tấn/ngày.

Những con số trên cho thấy Hà Nội đang phải xử lý đồng thời nhiều dòng chất thải với đặc tính khác nhau. Nếu chỉ dựa vào các phương thức thu gom, vận chuyển và chôn lấp truyền thống, áp lực lên quỹ đất, hạ tầng và môi trường sẽ ngày càng lớn.

Chuyển từ chôn lấp sang xử lý hiện đại

Trước áp lực gia tăng, Hà Nội đang từng bước mở rộng năng lực xử lý và chuyển dịch sang các công nghệ hiện đại, trong đó ưu tiên đốt phát điện, tái chế và xử lý chất thải ngay tại địa bàn nhằm giảm chi phí vận chuyển.

Đối với chất thải rắn xây dựng, thành phố quy hoạch tại 8 vị trí, với tổng công suất xử lý đến năm 2030 là 7.640 tấn/ngày; đồng thời đang quy hoạch tiếp tại 2 vị trí. Thành phố cũng đã xác định 21 vị trí đất với diện tích khoảng 97,74ha trên địa bàn 15 xã, phường, đáp ứng điều kiện cho thuê tạm với thời hạn 5 năm.

Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh chất thải xây dựng phát sinh lớn, trong khi tình trạng đổ trộm vẫn gây nhiều hệ lụy về môi trường và mỹ quan đô thị. Việc bố trí các điểm tiếp nhận phù hợp sẽ tạo điều kiện để chất thải được phân loại, vận chuyển và xử lý theo quy định.

Đối với bùn thải, thành phố đang nghiên cứu, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ xử lý, tái chế tại diện tích đã hoàn nguyên bãi đổ bùn Yên Mỹ, cạnh khu C Yên Sở, dự kiến hoạt động trước ngày 15-9-2026. Thành phố cũng nghiên cứu đề xuất mô hình thử nghiệm xử lý bùn cho 5 tuyến đường sắt đô thị.

Với chất thải rắn sinh hoạt, thành phố quy hoạch 4 vị trí xử lý, tổng công suất đến năm 2030 là 11.200 tấn/ngày, đủ đáp ứng yêu cầu xử lý khi các dự án đi vào hoạt động. Đáng chú ý, tỷ lệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện đã tăng lên 83%, trong khi tỷ lệ chôn lấp trực tiếp giảm còn 17%.

Thành phố đang triển khai các dự án như Nhà máy Amaccao Thành Công, Nhà máy Điện rác Sóc Sơn mở rộng. Khi vận hành theo công suất tối đa, các dự án này được kỳ vọng giúp cân bằng giữa phát sinh và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn vào cuối năm 2027.

Về định hướng dài hạn, ông Bùi Duy Cường – Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết, thành phố nghiên cứu triển khai khu tập kết quy mô lớn, xử lý vật liệu và chất thải tại xã Trung Giã với quy mô 90ha và Vật Lại với quy mô 100ha.

Hai khu vực có lợi thế về quỹ đất công và kết nối vận tải đường thủy, qua đó có thể góp phần giảm áp lực giao thông, giảm chi phí vận chuyển, đồng thời phục vụ lưu trữ vật liệu xây dựng và xử lý chất thải xây dựng.

Đánh giá công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý rác, từng bước chấm dứt việc chôn lấp rác sinh hoạt.

Đối với lượng rác cũ tại các bãi chôn lấp, các đơn vị liên quan cần nhanh chóng xây dựng đơn giá, định mức và tiêu chuẩn kỹ thuật để có cơ sở triển khai xử lý.

Trong công tác thu gom, ông Nguyễn Trọng Đông đề nghị nhanh chóng bố trí các vị trí thu gom phù hợp, đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ hiện đại và tự động hóa trong thu gom, vận chuyển. Mục tiêu là nâng hiệu quả xử lý, bảo đảm mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường trên các tuyến phố, khu vực dân cư.

Đặc biệt, cần chấm dứt tình trạng đổ trộm chất thải. Ông Đông đề nghị các xã, phường phải khẩn trương bố trí quỹ đất hình thành điểm tập kết, tiếp nhận và đưa công nghệ vào xử lý chất thải rắn xây dựng, tạo điều kiện để các đơn vị xử lý ngay tại địa bàn, qua đó giảm quãng đường và chi phí vận chuyển.

