Phân cấp quản lý sở hữu trí tuệ cần phù hợp với năng lực địa phương

Trong ngày làm việc thứ hai, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiến hành thẩm tra 5 dự án luật, bộ luật, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Bộ luật Hàng hải và đường thủy Việt Nam; Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì phiên họp

Ủy ban cũng thẩm tra Đề án Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống tội phạm giai đoạn 2026 -2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Đánh giá kỹ việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Tại Phiên họp, các đại biểu tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.

Theo đề xuất của Chính phủ, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 25 trong tổng số 222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ, tập trung vào hai nhóm nội dung: đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh; kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước về bảo hộ quyền đối với giống cây trồng.

Góp ý về phân cấp, phân quyền, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang cho biết, qua khảo sát, Ủy ban ghi nhận phản ánh của một số hiệp hội, doanh nghiệp về khó khăn khi chuyển thẩm quyền giải quyết một số thủ tục hành chính từ Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) về UBND cấp tỉnh, trực tiếp là Sở Khoa học và Công nghệ.

Các thủ tục được đề cập gồm ghi nhận tổ chức đáp ứng điều kiện kinh doanh dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp, xóa tên tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp, xử lý đơn đăng ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp và kiểm tra nghiệp vụ đại diện sở hữu công nghiệp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang phát biểu

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang, sở hữu trí tuệ là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi chuyên môn sâu. Nhiều thủ tục liên quan đến văn bằng bảo hộ, chứng chỉ hành nghề có giá trị trên phạm vi toàn quốc, không giới hạn trong địa giới hành chính của từng địa phương.

Việc chuyển thẩm quyền giải quyết từ một đầu mối là Cục Sở hữu trí tuệ về các địa phương đã khiến một số thành phố lớn quá tải hồ sơ, trong khi nhân lực và năng lực chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu. Điều này gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý và người thực hiện thủ tục, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.

Từ thực tế trên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang đề nghị Chính phủ chỉ đạo sơ kết, đánh giá kỹ việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, bảo đảm phù hợp với năng lực và nguồn lực của từng địa phương, tránh phân tán thẩm quyền và rủi ro phát sinh từ việc nộp hồ sơ trùng lặp.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ nghiệp vụ từ Trung ương, bảo đảm việc phân cấp thực sự nâng cao hiệu quả quản lý, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, không làm phát sinh thêm thủ tục và chi phí tuân thủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu lưu ý, sở hữu trí tuệ là lĩnh vực có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều điều ước, hiệp định và cam kết quốc tế. Theo báo cáo rà soát của Chính phủ, có 34 điều ước, hiệp định và cam kết quốc tế liên quan đến lĩnh vực này mà Việt Nam tham gia.

Vì vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ từng nội dung của dự thảo, bảo đảm các quy định sửa đổi, bổ sung không chồng chéo, mâu thuẫn hoặc ảnh hưởng đến việc thực hiện các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh tiếp thu, giải trình tại phiên họp

Cân nhắc chính sách phát triển nhà ở thương mại có giá phù hợp

Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), các ý kiến đánh giá dự thảo Luật cơ bản đã thể chế hóa các chủ trương của Đảng, phù hợp với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế liên quan. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện để thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 21-NQ/TW và Thông báo số 64-TB/VPTW.

Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm là chính sách phát triển nhà ở thương mại có giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Theo đó, các đại biểu đề nghị phân định rõ cơ chế, chính sách đối với bốn nhóm nhà ở gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách, theo định hướng tại Thông báo số 64-TB/VPTW. Đồng thời, nghiên cứu sử dụng các công cụ về quy hoạch, xác định giá đất và phát triển hạ tầng để thúc đẩy nguồn cung nhà ở thương mại có giá phù hợp, đáp ứng nhu cầu của đa số người dân.

ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) phát biểu

Giải trình nội dung này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết dự thảo Luật đã thể chế hóa đầy đủ định hướng phân chia bốn nhóm nhà ở. Tuy nhiên, việc bổ sung chính sách riêng cho nhà ở thương mại có giá phù hợp cần được cân nhắc.

Theo Bộ Xây dựng, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê hiện đã có các chính sách liên quan đến quy hoạch, đất đai nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở với mức giá phù hợp. Nếu bổ sung loại hình nhà ở thương mại có giá phù hợp, các chính sách có thể chồng lấn, xung đột với quy định hiện hành về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, đồng thời ảnh hưởng đến tính thị trường của nhà ở thương mại.

Dù vậy, tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra, Bộ Xây dựng đã chỉnh lý Điều 6 dự thảo Luật, bổ sung nguyên tắc phát triển đa dạng các phân khúc nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Đối với chính sách phát triển nhà ở cho thuê, các ý kiến đề nghị Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện quy định về nguồn vốn tại Điều 32 dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Bộ Xây dựng cho biết, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã quy định thẩm quyền của Nhà nước trong quyết định chính sách tài chính đất đai, thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không do đầu tư của người sử dụng đất mang lại.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) phát biểu

Theo Bộ, việc điều tiết giá trị tăng thêm từ đất do thực hiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc mở rộng không gian đô thị thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đất đai. Nghị quyết số 21-NQ/TW cũng xác định việc điều tiết hợp lý nguồn giá trị này nhằm tạo nguồn lực phát triển hạ tầng, chỉnh trang đô thị, nhà ở cho thuê và thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị giữ nguyên quy định tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) để bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai, tránh chồng chéo trong điều chỉnh chính sách.

Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ là chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh. Theo đó, chương trình cần tập trung vào mục tiêu, nhiệm vụ, nguồn lực, tiến độ và tổ chức thực hiện, không trở thành một tầng quy hoạch hoặc điều kiện đầu tư bổ sung. Các nội dung về không gian, vị trí và quỹ đất phát triển nhà ở cần được tích hợp trong quy hoạch thống nhất của địa phương.

Tiếp thu đề xuất này, Bộ Xây dựng đã chỉnh lý dự thảo theo hướng không quy định nội dung về không gian, vị trí, quỹ đất trong chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh mà chỉ yêu cầu xác định loại hình nhà ở cần phát triển.

Bộ Xây dựng cũng cho biết, ngày 8/10, Bộ đã phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát các quy định của Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Việc phối hợp sẽ tiếp tục được thực hiện trong quá trình hoàn thiện dự thảo nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa ba luật.