Author: bachdn

Đồng Nai thí điểm dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất. Ảnh minh họa: Nguyên Linh – TTXVN

Đây là những dự án đầu tiên thực hiện theo Nghị quyết số 171/2024/QH15, ngày 30/11/2024 của Quốc hội về “thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất”.

Theo đó, Hội đồng nhân dân thành phố Đồng Nai thông qua danh mục gồm 8 khu đất với tổng diện tích 302,51 ha thí điểm thực hiện. Trong số đó, diện tích đất trồng lúa là 204,8 ha, gồm 107,89 ha đất chuyên trồng lúa và 96,91 ha đất trồng lúa nước còn lại.

Theo UBND thành phố Đồng Nai, quá trình rà soát, đánh giá để thí điểm, các dự án đáp ứng các điều kiện về phạm vi khu đất, thửa đất thực hiện dự án phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị; phạm vi khu đất, thửa đất thực hiện dự án phù hợp với chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương đã được phê duyệt.

Dự án được thực hiện tại khu vực đô thị hoặc khu vực được quy hoạch phát triển đô thị; tổng diện tích đất ở trong các dự án thí điểm (bao gồm đất ở hiện hữu và đất dự kiến chuyển mục đích sử dụng đất thành đất ở) không vượt quá 30% của phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch (so với hiện trạng sử dụng đất ở) theo phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai trong quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 – 2030 đã được phê duyệt.

UBND thành phố Đồng Nai cho biết, 8 dự án này phù hợp với chỉ tiêu sử dụng đất đã được Chủ tịch UBND thành phố phân bổ cho địa bàn xã, phường theo chỉ tiêu sử dụng đất tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021- 2030; phù hợp với quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; đồng thời, các khu đất có trong Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021- 2030 đã được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt.

Hội đồng nhân dân thành phố Đồng Nai đã ban hành nghị quyết thông qua danh mục gồm 8 khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm trên địa bàn thành phố Đồng Nai năm 2026; đồng thời, giao UBND thành phố có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện, định kỳ hằng năm đánh giá kết quả thực hiện và báo cáo Hội đồng nhân dân thành phố theo quy định.

UBND thành phố chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ, dữ liệu, tài liệu, số liệu và các nội dung liên quan đến các khu đất đề xuất thí điểm thực hiện dự án; chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật, Hội đồng nhân dân thành phố về việc lựa chọn những dự án đã đảm bảo đầy đủ các điều kiện, tiêu chí theo quy định của pháp luật để đưa vào danh mục khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm; trong đó, phải thực hiện đúng các kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với các dự án (nếu có).

Theo kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030, thành phố Đồng Nai đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 424.200 căn nhà ở thương mại trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, tương đương với khoảng 57,1 triệu m2 sàn; hoàn thành 60.364 căn trở lên trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, tương đương với khoảng 3,68 triệu m2 sàn trở lên.

Giai đoạn 2026-2030 thành phố Đồng Nai dự kiến kêu gọi đầu tư mới nhà ở thương mại khoảng 60,9 triệu m2 sàn để hoàn thành đưa vào sử dụng; khoảng 36,5 triệu m2 sàn trong giai đoạn 2028-2030. Đối với nhà ở xã hội, đầu tư mới khoảng 23.949 căn trở lên để hoàn thành khoảng 1,74 triệu m2 sàn trở lên trong giai đoạn 2028-2030.

Nhu cầu nguồn vốn phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn thành phố khoảng 627.548 tỷ đồng; trong đó, nhà ở thương mại khoảng 544.223 tỷ đồng, nhà ở xã hội khoảng 43.374 tỷ đồng.

Ảnh hưởng từ nhiều đợt mưa lũ gây sạt lở taluy ở thôn Kang Kỷ, xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai khiến hơn 70 hộ dân cần phải di dời chỗ ở. Để đảm bảo an toàn cho người dân, tỉnh Lào Cai đã lập Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, thế nhưng đến nay dự án vẫn dang dở thi công khiến bà con chưa thể di chuyển đến nơi ở mới để làm nhà, ổn định cuộc sống.

Các hộ dân ở khu tái định cư vẫn chưa có điện để sinh hoạt.

Ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 3 năm 2024 gây nhiều thiệt hại đối với thôn Kang Kỷ. Mưa lớn gây lũ ống và sạt lở đất làm một người tử vong, một số nhà dân bị hỏng. Nguy hiểm hơn, khu vực sinh sống của 73 hộ dân người Mông trong thôn bị đe dọa bởi nguy cơ đất, đá trên sườn núi sạt lở.

Để bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, tháng 4/2025, UBND tỉnh Yên Bái (trước khi hợp nhất) đã phê duyệt Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, xã Văn Chấn với tổng mức đầu tư 43 tỷ đồng. Theo quy hoạch và thiết kế được phê duyệt, khu tái định cư Suối Lóp rộng gần 7 ha, được xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ gồm mặt bằng, đường giao thông, hệ thống điện sinh hoạt, cấp nước, hệ thống thu gom nước thải và các công trình phụ trợ khác.