Với tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, bài toán rác thải của Hà Nội không còn đơn thuần là thu gom cho hết mà phải chuyển sang quản lý toàn bộ vòng đời chất thải. Từ phân loại, thu gom, vận chuyển đến tái chế, xử lý và tái sử dụng, mỗi khâu đều cần được tổ chức theo hướng hiện đại, đồng bộ và tiết kiệm tài nguyên.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giải quyết lượng rác phát sinh mỗi ngày, mà còn xây dựng một hệ thống quản lý chất thải đủ năng lực đáp ứng sự phát triển của Thủ đô, giảm phụ thuộc vào chôn lấp, kiểm soát ô nhiễm và tiến tới mô hình đô thị xanh, sạch, bền vững.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên tỉ mẩn hoàn nguyên các phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập sau khi hoàn thành khai quật, lấy mẫu. (Ảnh: LÊ LAN)

Cụ thể, tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1 được tỉnh Điện Biên dự kiến chi các hạng mục: sửa chữa nền sân hành lễ; sơn sửa lại chữ A; bổ sung, thay thế hệ thống vòi nước, hệ thống điện, đèn cao áp, tủ điện, chân đế bát hương; bổ sung mái che; xây dựng mới nhà vệ sinh Sxd=11m2 và các hạng mục đồng bộ.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập được chi: sửa chữa, thay thế phần gạch ốp tường, bậc tam cấp, phần nền sân hành lễ; khu miếu thần linh và sân mặt tiền; san nền và tạo cảnh quan cho nghĩa trang với diện tích khoảng 1,3ha; thay thế các bóng đèn led đã hư hỏng; bổ sung ga-ra xe với kết cấu khung thép, mái tôn.

Nghĩa trang liệt sĩ Tông Khao được dự kiến chi: sửa chữa bồn hoa và các vị trí đường đi nội bộ đã xuống cấp, hư hỏng; thay thế mái bạt, bóng điện cao áp, các thiết bị đường nước đã hư hỏng; thay thế khuôn cửa, đèn trong nhà quản trang; bổ sung ga-ra xe với kết cấu khung thép, mái tôn; bổ sung cổng phụ.

Nghĩa trang Liệt sĩ Him Lam được dự kiến: thay thế bóng điện cao áp; bổ sung hệ thống điện, ổ cắm cho khu vực dâng hương; sửa chữa bồn hoa và một số vị trí tại sân hành lễ, tấm phù điêu đã xuống cấp, hư hỏng.

Sở Nội vụ tỉnh Điện Biên là cơ quan được Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên giao tổ chức thực hiện sửa chữa, nâng cấp các hạng mục tại 4 nghĩa trang; thời gian thực hiện trong năm 2026.

Đồng chí Nguyễn Tiến Đạt, Phó trưởng Ban tổ chức Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Điện Biên cùng Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên dâng hương viếng các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập. (Ảnh: LÊ LAN)

Toàn bộ kinh phí (hơn 7 tỷ đồng) dự kiến chi sửa chữa, nâng cấp một số hạng mục tại 4 nghĩa trang được sử dụng từ nguồn hỗ trợ vốn sự nghiệp thực hiện các chương trình mục tiêu, chế độ chính sách theo quy định (chính sách và hoạt động phục vụ người có công với cách mạng) – chi công tác mộ và nghĩa trang liệt sĩ.

Như đã thông tin, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để xác định danh tính liệt sĩ đã và đang được tỉnh Điện Biên tập trung thực hiện. Cả 4 nghĩa trang liệt sĩ: A1, Độc Lập, Tông Khao, Him Lam đều có số mộ phần liệt sĩ chưa xác định danh tính cần khai quật lấy mẫu lớn. Các lực lượng đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại 2 nghĩa trang liệt sĩ, gồm: Him Lam, Tông Khao.

Các chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên đang nỗ lực cao nhất đẩy nhanh tiến độ khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành trước ngày 2/9/2026. (Ảnh: LÊ LAN)

Hiện việc khai quật, lấy mẫu đang được thực hiện tại 2 nghĩa trang liệt sĩ gồm: A1 và Độc Lập. Cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên cùng các lực lượng thành viên Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm tỉnh Điện Biên đang quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1 và Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập trước ngày 2/9/2026.

Yên tâm nơi ở mới, đồng thuận di dời

Những ngày này, tại Khu tái định cư (TĐC) Nhơn Thọ (tổ dân phố Nhơn Thọ, phường An Nhơn Nam), không khí xây dựng nhà ở diễn ra khẩn trương. Hàng trăm hộ dân ở xóm Nam Viên (tổ dân phố Nhơn Thọ) có đất, nhà ở bị ảnh hưởng bởi Dự án xây dựng Khu công nghiệp (KCN) Nhơn Hòa – giai đoạn 2 đã đến nhận đất, xây dựng nhà ở.

