Author: bachdn

Khu nhà ở xã hội đang được xây dựng tại xã Đông Anh. Ảnh: Quang Thái

Số lượng dự án đang triển khai thi công còn thấp

Đến thời điểm giám sát (cuối tháng 7-2026), Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội cho biết, đã có 116 dự án nhà ở với tổng diện tích đất khoảng 4.005.731m2 với 101.295 căn hộ được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư (2 khu đất thí điểm xây dựng nhà ở xã hội tập trung, 114 vị trí ô đất thuộc quỹ đất 20% hoặc 25% đối với dự án có quy mô sử dụng đất từ 10 ha trở lên).

Qua giám sát danh mục các dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư cho thấy, số lượng dự án đang triển khai thi công còn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư. Phần lớn dự án vẫn đang trong các giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư như điều chỉnh quy hoạch chi tiết, giải phóng mặt bằng, lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc chuẩn bị đầu tư.

Đặc biệt, có nhiều dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư từ năm 2025 nhưng đến thời điểm giám sát vẫn chưa khởi công xây dựng. Điều này, phản ánh quá trình chuyển từ quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư sang triển khai thực tế còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của thành phố.

Bên cạnh đó, mức độ đáp ứng thực tế của quỹ nhà ở xã hội phục vụ công tác giải phóng mặt bằng của thành phố vẫn còn hạn chế. Một số địa bàn có nhu cầu bố trí tái định cư lớn nhưng quỹ nhà chưa đáp ứng kịp thời; trong khi tại một số khu vực khác vẫn còn quỹ nhà khai thác chưa hiệu quả hoặc chưa được sử dụng hết công suất.

Đoàn giám sát cũng cho rằng, công tác chuẩn bị quỹ nhà chưa thực sự đi trước một bước so với yêu cầu giải phóng mặt bằng, nhất là đối với các dự án trọng điểm về giao thông, cải tạo chỉnh trang đô thị và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; hiệu quả điều phối và khai thác tổng thể còn chưa tương xứng với nguồn lực đã đầu tư.

Việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế – xã hội năm 2026. Ảnh: MH

Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy triển khai các dự án

Trên cơ sở kết quả giám sát, Trưởng ban Đô thị, HĐND thành phố Hà Nội Trần Hợp Dũng cho biết, Đoàn giám sát đã kiến nghị UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo rà soát quy trình chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh việc phê duyệt quy hoạch, giao đất, xác định giá đất và các thủ tục liên quan để bảo đảm dự án đầu tư xây dựng liên quan đến nhà ở xã hội được triển khai ngay sau khi chấp thuận chủ trương đầu tư.

Bên cạnh đó, Đoàn giám sát cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu số về quỹ nhà có nhà ở xã hội phục vụ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo tiêu chí “ đúng- đủ- sạch- sống” để rút ngắn thời gian xác minh nguồn gốc đất của dự án;

Nghiên cứu chỉ đạo cắt bỏ hoàn toàn khâu “thẩm định và ra quyết định miễn tiền sử dụng đất”;

Đồng thời ủy quyền tối đa cho UBND các phường, xã trong việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư để đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng.

Để khắc phục những bất cập được Đoàn giám sát chỉ ra, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch theo dõi, kiểm tra việc triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Qua đó, thành phố yêu cầu khẩn trương thực hiện các dự án, sớm đưa đủ điều kiện mở bán, khai thác, cung ứng sản phẩm ra thị trường, đáp ứng nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, UBND thành phố đã chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng thực hiện trong tối đa 2 tháng đối với các dự án dưới 10ha và không quá 3 tháng đối với các dự án từ 10ha trở lên. Đối với các dự án đã có mặt bằng sạch, các thủ tục về đất đai, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất phải hoàn thành trong thời gian không quá 1 tháng để đủ điều kiện khởi công.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố cũng yêu cầu Sở Xây dựng thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp tiến độ; kịp thời báo cáo UBND thành phố để xử lý trách nhiệm đối với các đơn vị, địa phương hoặc chủ đầu tư không hoàn thành nhiệm vụ theo tiến độ.

