Nhu cầu về nhà ở xã hội của người dân rất lớn. Ảnh: Đ.T
Vẫn thiếu nguồn cung
Với bài toán an cư, điều người lao động mong mỏi là một chỗ ở vừa với thu nhập, thì ở phía thị trường, câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để có đủ nhà ở giá rẻ? Đây cũng là thách thức lớn đối với TPHCM khi nhu cầu nhà ở xã hội (NOXH), nhà ở cho thuê ngày càng tăng. Thống kê của Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM và Sở Xây dựng, thành phố có khoảng 1 triệu người có nhu cầu thuê nhà, nhưng nguồn cung nhà ở cho thuê hiện chỉ dưới 50.000 căn. Sự mất cân đối còn thể hiện ở cơ cấu sản phẩm trên thị trường bất động sản. Theo ông Lê Hữu Nghĩa – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), khoảng 70% nguồn cung thuộc phân khúc cao cấp, 25% là phân khúc trung cấp, trong khi sản phẩm dành cho người thu nhập trung bình và thấp rất hạn chế.
Để phát triển NOXH, nhiều đơn vị, tổ chức đã bắt tay triển khai. Tập đoàn CT Group đăng ký số lượng lớn nhất với 20.000 căn, Bcons với 10.000 căn. Tập đoàn Novaland cam kết thực hiện 6.000 căn, Kim Oanh Group 5.000 căn, Vingroup 4.500 căn. Trong năm 2026, Becamex triển khai 4 dự án NOXH với tổng quy mô 6.229 căn. Trong số này, dự kiến khoảng 1.000 căn được bố trí phát triển theo mô hình nhà ở xã hội cho thuê, đồng thời doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư thêm khoảng 2.000 căn trong thời gian tới.
Ở một hướng khác, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TPHCM cam kết 10.000 căn; Quỹ Phát triển nhà ở TPHCM đề xuất và cam kết thực hiện 25.000 căn; Liên đoàn Lao động TP.HCM ký biên bản thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp, với tổng số khoảng 128.000 căn nhà ở dự kiến phát triển đến năm 2030. Theo ông Trần Thanh Thảo – Phó Bộ phận Văn phòng, Liên đoàn Lao động TPHCM, đây là nguồn lực xã hội quan trọng, song cần phân biệt rõ giữa cam kết, danh mục dự kiến với số căn đã khởi công hoặc hoàn thành. Bởi từ một thỏa thuận hợp tác đến dự án được triển khai, rồi đến căn hộ cho dân thuê hoặc mua còn qua nhiều bước cần thực hiện. Những dự án trên cho thấy, doanh nghiệp có thể tham gia giải quyết nhu cầu nhà ở của lực lượng lao động, nhất là khi dự án được bố trí gần khu vực sản xuất và có phương án đầu tư phù hợp. Tuy nhiên, các mô hình hiện có vẫn chưa đủ để giải quyết nhu cầu trên quy mô toàn thành phố.
Công nhân mong muốn ổn định về nhà ở để con cái có không gian vui chơi. Ảnh: Đ.A
Ông Phạm Quốc Huy – đại diện Sở Xây dựng TPHCM khẳng định, việc thực hiện bước đầu có những chuyển động. Từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố có 3 dự án NOXH hoàn thành, đưa vào sử dụng với quy mô 2.283 căn; 13 dự án được khởi công, quy mô khoảng 14.000 căn. Lũy kế hiện có 25 dự án đang thi công xây dựng, với khoảng 22.900 căn. Trong năm 2026, thành phố dự kiến có 13 dự án hoàn thành, quy mô khoảng 9.000 căn. Đồng thời, 17 dự án khác dự kiến hoàn thành từ phần móng trở lên, với quy mô khoảng 18.000 căn, đủ điều kiện để được xem xét đưa ra thị trường cho người dân đăng ký theo quy định.
Quỹ đất phải đi trước một bước
Ông Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp các Khu công nghiệp TPHCM, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Phát triển Khu công nghiệp Vĩnh Lộc nhận định, nhu cầu nhà ở của công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất hiện rất lớn nhưng khó khăn nhất vẫn là quỹ đất.
Theo ông Thân, đất trong khu công nghiệp được sử dụng cho mục đích sản xuất. Muốn xây dựng nhà ở cho công nhân phải tìm quỹ đất bên ngoài, trong khi chi phí đất đai rất cao. Khi không thể chủ động phát triển nhà ở gần nơi làm việc, cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều phải gánh thêm chi phí. “Cần quy hoạch quỹ đất dành cho NOXH, nhà ở công nhân tại các khu đô thị liền kề khu công nghiệp. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực đi lại mà còn tạo điều kiện hình thành các khu dân cư có hạ tầng đồng bộ, gắn nơi ở với nơi làm việc” – ông Thân nhấn mạnh.