Nhiều hộ dân tại xóm Nam Viên đã đến thực địa Khu tái định cư Nhơn Thọ nhận đất, xây dựng nhà ở. Ảnh: V.L

Có mặt tại Khu TĐC Nhơn Thọ để giám sát thợ xây dựng căn nhà mới, ông Nguyễn Văn Hà (xóm Nam Viên) cho biết, gia đình ông có đất và nhà ở bị thu hồi toàn bộ để thực hiện dự án. Gia đình ông được Nhà nước bồi thường, hỗ trợ hơn 1,5 tỷ đồng và giao lô đất 200 m² tại Khu TĐC Nhơn Thọ để xây dựng nhà ở.

“Được UBND phường tuyên truyền, giải thích cụ thể, gia đình tôi đồng ý nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng để thực hiện dự án. Rời nơi ở đã gắn bó hàng chục năm cũng có chút bồi hồi, nhưng nơi ở mới đầy đủ hạ tầng, gần trung tâm phường hơn nên gia đình tôi yên tâm” – ông Hà chia sẻ.

Tương tự, gia đình ông Huỳnh Tấn Hùng có hơn 1.475 m² đất và căn nhà diện tích xây dựng hơn 157 m² bị thu hồi để thực hiện dự án. Gia đình ông được bồi thường, hỗ trợ hơn 3,1 tỷ đồng và bố trí một lô đất 200 m² tại Khu TĐC Nhơn Thọ. Hiện gia đình ông đã mở móng, khẩn trương xây dựng căn nhà mới.

Theo ông Hùng, người dân đồng thuận với chủ trương mở rộng KCN Nhơn Hòa, tranh thủ xây dựng nhà mới để sớm bàn giao mặt bằng. Ngoài bồi thường, hỗ trợ theo quy định, Nhà nước còn hỗ trợ tiền thuê nhà trong thời gian xây dựng nên bà con yên tâm.

Đại diện Công ty TNHH đầu tư hạ tầng KCN Nhơn Hòa, chủ đầu tư Dự án KCN Nhơn Hòa – giai đoạn 2, cho biết, đơn vị luôn phối hợp với UBND phường An Nhơn Nam trong công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng; kịp thời chuyển kinh phí để địa phương chi trả khi phương án được phê duyệt, góp phần đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng.

Gỡ từng nút thắt, đẩy nhanh bàn giao mặt bằng

Theo UBND phường An Nhơn Nam, Dự án xây dựng KCN Nhơn Hòa – giai đoạn 2 có tổng diện tích đất thu hồi hơn 50,8 ha. Trong đó, hơn 36,2 ha là đất nông – lâm nghiệp và 14,67 ha đất có nhà ở.

Chủ đầu tư Dự án Khu công nghiệp Nhơn Hòa – giai đoạn 2 hỗ trợ phương tiện, máy móc để cùng người dân tháo dỡ nhà cửa, san gạt mặt bằng. Ảnh: V.L

Đến cuối tháng 7-2026, địa phương đã hoàn thành bàn giao hơn 36,2 ha đất nông – lâm nghiệp cho chủ đầu tư. Đây là phần diện tích lớn, tạo điều kiện quan trọng để dự án từng bước triển khai các hạng mục theo kế hoạch.

Đối với 14,67 ha đất có nhà ở, có 155 hộ dân xóm Nam Viên bị ảnh hưởng. Đây là phần việc phức tạp hơn bởi liên quan trực tiếp đến nhà ở, đời sống và quá trình di dời, TĐC của người dân.

Để đẩy nhanh tiến độ, UBND phường An Nhơn Nam tập trung hoàn thiện hồ sơ, phương án bồi thường, hỗ trợ; đồng thời rà soát, giải quyết từng trường hợp còn có ý kiến, kiến nghị. Đến nay, UBND phường đã chi trả cho 128 hộ, với tổng giá trị 186,7 tỷ đồng; còn 27 hộ chưa đồng ý nhận tiền, với tổng trị giá 17,7 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Minh Muộn – Phó Chủ tịch UBND phường An Nhơn Nam – cho biết: Địa phương tập trung xử lý các ý kiến, kiến nghị của những hộ chưa nhận tiền, nhất là các vấn đề liên quan đến nguồn gốc đất, thời điểm xây dựng công trình; phấn đấu bàn giao toàn bộ hơn 50,8 ha mặt bằng cho chủ đầu tư trong đầu quý IV-2026. Đồng thời, phường tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ chưa nhận tiền thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ, TĐC; các hộ đã nhận tiền sớm bàn giao mặt bằng.