Với sự chuyển động sau giám sát, nhiều dự án nhà ở xã hội đã được khởi công xây dựng trong tháng 8-2026, như dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang Công an nhân dân tại xã Đông Anh, với hơn 2.800 căn hộ nhà ở xã hội.

Hà Nội đặt mục tiêu quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội, được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2026; đồng thời phấn đấu đưa khoảng 25.000 – 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường. Thành phố cũng đặt mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án nhà ở xã hội, trong năm 2026. Từ những cơ sở trên, có thể tin tưởng rằng, việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế – xã hội năm 2026.

Cảng hàng không Măng Đen dự kiến đến năm 2030 đạt công suất khoảng 1 triệu hành khách/năm và đến năm 2050 khoảng 2,5 triệu hành khách/năm. (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi về công tác lập quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Măng Đen thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 1140 ngày 1/7/2026 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Theo quy hoạch điều chỉnh, Cảng hàng không Măng Đen được bổ sung vào quy hoạch, quy mô cấp 4C, công suất dự kiến đạt khoảng 1 triệu hành khách/năm đến năm 2030 và khoảng 2,5 triệu hành khách/năm đến năm 2050.

Bộ Xây dựng đã giao các đơn vị rà soát, đề xuất bố trí vốn ngân sách nhà nước để tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch chi tiết các cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, phục vụ nhu cầu đầu tư, phát triển và mở rộng.

Trên cơ sở quy hoạch được phê duyệt, Bộ Xây dựng cho biết nguồn vốn ngân sách nhà nước dành cho công tác lập quy hoạch còn hạn chế, trong khi số lượng đơn vị tư vấn trong lĩnh vực hàng không không nhiều.

Trước mắt, Bộ ưu tiên lập, điều chỉnh quy hoạch chi tiết đối với các cảng hàng không hiện hữu, sớm nghiên cứu, triển khai đầu tư mở rộng, đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không.

Đối với các cảng hàng không mới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục nghiên cứu, tổ chức lập quy hoạch trong năm 2027, trong đó có quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Măng Đen.

Liên quan kiến nghị của Tỉnh ủy và UBND tỉnh Quảng Ngãi, Bộ Xây dựng đề nghị địa phương nghiên cứu phương án tài trợ bằng sản phẩm là hồ sơ quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Măng Đen thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo quy định tại Nghị định số 205 ngày 15/6/2026 của Chính phủ về cảng hàng không và bãi cất, hạ cánh.

Trường hợp hoàn thành sản phẩm tài trợ trong tháng 9/2026, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn khẩn trương triển khai các thủ tục liên quan, phấn đấu phê duyệt quy hoạch trong năm 2026.

Ảnh minh họa

Nguồn cung tăng nhưng căn hộ vừa túi tiền vẫn thiếu

Theo Savills, những tháng cuối năm 2026, thị trường nhà ở Hà Nội dự kiến có 22 dự án căn hộ mới mở bán, cung cấp khoảng 13.700 căn. Ở phân khúc biệt thự, nhà liền kề, gần 6.000 căn dự kiến được đưa ra thị trường trong những tháng cuối năm, sau đó khoảng 28.000 căn tiếp tục được bổ sung trong giai đoạn 2027-2029.

Nhìn về lượng, đây là tín hiệu tích cực sau giai đoạn nguồn cung nhà ở Hà Nội thiếu hụt kéo dài. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cơ cấu sản phẩm.

Nguồn cung tăng, nhưng căn hộ vừa túi tiền vẫn thiếu

Theo dữ liệu của Savills, trong quý II/2026, Hà Nội có khoảng 5.317 căn hộ mới được đưa ra thị trường, trong đó hơn 60% thuộc phân khúc hạng A. Giá bán sơ cấp bình quân khoảng 116 triệu đồng/m², tăng 16% theo quý và 27% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, thị trường không ghi nhận nguồn cung sơ cấp nào dưới 70 triệu đồng/m².

Trong khi đó, người mua nhà ở thực lại đang chịu sức ép lớn về khả năng chi trả. Savills nhận định đây vẫn là thách thức lớn nhất của thị trường, khi mặt bằng giá cao trong khi nguồn cung vừa túi tiền hạn chế. Thanh khoản căn hộ và nhà ở thấp tầng vì thế có xu hướng chậm lại.

