Không để vốn đầu tư công ách tắc tại các dự án chậm tiến độ

 Bà Võ Thị Quế Hương, Phó Giám đốc Sở Tài chính

Tính đến ngày 8/10, TP. Huế đã giải ngân hơn 3.212 tỷ đồng, đạt 51,3% kế hoạch vốn ĐTC năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao (hơn 6.256 tỷ đồng). Nếu tính toàn bộ các nguồn vốn, thành phố đã giải ngân hơn 4.700 tỷ đồng trong tổng kế hoạch hơn 10.931 tỷ đồng, đạt 43%. Tiến độ giải ngân của thành phố vẫn thấp hơn mức bình quân chung của cả nước (63%). Trong khi đó, thời gian còn lại của năm không nhiều, mùa mưa bão cũng đã đến ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thi công. Đây là áp lực lớn đối với việc thực hiện mục tiêu giải ngân vốn ĐTC năm 2026.

Theo bà, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất cản trở việc triển khai các dự án, nhất là khi thành phố bước vào mùa mưa bão?

Mặc dù thành phố đã tập trung chỉ đạo, đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn. Vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và tái định cư vẫn là trở ngại lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án và giải ngân vốn ĐTC. Năm 2026, thành phố tiếp tục triển khai nhiều dự án có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn, nhất là các công trình hạ tầng giao thông như cầu qua Cồn Hến và đường dẫn hai đầu cầu, đường Vành đai 3…

Bên cạnh đó, công tác quản lý đất đai tại một số địa phương còn thiếu chặt chẽ, gây khó khăn trong xác định nguồn gốc đất, giá đất và xây dựng phương án bồi thường, tái định cư. Việc này ảnh hưởng đến sự đồng thuận của người dân và tiến độ bàn giao mặt bằng.

Một khó khăn khác là tình trạng thiếu lao động, giá vật liệu xây dựng tăng và nguồn cung vật liệu chưa đáp ứng nhu cầu. Áp lực càng lớn khi trên địa bàn đồng thời triển khai nhiều công trình trọng điểm. Ngoài ra, việc hoàn thiện các thủ tục liên quan đến quy hoạch, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và di tích cũng kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư của nhiều dự án, nhất là công trình hạ tầng kỹ thuật, y tế, an sinh xã hội và trùng tu di tích lịch sử cấp quốc gia.

Đặc biệt, những tháng cuối năm là mùa mưa bão ở TP. Huế. Các công trình giao thông, nông nghiệp, dự án thi công tại khu vực thấp trũng hoặc nơi hệ thống thoát nước chưa hoàn thiện dễ bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, làm gián đoạn thi công và gia tăng áp lực tiến độ.

 Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng khu tái định cư sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư công.

Giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án. Thành phố đã đặt ra yêu cầu gì đối với các địa phương, đặc biệt là trách nhiệm người đứng đầu nếu chậm bàn giao mặt bằng, thưa bà?

Thành phố đã chỉ đạo UBND các phường, xã liên quan tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để sớm bàn giao cho các dự án đầu tư công. Trong đó, các phường Phú Xuân, Thuận Hóa, Kim Long, Vỹ Dạ, An Cựu, Hương An… được yêu cầu tập trung thực hiện nhiệm vụ này. Điểm quan trọng là tiến độ giải phóng mặt bằng được gắn trực tiếp với trách nhiệm người đứng đầu địa phương. Trong nhiều cuộc họp liên quan đến các dự án chậm tiến độ do những vướng mắc về giải phóng mặt bằng thuộc trách nhiệm xử lý của địa phương, lãnh đạo thành phố nhiều lần chỉ đạo phải xem xét nghiêm trách nhiệm người đứng đầu trước UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố.

Tình trạng thiếu vật liệu, giá xây dựng tăng và những bất cập trong thủ tục đầu tư cũng gây áp lực lên tiến độ các công trình. Thành phố có những giải pháp nào để tháo gỡ các khó khăn này?

Thành phố đã chỉ đạo Sở Xây dựng rà soát, kịp thời cập nhật đơn giá nhân công, ca máy và vật liệu, bảo đảm phù hợp với thực tế, tạo điều kiện cho các dự án triển khai. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hỗ trợ các thủ tục cấp phép, nâng công suất, mở rộng phạm vi khai thác nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, phù hợp với vị trí và nhu cầu của từng dự án.