Bên cạnh đó, UBND phường An Nhơn Nam tạo điều kiện thuận lợi để các hộ dân đến thực địa Khu TĐC Nhơn Thọ nhận đất, xây dựng nhà ở mới; phối hợp giải quyết những khó khăn phát sinh trong quá trình di dời, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Các đơn vị chức năng thực hiện công tác kiểm kê phục vụ GPMB liên quan dự án ở xã Chân Mây – Lăng Cô. 

Xây thêm công trình trong giai đoạn kiểm kê

Trên tuyến đường qua các thôn Bình An, Phú Sơn (xã Chân Mây – Lăng Cô) đầu tháng 8, chúng tôi bắt gặp tình trạng người dân đang xây dựng hàng rào, nền sân. Có những công trình đã xây xong, màu xi măng và vật liệu xây dựng vẫn còn mới. Một số nơi, vật liệu xây dựng thừa vẫn còn ngổn ngang bên cạnh hoặc phía trước nhà.

Đáng chú ý, một số hộ dân nói trên nằm trong khu vực GPMB Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp, khu phi thuế quan số 02 Chân Mây (giai đoạn 1). Dự án có tổng diện tích thu hồi 267ha; trong đó, diện tích đang triển khai giai đoạn 1 là 92,07ha, ảnh hưởng đến hơn 186 hộ dân. Dự án do Công ty TNHH MTV Đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Kim Long Huế làm chủ đầu tư; Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực 3 là đơn vị thực hiện GPMB.

Ghi nhận tại cơ sở, vẫn có những trường hợp đã dừng xây dựng ngay khi chính quyền địa phương đến vận động, giải thích. Ông Phan Văn Thắng, sinh năm 1964, trú tại thôn Bình An chia sẻ: “Do nhà chật nên tôi muốn xây thêm hai phòng. Ban đầu tôi cũng nghĩ đơn giản nhưng khi chính quyền địa phương đến nhắc nhở, giải thích, tôi biết vướng dự án nên đã chấp hành dừng thi công”.

Tuy nhiên vẫn có những gia đình “lén” xây dựng thêm dù lực lượng chức năng ở xã Chân Mây – Lăng Cô liên tục rà soát, nhắc nhở. Ông Trần Hoàng, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Kinh tế xã Chân Mây – Lăng Cô cho biết: Mặc dù đã có thông báo nhưng tình trạng người dân xây dựng các công trình như hàng rào, mái che, hòn non bộ, vật kiến trúc hoặc trồng thêm một số loại cây ngắn ngày vẫn xảy ra. Nhiều trường hợp còn xây dựng vào ban đêm để tránh sự kiểm tra của chính quyền…

“Địa phương đã phối hợp với các đơn vị khảo sát, ghi nhận hiện trạng từ trước đó. Chúng tôi cũng nhắc nhở và tuyên truyền để người dân biết sau thời điểm có thông báo thu hồi đất, các công trình xây dựng thêm sẽ không được bồi thường. Tuy nhiên, một số hộ dân vẫn không chấp hành. Do các công trình phụ, hạng mục xây dựng nhỏ không cần xin phép xây dựng nên dẫn đến tình trạng có hộ dân cố tình xây dựng. Đây là một trong những điều rất đáng trăn trở vì sẽ gây lãng phí, thiệt hại cho người dân, do các công trình này sẽ không được đền bù”, ông Trần Hoàng nói.

Theo lãnh đạo UBND xã Chân Mây – Lăng Cô, trên địa bàn xã hiện có 12 dự án đã và đang được triển khai. Trong đó, có 2 dự án đang ở giai đoạn kiểm kê tài sản phục vụ công tác GPMB, gồm: Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp, khu phi thuế quan số 02 Chân Mây (giai đoạn 1) và Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp, khu phi thuế quan số 01 Chân Mây.

Theo ông Đinh Ngọc Hùng, Chủ tịch UBND xã, trước giai đoạn kiểm kê, lực lượng chức năng đã sử dụng flycam để ghi nhận hiện trạng, làm dữ liệu đối chiếu. Do vậy, nếu người dân cố tình xây dựng hoặc trồng thêm cây thì không khó để xử lý. Tuy nhiên, điều đáng trăn trở là việc này gây tốn kém, lãng phí tiền của, công sức của người dân, đồng thời có thể nảy sinh những vướng mắc không đáng có khi thực hiện công tác GPMB.

Vừa tuyên truyền, vừa kiên quyết xử lý

Ông Đinh Ngọc Hùng nói rằng, lãnh đạo địa phương luôn đồng cảm với những khó khăn của người dân liên quan đến nơi ăn, chốn ở. Song, cả chính quyền địa phương và người dân đều phải thượng tôn pháp luật, tuân thủ các chủ trương, quy định của Đảng, Nhà nước.