Khu tái định cư thi công dở dang, hệ thống cống thoát nước và một số đoạn đường nội bộ chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Dự án sẽ bố trí khoảng 73 lô đất tái định cư cho người dân. Đây được xem là dự án đặc biệt quan trọng đối với các hộ người Mông ở thôn Kang Kỷ vì không chỉ giải quyết vấn đề an toàn trước thiên tai mà còn mở ra cơ hội ổn định cuộc sống lâu dài.

Vì vậy, khi được triển khai, dự án nhận được sự đồng thuận rất cao từ người dân. Theo kế hoạch ban đầu, dự án khởi công từ tháng 8/2025 và dự kiến hoàn thành vào tháng 4/2026. Tuy nhiên, đến nay nhiều hạng mục vẫn đang thi công dang dở và phải gia hạn thời gian hoàn công.

Ghi nhận của phóng viên, khu tái định này đang thi công dở dang, hệ thống cống thoát nước và một số đoạn đường nội bộ chưa hoàn thiện, hệ thống điện cũng chưa có; nhiều vị trí, hộ dân đã nhận đất nhưng chưa xong mặt bằng, đành thuê máy về tự san gạt để tạo nền dựng nhà mới. Hiện, khu tái định cư có 13 hộ dân đã dựng nhà, do chưa hoàn thiện cơ sở hạ tầng nên đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn tại nơi ở mới.

Dự án cần sớm hoàn thiện để giúp người dân ổn định cuộc sống.

Anh Thào A Sùng, thôn Kang Kỷ bộc bạch, phía sau nhà anh bị sạt nhiều quá, rất nguy hiểm cho vợ con. Mặc dù, biết nơi ở mới chưa hoàn thiện mặt bằng và hệ thống cơ sở hạ tầng, nhưng để đảm bảo tính mạng cho người thân, anh là hộ đầu tiên vay mượn tiền để di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, do chưa có điện, cống rãnh và đường giao thông chưa hoàn thiện nên bà con đi lại cũng gặp trở ngại. Anh mong muốn khu tái định cư sớm hoàn thiện để bà con yên tâm sinh sống.

Anh Hảng A Thịnh, ở thôn Kang Kỷ chia sẻ, hai năm qua, mỗi khi trời đổ mưa lớn, người dân trong thôn lại thấp thỏm, lo đất, đá từ sườn núi bất ngờ tràn xuống làm hỏng nhà ở, đe dọa tính mạng. Gia đình anh có 3 con nhỏ rất muốn di chuyển về nơi ở mới, nhưng khu tái định cư chưa hoàn thiện nên đành tiếp tục ở lại nơi cũ chờ đợi. Hơn nữa, việc di chuyển cũng không được Nhà nước hỗ trợ nên bà con khó khăn do không có kinh phí.

Theo người dân thôn Kang Kỷ hiện nay bà con không chỉ lo lắng nguy cơ sạt lở tại nơi ở cũ, mặt bằng khu tái định cư mới chưa hoàn thiện, mà còn là nỗi lo về kinh phí để chuyển nhà đến nơi ở mới.

Anh Sùng A Tếnh, thôn Kang Kỷ cho biết, người dân nơi đây gặp nhiều khó khăn, thứ nhất về tài chính di dời chỗ ở, thứ hai do mặt bằng chưa xong, hệ thống điện chưa hoàn thiện. Đặc biệt, do bãi rác ở gần khu tái định cư nên mùi rất khó chịu, về lâu dài ảnh hưởng lớn đến sức khỏe nhân dân. Anh Tếnh và người dân trong thôn mong muốn tỉnh xem xét hỗ trợ kinh phí giúp người dân di chuyển nhà ở và sớm hoàn thiện khu tái định cư cũng như sớm di dời bãi rác ra khu vực khác để bà con yên tâm sinh sống, phát triển kinh tế.

Toàn cảnh Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp, xã Văn Chấn (Lào Cai).

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hữu Lực, Chủ tịch UBND xã Văn Chấn cho biết, quá trình triển khai dự án gặp một số vướng mắc như: do nhà thầu thi công chưa đảm bảo bởi thời tiết mưa nhiều, khu vực thi công cần nhiều thời gian xử lý khối lượng đá lớn. Đặc biệt, toàn bộ hơn 70 hộ người Mông phải di chuyển đều thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo hoặc hoàn cảnh khó khăn. Đa số nhà ở của người dân là nhà gỗ truyền thống được dựng từ nhiều năm trước, khi tháo dỡ để di chuyển đến nơi ở mới, phần lớn vật liệu sẽ bị hư hỏng, không thể tái sử dụng. Điều đó đồng nghĩa với việc các hộ phải mua thêm vật liệu để dựng lại nhà, đây là khoản chi phí không nhỏ đối với họ lúc này.

Trước những khó khăn trên, UBND xã Văn Chấn nhiều lần có văn bản gửi các sở, ngành và UBND tỉnh Lào Cai đề nghị xem xét cơ chế hỗ trợ cho các hộ dân thôn Kang Kỷ phải di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các hộ dân thuộc diện di dời ở thôn Kang Kỷ không thuộc nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai hiện hành; đồng thời, cũng không thuộc đối tượng được hỗ trợ theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP về hỗ trợ di dời khẩn cấp. Xã rất mong UBND tỉnh và các sở ngành xem xét có các phương án hỗ trợ một phần kinh phí để người dân di chuyển nhà ra khu tái định cư ổn định cuộc sống lâu dài.

Trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, hiện tượng sạt lở đất đá tiếp tục tiếp diễn, việc sớm hoàn thành các hạng mục Dự án di dân khẩn cấp Suối Lóp là yêu cầu cấp thiết để người dân sớm ổn định chỗ ở. Đặc biệt, việc sớm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế hỗ trợ kinh phí giúp người dân vùng thiên tai đến nơi ở mới sẽ không phải kéo dài thêm./.

Tin liên quan

Gần 40 điểm bị sạt lở đất do mưa lớn tại Lào Cai Mưa lớn tại Lào Cai gây thiệt hại hơn 8,6 tỷ đồng Lào Cai tập trung khắc phục thiệt hại do mưa lớn Lào Cai khẩn trương khắc phục hậu quả mưa lũ, sạt lở tại các xã vùng cao

Ngày 17/8, tại Công viên Hồng Bàng (phường Tân Thành), UBND tỉnh Cà Mau tổ chức khởi công Dự án nâng cấp, cải tạo Công viên Hồng Bàng và xây dựng Tượng đài “Công an nhân dân vì bình yên cuộc sống”.

Đây là công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị trọng điểm, vừa tạo điểm nhấn kiến trúc cảnh quan trung tâm, vừa mang ý nghĩa văn hóa – lịch sử sâu sắc tại vùng đất cực Nam của Tổ quốc.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công cải tạo công viên và xây dựng tượng đài.

Dự án cải tạo, nâng cấp Công viên Hồng Bàng được triển khai trên diện tích hơn 10.000m², với tổng kinh phí khoảng 15 tỷ đồng. Quy mô đầu tư bao gồm các hạng mục: Lát đá tự nhiên toàn bộ diện tích mặt sân; tái cấu trúc và chỉnh trang hệ thống cây xanh; nâng cấp hoàn thiện hệ thống chiếu sáng đô thị và các công trình phụ trợ; xây dựng phần bệ tượng đài.

Đặc biệt, trong khuôn viên công viên sẽ xây dựng Tượng đài “Công an nhân dân vì bình yên cuộc sống”, với kinh phí khoảng 30 tỷ đồng. Công trình do Bộ trưởng Bộ Công an trao tặng tỉnh Cà Mau.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lâm Văn Bi, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, Công viên Hồng Bàng có vị trí đặc biệt quan trọng, nằm tại khu vực trung tâm của tỉnh, liền kề trụ sở Tỉnh ủy và trụ sở UBND tỉnh Cà Mau.

Đây không chỉ là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí và rèn luyện sức khỏe của người dân, mà còn là bộ phận quan trọng trong tổng thể kiến trúc, cảnh quan đô thị của khu vực trung tâm tỉnh.

Ông Lâm Văn Bi, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau phát biểu tại lễ khởi công dự án.

Tuy nhiên, qua thời gian khai thác, sử dụng, một số hạng mục của công viên đã xuống cấp, thường xuyên bị ngập nước khi mưa lớn, triều cường dâng cao, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cảnh quan, công năng và chất lượng phục vụ người dân.

Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau khẳng định, việc nâng cấp, cải tạo Công viên Hồng Bàng là cần thiết, nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng đô thị, chỉnh trang cảnh quan, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng theo hướng xanh, sạch, đẹp, văn minh và hiện đại.

Máy móc được tập kết tại Công viên Hồng Bàng, phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau để triển khai thi công.

Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, thời gian qua, Bộ Công an đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với tỉnh Cà Mau – vùng đất cực Nam thiêng liêng của Tổ quốc.

Cùng với việc chỉ đạo lực lượng công an các cấp thực hiện tốt công tác đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, Bộ Công an đã phối hợp với tỉnh triển khai nhiều chương trình an sinh xã hội có ý nghĩa thiết thực.

Gần đây, Bộ Công an đã phối hợp thực hiện công trình tôn tạo, sửa chữa tại Khu di tích Hòn Đá Bạc và xây dựng 1.200 căn nhà để hỗ trợ đồng bào có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách, người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh. Qua đó, thể hiện tinh thần vì nhân dân phục vụ, sự chia sẻ trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với cộng đồng.

“Việc xây dựng Tượng đài “Công an nhân dân vì bình yên cuộc sống” tại tỉnh Cà Mau không chỉ là một công trình kiến trúc, mỹ thuật mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, truyền thống anh hùng và khát vọng vươn lên của vùng đất kiên cường nhưng rất năng động”, Thượng tướng Lê Tấn Tới khẳng định.

Dự buổi làm việc có đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; lãnh đạo một số sở, ngành liên quan; lãnh đạo Văn phòng UBND tỉnh.

Các đại biểu dự buổi làm việc.

Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung đánh giá tình hình thực hiện dự toán thu nội địa năm 2026; khả năng tăng trưởng kinh tế và các nguồn thu phát sinh trên địa bàn, từ đó xác định cơ sở xây dựng dự toán thu nội địa năm 2027 bảo đảm sát thực tế, phản ánh đúng dư địa của từng khoản thu.