Bộ Xây dựng cũng ghi nhận một diễn biến đáng chú ý, giá chung cư trên thị trường thứ cấp tại Hà Nội đã bắt đầu điều chỉnh, với mức giá bình quân khoảng 123 triệu đồng/m² trong quý II. Tuy nhiên, việc giá thứ cấp giảm chưa tạo ra sự thay đổi đáng kể trong khả năng tiếp cận nhà ở của người dân khi giá sơ cấp vẫn ở mức cao.

Nói cách khác, Hà Nội đang có thêm nhà, nhưng chưa chắc có thêm nhiều căn nhà mà người có thu nhập trung bình có thể mua.

Thêm hàng chục nghìn căn, giá nhà có thực sự hạ?

Một nghịch lý đang hình thành trên thị trường là nguồn cung tăng nhưng giá nhà vẫn ở mức cao.

Dữ liệu CBRE cho thấy trong nửa đầu năm 2026, nguồn cung căn hộ mở bán tại Hà Nội mở rộng đạt khoảng 16.600 căn, mức cao nhất trong 6 tháng đầu năm. Tuy nhiên, mặt bằng giá sơ cấp tại Hà Nội vẫn duy trì ở mức cao; nếu loại nguồn cung tại các đại đô thị Văn Giang, giá sơ cấp trung bình của Hà Nội đã liên tục trên 100 triệu đồng/m² từ quý III/2025.

Trong khi đó, các sản phẩm giá thấp ngày càng thu hẹp. Theo số liệu Savills công bố mới đây cho thấy căn hộ hạng C từng chiếm hơn 20% nguồn cung năm 2022 nhưng nguồn cung phân khúc này đã giảm khoảng 28% mỗi năm kể từ đó.

Giá nhà ở Hà Nội vẫn đang vượt xa tầm tay của nhiều người. Ảnh minh họa

Điều này cho thấy bài toán của thị trường không đơn thuần là “thiếu nhà”, mà là thiếu đúng loại nhà mà người dân có khả năng chi trả.

Savills cho rằng trong dài hạn, việc mở rộng quỹ đất, phát triển các đại đô thị và định hướng tín dụng cho nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền và nhà ở cho thuê có thể tạo thêm nguồn cung cho các nhóm đang gặp khó khăn trong tiếp cận nhà ở.

Nếu những nguồn cung mới chủ yếu tiếp tục tập trung vào căn hộ trung và cao cấp, 13.700 căn hộ được tung ra thị trường có thể giúp tăng lựa chọn cho người có khả năng tài chính tốt, nhưng chưa giải quyết được bài toán của nhóm đang cần một căn nhà vừa túi tiền.

Vì vậy, câu hỏi đáng quan tâm trong giai đoạn tới không còn là Hà Nội có bao nhiêu căn hộ mới, mà là trong số đó có bao nhiêu căn hộ nằm trong khả năng chi trả của người mua ở thực.

Nhìn vào 17 công trình, dự án tiêu biểu được khánh thành, thông xe kỹ thuật và khởi công có thể thấy rõ những ưu tiên lớn của Hà Nội. Đó là vừa giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng hiện hữu, vừa tạo nền tảng cho phát triển dài hạn. Đây là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống người dân, năng lực vận hành của đô thị và chất lượng môi trường.

Mỗi tuyến đường được mở, mỗi công trình hạ tầng được xây dựng đều tác động trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Đặc biệt, đối với những dự án lớn, công tác giải phóng mặt bằng thường liên quan đến quyền lợi, sinh kế, nơi ở và cuộc sống của nhiều gia đình. Vì vậy, sự chia sẻ, đồng thuận và phối hợp của người dân tại các khu vực triển khai dự án chính là một trong những điều kiện quan trọng để công trình được triển khai đúng tiến độ.