 Một hộ dân ở thôn Bình An dọn dẹp vật liệu, chấp hành yêu cầu ngừng xây dựng khi chính quyền địa phương đến tuyên truyền, giải thích.

Ông Đinh Ngọc Hùng cũng nhấn mạnh, đối với tình trạng cố tình xây dựng thêm các công trình, hạng mục trong giai đoạn kiểm kê GPMB, quan điểm của địa phương là quyết liệt, không để ảnh hưởng đến tiến độ các dự án. Tuy nhiên, cách làm phải khoa học, thấu tình, đạt lý, kết hợp giữa tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu với các giải pháp ngăn chặn khác.

Hiện nay, xã Chân Mây – Lăng Cô đã thành lập các tổ công tác đồng loạt đi kiểm tra, có dữ liệu đối chiếu, đồng thời tuyên truyền, vận động người dân không xây dựng các công trình. Trong trường hợp người dân cố tình vi phạm, địa phương sẽ kiên quyết áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật.

“Trong đợt 1, chúng tôi đã vận động tháo dỡ 3 nhà. UBND xã cũng có kế hoạch triển khai trong các đợt, các giai đoạn tiếp theo, tập trung vào những khu vực đang triển khai dự án”, ông Đinh Ngọc Hùng thông tin.

Ngoài những giải pháp trên, chính quyền địa phương còn mời các cơ sở cung ứng vật liệu xây dựng đến làm việc. Việc này nhằm rà soát thông tin, chống thất thu thuế; mặt khác, nhắc nhở, yêu cầu các cơ sở cam kết không bán vật liệu xây dựng cho các nhà thầu, cá nhân liên quan đến những công trình trái phép.

Chiều 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Chia sẻ về các nội dung cốt lõi cũng như làm rõ thêm một số vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm tại phiên thảo luận Tổ 11 chiều 19/8. Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao các ý kiến thảo luận sâu sắc, toàn diện của đại biểu đối với định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại Phiên thảo luận tổ 11 chiều 19/8.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, vấn đề thời hạn sử dụng nhà chung cư đặc biệt liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của hàng triệu người dân đang sinh sống tại các khu nhà ở cao tầng.

Theo Thủ tướng, thời hạn sử dụng chung cư phải gắn với niên hạn của công trình. Khi đến thời hạn, công trình phải được kiểm tra, đánh giá về chất lượng và mức độ an toàn. Nếu vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, việc sử dụng có thể được tiếp tục; trường hợp không bảo đảm an toàn thì phải có giải pháp cải tạo hoặc xây dựng lại.

Điểm quan trọng là hết niên hạn công trình không đồng nghĩa với việc người dân mất quyền sở hữu căn hộ.

Thủ tướng nhấn mạnh, quyền tài sản phải được pháp luật bảo vệ, trong khi căn hộ chung cư và công trình nói chung vẫn phải tuân thủ các yêu cầu bắt buộc về an toàn kỹ thuật. Đây là hai vấn đề cần được phân định rõ trong quá trình sửa đổi pháp luật.

Nói cách khác, thời hạn sử dụng của một tòa nhà và thời hạn tồn tại của quyền tài sản không thể được đồng nhất.

Một căn hộ là tài sản mà người dân đã hình thành quyền sở hữu hợp pháp thông qua giao dịch, đầu tư và thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định. Vì vậy, khi công trình xuống cấp hoặc không còn bảo đảm an toàn, yêu cầu đặt ra trước hết là xử lý số phận của công trình, chứ không phải mặc nhiên chấm dứt quyền tài sản của chủ sở hữu căn hộ.

Đây cũng là lý do cơ chế kiểm định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu công trình vẫn bảo đảm an toàn, việc hết một mốc thời gian nhất định không thể tự động trở thành căn cứ để buộc người dân phải rời khỏi căn hộ hoặc chấm dứt quyền sở hữu.

Ngược lại, nếu kết quả kiểm định cho thấy công trình không còn đáp ứng yêu cầu an toàn, việc cải tạo, sửa chữa hoặc xây dựng lại là cần thiết để bảo vệ tính mạng, tài sản của cư dân.

Bài toán khi đó không chỉ là xây lại tòa nhà như thế nào, mà còn phải xác định quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu căn hộ trong toàn bộ quá trình này.

Theo định hướng được Thủ tướng nêu, nếu khu vực vẫn được quy hoạch để sử dụng làm nhà ở thì công trình phải được xây dựng lại khi không còn bảo đảm an toàn. Đồng thời, quyền tài sản của người dân phải được xử lý theo quy định pháp luật, bao gồm cả nghĩa vụ tài chính liên quan đến việc xây dựng mới.