Theo báo cáo của Thuế tỉnh, sau rà soát kết quả thu 7 tháng và khả năng tăng thu những tháng cuối năm, thu nội địa năm 2026 ước đạt 7.240,5 tỷ đồng, bằng 105,1% dự toán, tăng 19,3% so với cùng kỳ; trong đó, thu nội địa trừ tiền sử dụng đất, xổ số ước đạt 5.377,5 tỷ đồng, bằng 106,7% dự toán, tăng 6,1% so với cùng kỳ. Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng báo cáo tình hình thực hiện năm 2026 và xây dựng dự toán năm 2027 đối với các khoản thu liên quan đến đất đai và các khoản thu khác ngân sách.

Đồng chí Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì buổi làm việc.

Các đại biểu tập trung làm rõ nguyên nhân chênh lệch số liệu dân số của tỉnh giữa các nguồn, tài liệu, văn bản; xác định căn cứ để thống nhất số liệu dân số theo quy định và phân vùng dân số địa phương theo 4 vùng. Số liệu sau khi thống nhất là căn cứ phục vụ xây dựng dự toán chi ngân sách địa phương năm 2027.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Phan Huy Ngọc yêu cầu việc xây dựng dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 phải bám sát quy định của Luật Ngân sách nhà nước, các văn bản hướng dẫn của Trung ương và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh; bảo đảm sát thực tiễn, phản ánh đúng tiềm năng, dư địa tăng trưởng, có tính tích cực và khả thi. Đồng chí cũng yêu cầu các sở, ngành tiếp tục phối hợp chặt chẽ, rà soát, cập nhật đầy đủ các yếu tố tác động đến thu, chi ngân sách, xác định cụ thể dự toán thu ngân sách năm 2027 trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh phát biểu tại buổi làm việc.

Về chỉ tiêu dân số làm căn cứ xây dựng dự toán chi ngân sách địa phương năm 2027, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành rà soát, thống nhất số liệu, trong đó nghiên cứu, tham mưu, đề xuất, kiến nghị với Bộ Tài chính sử dụng số liệu của ngành Công an nhằm bảo đảm độ chính xác. Thống kê tỉnh phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh đối chiếu, làm rõ số liệu, thống nhất căn cứ xác định dân số theo quy định. Văn phòng UBND tỉnh phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, hoàn thiện số liệu, kịp thời tham mưu UBND tỉnh văn bản kiến nghị cấp có thẩm quyền, bảo đảm cơ sở xây dựng dự toán thu chi ngân sách địa phương năm 2027.

Cấp chủ trương đầu tư còn nhiều thiếu sót

Ngày 17/8, Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành kết luận thanh tra 26 dự án gặp khó khăn, vướng mắc trên địa bàn Khu kinh tế Dung Quất.

Đây là các dự án được Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi (gọi tắt Ban Quản lý) cấp chủ trương đầu tư từ năm 2017 đến tháng 3/2026.

Tổng vốn đăng ký của 26 dự án khoảng 734,8 tỷ đồng, với tổng diện tích sử dụng đất khoảng 46,67 ha.

Theo kết luận thanh tra, đến thời điểm kiểm tra, cả 26 dự án đều chưa hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng để đi vào hoạt động theo mục tiêu, tiến độ được phê duyệt. Trong số này, 4 dự án đã được nhà đầu tư quyết định chấm dứt thực hiện và Ban Quản lý thông báo chấm dứt hoạt động.

Một trong những nội dung đáng chú ý được Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi chỉ ra là cả 26/26 dự án đều chưa được thẩm định đầy đủ các nội dung, chưa lấy ý kiến của các cơ quan liên quan và chưa tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư.

Theo Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi, cả 26 dự án được Ban Quản lý thực hiện theo cơ chế đặc cách. Việc này dẫn đến không thực hiện thủ tục thẩm định nhu cầu sử dụng đất, điều kiện giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trước khi cấp quyết định chủ trương đầu tư. Ban Quản lý cũng không lấy ý kiến thẩm định của các sở chuyên môn và địa phương đối với các nội dung của dự án theo quy định.

Một góc ở Khu kinh tế Dung Quất.

Thanh tra cho rằng, những thiếu sót trên khiến Ban Quản lý chưa kịp thời phát hiện một số trường hợp dự án chưa phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng. Cụ thể, có 13/26 dự án có diện tích đất xen lẫn với đất do UBND cấp xã quản lý. Đáng chú ý, một dự án có toàn bộ diện tích là đất do UBND xã quản lý.

Bên cạnh đó, 4/26 dự án khi được cấp quyết định chủ trương đầu tư đã dựa trên các công văn thống nhất điều chỉnh cục bộ quy hoạch xây dựng do Chủ tịch UBND tỉnh ban hành. Tuy nhiên, theo Thanh tra tỉnh, các văn bản này chưa đủ cơ sở pháp lý để xác định sự phù hợp về quy hoạch.

Một bất cập khác được chỉ ra là quyết định chủ trương đầu tư của 25/26 dự án chỉ quy định chung chung thời gian hoàn thành, không xác định cụ thể tiến độ thực hiện theo từng giai đoạn. Điều này gây khó khăn cho công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát và đánh giá quá trình triển khai dự án.