Khi các nguồn lực ấy được kết nối và phát huy đúng hướng, mỗi công trình không chỉ tạo ra giá trị về hạ tầng mà còn tạo thêm động lực tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống và mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

Đối với các dự án vừa khởi công, nhiệm vụ quan trọng nhất là tổ chức thực hiện. Với những dự án quy mô lớn, nếu chuẩn bị không kỹ, phối hợp không đồng bộ, xử lý thủ tục chậm thì nguồn lực dù lớn cũng khó chuyển hóa thành hiệu quả. Để bảo đảm các dự án được triển khai đúng tiến độ đề ra, trước hết phải làm tốt ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư.

Bên cạnh đó, quy hoạch, thiết kế, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn và phương án kết nối hạ tầng phải được tính toán đồng bộ. Những vấn đề có thể dự báo phải được xử lý trước khi trở thành điểm nghẽn. Mỗi dự án cần một đường găng tiến độ cụ thể, khả thi và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Cùng với đó, cần đề cao kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện. Việc thuộc thẩm quyền cơ quan nào phải được giải quyết đúng thời hạn; vấn đề liên ngành phải có đầu mối điều phối; những khó khăn vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời cùng phương án xử lý. Không để tình trạng dự án lớn nhưng công việc bị ách tắc bởi những thủ tục nhỏ.

Đặc biệt là cần gắn tiến độ với chất lượng và hiệu quả đầu tư. Đẩy nhanh tiến độ là cần thiết nhưng không thể đánh đổi chất lượng công trình. Chủ đầu tư, nhà đầu tư phải bảo đảm nguồn lực, thực hiện đúng cam kết; cơ quan quản lý phải tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh những sai sót phát sinh.

Đối với các công trình đã hoàn thành, cần chuyển mạnh sang tư duy quản lý, vận hành và đánh giá hiệu quả sau đầu tư. Không thể coi khánh thành là điểm kết thúc. Công trình phải được khai thác đồng bộ, theo dõi thường xuyên và đánh giá bằng những kết quả cụ thể trong thực tế.

Sau cùng, mọi dự án phải hướng tới lợi ích của người dân và sự phát triển bền vững của thành phố. Đầu tư hạ tầng phải đồng bộ; phát triển đô thị phải gắn với giao thông, môi trường, trường học, y tế, cây xanh và không gian công cộng; huy động nguồn lực xã hội phải đi đôi với quản lý chặt chẽ quy hoạch và hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp, người dân.

Khi từng dự án, công trình được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, kết nối đồng bộ và phục vụ thiết thực đời sống nhân dân, nguồn lực đầu tư sẽ không chỉ tạo ra những công trình mới, mà còn tạo thêm năng lực, không gian và động lực cho Thủ đô phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Hiện tuyến đường Nguyễn Cảnh Dị đã có thể thông xe 2 làn, phần đường còn lại được chủ đầu tư dự tính về đích trong quý III-2026. Ảnh: Huy Hoàng

Tính đến tháng 7-2026, trong tổng số 70.204m² đất HANHUD trực tiếp quản lý hạ tầng, diện tích chưa thể giải phóng mặt bằng (GPMB) vẫn chiếm tới 49,4% (34.676m²). Việc quyết định chủ trương đầu tư hết hạn từ năm 2019 khiến địa phương thiếu căn cứ cưỡng chế; hồ sơ trích đo qua các thời kỳ thất lạc; và mức bồi thường cũ chỉ đạt bình quân 2,43 triệu đồng/m² – quá chênh lệch so với giá thị trường.

Thêm vào đó, đoạn 235,2m do hai đơn vị thứ phát thi công trước đây bị sai lệch cốt đường tới 50cm, cùng sự chậm trễ của 4 giếng kỹ thuật thuộc dự án Nhà máy nước thải Yên Xá càng khiến công trường thêm bế tắc.

Trước nguy cơ vỡ tiến độ sau các mốc bàn giao tuyến đường Nguyễn Cảnh Dị vào ngày 30-4 và 31-7, Thành ủy và UBND TP Hà Nội đã vào cuộc quyết liệt với hàng loạt văn bản chỉ đạo hỏa tốc cùng hơn 20 cuộc họp. UBND phường Định Công cùng chủ đầu tư HANHUD đã thành lập các tổ công tác liên ngành, bám sát thực địa từng ngày. Thay vì đối thoại hành chính đơn thuần, các tổ công tác trực tiếp đến từng hộ dân vận động, linh hoạt áp dụng phương án hỗ trợ tài chính với các hộ dân trong diện giải phóng mặt bằng.

