Định hướng trên được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đưa ra khi kết luận tại phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản sau khi được kiện toàn, sáng 13/10.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu kết luận phiên họp. (Ảnh: Chinhphu.vn)
Giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ ngành và địa phương, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Xây dựng tiếp tục tổ chức các đoàn công tác làm việc với những địa phương có tiến độ chậm, nguy cơ không hoàn thành chỉ tiêu; trực tiếp hướng dẫn, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn và yêu cầu các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ.
“Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương đánh giá thực trạng bất động sản tồn kho, nhà ở tái định cư, nhà ở thuộc tài sản công chưa được bố trí sử dụng; nghiên cứu giải pháp chuyển đổi công năng, đưa vào khai thác làm nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê”, Phó Thủ tướng Thường trực nêu rõ.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định về sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong các dự án luật liên quan.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục đôn đốc, hướng dẫn các địa phương xử lý những dự án bất động sản tồn đọng, kéo dài theo cơ chế, chính sách đã được cấp có thẩm quyền ban hành; tập trung giải quyết các dự án còn vướng mắc thuộc phạm vi trách nhiệm của Bộ.
Bộ Tài chính cần nghiên cứu, đề xuất cơ chế bố trí vốn nhà nước để phát triển nhà ở cho thuê. Cùng với nguồn vốn ngân sách, cần nghiên cứu các giải pháp phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường vốn và những quỹ đầu tư phù hợp, tạo thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn an toàn cho doanh nghiệp bất động sản.
Đối với Ngân hàng Nhà nước, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh bất động sản và người dân mua nhà để ở; hướng dòng vốn vào nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, phấn đấu giảm lãi suất cho vay, đồng thời kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng bất động sản.
Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đôn đốc giải ngân chương trình tín dụng ưu đãi cho nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội; kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về điều kiện, thủ tục vay vốn. Đồng thời, phối hợp với Bộ Xây dựng nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp đối với nhà ở cho thuê và các loại hình nhà ở khác.
Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công an bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản; tăng cường điều tra, xử lý nghiêm các hành vi lừa đảo, môi giới trái phép và trục lợi chính sách.
Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm; rà soát nhu cầu nhà ở theo từng nhóm đối tượng, từng khu vực, làm cơ sở điều chỉnh chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030.
Các địa phương phải đánh giá đúng quan hệ cung – cầu, không chỉ xác định số lượng nhà cần xây dựng mà còn tính toán loại hình, vị trí, giá nhà và những điều kiện cần thiết để người dân có thể tiếp cận, sử dụng. Quy hoạch, bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê phải gắn với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhu cầu sinh hoạt thực tế.
Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý tập trung tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản tồn đọng, kéo dài theo thẩm quyền; rà soát, bố trí đủ quỹ đất sạch tại vị trí thuận lợi, chủ động dành ngân sách địa phương cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện phát triển nhà ở xã hội, nhất là nhà ở cho thuê và thuê mua.
Cùng với việc khai thác hiệu quả quỹ nhà hiện có, các địa phương phải theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động áp dụng những biện pháp kiểm soát, điều tiết phù hợp; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong hoạt động mua, thuê mua nhà ở xã hội, kinh doanh và môi giới bất động sản.
Theo yêu cầu của Phó Thủ tướng Thường trực, cần tăng tỷ lệ nhà ở xã hội cho thuê, gắn phát triển nhà ở với nhu cầu thực tế, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tránh tình trạng nhà ở xây dựng xong nhưng bị bỏ hoang, không có người sử dụng.
Tránh đầu tư sản phẩm không đáp ứng nhu cầu
Làm rõ yêu cầu phát triển nhà ở theo nhu cầu thực tế, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý phải đánh giá đúng quan hệ cung – cầu trên thị trường bất động sản. Không chỉ xem xét số lượng sản phẩm được đưa ra thị trường mà cần phân tích nhu cầu từng phân khúc, từng khu vực, từng nhóm đối tượng, gắn với thu nhập và khả năng chi trả của người dân.
Phó Thủ tướng Thường trực đặt vấn đề có nơi nhu cầu nhà ở rất lớn nhưng nguồn cung không đáp ứng được; ngược lại, có những khu vực nhiều nhà đã xây dựng nhưng không có người sử dụng.
“Vì vậy, không thể chỉ dựa vào số lượng giao dịch giảm để đánh giá sức cầu, mà phải xem xét cơ cấu sản phẩm, vị trí dự án, điều kiện hạ tầng và khả năng tiếp cận của người mua”, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. (Ảnh minh họa)
Phó Thủ tướng Thường trực dẫn thực tế có những khu nhà ở được xây dựng ở vị trí chưa thuận lợi, thiếu đường giao thông kết nối, hạ tầng và điều kiện sinh hoạt thiết yếu. Những bất cập đó cho thấy phát triển nhà ở phải đi cùng quy hoạch và tổ chức không gian sống, tránh đầu tư những sản phẩm không đáp ứng nhu cầu, gây lãng phí đất đai, vốn và các nguồn lực xã hội.
Liên quan đến diễn biến giá bất động sản, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng không nên lo ngại việc giá nhà giảm theo hướng phù hợp hơn với khả năng chi trả của người dân. Điều cần quan tâm là sự lành mạnh, ổn định của thị trường, không để tình trạng mất cân đối cung – cầu, đầu cơ và phát triển quá nóng gây rủi ro cho nền kinh tế.
Đối với nhà ở cho thuê, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh đây là hướng phát triển cần được ưu tiên, phù hợp với đặc điểm dịch chuyển việc làm của công nhân, người lao động. Người lao động có thể thay đổi nơi làm việc theo nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường, vì vậy cần có nguồn nhà ở cho thuê đủ lớn, được bố trí phù hợp với các trung tâm sản xuất, khu công nghiệp và điều kiện sinh hoạt.
Để phát triển phân khúc này, phải đa dạng hóa hình thức đầu tư, huy động doanh nghiệp tham gia, kết hợp nguồn lực nhà nước với nguồn lực xã hội. Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý không thể chỉ trông chờ vào nguồn vốn của các cơ quan, tổ chức công, bởi nguồn lực này có giới hạn, khó đáp ứng nhu cầu nhà ở cho thuê ngày càng lớn.
Phó Thủ tướng Thường trực cũng gợi mở khả năng mua lại những căn nhà ở thương mại đã xây dựng nhưng chưa tiêu thụ được để bố trí cho thuê, trên cơ sở bảo đảm hiệu quả, phù hợp quy hoạch và pháp luật.