Nhiều dự án chưa được giao đất, cấp phép xây dựng

Không chỉ vướng ở khâu thủ tục đầu tư, các dự án còn đình trệ trong quá trình triển khai. Đến thời điểm thanh tra, 8/26 dự án chưa thực hiện các thủ tục liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng. 18 dự án còn lại đã được Ban Quản lý, nhà đầu tư và chính quyền địa phương tiếp cận theo hình thức Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhưng vẫn chưa hoàn tất.

Đáng chú ý, cả 26 dự án đều chưa hoàn thành thủ tục về xây dựng, chưa được Nhà nước giao đất, cho thuê đất và chưa được cấp giấy phép xây dựng. Dù vậy, tại 5/26 dự án, nhà đầu tư đã xây dựng một số hạng mục như san ủi mặt bằng, hàng rào, lán trại, nhà bảo vệ, kho chứa vật tư, bể chứa nước…

Thanh tra tỉnh xác định tại 5 dự án này có dấu hiệu vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng đất và trật tự xây dựng. Cơ quan chức năng được yêu cầu kiểm tra, rà soát để có biện pháp xử lý theo quy định.

Cả 26/26 dự án đều chưa được thẩm định đầy đủ các nội dung, chưa lấy ý kiến của các cơ quan liên quan…

Theo Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi, nguyên nhân chủ yếu khiến các dự án đình trệ là những khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; liên quan kế hoạch sử dụng đất, giá đất, xác định nguồn gốc đất và giải quyết tranh chấp.

Thanh tra tỉnh kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu Ban Quản lý qua các thời kỳ cùng các công chức có liên quan. Trưởng các phòng thuộc Ban Quản lý phải chịu trách nhiệm đối với những sai sót trong tham mưu cấp chủ trương đầu tư, công tác giám sát, theo dõi dự án.

Đối với các nhà đầu tư, Thanh tra tỉnh yêu cầu chịu trách nhiệm đối với những vi phạm trong lĩnh vực đầu tư, đất đai và xây dựng.

Đối với 4 dự án không còn phù hợp quy hoạch, Ban Quản lý được yêu cầu xây dựng kế hoạch xử lý dứt điểm về mặt pháp lý. Với 18 dự án còn lại, cơ quan này phải rà soát phần diện tích đất do UBND cấp xã quản lý để xem xét khả năng tách thành dự án độc lập hoặc xây dựng kế hoạch, lộ trình xử lý phù hợp.

Đồng thời, Ban Quản lý phải xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận thanh tra, khắc phục các sai phạm, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và báo cáo kết quả thực hiện cho Thanh tra tỉnh trước ngày 30/9/2026.

Trong mô hình thí điểm “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, hiệu quả giải phóng mặt bằng không chỉ được đo bằng diện tích đất bàn giao, tiến độ dự án mà còn ở mức độ đồng thuận và khả năng người dân có việc làm, thu nhập, điều kiện sống ổn định sau chuyển đổi.

Đô thị hóa đặt ra yêu cầu mới

Người dân trồng hoa, xây dựng cảnh quan xanh, sạch, đẹp tại thôn Giao Tác, xã Thư Lâm (Hà Nội). Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN

Thư Lâm đang đứng trước giai đoạn phát triển với những thay đổi lớn về không gian kinh tế và kết cấu hạ tầng. Theo ông Phạm Trọng La, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm, kinh tế địa phương trước đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp; thời gian tới sẽ chuyển dịch theo hướng công nghiệp, dịch vụ, thương mại và nông nghiệp.

Động lực cho quá trình chuyển dịch đến từ các khu đô thị, khu công nghiệp và cụm công nghiệp được quy hoạch trên địa bàn. Ông Phạm Trọng La cho biết, các khu đô thị mới dự kiến sử dụng hơn 800 ha đất tại Thư Lâm, tạo điều kiện để địa phương phát triển dịch vụ. Khu công nghiệp Đông Anh có quy mô khoảng 300 ha cũng bắt đầu được triển khai, hiện trên địa bàn hiện có bốn cụm công nghiệp.

Đây là những điều kiện quan trọng để Thư Lâm thay đổi cơ cấu kinh tế, mở rộng không gian phát triển và thu hút thêm nguồn lực đầu tư. Tuy nhiên, khi một diện tích đất lớn được chuyển sang phục vụ phát triển đô thị và công nghiệp, giải phóng mặt bằng trở thành nhiệm vụ tác động trực tiếp đến tiến độ dự án cũng như đời sống của người dân.

Giải phóng mặt bằng, nếu chỉ được nhìn như nhiệm vụ bàn giao đất, có thể đáp ứng yêu cầu trước mắt của dự án nhưng chưa bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững. Đối với những hộ vốn gắn sinh kế với đất nông nghiệp, thu hồi đất đồng nghĩa với thay đổi tư liệu sản xuất, môi trường lao động và phương thức tạo thu nhập. Khoản bồi thường có thể hỗ trợ người dân ổn định trong một thời gian, nhưng không tự động tạo ra nghề nghiệp mới hoặc một nguồn thu bền vững.