UBND phường Định Công cùng chủ đầu tư HANHUD đã thành lập các tổ công tác liên ngành, bám sát thực địa. Ảnh: Huy Hoàng

Kết quả, ngày 27-7-2026, địa phương đã hoàn tất chi trả bồi thường và bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch của 16 hộ dân (diện tích 1.342,26m²) nằm trên chỉ giới tuyến đường T1.

Đối với 30 trường hợp còn lại trên đoạn tuyến 65m nối từ Vành đai 2,5 đến phố Định Công (diện tích thu hồi 2.726m²), UBND TP Hà Nội yêu cầu UBND phường Định Công khẩn trương phê duyệt phương án bồi thường, hoàn tất GPMB. Song song đó, việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết 1/500 và gia hạn chủ trương đầu tư đang được các sở, ngành hoàn thiện đồng bộ

Đường Nguyễn Cảnh Dị đã trở nên đổi thay tích cực. Ảnh: PV

Ngày 8-7-2026, tại trụ sở UBND thành phố, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, tháo gỡ khó khăn vướng mắc về triển khai dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Nguyễn Cảnh Dị kéo dài và dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị Bắc Đại Kim mở rộng. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố yêu cầu hoàn thành GPMB, bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư dự án hoàn thiện thi công hạng mục còn lại của tuyến đường Nguyễn Cảnh Dị kéo dài trong quý III-2026.

Về phía chủ đầu tư, Tổng Giám đốc HANHUD Nguyễn Trung Hậu khẳng định doanh nghiệp cam kết ngay sau khi chính quyền địa phương bàn giao đủ mặt bằng sạch, đơn vị sẽ hoàn thiện toàn bộ kết cấu nền, thảm nhựa và hạ tầng kỹ thuật của tuyến đường chỉ trong vòng 45 ngày.

Mốc hoàn thành toàn bộ 600m đường Nguyễn Cảnh Dị kéo dài trước ngày 30-9-2026 là mệnh lệnh không thể lùi bước. Khi nút thắt Nguyễn Cảnh Dị được gỡ bỏ trong quý III-2026, trục giao thông cửa ngõ phía Nam Thủ đô sẽ chính thức khơi thông sau nhiều năm bế tắc.

Đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hòa Vang (TP Đà Nẵng) vận động người dân thôn Cẩm Toại Trung giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14B (ẢNH: XUÂN QUỲNH)

Phát huy vai trò của xã, phường

Thực tế tại nhiều địa phương miền Trung cho thấy, điểm nghẽn của công tác giải phóng mặt bằng không hoàn toàn nằm ở cơ chế, chính sách, mà ở cách tổ chức thực hiện, sự phối hợp giữa các cấp, các ngành và vai trò của người đứng đầu trong từng dự án. Nhiều năm qua, tỉnh Bình Định trước đây (nay là tỉnh Gia Lai) luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về giải ngân vốn đầu tư công. Theo ông Ngô Tùng Sơn, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất Gia Lai, muốn tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng phải huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị, từ tỉnh đến cơ sở. Ông Sơn dẫn chứng, dự án đường Nguyễn Văn Linh (phường Pleiku, Gia Lai) dài hơn 2,7km, tổng vốn 260 tỷ đồng nhưng suốt 10 năm vẫn vướng bồi thường, giải phóng mặt bằng. Sau khi sáp nhập tỉnh, UBND tỉnh Gia Lai phân công hai lãnh đạo trực tiếp chỉ đạo, xử lý từng nội dung vướng mắc. Chỉ sau một tháng, toàn bộ 671 hộ dân đồng thuận bàn giao mặt bằng, dự án được khơi thông sau nhiều năm đình trệ.