Điều này đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế đủ rõ để người dân biết trước: khi chung cư hết niên hạn, ai có quyền quyết định; tiêu chí nào xác định công trình còn được sử dụng; trường hợp nào phải di dời; người dân được bố trí chỗ ở ra sao trong thời gian cải tạo, xây dựng lại; quyền đối với căn hộ cũ được chuyển đổi thành quyền đối với căn hộ mới như thế nào; và các nghĩa vụ tài chính của các bên được xác định ra sao.

Nếu những vấn đề này không được quy định minh bạch, thời hạn sử dụng chung cư rất dễ bị hiểu thành một dạng “thời hạn sở hữu”, từ đó tạo tâm lý bất an cho người mua nhà.

Trong khi đó, một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách nhà ở phải là tạo lập nơi ở ổn định, lâu dài cho người dân. Thủ tướng cũng định hướng chuyển tư duy từ việc bắt buộc người dân phải sở hữu nhà sang bảo đảm quyền có nơi ở lâu dài, đồng thời phát triển mạnh nhà ở cho thuê.

Định hướng này cho thấy chính sách nhà ở trong thời gian tới sẽ không chỉ tập trung vào việc tạo thêm nguồn cung căn hộ để bán, mà còn phải giải quyết bài toán về chất lượng, tính an toàn và khả năng duy trì nơi ở ổn định cho người dân.

Hết niên hạn chung cư, quyền sở hữu căn hộ vẫn được bảo vệ. (Ảnh minh họa)

Ở góc độ thị trường, việc làm rõ quyền sở hữu đối với căn hộ chung cư cũng có ý nghĩa quan trọng đối với niềm tin của người mua nhà. Người dân bỏ một khoản tiền lớn để mua căn hộ cần biết rõ quyền của mình không chỉ tại thời điểm nhận nhà, mà cả khi công trình hết niên hạn và bước vào quá trình kiểm định, cải tạo hoặc xây dựng lại.

Do đó, quy định về thời hạn sử dụng chung cư cần tránh cách hiểu đơn giản rằng đến một thời điểm nhất định thì căn hộ “hết hạn”. Thứ hết thời hạn là khả năng khai thác an toàn của công trình theo thiết kế và kết quả kiểm định, còn quyền tài sản của người dân phải được xử lý theo pháp luật.

Đây cũng là vấn đề cần được quy định cụ thể ngay từ đầu thay vì chờ đến khi hàng loạt chung cư xuống cấp mới giải quyết. Càng minh bạch về tiêu chuẩn kiểm định, trách nhiệm cải tạo, cơ chế xây dựng lại và quyền của chủ sở hữu, thị trường căn hộ càng giảm được rủi ro pháp lý và tâm lý.

Cùng với vấn đề chung cư, Thủ tướng cho rằng việc sửa đổi Luật Nhà ở cần hướng tới mục tiêu phát triển thị trường nhà ở công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Nhà nước cần tạo điều kiện để người dân thực hiện quyền có nơi ở, đồng thời phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, trong đó có nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Với chung cư, yêu cầu đó càng đòi hỏi một cách tiếp cận cân bằng: an toàn của công trình phải được đặt lên hàng đầu, nhưng không thể lấy yêu cầu an toàn để phủ nhận quyền tài sản hợp pháp của người dân.

Việc sửa Luật Nhà ở vì thế cần làm rõ ranh giới giữa niên hạn của công trình và quyền sở hữu tài sản, để người dân có thể yên tâm rằng việc chung cư hết niên hạn sử dụng không đồng nghĩa với việc quyền tài sản của họ cũng chấm dứt.

Lãnh đạo Mặt trận xã phường Bồng Sơn thăm hỏi người khuyết tật trên địa bàn. Ảnh: ĐS.

Đoàn kiểm tra do ông Đinh Ngọc Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Gia Lai làm Trưởng đoàn. Tham gia Đoàn có bà Phan Thị Thanh Vỹ, Phó Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cùng các thành viên.

Về phía phường Bồng Sơn có ông Võ Ngọc Bình, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường; ông Trương Nam Phong, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường cùng lãnh đạo UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và các phòng, ban chuyên môn.

Trước khi làm việc với lãnh đạo địa phương, Đoàn kiểm tra đã trực tiếp đến 7 hộ gia đình thuộc diện được hỗ trợ trên địa bàn phường. Tại đây, các thành viên Đoàn đối chiếu hồ sơ, danh sách hỗ trợ với thực tế thiệt hại của từng hộ; kiểm tra tình hình sửa chữa nhà ở và việc sử dụng nguồn kinh phí được hỗ trợ.

