TP.HCM triển khai bản sao số trong quản lý, phát triển đô thị đến năm 2030

Kế hoạch số 533/KH-UBND của UBND TP.HCM về triển khai bản sao số trong công tác quản lý, phát triển đô thị trên địa bàn thành phố đến năm 2030 vừa được ban hành.

Theo kế hoạch, thành phố xây dựng và từng bước hoàn thiện nền tảng dữ liệu không gian và bản sao số đô thị dùng chung; kết nối, chia sẻ, tích hợp dữ liệu với Trung tâm Giám sát, Điều hành đô thị thông minh (IOC) thành phố.

Bản sao số đô thị phục vụ tích hợp dữ liệu trong công tác quản lý, phát triển đô thị TP.HCM.

Dữ liệu không gian đô thị hai chiều (2D), ba chiều (3D) gồm hệ thống thông tin địa lý (GIS), mô hình thông tin công trình (BIM), quy hoạch, đất đai, xây dựng, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và dữ liệu chuyên ngành sẽ được tạo lập, chuẩn hóa, tích hợp và khai thác thống nhất, đồng thời tích hợp với bản đồ số thành phố.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu hình thành môi trường số phục vụ giám sát, phân tích, dự báo, mô phỏng và hỗ trợ ra quyết định, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), GIS, BIM, dữ liệu lớn và các công nghệ số.

Triển khai bản sao số tại bốn lĩnh vực

Trong lĩnh vực quy hoạch – kiến trúc, thành phố thử nghiệm mô hình bản sao số tại một khu vực để phục vụ đánh giá các phương án phát triển, cải tạo, chỉnh trang và bảo tồn đô thị. Mô hình phản ánh hiện trạng không gian đô thị, công trình kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan.

Dữ liệu quy hoạch đến từng ô phố, thửa đất được tích hợp với dữ liệu hiện trạng công trình, cấp phép xây dựng, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, chống ngập, cây xanh, môi trường và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành liên quan. Kế hoạch cũng yêu cầu chuẩn hóa các quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy định quản lý kiến trúc, chỉ tiêu quy hoạch – kiến trúc và quy định về bảo tồn để xây dựng bộ quy tắc nghiệp vụ phục vụ phân tích, mô phỏng, kiểm tra sự phù hợp và hỗ trợ ra quyết định.

Các công cụ phân tích, mô phỏng được xây dựng nhằm đánh giá mức độ phù hợp của phương án đầu tư, cải tạo hoặc xây dựng mới với quy hoạch được duyệt và quy định quản lý kiến trúc; phân tích tác động của công trình đến cảnh quan, không gian kiến trúc, công trình lân cận và các chỉ tiêu quy hoạch – kiến trúc.

Trong lĩnh vực giao thông, bản sao số được triển khai phục vụ quản lý giao thông công cộng và giảm ùn tắc. Các dữ liệu được quản lý, cập nhật gồm mạng lưới giao thông, giao thông công cộng, hệ thống giao thông thông minh (ITS), camera giao thông, đèn tín hiệu, dữ liệu GPS, lưu lượng phương tiện, bãi đỗ xe, tai nạn giao thông và quy hoạch giao thông.

Theo kế hoạch, các chức năng của bản sao số giao thông được triển khai theo bốn cấp độ: Mô tả, giám sát, dự báo và mô phỏng. Các chức năng này phục vụ trực quan hóa dữ liệu giao thông; giám sát lưu lượng, tốc độ lưu thông, tình trạng ùn tắc, tai nạn và hoạt động giao thông công cộng; dự báo nhu cầu giao thông, lưu lượng phương tiện, nguy cơ ùn tắc; mô phỏng các phương án quy hoạch, tổ chức và điều hành giao thông.

Ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động xe buýt, góp phần nâng cao hiệu quả vận tải công cộng,

Đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, bản sao số được triển khai để quản lý, giám sát các dự án, công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Các công nghệ được sử dụng gồm GIS, 3D, BIM/CIM, AI, IoT, thiết bị bay không người lái (UAV), LiDAR và GNSS/CORS.

