Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi vừa đề nghị các Ban Quản lý dự án và UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương rà soát, xác định nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn, nhằm hạn chế tình trạng khan hiếm vật liệu, tăng chi phí và ảnh hưởng tiến độ thi công.
Khai thác hợp lý, bảo đảm hiệu quả kinh tế và môi trường
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường, nhất là đất san lấp, cát, đá, có thời điểm chưa đáp ứng nhu cầu. Tình trạng này rõ hơn tại một số khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi khoảng cách từ các mỏ đang hoạt động đến công trình lớn, kéo theo chi phí vận chuyển tăng, tác động đến giá thành và tiến độ dự án.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi vừa đề nghị các Ban Quản lý dự án và UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương rà soát, xác định nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn
Trong khi đó, qua theo dõi, một số chủ đầu tư và địa phương chưa chủ động rà soát, xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Nguồn cung của nhiều dự án vẫn chủ yếu dựa vào các mỏ thương mại đang hoạt động, dẫn đến bị động khi thị trường khan hiếm, giá vật liệu và chi phí vận chuyển tăng cao.
Cũng theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Luật Địa chất và khoáng sản số 54/2024/QH15 cùng Luật số 147/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản đã bổ sung các cơ chế nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu xây dựng phục vụ công trình, dự án, trong đó có dự án đầu tư công. Các quy định này tạo điều kiện để chủ đầu tư chủ động xác định khu vực khoáng sản phù hợp, thực hiện thủ tục khai thác để phục vụ trực tiếp cho công trình theo quy định.
Không để thiếu vật liệu làm chậm tiến độ dự án
Theo đó, các công trình, dự án đã được phê duyệt và đang thi công, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu chủ đầu tư rà soát cụ thể nhu cầu, khối lượng, chủng loại và nguồn cung vật liệu của từng dự án, không phụ thuộc hoàn toàn vào các mỏ thương mại.
Trường hợp nguồn vật liệu thương mại không đáp ứng nhu cầu, bị khan hiếm, giá cao hoặc cự ly vận chuyển quá lớn, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư, chủ đầu tư phải phối hợp với UBND cấp xã nơi có công trình và các địa phương lân cận khảo sát, xác định những khu vực có khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp có tiềm năng.
Quảng Ngãi yêu cầu chủ động nguồn vật liệu xây dựng sử dụng hiệu quả tài nguyên, gắn với bảo vệ môi trường.
Việc lựa chọn khu vực phải tính đến điều kiện khai thác, cự ly vận chuyển và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế. Sau khi xác định được khu vực phù hợp, chủ đầu tư đề xuất khu vực dự kiến khai thác, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan thực hiện thủ tục về khoáng sản. Đồng thời, nếu thuộc trường hợp phải điều chỉnh, chủ đầu tư phải rà soát việc điều chỉnh nguồn vật liệu, dự toán, thiết kế, dự án và các nội dung liên quan để làm cơ sở thay thế một phần hoặc toàn bộ nguồn vật liệu dự kiến mua từ mỏ thương mại.
Sở này cũng lưu ý nguồn vật liệu được lựa chọn phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo hồ sơ thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy chuẩn áp dụng cho công trình; đồng thời phải bảo đảm trữ lượng, khả năng cung cấp, tiến độ thi công, an toàn khai thác và yêu cầu bảo vệ môi trường.
Cùng với đó, các khu vực có cự ly vận chuyển hợp lý, thuận lợi cho tổ chức khai thác và vận chuyển được ưu tiên nhằm giảm chi phí, tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Đưa nguồn vật liệu vào bài toán ngay từ đầu
Theo đó, đối với các dự án đầu tư công đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu chủ đầu tư xem việc xác định nguồn cung vật liệu là một nội dung cần nghiên cứu ngay trong quá trình khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật, tùy tính chất và quy mô dự án.
Các đơn vị tư vấn phải được chỉ đạo rà soát, khảo sát những khu vực có tiềm năng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp tại khu vực triển khai dự án và địa bàn lân cận. Trên cơ sở đó đánh giá sơ bộ loại khoáng sản, khả năng đáp ứng về khối lượng, chất lượng, điều kiện khai thác, cự ly vận chuyển và các yếu tố liên quan để lựa chọn nguồn phù hợp.
Với những khu vực có khả năng đáp ứng nhu cầu và đủ điều kiện thực hiện thủ tục khai thác theo quy định, chủ đầu tư được yêu cầu chủ động nghiên cứu, đưa vào phương án nguồn vật liệu của dự án ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tiến tới có thể khai thác, sử dụng trực tiếp khi dự án triển khai.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu hạn chế tình trạng mặc định toàn bộ nguồn vật liệu của dự án phải mua từ các mỏ thương mại trong khi tại khu vực xây dựng hoặc địa bàn lân cận có nguồn khoáng sản phù hợp và được pháp luật cho phép thực hiện thủ tục khai thác phục vụ trực tiếp cho dự án.
Qua đó, việc xác định nguồn vật liệu phải được tính toán đồng bộ với phương án thiết kế, tổng mức đầu tư, cự ly vận chuyển và tiến độ thực hiện. Mục tiêu là bảo đảm tính khả thi của dự án, chủ động nguồn cung, hạn chế biến động giá, giảm chi phí vận chuyển, tiết kiệm ngân sách và hạ giá thành xây dựng.
Tận dụng khoáng sản dôi dư, hướng đến kinh tế tuần hoàn
Đối với UBND các xã, phường, đặc khu, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị chủ động phối hợp với chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án rà soát các khu vực có khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp có khả năng khai thác phục vụ công trình trên địa bàn và khu vực lân cận.
Đáng chú ý, việc rà soát không chỉ tập trung vào các khu vực khoáng sản mới mà còn phải xem xét nguồn khoáng sản dôi dư phát sinh trong quá trình thi công công trình, cải tạo mặt bằng; các nguồn khoáng sản đã tập kết tại bãi thải, bãi chứa có khả năng thu hồi, sử dụng theo quy định.
Chính quyền cấp xã cũng được yêu cầu cung cấp thông tin về hiện trạng sử dụng đất, điều kiện khu vực, các công trình hạ tầng, quốc phòng, an ninh và những yếu tố liên quan để chủ đầu tư có cơ sở lựa chọn khu vực phù hợp; đồng thời thực hiện các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền về thu hồi khoáng sản theo quy định.
Theo yêu cầu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các Ban Quản lý dự án và UBND các xã, phường, đặc khu phải rà soát nhu cầu vật liệu của từng công trình, dự án; nguồn vật liệu đang hoặc dự kiến sử dụng; các khu vực có khả năng khai thác phục vụ trực tiếp cho dự án. Nội dung rà soát phải xác định cụ thể loại khoáng sản, nhu cầu khối lượng, vị trí, diện tích, cự ly vận chuyển, thời gian cần cung cấp, đồng thời nêu rõ khó khăn, vướng mắc và kiến nghị trong quá trình thực hiện.
Kết quả rà soát và danh sách các khu vực dự kiến đề xuất khai thác phải gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30-8-2026 để tổng hợp, kiểm tra và hướng dẫn thực hiện thủ tục theo quy định.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đồng thời yêu cầu người đứng đầu chủ đầu tư, đơn vị và địa phương chịu trách nhiệm nếu chậm triển khai, thiếu chủ động trong xác định nguồn vật liệu làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công và hiệu quả đầu tư của công trình, dự án.