Từ phía tổ chức công đoàn, ông Trần Thanh Thảo cho biết quỹ đất sạch dành cho nhà ở cho thuê hiện còn hạn chế. Một số dự án gặp khó khăn trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất và chuyển mục đích sử dụng đất. Liên đoàn Lao động TPHCM kiến nghị, thành phố tiếp tục rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng và các quỹ đất phù hợp để bổ sung nguồn cung nhà ở cho công nhân. Đối với các dự án mới, tổ chức công đoàn đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa các sở, ngành và địa phương ngay từ khâu xác định quỹ đất, quy hoạch… để doanh nghiệp chủ động triển khai.
Đề cập đến quỹ đất để phát triển NOXH, Sở Xây dựng TPHCM thông tin, theo chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021- 2030, TPHCM cũ hiện có 100 dự án NOXH với diện tích khoảng 400ha. Đến 2040, thành phố sẽ tiếp tục quy hoạch bổ sung 1.000ha đất tại các khu động lực, hướng tới tổng quỹ đất NOXH trên địa bàn khoảng 1.400ha. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, thành phố tổng hợp được 191 dự án, khu đất dành cho NOXH, với tổng diện tích khoảng 740ha. Theo Sở Xây dựng, thành phố đảm bảo quỹ đất để phát triển NOXH mà Thủ tướng Chính phủ giao.
Thủ tục kéo dài, chi phí vốn đội lên
Ngay cả khi đã xác định được quỹ đất, dự án NOXH vẫn có thể mất nhiều thời gian trước khi đủ điều kiện triển khai. Câu chuyện của Công ty TNHH MTV Lan Anh cho thấy, những vướng mắc pháp lý có thể kéo dài như thế nào. Doanh nghiệp này chủ động dành quỹ đất phát triển NOXH, nhà ở cho người thu nhập thấp tại nhiều dự án mang tên Lan Anh như 1, 2, 4, 5, 7A, 7B, 10 và 11. Đặc biệt, một số dự án nằm tại khu vực không bắt buộc phải bố trí quỹ đất NOXH theo quy định. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp khó khăn do vướng mắc chậm chuyển mục đích sử dụng đất, chậm pháp lý sau khi dự án được phê duyệt 1/500.
Theo bà Nguyễn Nam Phương – Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh, dự án Lan Anh 12 tại phường Phú Mỹ chưa thể triển khai do những vấn đề liên quan đến thủ tục hành chính và quy hoạch chung của thị xã Phú Mỹ trước đây. “Những vướng mắc kéo dài 5 năm gây khó khăn cho doanh nghiệp, người lao động, nguồn cung nhà ở và sự phát triển chung của địa phương” – bà Phương chia sẻ và cho rằng, phần lớn vướng mắc phát sinh trong giai đoạn trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Doanh nghiệp mong muốn các cấp, ngành sớm xem xét tháo gỡ những bất cập về xác định vị trí đất, thông tin địa chính và thủ tục liên quan, qua đó khơi thông nguồn lực để tiếp tục đầu tư các dự án nhà ở giá phù hợp.
Cũng ở góc độ nhà đầu tư, ông Lê Hữu Nghĩa Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành cho rằng, phát triển NOXH hiện thiếu một cơ chế đủ thông thoáng để doanh nghiệp triển khai dự án với chi phí hợp lý. “Thủ tục pháp lý có thể kéo dài cả năm, sau đó còn thời gian xây dựng nên phải đến năm 2028 hoặc 2029 mới có nhà. Nếu không đẩy nhanh tiến độ thì rất khó đạt mục tiêu phát triển NOXH. Điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay là một “luồng xanh” cho thủ tục đầu tư, bởi mỗi tháng chậm trễ đều làm tăng chi phí vốn và cuối cùng người gánh chính là người mua hoặc người thuê nhà” – ông Nghĩa nói.
Liên đoàn Lao động TPHCM cũng kiến nghị thành phố thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên tháo gỡ thủ tục đối với các dự án NOXH. Theo ông Trần Thanh Thảo, dù đã ký thỏa thuận với 9 doanh nghiệp, tiến độ triển khai các dự án vẫn không đồng đều. Dự án Hoa Sen An Hạ với 1.853 căn hộ tại xã Tân Vĩnh Lộc dự kiến khởi công trong quý IV/2026; một số dự án khác đang hoàn thiện thủ tục, dự kiến khởi công trong năm 2027, trong khi một số doanh nghiệp tiếp tục tìm kiếm quỹ đất phù hợp. Liên đoàn Lao động thành phố xác định không để các thỏa thuận chỉ dừng ở việc ký kết, mà phải chuyển sang theo dõi, giám sát tiến độ để hình thành dự án cụ thể.
Về phía cơ quan quản lý, Sở Xây dựng TPHCM đang hoàn thiện nghị quyết quy định các chính sách, cơ chế ưu đãi về đầu tư nhằm hỗ trợ phát triển NOXH, nhà ở cho thuê trên địa bàn thành phố. Cơ quan này tiếp tục theo dõi, đôn đốc tiến độ các dự án và phối hợp với Quỹ Phát triển nhà ở, Liên đoàn Lao động, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp cùng các chủ đầu tư để thực hiện các nhiệm vụ được giao.
(Còn nữa)
Leave a Reply