Cách làm tương tự cũng đang được triển khai tại Quảng Ngãi. Ông Phạm Xuân Vinh, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, cho biết, sau sáp nhập, Tỉnh ủy và UBND tỉnh xác định công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ ưu tiên để khơi thông các dự án động lực. Địa phương tập trung tháo gỡ các dự án đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh (giai đoạn 1, 2a, 2b), đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi và đường nối cầu Thạch Bích – Tịnh Phong với tổng vốn gần 9.800 tỷ đồng. Phương châm là: bám sát thực địa, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở vì “chìa khóa” nằm ở cấp xã, phường. Nhờ đó, công tác giải phóng mặt bằng chuyển biến rõ rệt. Riêng dự án đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi, từ năm 2023 đến tháng 6-2025 mới đạt khoảng 28% khối lượng giải phóng mặt bằng, nhưng chỉ trong 6 tháng cuối năm 2025 đã tăng lên khoảng 75%. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là những tồn tại lịch sử và sự phối hợp chưa thực sự đồng bộ giữa các cơ quan. Nếu các đơn vị không cùng vào cuộc với tinh thần trách nhiệm, xem đây là việc chung thì rất khó tháo gỡ.

Đối thoại, giải thích để dân đồng thuận

Nếu bài học đầu tiên là sự quyết liệt của chính quyền thì bài học thứ hai lại đến từ chính người dân. Phần lớn người dân không phản đối các dự án phát triển, điều họ cần là được đối thoại, được lắng nghe và được bảo đảm cuộc sống sau khi thu hồi đất.

Tại TP Đà Nẵng, bà Nguyễn Thị Lý, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hòa Vang, thông tin mô hình “dân vận khéo trong công tác di dời, giải tỏa” được duy trì nhiều năm qua với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Khi được chia sẻ, được giải thích đầy đủ, nhiều hộ dân dù còn khó khăn vẫn sẵn sàng bàn giao mặt bằng vì lợi ích chung. Nhờ cách làm này, tại dự án quốc lộ 14B, nhiều hộ dân đã đồng thuận di dời, trong đó gia đình ông Lê Phú Hạnh (thôn Cẩm Toại Trung) tiên phong nhường đất với mong muốn tuyến đường sớm hoàn thành. Còn tại dự án Khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân – Đà Nẵng (512ha, tổng vốn gần 44.000 tỷ đồng), cán bộ Chi nhánh Khu vực 5 (Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đà Nẵng) không chỉ làm việc trong giờ hành chính mà còn tổ chức đối thoại vào buổi tối và ngày nghỉ để tạo thuận lợi cho người dân.

Tương tự, ở Hà Tĩnh, dự án đường Xô Viết Nghệ Tĩnh kéo dài về phía Đông, tổng vốn 1.498 tỷ đồng, từng đứng trước nguy cơ chậm tiến độ do vướng mặt bằng. Sau khi chính quyền địa phương, chủ đầu tư và các đoàn thể cùng vào cuộc, những vướng mắc từng bước được tháo gỡ. Không chỉ vận động, các lực lượng còn trực tiếp hỗ trợ người dân tháo dỡ nhà cửa, di dời tài sản để sớm ổn định nơi ở mới. Gia đình bà Đặng Thị Thuận (tổ dân phố 27) có hơn 1.057m² đất bị thu hồi; hai người con cũng bị thu hồi hơn 226m² đất. Sau khi nhận tiền bồi thường, chính quyền địa phương và các đoàn thể hỗ trợ gia đình tháo dỡ nhà cửa để kịp bàn giao mặt bằng. “Rời ngôi nhà đã gắn bó hơn 42 năm, chúng tôi cũng nhiều cảm xúc. Nhưng đây là dự án phục vụ sự phát triển chung nên gia đình đồng thuận. Chỉ mong công trình sớm hoàn thành để góp phần phát triển địa phương”, bà Thuận chia sẻ.

Giải phóng mặt bằng không đơn thuần là việc thu hồi đất hay chi trả tiền bồi thường, đó là quá trình tạo sự đồng thuận xã hội. Muốn khơi thông nguồn lực đầu tư công thì trước hết phải tạo lập niềm tin. Muốn dự án về đích đúng hẹn, không thể chỉ giải phóng mặt bằng mà phải giúp người dân tái thiết cuộc sống sau thu hồi đất. Đó mới là nền tảng bền vững mở ra sự đồng thuận và động lực phát triển lâu dài.

Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột phấn đấu thông xe kỹ thuật toàn tuyến vào dịp Quốc khánh 2/9/2026.

Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, thu hút cán lực đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, tuy nhiên tiến độ một số dự án trọng điểm tại Khánh Hòa chưa đạt như kỳ vọng, địa phương cần triển khai quyết liệt hơn nữa.

Nhiều khó khăn phát sinh

Năm 2026, tỉnh Khánh Hòa bố trí nguồn vốn đầu tư công lớn cho hàng loạt dự án trọng điểm. Hai ban quản lý dự án của tỉnh được giao quản lý hơn 2.800 tỷ đồng vốn đầu tư công, tập trung vào các công trình giao thông, thủy lợi, giáo dục và hạ tầng dân sinh.

Trong đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Khánh Hòa năm 2026 được giao 1.086 tỷ đồng vốn đầu tư công, nhưng đến hết tháng 6, tổng giá trị giải ngân mới đạt khoảng 355 tỷ đồng, tương đương 33% kế hoạch.

Ông Phạm Minh Tân, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Khánh Hòa cho biết, trong bối cảnh nhiều dự án đồng loạt triển khai, khó khăn lớn nhất là vấn đề về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh thiết kế, hoàn thiện thủ tục đầu tư và biến động giá vật liệu xây dựng, đã khiến giải ngân vốn đầu tư công đạt kết quả chưa đúng lộ trình đặt ra.

Tương tự, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và giao thông tỉnh Khánh Hòa cũng được giao nhiều dự án giao thông trọng điểm quy mô lớn, có vai trò kết nối liên vùng. Năm 2026, đơn vị được giao kế hoạch vốn hơn 1.700 tỷ đồng, nhưng đến ngày 30/6, mới giải ngân được hơn 430 tỷ đồng, đạt 24,6% kế hoạch.

Điểm sáng nổi bật trong số các công trình trọng điểm của Khánh Hòa giao cho Ban làm chủ đầu tư là Dự án thành phần 1 thuộc Dự án đường bộ cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột (giai đoạn 1). Đến nay, đoạn tuyến từ Km0 đến Km22 đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ ngày 28/5, vượt tiến độ đề ra. Phần còn lại đang được tập trung thi công ngày đêm để bảo đảm thông xe kỹ thuật vào dịp Quốc khánh 2/9.

Theo ông Phạm Văn Hòa, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và giao thông tỉnh: Tuyến đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột không chỉ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng mà còn mở rộng không gian phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế của khu vực Nam Trung Bộ.

Cùng với tuyến cao tốc, Dự án đường giao thông từ Quốc lộ 27C đến Đường tỉnh 656 kết nối Khánh Hòa với Lâm Đồng và Ninh Thuận (cũ) đang được đẩy nhanh tiến độ. Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng trong tăng cường liên kết vùng, kết nối hạ tầng du lịch giữa khu vực miền núi với đồng bằng và ven biển.

“Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng và thi công đạt được những tín hiệu tích cực. Đoạn qua xã Khánh Vĩnh đã phê duyệt phương án bồi thường cho 444/447 trường hợp. Đoạn qua xã Khánh Sơn và Tây Khánh Sơn cũng cơ bản hoàn thành công tác phê duyệt phương án. Trên công trường, nhà thầu đã dọn quang hơn 19,5km mặt bằng, hoàn thành khoảng 6km nền đường, thi công 26/80 cống và 3/4 cầu”, ông Hòa cho biết thêm.

Tuy nhiên, dự án này có nguy cơ chậm tiến độ do vướng rừng tự nhiên, chưa hoàn tất công tác tận thu lâm sản, dẫn đến một số hạng mục chưa thể triển khai đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ thi công của toàn dự án.

Khơi thông điểm nghẽn, tạo đà bứt phá

Để tạo chuyển biến rõ nét trong công tác giải phóng mặt bằng, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã phát động đợt cao điểm 90 ngày giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm năm 2026.