Nếu chỉ được nhìn nhận là nhiệm vụ bàn giao đất, giải phóng mặt bằng có thể đáp ứng yêu cầu trước mắt của dự án nhưng chưa bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững. Với những hộ vốn gắn sinh kế với đất nông nghiệp, thu hồi đất đồng nghĩa với thay đổi tư liệu sản xuất, môi trường lao động và phương thức tạo thu nhập. Khoản bồi thường có thể giúp người dân ổn định trong một thời gian nhưng không tự động tạo ra nghề nghiệp mới hoặc nguồn thu nhập bền vững.

Vì vậy, cùng với phương án thu hồi đất, cần trả lời những câu hỏi về sinh kế: Người dân sẽ làm gì sau khi bàn giao đất? Có thể tham gia vào các ngành kinh tế mới hay không? Được hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm như thế nào? Làng nghề truyền thống được duy trì ra sao? Và người dân có thực sự được hưởng lợi từ quá trình đô thị hóa hay không?

Không dừng lại ở tiền bồi thường

Trong định hướng phát triển của Thư Lâm, sự chuyển dịch từ nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ và thương mại mở ra nhiều cơ hội sinh kế mới. Các khu đô thị có thể làm gia tăng nhu cầu về thương mại, dịch vụ, vận tải, sửa chữa, giáo dục, y tế và các dịch vụ phục vụ đời sống; khu công nghiệp và cụm công nghiệp có khả năng tạo thêm việc làm.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi người dân có đủ điều kiện tiếp cận. Vì vậy, bảo đảm sinh kế cần được tính toán ngay từ quá trình chuẩn bị dự án, thay vì chỉ đặt ra sau khi đất đã được thu hồi. Việc rà soát nghề nghiệp, nguồn thu nhập và nhu cầu chuyển đổi của từng nhóm dân cư cần được thực hiện sớm. Người trong độ tuổi lao động cần được tư vấn, đào tạo và kết nối việc làm phù hợp; các hộ sản xuất, kinh doanh cần được hỗ trợ tiếp cận không gian và cơ hội kinh doanh mới; người cao tuổi hoặc những người khó chuyển đổi nghề nghiệp cần được quan tâm bằng các chính sách an sinh phù hợp.

Đối với Thư Lâm, làng nghề sản xuất đồ gỗ truyền thống là một nguồn lực cần được chú trọng. Ông Phạm Trọng La cho biết, người dân địa phương sẽ tiếp tục tham gia giữ gìn, phát huy làng nghề đồ gỗ, qua đó đóng góp vào phát triển kinh tế của xã. Điều này cho thấy chuyển đổi sinh kế không nhất thiết đồng nghĩa với từ bỏ nghề truyền thống. Vấn đề là phải giúp nghề cũ thích ứng với không gian phát triển mới thông qua tổ chức sản xuất phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm, ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và gắn làng nghề với dịch vụ, văn hóa, thương hiệu địa phương. Đây cũng là hướng đi có thể giúp người dân vừa duy trì nguồn thu nhập vừa bảo tồn những giá trị văn hóa đã hình thành qua nhiều thế hệ.

Ngược lại, nếu thiếu sự chuẩn bị, đô thị hóa có thể làm thu hẹp không gian sản xuất, tăng chi phí mặt bằng, khiến một bộ phận người dân khó duy trì nghề cũ nhưng cũng chưa đủ điều kiện chuyển sang ngành nghề mới. Khi đó, tiền bồi thường chỉ giải quyết nhu cầu tài chính trước mắt, chưa thể thay thế một phương án sinh kế lâu dài.

Đồng thuận phải bắt đầu từ quyền lợi thực chất

Phối cảnh không gian đô thị hiện đại trong định hướng phát triển hạ tầng tại xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội. Ảnh: TTXVN phát

Ổn định cuộc sống sau giải phóng mặt bằng không chỉ là câu chuyện việc làm và thu nhập. Nơi ở mới cần gắn với trường học, y tế, giao thông, không gian văn hóa và các dịch vụ thiết yếu. Tại khu vực Vân Hà, nơi dự kiến tiếp nhận công dân từ phường Hồng Hà về tái định cư, một trường mầm non và một trường tiểu học mới đang được triển khai xây dựng. Đây là những hạng mục quan trọng nhằm bảo đảm điều kiện học tập cho người dân sau tái định cư.

Thông tin này cho thấy hạ tầng xã hội đã được tính đến trong quá trình hình thành khu tái định cư. Đây là yêu cầu quan trọng, bởi một nơi ở mới chỉ thực sự ổn định khi người dân có thể tiếp cận trường học, y tế, giao thông và dịch vụ công thuận lợi. Nếu người dân có nhà ở nhưng phải đi xa để học tập, khám, chữa bệnh hoặc tìm việc làm, chi phí của quá trình tái định cư sẽ tiếp tục chuyển sang từng gia đình.

Trên địa bàn hiện có 21 trường tiểu học và trung học cơ sở đều đạt chuẩn quốc gia. Bậc trung học phổ thông có ba trường, gồm hai trường công lập và một trường dân lập; trong quy hoạch còn hai điểm trường trung học phổ thông, trong đó một điểm nằm trong kế hoạch phối hợp với ngành giáo dục để triển khai xây dựng.

