Trường Tiểu học Sơn Tây – phân hiệu Quang Trung (phường Sơn Tây) có khoảng sân được mở rộng thêm từ diện tích trụ sở UBND phường Quang Trung cũ. Ảnh: PV
Chuyển đổi công năng mới chỉ là bước khởi đầu, để những cơ sở này thực sự phát huy giá trị, đáp ứng nhu cầu của người dân và trở thành nguồn lực cho phát triển, cần tiếp tục đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị và tổ chức vận hành hiệu quả.
Chuyển đổi công năng cần đi cùng đầu tư đồng bộ
Trụ sở UBND phường Ngô Quyền cũ, nay thuộc phường Sơn Tây, đã được chuyển đổi thành Nhà văn hóa tổ dân phố Trần Hưng Đạo. Việc tận dụng trụ sở cũ đã giúp người dân có thêm một không gian sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, để nơi đây thực sự trở thành một thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân, bài toán đầu tư trang thiết bị vẫn cần tiếp tục được đặt ra.
Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Trần Hưng Đạo Lê Bạch Đằng chia sẻ. Ảnh: PV
Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Trần Hưng Đạo Lê Bạch Đằng cho biết, hiện địa phương đã có không gian sinh hoạt nhưng nội thất và các trang thiết bị phục vụ hoạt động cộng đồng còn thiếu. Đặc biệt, các thiết chế phục vụ hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao của các chi hội, đoàn thể chưa được đầu tư đầy đủ. Hoạt động hè dành cho trẻ em cũng còn đơn điệu do thiếu những trang thiết bị chuyên dụng.
“Hiện nay phòng có rồi nhưng nội thất bên trong chưa đầy đủ. Các thiết chế văn hóa phục vụ hoạt động múa hát của các chi hội, đoàn thể còn thiếu. Hoạt động hè của các cháu cũng chưa phong phú. Chúng tôi mới chủ yếu tổ chức kéo co, văn nghệ, trong khi nhiều trang thiết bị chuyên sâu hơn vẫn chưa có”, ông Lê Bạch Đằng chia sẻ.
Câu chuyện tương tự cũng đang đặt ra tại Trường Tiểu học Sơn Tây – phân hiệu Quang Trung (phường Sơn Tây). Khoảng sân của nhà trường vừa được mở rộng thêm từ diện tích trụ sở UBND phường Quang Trung cũ. Việc chuyển đổi đã giúp giải quyết một phần nhu cầu về không gian học tập, vui chơi và rèn luyện thể chất cho học sinh.
Hiện khu vực này mới được cải tạo, lát nền, để trở thành một sân tập đúng nghĩa, nhà trường mong muốn tiếp tục được đầu tư mái che và các hạng mục phù hợp, tạo điều kiện để học sinh tập luyện an toàn, thuận lợi và phát triển thêm các môn thể thao như bóng rổ, cầu lông.
Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Tây – phân hiệu Quang Trung Nguyễn Thị Mai Yến chia sẻ. Ảnh: PV
Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Tây – phân hiệu Quang Trung Nguyễn Thị Mai Yến cho biết, nhà trường mong muốn khu sân mở rộng được đầu tư đồng bộ hơn. “Để đáp ứng yêu cầu của một sân tập thực chất phục vụ môn giáo dục thể chất, trước hết chúng tôi mong muốn có mái che cho các con. Bên cạnh đó, dù diện tích không lớn, nhưng cần bố trí những khu vực phù hợp để học sinh có thể luyện tập thêm một số môn thể thao như bóng rổ hoặc cầu lông”, bà Nguyễn Thị Mai Yến nói.
Thực tế cho thấy, việc chuyển đổi trụ sở dôi dư thành các công trình phục vụ cộng đồng là hướng đi đúng và cần thiết. Song nếu chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận mặt bằng, sửa chữa sơ bộ và đưa vào sử dụng, hiệu quả khai thác có thể chưa tương xứng với giá trị của nguồn lực công.
Một nhà văn hóa cần có thiết bị phục vụ sinh hoạt văn hóa. Một sân trường mở rộng cần được đầu tư để thực sự trở thành không gian giáo dục và rèn luyện. Một cơ sở được chuyển đổi thành thiết chế cộng đồng cũng cần có phương án vận hành phù hợp với nhu cầu thực tế. Nói cách khác, chuyển đổi công năng phải đi cùng đầu tư đồng bộ, để tài sản công sau khi được sắp xếp không chỉ “có nơi sử dụng”, mà thực sự tạo ra giá trị mới.
Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường Sơn Tây đã rà soát 34 cơ sở nhà, đất là trụ sở làm việc thuộc phạm vi quản lý. Trong số này, 17 trụ sở tiếp tục được giữ lại sử dụng; 8 cơ sở được điều chuyển cho Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội.