Về thủ tục đầu tư, nhất là các vấn đề liên quan đến phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch đối với dự án hạ tầng kỹ thuật khu dân cư, Sở Tài chính đã đề nghị Sở Xây dựng rà soát các quy định của Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch và tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Trên cơ sở đó, báo cáo, đề xuất Bộ Xây dựng nghiên cứu hoàn thiện quy định theo hướng rút ngắn các thủ tục quy hoạch liên quan đến dự án đầu tư công, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị và triển khai dự án.

Bên cạnh những khó khăn khách quan, tiến độ dự án còn phụ thuộc vào năng lực và trách nhiệm của nhà thầu. Với những trường hợp chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, Sở Tài chính đề xuất xử lý như thế nào để siết chặt kỷ luật, kỷ cương?

Sở Tài chính đã đề nghị các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát năng lực thực tế của từng nhà thầu, từ khả năng huy động nhân lực, thiết bị, tài chính đến tiến độ thực hiện và khả năng hoàn thành hợp đồng. Đối với nhà thầu chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, phải kiên quyết áp dụng các chế tài theo hợp đồng và quy định pháp luật, tùy mức độ vi phạm, có thể thu hồi tạm ứng, xử lý vi phạm tiến độ, thay thế nhà thầu hoặc chấm dứt hợp đồng.

Quan điểm của thành phố là không để tình trạng chậm trễ kéo dài do thiếu trách nhiệm hoặc năng lực thực hiện không đáp ứng yêu cầu. Đối với các trường hợp chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, đã được đôn đốc nhiều lần nhưng không có chuyển biến, Sở Tài chính sẽ tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân và người đứng đầu có liên quan.

Đối với một số dự án chậm tiến độ, việc để vốn tiếp tục nằm ở những công trình chưa thể giải ngân sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực. Thành phố đã thực hiện điều chuyển vốn như thế nào trong năm 2026 và việc điều chỉnh này mang lại kết quả gì, thưa bà?

Thành phố xác định thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn ĐTC là một trong những nhiệm vụ quan trọng để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2026. Trong năm, thành phố đã hai lần điều chỉnh kế hoạch vốn ĐTC, chuyển vốn từ những dự án giải ngân chậm do vướng giải phóng mặt bằng hoặc tiến độ thực hiện không đáp ứng yêu cầu sang các dự án có khả năng triển khai và giải ngân tốt hơn. Nguồn vốn điều chỉnh được ưu tiên bổ sung cho các công trình trọng điểm nhất là các dự án phòng, chống thiên tai cần hoàn thành trước mùa mưa bão.

Việc chủ động điều chỉnh kế hoạch vốn đã góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm, phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư và hạn chế tình trạng vốn bị ách tắc tại những dự án chưa đủ điều kiện triển khai.

Thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều, để hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn ĐTC đạt tối thiểu từ 95% trở lên, sở sẽ tập trung những giải pháp đột phá nào?

Để phấn đấu giải ngân tối thiểu từ 95% kế hoạch vốn, Sở Tài chính đã đề nghị các chủ đầu tư thường xuyên rà soát, đánh giá khả năng giải ngân của từng dự án đến hết ngày 31/12/2026. Trên cơ sở đó, các đơn vị phải kịp thời báo cáo phương án điều chuyển vốn đối với những dự án có khả năng giải ngân thấp, ngoại trừ các nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026; đồng thời đề xuất bổ sung vốn cho những dự án có tiến độ tốt, có khả năng giải ngân cao hơn.

Việc theo dõi, công khai kết quả giải ngân định kỳ hàng tuần, hàng tháng và hàng quý sẽ được tiếp tục. Cùng với đó, sở sẽ phối hợp với các chủ đầu tư rà soát tiến độ, đánh giá khả năng thực hiện để kịp thời tham mưu UBND thành phố điều chỉnh, điều chuyển vốn theo quy định.

Cùng với việc tháo gỡ khó khăn, yêu cầu đặt ra là tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong điều hành, gắn tiến độ giải ngân với trách nhiệm của từng chủ đầu tư, đơn vị và người đứng đầu. Qua đó, tập trung nguồn lực cho những dự án có khả năng hoàn thành, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trong những tháng cuối năm.