Kế hoạch yêu cầu xây dựng mô hình dữ liệu chuyên ngành, chuẩn hóa quy trình quản lý vòng đời công trình, quản lý tài sản và bảo trì. Dữ liệu được khai thác gồm hồ sơ dự án đầu tư, hồ sơ thiết kế, mô hình BIM, hồ sơ quản lý chất lượng, tiến độ thi công, nghiệm thu, vận hành, bảo trì, tài sản công và dữ liệu từ các hệ thống giám sát.

Các chức năng bản sao số trong lĩnh vực này được triển khai theo bốn cấp độ: Mô tả, giám sát, dự báo và mô phỏng. Nội dung gồm trực quan hóa thông tin công trình, giám sát tiến độ thi công và chất lượng xây dựng, dự báo nguy cơ chậm tiến độ, vượt chi phí, rủi ro kỹ thuật, nhu cầu bảo trì, sửa chữa; đồng thời mô phỏng các phương án thi công, vận hành, bảo trì, cải tạo và nâng cấp công trình.

Trong lĩnh vực quản lý ngập lụt đô thị, kế hoạch đặt ra nhiệm vụ kết nối, tích hợp dữ liệu khí tượng thủy văn, lượng mưa, mực nước, hệ thống thoát nước, công trình phòng, chống ngập, hồ điều tiết, trạm bơm, cống kiểm soát triều, dữ liệu quan trắc và cảm biến IoT.

Bản sao số phục vụ trực quan hóa, giám sát hiện trạng thoát nước và các điểm ngập; theo dõi lượng mưa, mực nước và tình trạng ngập; phân tích, dự báo diễn biến ngập lụt. Kế hoạch cũng đề cập việc mô phỏng các kịch bản mưa lớn, triều cường, sự cố hạ tầng thoát nước và phương án vận hành công trình phòng, chống ngập.

Lộ trình đến năm 2030

Theo kế hoạch, các lĩnh vực được triển khai theo lộ trình gồm hai giai đoạn. Giai đoạn 1 từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2027 tập trung xây dựng mô hình bản sao số, hoàn thiện mô hình dữ liệu chuyên ngành, quy trình nghiệp vụ và tích hợp dữ liệu. Các chức năng được triển khai theo từng lĩnh vực; một số khu vực, hành lang giao thông trọng điểm và công trình được lựa chọn để thử nghiệm, đánh giá kết quả.

Giai đoạn 2 từ tháng 12/2027 đến năm 2030 tập trung mở rộng triển khai, hoàn thiện mô hình dữ liệu và quy trình quản lý chuyên ngành, tăng cường cập nhật, đồng bộ, chia sẻ dữ liệu và kết nối các nguồn dữ liệu thời gian thực. Kế hoạch cũng đặt ra nhiệm vụ triển khai các chức năng mô phỏng, hoàn thiện bảng điều khiển chuyên ngành, mô hình phân tích, dự báo và mô phỏng theo từng lĩnh vực.

Mô hình bản sao số được kỳ vọng hỗ trợ thành phố giải quyết các bài toán về ùn tắc giao thông và ngập úng đô thị.

Về tổ chức thực hiện, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo tiến độ và hướng dẫn các cơ quan, đơn vị về tiêu chuẩn, kỹ thuật, công nghệ triển khai bản sao số.

Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch – Kiến trúc triển khai các nhiệm vụ được giao, phối hợp chuẩn hóa, tích hợp và cập nhật dữ liệu; đồng thời hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá kết quả và báo cáo UBND thành phố.

Công an thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Trung tâm Chuyển đổi số thành phố cùng các Sở, ban, ngành, UBND phường, xã, đặc khu và đơn vị liên quan phối hợp thực hiện các nhiệm vụ được giao; cung cấp, cập nhật, chuẩn hóa, tích hợp và chia sẻ dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật phục vụ triển khai.