Các trạm y tế trước đây trên địa bàn đều đạt chuẩn. Bệnh viện Bắc Thăng Long đang được tập trung cải tạo, nâng cấp với quy mô hơn 2.000 giường; phòng khám đa khoa của xã cũng nằm trong lộ trình triển khai.

Những điều kiện trên tạo nền tảng để đáp ứng sự gia tăng dân số và phục vụ các khu vực đô thị mới. Vì vậy, quy hoạch tái định cư cần được đặt trong tổng thể với dự báo dân số, nhu cầu trường học, chăm sóc sức khỏe, giao thông và việc làm. Một nơi ở mới chỉ thực sự ổn định khi người dân có thể tiếp cận thuận lợi các dịch vụ thiết yếu và có điều kiện tạo dựng cuộc sống lâu dài.

Giải phóng mặt bằng liên quan trực tiếp đến đất đai, tài sản và kế sinh nhai nên không thể chỉ dựa vào yêu cầu tiến độ. Đồng thuận bền vững phải bắt đầu từ thông tin đầy đủ, chính sách minh bạch và sự tham gia thực chất của người dân vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Bí thư Đảng ủy xã Thư Lâm cho rằng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và huy động các nguồn lực xã hội là yêu cầu xuyên suốt trong triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Địa phương phải tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức và nhân dân cùng tham gia xây dựng quê hương; đồng thời lấy kết quả thực hiện và sự hài lòng của nhân dân làm tiêu chí đánh giá cán bộ, hiệu quả hoạt động của từng cơ quan, đơn vị và từng thôn.

Quan điểm này đòi hỏi người dân không chỉ được thông báo sau khi phương án đã hoàn thành. Đội ngũ cán bộ phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị và phục vụ; “không chỉ làm theo quy trình mà phải làm đúng, làm nhanh, làm đến cùng và làm có trách nhiệm với nhân dân”.

Đến nay, xã Thư Lâm có 34/54 tiêu chí của mô hình đạt hoặc cơ bản đạt. 20 tiêu chí còn lại tập trung vào những nội dung lớn về quy hoạch, hạ tầng, nhất là giao thông và hạ tầng đô thị. Để hoàn thành các tiêu chí này, địa phương cần sự đồng hành về nguồn lực của thành phố.

Ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội khẳng định, thành phố sẽ tiếp tục đồng hành, nghiên cứu cơ chế, nhân lực và nguồn lực phát triển cho hai xã thí điểm. Theo ông, quy hoạch của hai địa phương đã được phê duyệt đồng bộ, nhiều công trình của Thủ đô hướng về khu vực này; Thư Lâm và Phúc Thịnh có vai trò chuyển tiếp giữa khu vực đô thị nội đô với không gian phát triển tiếp theo.

Đối với Thư Lâm, những nguồn lực đó chỉ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi ba yêu cầu được thực hiện đồng thời: Có mặt bằng để triển khai dự án; bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân; tạo nền tảng sinh kế ổn định sau chuyển đổi.

Trong mô hình lấy hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo, diện tích đất bàn giao hay số dự án được triển khai chưa phải kết quả cuối cùng. Điều quan trọng hơn là sau thu hồi đất, người dân có việc làm, thu nhập và điều kiện sống tốt hơn hay không; người tái định cư có thuận lợi trong tiếp cận giáo dục, y tế, giao thông và dịch vụ công hay không; làng nghề có được duy trì và phát triển trong không gian kinh tế mới hay không.

Đó cũng là thước đo thực chất của quá trình đô thị hóa gắn với bảo đảm an sinh, đồng thuận xã hội và mục tiêu phát triển bền vững.

Chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần bảo tồn văn hoá truyền thống gắn với phát triển du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: Huy An

Trao quyền chủ động từ cách giao vốn

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành phương án tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình tổng thể giai đoạn 2026-2035, với tổng nguồn lực dự kiến giai đoạn 2026-2030 là 808.558 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương khoảng 345.000 tỷ đồng, vốn địa phương khoảng 395.329 tỉ đồng cùng các nguồn lực khác.

Bốn chương trình được tích hợp gồm phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 tiếp tục thực hiện riêng do tính chất đặc thù.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, tích hợp nhằm khắc phục tình trạng dàn trải, giao thoa về địa bàn, đối tượng và nhiệm vụ, đồng thời thu gọn đầu mối quản lý và nâng hiệu quả sử dụng ngân sách.

Điểm mới đáng chú ý là cách giao vốn. Thay vì Trung ương phân bổ quá chi tiết tới từng dự án, từng nội dung, định hướng mới là giao vốn theo mục tiêu, xác định rõ tiêu chí, định mức và kết quả đầu ra. Địa phương được chủ động điều hòa nguồn vốn giữa các dự án thành phần trong phạm vi tổng nguồn lực được giao.

Điều này cho phép mỗi địa phương xác định thứ tự ưu tiên phù hợp hơn với thực tế. Địa bàn miền núi có thể tập trung cho giao thông, nước sinh hoạt, sinh kế; nơi khác có thể ưu tiên trường học, y tế, hạ tầng nông thôn hoặc thiết chế văn hóa.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng từng nhấn mạnh yêu cầu chính sách phải đến “đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng nhu cầu cấp thiết” của người dân. Đây cũng chính là logic của việc chuyển từ phân bổ chi tiết sang quản lý theo mục tiêu và kết quả.

