Ngành Xây dựng Thủ đô: Hợp nhất để phát triển

Sự kiện hợp nhất Sở Quy hoạch – Kiến trúc vào Sở Xây dựng Hà Nội là một bước đi mang tính chiến lược trong đề án tinh gọn bộ máy, cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.

Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với ông Võ Nguyên Phong, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, về việc cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và Thành phố về sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, về mô hình quản lý đa ngành, đa lĩnh vực và những nhiệm vụ được Sở xác định là ưu tiên hàng đầu trong những tháng cuối năm 2026.

Ông Võ Nguyên Phong, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội.

Hợp nhất tạo ra các thay đổi căn bản

Sở Xây dựng Hà Nội vừa được kiện toàn trên cơ sở hợp nhất với Sở Quy hoạch – Kiến trúc. Xin ông cho biết, việc hợp nhất này tạo ra những thay đổi và lợi thế gì trong công tác quản lý xây dựng, quy hoạch và phát triển đô thị của Thủ đô?

Việc hợp nhất Sở Quy hoạch – Kiến trúc vào Sở Xây dựng được HĐND Thành phố khóa XVII thông qua tại Kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề tháng 8/2026), cụ thể hóa tại Nghị quyết số 51/NQ-HĐND của HĐND Thành phố và Quyết định số 4222/QĐ-UBND của UBND Thành phố. Sau hợp nhất, Sở Xây dựng là cơ quan tham mưu, giúp UBND Thành phố quản lý Nhà nước thống nhất về quy hoạch, kiến trúc, phát triển đô thị, xây dựng, giao thông, vận tải, hạ tầng kỹ thuật đô thị, nhà ở và thị trường bất động sản. Bộ máy giảm từ 25 phòng chuyên môn của hai Sở xuống còn 14 phòng (giảm 11 phòng, tương đương 44%) và 07 đơn vị sự nghiệp công lập; đội ngũ công chức, viên chức được giữ ổn định, bảo đảm không gián đoạn việc giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp.

Sở Xây dựng Hà Nội (mới) tinh gọn tổ chức, tối ưu hóa nguồn lực phát triển Thủ đô.

Việc hợp nhất tạo ra ba thay đổi căn bản:

Thứ nhất, toàn bộ chuỗi công việc từ lập quy hoạch, quản lý kiến trúc, thẩm định dự án, cấp phép, quản lý chất lượng công trình đến phát triển hạ tầng, nhà ở được thống nhất về một đầu mối, khắc phục tình trạng quy hoạch và đầu tư xây dựng thiếu gắn kết, phải lấy ý kiến qua lại giữa nhiều cơ quan.

Thứ hai, thực hiện nguyên tắc “một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính”, giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản lý tổng hợp của đội ngũ, đáp ứng yêu cầu triển khai nhiều dự án trọng điểm, quy mô lớn, tính chất phức tạp, chưa có tiền lệ.

Thứ ba, dữ liệu quy hoạch, hạ tầng, nhà ở và công trình xây dựng được tích hợp, dùng chung, tạo nền tảng cho quản lý đô thị thông minh, ra quyết định dựa trên dữ liệu, minh bạch hóa thông tin và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Xin ông cho biết, sau khi bộ máy mới đi vào hoạt động, đâu là những nhiệm vụ được Sở xác định là ưu tiên hàng đầu trong những tháng cuối năm 2026 và giai đoạn tiếp theo? Sở sẽ lựa chọn những lĩnh vực nào để tạo chuyển biến rõ nét?

Mục tiêu xuyên suốt của Sở trong những tháng cuối năm 2026 là cùng Thành phố hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên, trong đó ngành Xây dựng phấn đấu tăng trưởng khoảng 15,03%. Trong 9 tháng năm 2026, Sở được giao 2.268 nhiệm vụ, đã hoàn thành 1.751 nhiệm vụ (đạt 77,2%); 517 nhiệm vụ còn lại đang được tập trung thực hiện theo tinh thần chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế, chính sách sang tổ chức triển khai, lấy sản phẩm và khối lượng thực tế trên công trường làm thước đo.

