Trụ sở Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam tại số 37, phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội. (Ảnh: VATM)
Nhiều tồn tại trong quản lý tài chính, tài sản công
Theo Kết luận thanh tra do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy ký, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam hoạt động theo mô hình công ty mẹ-công ty con, trong đó công ty mẹ là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; công ty con là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Kỹ thuật quản lý bay (Attech).
Kết quả thanh tra cho thấy, VATM có việc hạch toán chi phí mua sắm mới, nâng cấp tài sản cố định trực tiếp vào chi phí sản xuất, kinh doanh mà không ghi tăng nguyên giá tài sản cố định, chưa phù hợp quy định.
Tại Attech, sau 5 năm trích lập Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ, đơn vị đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần quỹ sử dụng không hết và tiền chậm nộp tính từ thời điểm trích lập.
Tính đến ngày 30/11/2025, số dư quỹ gần 5 tỷ đồng. Đến ngày 31/12/2025, Attech đã kết chuyển hơn 1,9 tỷ đồng vào thu nhập khác, số còn lại gần 3 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra, Attech chưa thực hiện hạch toán, phân phối và nộp khoản lợi nhuận sau thuế này về công ty mẹ VATM để nộp ngân sách nhà nước theo quy định.
Trong công tác phòng, chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Attech trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025 đã chi trực tiếp bằng tiền mặt các khoản tiền lương, thưởng và một số khoản chi có tính chất thường xuyên, với tổng số tiền hơn 319 tỷ đồng.
Việc không thực hiện thanh toán qua tài khoản đối với các khoản chi nêu trên được xác định là chưa thực hiện đúng quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
Công tác quản lý, sử dụng đất và tài sản công cũng còn những vấn đề tồn tại đáng lưu ý. Theo Thanh tra Chính phủ, Công ty Quản lý bay miền bắc và Công ty Quản lý bay miền nam đã sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất, gồm sân tennis, sân cầu lông và một số vị trí lắp đặt thiết bị, để cho thuê, thu hơn 3 tỷ đồng.
Việc sử dụng đất và tài sản công để cho thuê không đúng mục đích được xác định là vi phạm các quy định của Luật Đất đai và Nghị định số 167/2017/NĐ-CP của Chính phủ.
Một số dự án đầu tư còn nhiều hạn chế
Hình ảnh tại buổi công bố quyết định thanh tra Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam. Sau thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý trách nhiệm liên quan các tồn tại, vi phạm. (Ảnh: Thanh tra Chính phủ)
Qua kiểm tra 14 dự án, Thanh tra Chính phủ phát hiện một số báo cáo nghiên cứu khả thi chưa có đầy đủ nội dung phân tích tài chính, phân tích rủi ro và đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội. Một số báo cáo kinh tế-kỹ thuật chưa thực hiện nội dung phân tích hiệu quả đầu tư theo quy định của pháp luật về xây dựng.
Việc điều chỉnh một số dự án còn nhiều lần, trong đó có nội dung chủ yếu liên quan kéo dài tiến độ. Dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu Thành phố Hồ Chí Minh (ATCC/HCM) được điều chỉnh 3 lần; Dự án cơ sở làm việc của Công ty Quản lý bay miền trung được điều chỉnh, bổ sung 8 lần.
Theo kết luận thanh tra, hồ sơ một số dự án chưa chứng minh được việc điều chỉnh thuộc các trường hợp được phép theo quy định.
Một trong những sai phạm đáng chú ý vào tháng 6/2021, VATM phê duyệt Dự án ATCC/HCM trên cơ sở các chỉ tiêu quy hoạch tại Giấy phép quy hoạch số 104/2017, trong khi giấy phép này đã hết hiệu lực từ ngày 27/12/2019.
Thanh tra Chính phủ cũng cho biết, năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định về việc triển khai đầu tư cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm Kiểm soát không lưu Hà Nội, dự tính hoàn thành vào năm 2020. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, VATM chưa thực hiện đầu tư dự án này.
Giá thiết bị trong tổng mức đầu tư cao hơn giá trúng thầu
Trong công tác mua sắm thiết bị chuyên ngành quản lý bay, Thanh tra Chính phủ chỉ ra việc VATM phê duyệt tổng mức đầu tư còn thiếu cơ sở, trong đó có trường hợp sử dụng báo giá đã hết hiệu lực và chưa lựa chọn được mức giá phù hợp giữa các nhà sản xuất, nhà cung ứng.
Một số thiết bị xây dựng, cơ điện được xác định chỉ dựa trên báo giá của doanh nghiệp thương mại mà không có báo giá của nhà sản xuất.
Đối với hệ thống liên lạc bằng giọng nói (VCCS), báo giá được sử dụng đã hết hiệu lực từ ngày 15/3/2021 nhưng vẫn được VATM sử dụng để phê duyệt tổng mức đầu tư với giá gần 2,9 triệu euro. Trong khi đó, giá trúng thầu thực tế gần 1,6 triệu euro, thấp hơn khoảng 44% so với mức giá được sử dụng để lập tổng mức đầu tư.
Tương tự, hệ thống quản lý bay (ATM) được lập tổng mức đầu tư theo báo giá khoảng 24 triệu USD, tương đương hơn 607 tỷ đồng. Giá trúng thầu thực tế chỉ hơn 401,6 tỷ đồng, giảm khoảng 33%.
Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng báo giá đã hết hiệu lực và có giá cao hơn đáng kể so với kết quả đấu thầu thực tế để lập tổng mức đầu tư chưa bảo đảm nguyên tắc phù hợp với mặt bằng giá thị trường theo quy định của pháp luật về xây dựng.
Công tác khảo sát, lập dự báo của đơn vị tư vấn là Công ty Tư vấn AEC cũng được kết luận còn hạn chế, chưa sát thực tế và chưa dự báo đầy đủ nhu cầu kỹ thuật, lưu lượng bay tăng trưởng.
Những hạn chế này dẫn tới việc một số dự án phải điều chỉnh, bổ sung như tăng trạm VHF tại các sân bay Buôn Ma Thuột, Liên Khương; tăng đầu cuối hệ thống VCCS; bổ sung cấu hình kép, anten, đồng hồ GPS; thay đổi công nghệ tổng đài và tăng kênh ghi âm.
Tại Dự án ATCC/HCM, dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành hơn 808 tỷ đồng được lập khái quát theo báo giá hệ thống, chưa căn cứ cụ thể vào khối lượng, chủng loại theo thiết kế kỹ thuật, được xác định là chưa phù hợp quy định tại Nghị định số 10/2021/NĐ-CP của Chính phủ.
Từ những tồn tại, hạn chế và vi phạm được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, các đơn vị thành viên và Công ty Attech tổ chức kiểm điểm nghiêm túc.
Các đơn vị có trách nhiệm làm rõ mức độ khuyết điểm, hậu quả, thiệt hại, nguyên nhân và xác định trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu trên cơ sở kết quả kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và căn cứ các quy định của pháp luật, trường hợp xác định có đủ căn cứ thì phải xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có vi phạm; qua đó góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.
Việc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế được chỉ ra, nâng cao hiệu quả quản lý vốn, tài sản nhà nước, đồng thời bảo đảm việc đầu tư, mua sắm và sử dụng tài sản công tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam được thực hiện đúng quy định pháp luật.
Nguồn https://baomoi.com/nhieu-vi-pham-tai-tong-cong-ty-quan-ly-bay-viet-nam-c55949546.epi