Qua kiểm tra thực tế, Đoàn cũng trao đổi, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, qua đó đánh giá việc triển khai chính sách hỗ trợ sau thiên tai tại cơ sở, nhất là việc hỗ trợ có đúng đối tượng, đúng mục đích và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân hay không.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Duy, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bồng Sơn báo cáo với Đoàn kiểm tra về tình hình thiệt hại do thiên tai trên địa bàn; quá trình rà soát, xác định các hộ dân đủ điều kiện nhận hỗ trợ cũng như việc tiếp nhận, quản lý và triển khai nguồn kinh phí cứu trợ.

Theo địa phương, quá trình thực hiện chính sách được phối hợp giữa UBND phường, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, các khu phố và các đơn vị liên quan. Việc rà soát, lập danh sách và triển khai hỗ trợ được thực hiện theo các tiêu chí, điều kiện quy định, hướng đến bảo đảm nguồn lực cứu trợ đến đúng người dân bị thiệt hại.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Võ Ngọc Bình, Chủ tịch HĐND phường Bồng Sơn ghi nhận và cảm ơn sự quan tâm, hướng dẫn của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh trong quá trình địa phương triển khai chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Đồng thời, đề nghị Đoàn kiểm tra tiếp tục hướng dẫn đối với những nội dung còn khó khăn, vướng mắc để phường thực hiện thống nhất, đúng quy định và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Kết luận buổi kiểm tra, ông Đinh Ngọc Hải,Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Gia Lai đề nghị phường Bồng Sơn tiếp tục tăng cường công tác quản lý, theo dõi và giám sát việc sử dụng nguồn kinh phí từ Quỹ “Cứu trợ”; bảo đảm nguồn hỗ trợ được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.

Đối với những nội dung còn khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là việc xử lý nguồn kinh phí cứu trợ chưa sử dụng và các trường hợp người dân còn chịu thiệt hại nhưng chưa đủ điều kiện hỗ trợ, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh yêu cầu địa phương rà soát kỹ, kịp thời báo cáo và xin ý kiến cấp có thẩm quyền để có hướng xử lý phù hợp.

Việc kiểm tra thực tế tại cơ sở được xác định là một trong những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn kinh phí cứu trợ, đồng thời bảo đảm sự công khai, minh bạch trong quá trình hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai.

Bỗng dưng bị ghi nợ tiền sử dụng đất, không thể xuất cảnh

Dự án xây dựng Đại học Quốc gia (ĐHQG) TPHCM là dự án được quy hoạch trên diện tích khoảng 644ha, thuộc địa bàn TPHCM và tỉnh Bình Dương cũ (nay thuộc TPHCM sau sáp nhập). Dự án hướng đến xây dựng một đô thị đại học hiện đại, tập trung vào công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, sau gần 30 năm triển khai, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư vẫn còn nhiều vướng mắc.

Thuộc diện bị giải tỏa để nhường đất thực hiện dự án, nhiều hộ dân tại phường Đông Hòa, TP Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ (nay là phường Đông Hòa, TPHCM) cho biết đang chuẩn bị bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, sau khi nhận nền đất tái định cư, họ bỗng dưng bị ghi nhận nợ tiền sử dụng đất từ hàng trăm triệu đến cả tỷ đồng.

Một hộ dân thuộc diện giải tỏa để thực hiện dự án Đại học Quốc gia TPHCM trình bày sự việc. Ảnh: Anh Phương

Phản ánh đến Báo VietNamNet, bà N.T.Y. (ngụ phường Đông Hòa) cho biết gia đình có 421m2 đất bị giải tỏa để thực hiện dự án xây dựng ĐHQG TPHCM. Ngày 18/6 vừa qua, bà nhận được giấy mời của UBND phường đến nhận tiền bồi thường.

Bà Y. cho hay, ngoài tiền bồi thường, gia đình còn được bố trí nền đất tái định cư tại khu phố Châu Thới, Khu tái định cư ĐHQG TPHCM, phường Đông Hòa. Sau khi được bố trí nền tái định cư và cấp giấy chứng nhận, bà bất ngờ khi biết mình bị ghi nợ tiền sử dụng đất 2,2 tỷ đồng.

Theo bà Y., việc ghi nhận tiền sử dụng đất đối với nền tái định cư này trái với quyết định của UBND tỉnh Bình Dương cũ, bởi văn bản đã xác định trách nhiệm nộp các khoản tiền sử dụng đất phát sinh khi cấp giấy chứng nhận cho các hộ tái định cư thuộc về chủ đầu tư dự án.

