Không chỉ là hành trình của một nhịp cầu
Rạng sáng 16.10, tổ hợp kết cấu vòm thép và hệ khung đỡ nặng khoảng 3.400 tấn của cầu đi bộ qua sông Sài Gòn được hạ thủy thành công tại cảng Đông Xuyên, TP.HCM.
Theo kế hoạch được công bố, sáng 18.10, đoàn lai dắt bắt đầu hành trình khoảng 124km đường thủy để đưa kết cấu về khu vực trung tâm thành phố. Công đoạn hợp long nhịp chính dự kiến được triển khai trong những ngày tiếp theo, tùy điều kiện thi công và thủy văn.
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn lấy ý tưởng lá dừa nước là biểu tượng Nam Bộ đã được hạ thủy thành công. Ảnh: Chinhphu.vn
Đây không phải một chuyến vận chuyển thông thường. Tổ hợp kết cấu dài khoảng 156m, cao hơn 20m được đưa lên sà lan chuyên dụng bằng hệ thống xe tự hành nhiều trục. Quá trình vận chuyển đòi hỏi tính toán tải trọng, độ cân bằng, điều kiện dòng chảy và phương án neo đậu. Những chi tiết kỹ thuật ấy cho thấy quy mô và mức độ phức tạp của công trình trước khi nhịp cầu chính thức trở thành một phần của cảnh quan thành phố.
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, cầu đi bộ có tổng chiều dài khoảng 720m, kết nối Công viên Bến Bạch Đằng với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Công trình được khởi công cuối tháng 3.2025, với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỉ đồng do Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood tài trợ toàn bộ.
Thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh lá dừa nước – một hình tượng gắn với vùng sông nước Nam Bộ. Nhịp chính dài khoảng 400m, rộng 4,5m; công trình được định hướng tích hợp chiếu sáng mỹ thuật và thác nước tuần hoàn, tạo thêm điểm nhấn cho không gian ven sông.
Nhưng nếu chỉ nhìn cây cầu qua hình dáng, trọng lượng hay khả năng trở thành phông nền cho những bức ảnh đẹp, giá trị của công trình sẽ chưa được nhìn nhận đầy đủ. Điều đáng chờ đợi hơn là khi hoàn thành, cây cầu sẽ thay đổi trải nghiệm của người dân với dòng sông như thế nào.
Từ điểm check-in đến không gian công cộng
Nhiều đô thị lớn trên thế giới xem bờ sông không đơn thuần là ranh giới địa lý, mà là không gian tổ chức đời sống công cộng. Người dân có thể đi bộ, tập thể dục, ngắm cảnh, gặp gỡ bạn bè hoặc tham gia các hoạt động văn hóa mà không nhất thiết phải mua vé hay sử dụng dịch vụ thương mại.
Với TP.HCM, cầu đi bộ nối Bến Bạch Đằng và Thủ Thiêm mở ra cơ hội hình thành một hành trình liên tục hơn giữa khu trung tâm hiện hữu và khu đô thị bên kia sông. Thay vì chỉ ngắm Thủ Thiêm từ bờ đối diện hoặc di chuyển bằng phương tiện cơ giới qua những cây cầu dành cho giao thông đường bộ, người dân có thêm lựa chọn đi bộ trực tiếp qua sông, cảm nhận cảnh quan và nhịp sống hai bờ.
Đó là khác biệt quan trọng giữa một công trình tạo điểm nhấn kiến trúc và một hạ tầng có khả năng làm phong phú đời sống đô thị. Điểm check-in thường thu hút người đến trong một khoảng thời gian nhất định. Một không gian công cộng có sức sống phải khiến người dân muốn quay lại thường xuyên, kể cả khi không có sự kiện đặc biệt.