Những tháng cuối năm 2026 ngành Xây dựng Thủ đô phấn đấu tăng trưởng khoảng 15,03%.

Thực hiện chủ trương của Thành ủy, chỉ đạo của HĐND, UBND Thành phố, Sở xác định 6 nhóm động lực cần ưu tiên: đầu tư công; nhà ở và thị trường bất động sản; giao thông đường bộ và đường sắt đô thị; vận tải hành khách công cộng; logistics; hạ tầng kỹ thuật đô thị. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm:

Một là, ổn định tổ chức bộ máy sau hợp nhất, bảo đảm hoạt động thông suốt, không để ách tắc hồ sơ, thủ tục.

Hai là, đẩy nhanh công tác quy hoạch, cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; tập trung hoàn thành 125 quy hoạch theo kế hoạch làm cơ sở triển khai các dự án đầu tư.

Ba là, đôn đốc các công trình trọng điểm, nhất là các cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, trục hướng tâm; phấn đấu giải ngân vốn đầu tư công đạt từ 95% kế hoạch trở lên; khởi công các dự án nhà ở xã hội, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ đủ điều kiện.

Bốn là, tiếp tục xử lý các điểm ùn tắc giao thông, úng ngập; chỉnh trang đô thị; bảo đảm trật tự xây dựng và an toàn giao thông dịp cuối năm.

Trong giai đoạn tiếp theo, Sở lựa chọn ba lĩnh vực để tạo chuyển biến rõ nét: quy hoạch đi trước một bước và quản lý phát triển theo quy hoạch; hạ tầng giao thông khung, trọng tâm là đường sắt đô thị gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); nhà ở xã hội và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số được coi là giải pháp nền tảng để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tinh gọn quy trình, tối ưu quản lý phát triển đô thị

Xin ông đánh giá những kết quả nổi bật của Thành phố, cũng như các vấn đề đặt ra trong lĩnh vực xây dựng, quy hoạch và phát triển đô thị thời gian qua, đặc biệt là hơn 1 năm sau khi chính quyền 3 cấp được vận hành?

Về thể chế: Sở đã tham mưu ban hành 11 Nghị quyết của HĐND Thành phố triển khai thi hành Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, có tính đặc thù cho ngành Xây dựng Thủ đô.

Về quy hoạch: Kết quả nổi bật nhất là Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND, xác lập mô hình đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái – văn hóa trung tâm, phát triển theo hướng “nén – xanh”, gắn với giao thông công cộng và khai thác không gian ngầm. Triển khai Kế hoạch số 331/KH-UBND, UBND Thành phố đang tổ chức lập 125 quy hoạch, gồm 63 quy hoạch phân khu đô thị, 13 quy hoạch phân khu khu chức năng, 5 quy hoạch không gian ngầm và chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật, 44 quy hoạch chung xã; các quy hoạch giao thông vận tải, cao độ nền và thoát nước, cấp nước được chỉ đạo phấn đấu cơ bản hoàn thành đồng bộ trong năm 2026.

Nhiều công trình giao thông quy mô lớn tại Thủ đô mới được khởi công, góp phần giảm các điểm nghẽn giao thông tồn tại nhiều năm qua.

Về xây dựng, hạ tầng: Nhiều công trình trọng điểm quy mô lớn đã được khởi công, đẩy nhanh tiến độ: Tuyến đường sắt đô thị số 5 đã khởi công; các cầu Hồng Hà, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo đang được triển khai; đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô đã bàn giao gần 99% mặt bằng. Thành phố đã hoàn thành, đưa vào vận hành 10/10 công trình khẩn cấp chống úng ngập, bổ sung 83ha hồ điều hòa, khoảng 15,89km cống và 26 trạm bơm được cải tạo, nâng công suất.