Đối với các trụ sở được chuyển đổi thành trường học, cơ sở y tế và thiết chế văn hóa, địa phương đang tiếp tục tính toán, bổ sung nguồn lực để biến những cơ sở cũ thành các không gian phục vụ thiết thực cho cộng đồng. Đây cũng là hướng tiếp cận cần được nhân rộng: Xử lý trụ sở dôi dư không đơn thuần là bài toán quản lý tài sản, mà phải gắn với bài toán phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Biến tài sản công thành nguồn lực phát triển Thủ đô
Trụ sở UBND thị trấn Vân Đình (cũ) được sử dụng làm điểm sinh hoạt cộng đồng khu dân cư thôn Lê Lợi, xã Vân Đình. Ảnh: Lại Tấn
Không chỉ tại phường Sơn Tây, việc xử lý trụ sở dôi dư đang được Hà Nội triển khai trên quy mô toàn thành phố. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, từ 1.010 trụ sở làm việc, thành phố có 538 cơ sở tiếp tục sử dụng và 418 cơ sở dôi dư. Con số này cho thấy quy mô rất lớn của nguồn lực tài sản công cần được tiếp tục rà soát, sắp xếp và khai thác hiệu quả.
Thách thức đặt ra không chỉ là giải quyết các cơ sở dôi dư, tránh tình trạng bỏ hoang hoặc xuống cấp. Quan trọng hơn là phải tìm được “đầu ra” phù hợp cho từng tài sản, bảo đảm mỗi trụ sở sau sắp xếp đều có thể được khai thác theo hướng mang lại giá trị cao nhất cho cộng đồng và xã hội.
Có những trụ sở phù hợp để bổ sung quỹ đất cho trường học trong bối cảnh nhiều khu vực còn thiếu không gian giáo dục. Trong khi đó, có những cơ sở có thể trở thành trạm y tế, cơ sở chăm sóc sức khỏe. Nhiều nơi có thể chuyển đổi thành nhà văn hóa, thư viện, phòng đọc, điểm sinh hoạt cộng đồng hoặc không gian dành cho thanh thiếu nhi. Để những phương án đó thành công, cần có sự tính toán kỹ lưỡng về nhu cầu thực tế, vị trí địa lý, quy mô dân cư và khả năng khai thác lâu dài.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Mai Công Quyền, tài sản công là một trong những nguồn lực quan trọng của quốc gia. Việc quản lý và khai thác hiệu quả nguồn lực này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm các mục tiêu phát triển của thành phố.
“Làm sao để khai thác tài sản công hiệu quả và tốt nhất trong thời gian tới, qua đó đóng góp vào mục tiêu phát triển của thành phố Hà Nội”, ông Mai Công Quyền nhấn mạnh.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Mai Công Quyền chia sẻ. Ảnh: PV
Đây cũng chính là tư duy cần được đặt ở trung tâm trong quá trình xử lý trụ sở dôi dư: Không coi đây đơn thuần là những tài sản cần giải quyết sau sắp xếp, mà phải coi đó là nguồn lực có thể tiếp tục tạo ra giá trị cho xã hội.
Cùng với việc chuyển đổi công năng, Hà Nội đang tiếp tục kiểm kê, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu tài sản công tại 126 xã, phường, bảo đảm việc quản lý đầy đủ, chính xác và thống nhất. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ được xem là nền tảng quan trọng để thành phố xác định chính xác giá trị từng tài sản, nhu cầu sử dụng của từng địa phương và từ đó lựa chọn phương án khai thác phù hợp.
Một cơ sở nằm ở khu vực đông dân cư có thể cần ưu tiên cho giáo dục hoặc y tế. Một trụ sở có vị trí phù hợp với hoạt động cộng đồng có thể được chuyển đổi thành thiết chế văn hóa. Trong khi đó, với những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng trực tiếp, thành phố có thể nghiên cứu phương án khai thác phù hợp để tạo thêm nguồn lực đầu tư cho phát triển. Điều quan trọng là quá trình sắp xếp phải tránh hai thái cực: Một là giữ lại tài sản nhưng sử dụng kém hiệu quả; hai là chuyển đổi công năng một cách cơ học mà không gắn với nhu cầu thực tế.
Từ những nhà văn hóa ở khu dân cư đến những khoảng sân trường được mở rộng, thực tế đang cho thấy một vấn đề rất rõ ràng: Trụ sở dôi dư chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt đúng vào nhu cầu của cộng đồng và được đầu tư để đáp ứng nhu cầu đó.
Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện phương án sắp xếp, Hà Nội cần tiếp tục có cơ chế huy động và bố trí nguồn lực để đầu tư cải tạo, nâng cấp các cơ sở sau chuyển đổi. Đồng thời, cần giao rõ trách nhiệm quản lý, vận hành, tránh tình trạng đầu tư xong nhưng khai thác không hiệu quả.
Sắp xếp đơn vị hành chính đã tạo ra những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, đồng thời đặt ra bài toán mới trong quản lý và sử dụng tài sản công. Trong đó, giải tốt bài toán này không chỉ giúp tránh lãng phí hàng trăm cơ sở nhà, đất mà còn có thể tạo thêm trường học, không gian văn hóa, cơ sở y tế và những tiện ích thiết thực cho người dân.
Đó cũng là thước đo quan trọng nhất của việc xử lý trụ sở dôi dư: Mỗi tài sản công sau sắp xếp phải được đánh thức thành một nguồn lực mới, phục vụ tốt hơn cho người dân và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của Thủ đô.