Muốn vậy, cây cầu cần được đặt trong mối liên hệ với toàn bộ không gian hai đầu cầu. Phía trung tâm, Bến Bạch Đằng có lợi thế về cảnh quan, hoạt động đi bộ và khả năng tiếp cận từ khu vực lõi đô thị. Phía Thủ Thiêm, hiệu quả kết nối sẽ phụ thuộc vào lối đi bộ tiếp nối, không gian xanh, các điểm dừng chân và khả năng tiếp cận từ những khu vực xung quanh.
Nếu hai đầu cầu được tổ chức thuận tiện, công trình có thể trở thành một phần của hành trình đi bộ ven sông, kết nối cảnh quan, dịch vụ và các điểm tham quan. Ngược lại, nếu người dân chỉ có thể đến cầu bằng một vài lối tiếp cận hạn chế, thiếu bóng mát hoặc thiếu không gian nghỉ chân, sức hút của công trình có thể tập trung vào thời điểm mới mở cửa rồi giảm dần.
Vì vậy, bài toán không chỉ là hoàn thành cây cầu đúng thiết kế. Đó còn là tổ chức không gian để người dân có thể đến, ở lại và sử dụng một cách tự nhiên trong đời sống hằng ngày.
Cây cầu có thể góp phần định hình diện mạo đô thị ven sông
TP.HCM đang đứng trước yêu cầu khai thác tốt hơn lợi thế sông Sài Gòn trong quy hoạch và phát triển không gian đô thị. Tại các định hướng quy hoạch được HĐND thành phố đề cập, hành lang sông nước được nhìn nhận không chỉ là cảnh quan mà còn có vai trò kết nối giao thông, không gian xanh và các khu vực phát triển mới.
Trong bối cảnh đó, cầu đi bộ có thể trở thành một mắt xích của không gian công cộng ven sông, bổ sung cho các tuyến đi bộ, công viên và những hoạt động văn hóa – du lịch ở khu trung tâm. Công trình cũng có thể tạo điều kiện để người dân tiếp cận Thủ Thiêm bằng một phương thức khác, gần gũi hơn với trải nghiệm đi bộ và ngắm cảnh.
Tuy nhiên, một cây cầu có kiến trúc đẹp chưa đủ để tạo sức bật cho du lịch, thương mại hay kinh tế đêm. Hiệu quả khai thác công trình còn phụ thuộc vào khả năng kết nối giao thông công cộng, tổ chức các hoạt động văn hóa, dịch vụ, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh, an toàn và duy trì không gian công cộng thuận tiện cho người dân, du khách.
Ở thời điểm công trình chưa hoàn thành, những kỳ vọng về lượng khách, doanh thu du lịch hay tác động đến giá trị bất động sản hai bên sông vẫn cần được kiểm chứng. Hiệu quả thực tế chỉ có thể đánh giá sau khi cầu đi vào hoạt động, thông qua dữ liệu về lượng người sử dụng, khả năng kết nối và mức độ đóng góp vào đời sống đô thị.
Vì vậy, giá trị của cây cầu không chỉ nằm ở thời điểm hợp long, ngày khánh thành hay sức hút check-in ban đầu, mà còn ở khả năng phục vụ cộng đồng lâu dài. Người dân có dễ dàng tiếp cận? Không gian đi bộ có an toàn, thuận tiện? Hai bờ sông có được kết nối hiệu quả hơn? Đây mới là những tiêu chí quan trọng để đánh giá thành công của công trình.
Nhịp cầu nặng 3.400 tấn đang trên hành trình 124km về trung tâm TP.HCM. Nhưng hành trình tạo dựng giá trị cho đô thị chỉ thực sự bắt đầu khi công trình mở cửa đón người đi bộ. Khi đó, giá trị của cây cầu không chỉ được thể hiện qua quy mô kết cấu hay dáng vòm nổi bật trên sông Sài Gòn, mà còn ở khả năng kết nối con người với cảnh quan ven sông, mở rộng không gian công cộng và làm phong phú đời sống văn hóa đô thị.
Leave a Reply