Về phát triển đô thị, nhà ở: Trên cơ sở quy hoạch tổng thể Thủ đô, Thành phố đang triển khai đồng bộ các khu đô thị đa mục tiêu theo hướng “4 phương, 8 hướng”, gắn với các trục giao thông lớn và giao thông công cộng (TOD); đẩy mạnh cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị. Thành phố đang triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội, trong đó 30 dự án đang thi công với khoảng 24.120 căn. Cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ có chuyển biến sau nhiều năm chậm, với việc khởi công dự án tại 51 Huỳnh Thúc Kháng.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 3 cấp, việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực xây dựng cho cấp xã, phường được đẩy mạnh; nhiều thủ tục được giải quyết gần dân, nhanh hơn; trách nhiệm của cơ sở trong quản lý trật tự xây dựng, hạ tầng được xác định rõ hơn.

Bên cạnh kết quả đạt được, còn một số vấn đề đặt ra: Giải phóng mặt bằng, di chuyển công trình hạ tầng kỹ thuật vẫn là khó khăn lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án và giải ngân vốn đầu tư công; tiến độ lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu; còn điểm úng ngập khi mưa lớn, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường diễn biến phức tạp; tỷ lệ chung cư cũ được cải tạo còn thấp so với hơn 2.160 nhà hiện có; năng lực cán bộ chuyên môn cấp cơ sở chưa đồng đều so với khối lượng nhiệm vụ được phân cấp, nhân lực cho lĩnh vực chuyên sâu như đường sắt đô thị còn thiếu. Đây là những nội dung Sở sẽ tập trung tham mưu tháo gỡ trong thời gian tới.

Những “điểm nghẽn” được tập trung tháo gỡ

Hà Nội đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn về nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ, phát triển hạ tầng, chống ùn tắc, úng ngập và chỉnh trang đô thị. Sở sẽ tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” nào và đâu là những kết quả cụ thể người dân có thể kỳ vọng trong thời gian tới, thưa ông?

Về nhà ở xã hội và cải tạo chung cư cũ: Điểm nghẽn chủ yếu nằm ở quy hoạch chi tiết, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và khả năng tiếp cận tín dụng. Thành phố đang áp dụng các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội, coi dự án nhà ở xã hội như công trình hạ tầng chiến lược để ưu tiên giải quyết: rút ngắn thời gian giao đất, cấp giấy phép xây dựng trong 10 ngày làm việc, phân cấp mạnh cho cơ sở. Người dân có thể kỳ vọng nguồn cung nhà ở tăng khi Thành phố đôn đốc khởi công, triển khai nhóm dự án nhà ở xã hội, nhà ở lực lượng vũ trang (phấn đấu đạt 30% khối lượng xây lắp đối với khoảng 64 dự án); trong quý IV/2026 và những tháng đầu năm 2027, phấn đấu khởi công 8 dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.

Về chống ùn tắc giao thông và chỉnh trang đô thị: Sở tiếp tục xử lý dứt điểm 09 điểm nghẽn giao thông còn lại; tổ chức lại giao thông khoa học tại các nút, trục chính; ứng dụng trung tâm điều hành giao thông thông minh, camera AI. Giải pháp căn cơ là hoàn thiện mạng lưới giao thông khung và mở rộng mạng lưới xe buýt, xe buýt điện để nâng tỷ lệ vận tải hành khách công cộng. Chỉnh trang đô thị tập trung vào hè phố, cây xanh, chiếu sáng, hạ ngầm đường dây và cải tạo không gian công cộng.

Về chống úng ngập: Do biến đổi khí hậu và ảnh hưởng hoàn lưu bão số 10, số 11 năm 2025, có nơi mưa trên 500 – 600mm/2 ngày, vượt gần 200% năng lực thiết kế, làm xuất hiện 220 điểm úng ngập cục bộ; nguyên nhân chủ yếu do hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch, còn thiếu công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm. Xác định úng ngập là 1 trong 5 điểm nghẽn, Thành phố đã triển khai ngay 10 dự án công trình khẩn cấp và 01 dự án chống ngập cục bộ khu vực nội thành: hoàn thành 5 hồ điều hòa với diện tích 83ha; bổ sung khoảng 15.890m đường ống, cải tạo nâng công suất 26 trạm bơm (thêm khoảng 10m³/s), xây mới 2 bể ngầm (tổng 4.300m³). Các công trình đã đưa vào vận hành từ 30/6/2026; nhiều khu vực như Võ Chí Công, Resco, Ecohome, Mỹ Đình đã cải thiện rõ, mức ngập chỉ còn khoảng 15 – 20cm, nước rút trong khoảng 30 phút sau mưa.

