Phải làm ngay thôi!

Cục Thuế vừa mới ban hành 8 quy tắc giải quyết thủ tục hành chính, áp dụng tại cơ quan thuế các cấp, kể từ ngày 30/9.

Theo đó, công chức thuế phải kiểm tra, xử lý hồ sơ ngay khi đủ điều kiện và chủ động phối hợp để rút ngắn thời gian giải quyết. “Thời hạn” theo quy định. Làm đúng như thế thì quá tốt, từ đây có thể thở phào nhẹ nhõm.

Lâu nay, trên giấy tờ, mọi việc đều rõ ràng, thông suốt. Ngoài đời thì khác đấy. Đôi khi một bộ hồ sơ lại phải vòng vo qua nhiều cửa, nằm chờ ở nhiều bàn, còn người dân và doanh nghiệp thì thấp thỏm hỏi han, bổ sung giấy tờ, chờ đợi mà không biết bao giờ công việc mới trôi. Quy định không thiếu, quy trình không thiếu, cái thiếu đôi khi lại chính là tinh thần thực thi và ý thức trách nhiệm của người được giao thực hiện.

(Ảnh minh họa)

Trong ngành thuế, khoảng cách ấy càng cần được nhìn nhận nghiêm túc. Bởi thuế không chỉ là nguồn thu ngân sách, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ và hoạt động sản xuất, kinh doanh của hàng triệu người dân, doanh nghiệp. Một hồ sơ được giải quyết đúng hạn có thể giúp doanh nghiệp kịp thời xoay vòng vốn, hoàn thành hợp đồng, duy trì hoạt động; ngược lại, một sự chậm trễ không có lý do chính đáng có thể khiến cả một công việc bị đình trệ, phát sinh thêm chi phí và những phiền hà không đáng có. Với người nộp thuế, điều họ cần không chỉ là những lời giải thích về quy trình, mà trước hết là sự hướng dẫn rõ ràng, thái độ tận tình và kết quả giải quyết đúng quy định.

Đáng lo hơn cả là tình trạng cố tình “om/ngâm” hồ sơ. Một hồ sơ bị chậm có thể do thiếu giấy tờ, vướng mắc nghiệp vụ hoặc cần thêm thời gian xác minh. Nhưng nếu hồ sơ đã đầy đủ, điều kiện đã đáp ứng mà vẫn bị giữ lại không rõ lý do, không được thông báo cụ thể về thời hạn giải quyết, thì đó không còn đơn thuần là chuyện chậm trễ hành chính.

Vì thế, cần làm rõ trách nhiệm của cá nhân, bộ phận liên quan, đồng thời xem xét liệu có biểu hiện né tránh công việc, đùn đẩy trách nhiệm, gây khó dễ hay thậm chí lợi dụng sự chờ đợi của người dân, doanh nghiệp để mưu cầu lợi ích riêng hay không. Không thể quy kết mọi trường hợp chậm trễ đều xuất phát từ động cơ tiêu cực, nhưng cũng không thể lấy sự phức tạp của quy trình làm lý do để bỏ qua những dấu hiệu bất thường.

Vậy phải làm gì để những quy định đúng đắn không dừng lại ở lời hứa? Trước hết, phải chuyển trọng tâm từ ban hành quy định sang tổ chức thực hiện; từ yêu cầu chung chung sang trách nhiệm cụ thể; từ kiểm tra trên báo cáo sang kiểm chứng bằng kết quả thực tế. Mỗi hồ sơ cần có thời hạn rõ ràng, người chịu trách nhiệm rõ ràng, tình trạng xử lý có thể theo dõi và lý do chậm trễ phải được giải thích minh bạch. Những trường hợp giải quyết đúng hạn, tháo gỡ được vướng mắc cho người nộp thuế cần được ghi nhận; những trường hợp cố tình trì hoãn, gây phiền hà phải được xác minh và xử lý nghiêm. Kỷ luật công vụ không thể chỉ nghiêm trên văn bản, mà phải thể hiện trong từng việc làm cụ thể.

Đặc biệt, kiểm tra, giám sát không thể chỉ tiến hành khi có đơn thư khiếu nại, khi báo chí phản ánh hoặc khi một vụ việc đã trở nên nghiêm trọng. Cũng không thể đợi đến khi phong trào thi đua mới tổng kết, cũng không nên đợi có vụ việc nghiêm trọng mới kiểm tra. Muốn tránh “đánh trống bỏ dùi”, phải biến quy tắc thành việc làm hằng ngày, thành tiêu chí đánh giá cán bộ, thành cơ chế giám sát thường xuyên. Cái gì đã giao trách nhiệm thì phải có người chịu trách nhiệm. Cái gì đã đặt thời hạn thì phải theo dõi tiến độ; cái gì đã phát hiện bất cập thì phải có biện pháp khắc phục.

Cải cách hành chính, suy cho cùng, không được đo bằng số văn bản đã ban hành hay số hội nghị đã tổ chức. Nó được đo bằng việc người dân có bớt đi lại hay không, doanh nghiệp có giảm thời gian chờ đợi hay không, những hồ sơ đủ điều kiện có được giải quyết kịp thời hay không. Một quy định chỉ thực sự có sức sống khi người dân cảm nhận được sự thay đổi trong công việc hằng ngày của mình.

Cục Thuế đã đưa ra yêu cầu đúng. Bây giờ là lúc cần chứng minh rằng 8 quy tắc ấy không chỉ đúng trên giấy. Phải làm ngay thôi, bởi mỗi ngày chậm trễ vô lối là thêm một ngày người dân, doanh nghiệp phải gánh chịu điều đáng lẽ họ không phải gánh chịu.

Và xin nhớ, quyền lực của cán bộ thuế phải nằm ở năng lực thực thi đúng pháp luật, chứ không nằm ở khả năng khiến người nộp thuế phải chờ đợi. Khi hồ sơ được xử lý bằng quy trình minh bạch, sự trì hoãn không còn đất để ẩn náu. Khi trách nhiệm được xác định đến từng khâu, không ai có thể dễ dàng đẩy việc của mình sang người khác.

Đó mới là lúc những quy tắc tốt thực sự đi vào cuộc sống. Không phải bằng tiếng trống khai cuộc thật vang, mà bằng những hồ sơ được giải quyết đúng hạn, những phiền hà được loại bỏ và niềm tin của người dân, doanh nghiệp được bồi đắp từng ngày.