Lồng ghép nguồn lực, giảm thủ tục

Một lợi ích khác của việc tích hợp là địa phương có thêm dư địa lồng ghép các nguồn vốn. Một dự án ở cơ sở có thể đồng thời phục vụ nhiều mục tiêu: đường giao thông hỗ trợ sản xuất và giảm nghèo; trường học liên quan đến giáo dục, chăm sóc trẻ em và phát triển nguồn nhân lực.

Nếu mỗi mục tiêu đi qua một chương trình, một nguồn vốn và một bộ thủ tục riêng, nguồn lực dễ bị chia nhỏ. Cơ chế mới hướng tới việc cho phép địa phương kết hợp vốn của chương trình với ngân sách địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác, trên cơ sở quy trình rõ ràng.

Việc tích hợp cũng nhằm giảm số lượng đầu mối, hạn chế tình trạng nhiều bộ, ngành cùng ban hành hướng dẫn riêng. Chính phủ định hướng xây dựng khung chung về nội dung, cơ chế, chính sách, tiêu chí, định mức và trách nhiệm thực hiện.

Tuy nhiên, 808.558 tỉ đồng không phải khoản vốn mới phát sinh. Đây là tổng nguồn lực được xác định trên cơ sở cộng và giữ nguyên nguồn vốn của 4 chương trình đã được Quốc hội phê duyệt. Việc thay đổi nằm chủ yếu ở cơ chế quản lý, phân bổ và tổ chức thực hiện.

Đây là điểm có ý nghĩa với địa phương, bởi nếu cơ chế lồng ghép đủ rõ, cùng một đồng vốn có thể phục vụ nhiều mục tiêu thay vì bị chia thành những dự án nhỏ theo từng chương trình.

Nhưng Hội đồng Dân tộc cũng lưu ý việc tích hợp phải “thực chất, không cộng gộp cơ học”; không thể vì hợp nhất mà làm giảm mức độ ưu tiên đối với những chính sách đặc thù, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Quyền lớn hơn đi cùng trách nhiệm lớn hơn

Trao quyền điều hành nguồn vốn không có nghĩa địa phương được sử dụng ngân sách tùy ý. Trung ương vẫn xác định mục tiêu, tiêu chí, định mức và yêu cầu đầu ra; địa phương chịu trách nhiệm lựa chọn, điều phối và tổ chức thực hiện trong phạm vi nguồn lực được giao.

Đây là sự thay đổi quan trọng về trách nhiệm. Khi được quyền quyết định vốn nên ưu tiên cho dự án nào, địa phương đồng thời phải chịu trách nhiệm nếu lựa chọn đó không tạo ra kết quả tương xứng.

Cơ chế giám sát vì thế phải thay đổi theo. Thay vì chỉ kiểm tra việc chi đúng danh mục, cần theo dõi cả tiến độ, chất lượng và kết quả đầu ra. Định hướng xây dựng hệ thống giám sát số hóa, cập nhật thường xuyên tình hình giải ngân và kết quả thực hiện có thể giúp nhận diện nơi giải ngân chậm, nơi có khả năng hấp thụ vốn tốt để điều chỉnh nguồn lực.

Bài toán này càng quan trọng khi khả năng hấp thụ vốn vẫn là điểm nghẽn. Chính phủ đã đặt yêu cầu năm 2026 phải giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương giao cho các chương trình mục tiêu quốc gia.

Vì vậy, giá trị của cách làm mới sẽ không nằm ở việc 4 chương trình được gộp thành một, mà ở chỗ địa phương có thực sự được chủ động hơn và nguồn lực có đến đúng nơi cần thiết hơn hay không.

Nếu cơ chế phân cấp đi cùng tiêu chí đầu ra rõ ràng, dữ liệu giám sát và trách nhiệm người đứng đầu, hơn 808.000 tỉ đồng có thể được sử dụng linh hoạt, tránh dàn trải và rút ngắn thời gian đưa chính sách đến người dân. Ngược lại, nếu chỉ thay đổi đầu mối mà chưa thay đổi phương thức lập kế hoạch, lựa chọn dự án và đánh giá hiệu quả, nguy cơ “tích hợp cơ học” vẫn còn.

4 chương trình mục tiêu quốc gia đang được tích hợp

1. Phát triển văn hóa: Tập trung bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa và phát triển con người Việt Nam.

2. Giáo dục và đào tạo: Hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực, nhất là ở những địa bàn còn khó khăn.

3. Nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển vùng dân tộc thiểu số, miền núi: Bao quát các mục tiêu về hạ tầng, sinh kế, giảm nghèo bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển.

4. Chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển: Tập trung nâng cao chất lượng y tế, chăm sóc sức khỏe người dân, dân số và các vấn đề xã hội liên quan.

Theo phương án đang được đề xuất, 4 chương trình sẽ được tích hợp thành một chương trình tổng thể giai đoạn 2026-2035. Riêng Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 tiếp tục thực hiện riêng do tính chất đặc thù.