Về thời hạn, tinh thần chỉ đạo của tỉnh là không kéo dài các mốc xử lý một cách chung chung. Theo đó, tỉnh đã ban hành Thông báo Kết luận số 570/TB-VPUBND ngày 7/8/2026, từng dự án có tiến độ chi tiết, xác định rõ phần việc, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp và thời điểm hoàn thành.

Ông Phạm Minh Tân, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Khánh Hòa cho biết, việc xác định nguồn gốc đất, kiểm đếm tài sản, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng vẫn chiếm nhiều thời gian, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công toàn dự án. Bên cạnh công tác giải phóng mặt bằng, Ban còn gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư, điều chỉnh thiết kế, dự toán và hồ sơ kỹ thuật.

Một số dự án chuẩn bị đầu tư đang thực hiện khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đánh giá tác động môi trường, cho nên tỷ lệ giải ngân còn thấp. Điển hình là Dự án hoàn chỉnh kênh đường ống cấp II và kênh cấp III thuộc Hệ thống thủy lợi Sông Cái, Tân Mỹ có kế hoạch vốn 147,7 tỷ đồng chỉ mới giải ngân khoảng 3,6%. Dự án nâng cao hiệu quả sử dụng nước cho các tỉnh bị ảnh hưởng bởi hạn hán sử dụng vốn vay ADB với số vốn 58 tỷ đồng kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 vẫn chưa phát sinh giải ngân do đang hoàn thiện các thủ tục theo quy định.

Để đẩy nhanh tiến độ trong những tháng cuối năm, ông Tân cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục bám sát từng dự án, tăng cường kiểm tra hiện trường, đẩy nhanh công tác nghiệm thu, thanh toán, thực hiện phương châm 6 rõ: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước số hóa dữ liệu dự án, nâng cao hiệu quả theo dõi tiến độ và quản lý đầu tư xây dựng.

Đối với các công trình do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và giao thông tỉnh làm chủ đầu tư, Phó Giám đốc Phạm Văn Hòa đã chỉ ra khó khăn hiện nay chính là nguồn đất, đá, cát xây dựng đang khan hiếm. Cùng với đó, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng biến động mạnh trong thời gian qua, cùng với tiến độ tận thu lâm sản tại một số khu vực rừng tự nhiên còn chậm, đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều công trình.

“Ban chủ động tận dụng nguồn đất, đá từ các dự án lớn để phục vụ thi công, phần vật liệu dôi dư sẽ được điều chuyển cho các dự án khác nhằm giảm chi phí, chủ động nguồn cung. Công tác nghiệm thu, thanh toán sẽ được thực hiện kịp thời ngay khi có khối lượng hoàn thành đủ điều kiện để nâng cao tỷ lệ giải ngân vốn đối với các dự án”, ông Hòa nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa Lê Huyền cho biết, các địa phương cần huy động cả hệ thống chính trị đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sớm bàn giao mặt bằng; đồng thời đẩy nhanh việc xác định nguồn gốc đất, phê duyệt phương án bồi thường và tổ chức chi trả. Về trách nhiệm tổ chức thực hiện thi công các công trình trọng điểm, cần chuyển từ cách đánh giá đơn thuần về tỷ lệ giải ngân sang đánh giá thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ.

“Tỉnh sẽ gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ đầu tư công. Theo đó, địa phương chậm giải phóng mặt bằng do nguyên nhân chủ quan thì người đứng đầu phải chịu trách nhiệm. Chủ đầu tư đã có mặt bằng nhưng không tổ chức thi công, chậm hoàn thiện hồ sơ thanh toán và giải ngân cũng phải xác định rõ trách nhiệm. Các sở, ngành xử lý hồ sơ thuộc thẩm quyền chậm, để điểm nghẽn kéo dài cũng phải làm rõ trách nhiệm đối với từng cán bộ đứng đầu cơ quan”, ông Lê Huyền khẳng định, đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư đôn đốc nhà thầu tranh thủ tối đa thời gian và điều kiện thi công, có mặt bằng đến đâu tổ chức thi công ngay đến đó, bảo đảm tiến độ các dự án theo cam kết.