Tuyến đường sắt đô thị đoạn Nhổn-Ga Hà Nội. (Ảnh minh họa: Huy Hùng/TTXVN)
Hà Nội đang xây dựng cơ chế cho phép Ủy ban Nhân dân thành phố và chủ đầu tư ký hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu chiến lược trước khi một số hồ sơ, thủ tục đầu tư dự án đường sắt được phê duyệt.
Đề xuất nhằm tạo điều kiện triển khai sớm các công việc cần thiết, rút ngắn thời gian chuẩn bị và đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô.
Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội về việc thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng dự án đường sắt quan trọng Thủ đô, được xây dựng trên cơ sở Điều 9 Luật Thủ đô năm 2026.
Theo dự thảo, Ủy ban Nhân dân thành phố và chủ đầu tư được ký hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu chiến lược trước khi nhiệm vụ thực hiện dự án, chủ trương đầu tư (nếu có) hoặc báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng (nếu có) được phê duyệt. Tuy nhiên, các công việc triển khai trước theo hợp đồng nguyên tắc phải có phạm vi, sản phẩm đầu ra xác định được và có khả năng kế thừa cho dự án. Hợp đồng phải quy định rõ quyền sở hữu, quyền sử dụng kết quả, dữ liệu và cơ chế chấm dứt.
Đặc biệt, việc triển khai trước không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán, tạm ứng hoặc cam kết tài chính của thành phố nếu chưa đáp ứng các điều kiện theo quy định và hợp đồng chính thức.
Đối với dự án đường sắt quan trọng, Hà Nội thực hiện theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, dự thảo đề xuất Ủy ban Nhân dân thành phố phê duyệt nhiệm vụ thực hiện dự án, trong đó xác định tên dự án, chủ đầu tư, sơ bộ quy mô, phạm vi công việc, nhu cầu vốn, nguồn vốn, thời gian thực hiện và hình thức tổ chức quản lý.
Trên cơ sở nhiệm vụ thực hiện dự án được phê duyệt, chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục lựa chọn nhà thầu chiến lược thực hiện các gói thầu chìa khóa trao tay, EPC, EC, EP trước khi ký kết hợp đồng. Việc lựa chọn nhà thầu được đề xuất thực hiện theo hình thức chỉ định thầu rút gọn, với điều kiện nhà thầu đáp ứng yêu cầu về tư cách hợp lệ theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Đối với hợp đồng chìa khóa trao tay, giá hợp đồng tại thời điểm ký kết được xác định trên cơ sở sơ bộ nhu cầu vốn của gói thầu trong nhiệm vụ thực hiện dự án đã được phê duyệt. Giá trị hợp đồng chính thức được điều chỉnh theo dự toán gói thầu được phê duyệt và có áp dụng tỷ lệ tiết kiệm theo đề xuất của nhà thầu chiến lược.
Một nội dung đáng chú ý khác là các yêu cầu ràng buộc trách nhiệm của nhà thầu chiến lược. Theo dự thảo, nhà thầu phải cam kết thực hiện dự án đúng tiến độ, chất lượng; tham gia xuyên suốt quá trình thực hiện hợp đồng và hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ đã ký kết, không được từ bỏ hoặc đơn phương chấm dứt việc thực hiện hợp đồng.
Nhà thầu cũng phải có phương án tiếp nhận, chuyển giao công nghệ thiết kế, thi công, sản xuất và phát triển công nghệ đường sắt thông qua hợp tác với các đối tác, chuyên gia có kinh nghiệm đối với những hạng mục mà nhà thầu chưa từng tham gia thực hiện.
Về yêu cầu tiết kiệm chi phí, dự thảo đang đưa ra hai phương án để xem xét. Phương án thứ nhất yêu cầu nhà thầu chiến lược giảm giá tối thiểu 15% so với giá gói thầu được phê duyệt đối với dự án đường sắt địa phương và 10% đối với dự án đường sắt quốc gia.
Phương án thứ hai đề xuất nhà thầu chấp thuận tham gia với suất đầu tư tối đa 120 triệu USD/km đối với dự án đường sắt địa phương, chưa bao gồm yếu tố lưỡng dụng và thuế giá trị gia tăng; đồng thời giảm giá tối thiểu 10% đối với dự án đường sắt quốc gia. Đây là các phương án đang được đề xuất trong quá trình xây dựng chính sách, chưa phải quy định đã được quyết định áp dụng.
Dự thảo đồng thời yêu cầu nhà thầu chiến lược và từng thành viên liên danh tự kê khai, cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về năng lực thực tế, khả năng huy động nguồn lực, các dự án đang đồng thời thực hiện, chủ sở hữu hưởng lợi, bên có liên quan và xung đột lợi ích.
Chủ đầu tư có quyền yêu cầu nhà thầu chứng minh khả năng huy động nhân lực, tài chính, thiết bị, công nghệ và các nguồn lực thực hiện hợp đồng tại bất kỳ thời điểm nào. Trường hợp kê khai không trung thực hoặc không còn đáp ứng khả năng thực hiện, chủ đầu tư được áp dụng các biện pháp xử lý theo hợp đồng và quy định pháp luật.
Nếu không hoàn thành dự án đúng tiến độ cam kết, nhà thầu chiến lược phải chịu trách nhiệm về việc không hoàn thành dự án, các chế tài, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và trách nhiệm khác theo pháp luật và hợp đồng đã ký kết. Cùng với việc đề xuất cơ chế ký kết hợp đồng sớm, dự thảo đưa ra các quy định nhằm kiểm soát việc sử dụng vốn, nhất là tiền tạm ứng hợp đồng.
Theo đó, tiền tạm ứng được chuyển vào tài khoản chuyên dùng của nhà thầu chiến lược, mở mới tại ngân hàng thương mại có trụ sở tại Hà Nội. Chủ đầu tư có quyền đồng kiểm soát hoặc phong tỏa tài khoản và được ngân hàng báo cáo định kỳ.
Tiền trên tài khoản chuyên dùng chỉ được sử dụng để thực hiện các công việc tương ứng theo hợp đồng, nghiêm cấm điều chuyển sang dự án khác hoặc sử dụng sai mục đích. Nhà thầu phải lập kế hoạch sử dụng tiền tạm ứng, chịu trách nhiệm về việc sử dụng đúng mục đích và cung cấp hồ sơ, chứng từ khi có yêu cầu.
Đối với hợp đồng chìa khóa trao tay, dự thảo đề xuất cho phép chi tiền tạm ứng, thanh toán hợp đồng khi nhiệm vụ thực hiện dự án đã được phê duyệt, đồng thời thực hiện việc kiểm soát chi theo các quy định pháp luật có liên quan.
Theo báo cáo tổng kết việc thi hành pháp luật của Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, quá trình triển khai các dự án đường sắt thời gian qua còn phát sinh những khó khăn liên quan đến trình tự, thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng chìa khóa trao tay, khảo sát, thiết kế, quản lý chi phí, giải phóng mặt bằng và huy động nguồn vốn.
Bên cạnh đó, các cơ chế, chính sách đặc thù hiện được quy định tại nhiều văn bản khác nhau, gây khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng thống nhất. Vì vậy, việc xây dựng Nghị quyết được xác định nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo điều kiện để Thành phố chủ động tổ chức thực hiện các dự án đường sắt quan trọng, đồng thời kiểm soát tiến độ, chất lượng, chi phí, an toàn và hiệu quả đầu tư.
Các cơ chế, chính sách nêu trên hiện đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định./.
Leave a Reply