Thời gian tới, Thành phố đôn đốc hoàn thành 2 hồ điều hòa Chèm và Liên Mạc 1 (22 ha) theo lệnh khẩn cấp trong năm 2026, đẩy nhanh các hồ điều hòa Cổ Nhuế 1, 2.1 và 12 dự án đầu tư công theo quy hoạch…

Về phát triển hạ tầng: Điểm nghẽn lớn nhất là giải phóng mặt bằng, di chuyển công trình ngầm, nổi và thủ tục đầu tư. Sở phối hợp chặt chẽ với các xã, phường, chủ đầu tư, lãnh đạo Sở trực tiếp kiểm tra hiện trường để tháo gỡ; phấn đấu giải ngân vốn đầu tư công đạt từ 95% trở lên; đẩy nhanh đường Vành đai 4, Vành đai 2,5, các cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Hồng Hà và các tuyến đường sắt đô thị để sớm đưa công trình vào khai thác, phục vụ người dân.

Trước yêu cầu người dân ngày càng quan tâm đến thông tin quy hoạch, dự án, nhà ở và các chính sách xây dựng, Sở có giải pháp gì để công khai, minh bạch và truyền tải thông tin chính sách dễ hiểu, kịp thời hơn, đồng thời tăng cường ứng dụng các hình thức truyền thông số, thưa ông?

Về công khai quy hoạch: Sở xác định công khai quy hoạch là trách nhiệm bắt buộc theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của tổ chức, cá nhân, cộng đồng và là giải pháp phòng ngừa vi phạm, tiêu cực. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được phê duyệt, quy hoạch được công bố công khai, gồm quyết định phê duyệt, bản vẽ, thuyết minh và quy định quản lý theo quy hoạch. 

Ngoài niêm yết, công bố trực tiếp, việc công khai được tăng cường trên môi trường số, Cổng thông tin điện tử; Thành phố đang hoàn thiện hệ thống tra cứu Quy hoạch tổng thể Thủ đô và các quy hoạch phân khu trên nền bản đồ số, tích hợp trên ứng dụng iHanoi và cổng thông tin điện tử, dự kiến vận hành từ tháng 11/2026. Việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư về quy hoạch cũng từng bước được thực hiện trực tuyến.

Sở Xây dựng Hà Nội xác định công khai quy hoạch là trách nhiệm bắt buộc theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của tổ chức, cá nhân, cộng đồng và là giải pháp phòng ngừa vi phạm, tiêu cực.

Về công khai dự án, nhà ở: Sở đã phối hợp tham mưu UBND Thành phố công bố công khai danh mục dự án thu hút đầu tư, danh mục dự án khu đô thị đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Thủ đô, Luật Đầu tư, bảo đảm nhà đầu tư tiếp cận bình đẳng. Danh mục dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai; danh mục dự án nhà ở xã hội cùng thời gian tiếp nhận hồ sơ, đối tượng, điều kiện, giá bán, giá thuê và kết quả xét duyệt được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Sở để người dân tiếp cận trực tiếp, hạn chế tình trạng “cò mồi” trục lợi chính sách…

Về truyền thông chính sách và chuyển đổi số: Sở phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí, đẩy mạnh truyền thông số qua mạng xã hội, ứng dụng iHanoi, hỏi đáp trực tuyến; không chỉ công khai văn bản mà quan trọng là giải thích chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu, đúng vấn đề người dân quan tâm và đúng thời điểm. 

Thời gian tới, Sở tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng bản đồ số, GIS, cơ sở dữ liệu quy hoạch và các nền tảng số, để người dân biết thông tin, hiểu chính sách, dễ dàng tra cứu và sử dụng thông tin chính thống, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý Nhà nước của Thành phố.