“Khoản nợ đã ảnh hưởng đến quyền chuyển nhượng, thế chấp và các giao dịch đất đai khác của tôi. Đề nghị cơ quan chức năng có biện pháp xử lý dứt điểm, xóa nợ cho người dân hoặc xác định đúng chủ thể phải thực hiện nghĩa vụ này”, bà Y. bức xúc.

Sau gần 30 năm triển khai, dự án Đại học Quốc gia TPHCM vẫn còn nhiều vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Ảnh: Nguyễn Huế 

Tương tự, bà L.T.K.O. (ngụ phường Đông Hòa) cũng thuộc diện bị giải tỏa trắng để thực hiện dự án ĐHQG TPHCM. Bà được bố trí nền tái định cư rộng 100m2 tại Khu tái định cư ĐHQG TPHCM và đã được cấp giấy chứng nhận.

Đầu năm 2026, khi biết một người thân không thể thực hiện giao dịch đất đai ở nơi khác do bị ghi nhận nợ tiền sử dụng đất tái định cư, bà O. kiểm tra thì phát hiện mình cũng bị ghi nợ tiền sử dụng đất gần 700 triệu đồng liên quan đến nền tái định cư tại Khu tái định cư ĐHQG TPHCM.

Bà O. đã gửi đơn đề nghị UBND phường Đông Hòa và cơ quan thuế giải quyết. Trả lời bà, UBND phường Đông Hòa cho biết ĐHQG TPHCM chưa bố trí kinh phí để địa phương thực hiện việc nộp thay.

Đến cuối tháng 5/2026, khi ra sân bay để đi du lịch nước ngoài, bà O. bị lực lượng chức năng thông báo thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh do còn nợ tiền sử dụng đất.

Theo bà O., trong các buổi làm việc với UBND phường Đông Hòa, địa phương cho hay có khoảng 700 hộ dân nhận nền tại Khu tái định cư ĐHQG TPHCM đang bị ghi nhận khoản nợ này.

Tiền sử dụng đất tái định cư: Trách nhiệm thuộc về ai?

Để làm rõ phản ánh của các hộ dân, PV đã liên hệ với lãnh đạo UBND phường Đông Hòa.

Ông Võ Trọng Tài, Chủ tịch UBND phường Đông Hòa, cho biết Khu tái định cư ĐHQG TPHCM tại khu phố Châu Thới có tổng diện tích 33,36ha, quy mô 1.042 nền. UBND phường Đông Hòa là chủ đầu tư dự án xây dựng khu tái định cư này, còn ĐHQG TPHCM là cơ quan quyết định đầu tư.

Theo ông Tài, Quyết định số 87/2006 của UBND tỉnh Bình Dương (cũ) quy định chủ đầu tư có trách nhiệm lập hồ sơ, nộp các khoản phí, lệ phí và tiền sử dụng đất để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Đối với khu tái định cư ĐHQG TPHCM, dù UBND phường Đông Hòa là chủ đầu tư, nguồn vốn thực hiện được bố trí từ dự án của ĐHQG TPHCM. Tuy nhiên, đến nay ĐHQG TPHCM chưa bố trí khoản kinh phí này nên UBND phường chưa thể thực hiện nghĩa vụ nộp thay tiền sử dụng đất cho các hộ dân.

Lãnh đạo UBND phường Đông Hòa cho biết thêm, ĐHQG TPHCM đang lập thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án để bổ sung chi phí nộp tiền sử dụng đất và các khoản phí liên quan, đồng thời chờ nguồn vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 được phân bổ để triển khai.

“Tại Báo cáo số 626/BC-UBND ngày 30/6/2026, UBND phường đã kiến nghị TPHCM làm việc với cơ quan thuế nhằm hỗ trợ, tháo gỡ việc ghi nhận nợ tiền sử dụng đất trên hệ thống đối với các hộ dân”, ông Tài thông tin.

Trong khi đó, phản hồi Báo VietNamNet, ĐHQG TPHCM không trả lời trực tiếp việc đã hay chưa thực hiện trách nhiệm nộp thay tiền sử dụng đất cho các hộ dân theo quy định, cũng chưa xác định cụ thể đơn vị nào có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ này.

Thay vào đó, ĐHQG TPHCM cho biết đang phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để rà soát hồ sơ, làm rõ căn cứ pháp lý. Nhà trường cũng khẳng định việc xử lý phụ thuộc vào kết quả rà soát, nguồn kinh phí và thẩm quyền của các cơ quan liên quan.