Author: bachdn

Từ những vùng đất từng mang đậm dấu ấn nông thôn, các khu dân cư, hoạt động thương mại, dịch vụ và công nghiệp ngày càng phát triển, đặt ra yêu cầu chuyển đổi mô hình quản lý phù hợp với thực tiễn. Việc 29 xã đáp ứng các tiêu chuẩn thành lập phường không chỉ ghi nhận những chuyển biến đã diễn ra mà còn mở ra yêu cầu mới về hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ công và năng lực quản trị đô thị. Để sự thay đổi không chỉ dừng ở tên gọi, chất lượng sống và sự hài lòng của người dân phải trở thành thước đo của quá trình chuyển đổi.

Phóng viên TTXVN thực hiện chùm bài viết chủ đề “Từ xã lên phường – chuyển động ở vùng đô thị mới” nhằm nhận diện những chuyển động từ cơ sở, đồng thời đặt ra hướng đi thực sự mang lại phương thức quản trị hiệu quả, hạ tầng đồng bộ và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Sự phát triển hạ tầng, gia tăng dân cư đô thị và chuyển dịch cơ cấu kinh tế là những dấu hiệu rõ nét của quá trình đô thị hóa. Ảnh: Hữu Duyên/ TTXVN

Bài 1: Khi làng quê mang dáng dấp đô thị

Từ những vùng đất chủ yếu sản xuất nông nghiệp, nhiều xã vùng ven Thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành các khu dân cư đông đúc, hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển, sinh kế người dân ngày càng đa dạng. Khi diện mạo, cơ cấu kinh tế và đời sống đã mang nhiều đặc trưng đô thị, việc chuyển từ xã thành phường trở thành bước chuyển phù hợp quá trình phát triển thực tế. Đằng sau sự thay đổi tên gọi đơn vị hành chính là những chuyển động đã tích tụ qua nhiều năm, từ không gian cư trú, cơ cấu lao động đến phương thức tổ chức đời sống của người dân.

Đô thị hóa từ những đổi thay trong đời sống

Gắn bó với xã Bình Hưng hơn 20 năm, ông Phạm Văn Thịnh chứng kiến những thay đổi rõ nét về hạ tầng, diện mạo khu dân cư và điều kiện sinh hoạt. Nếu trước đây, việc đưa người lớn tuổi đi khám, chữa bệnh vào ban đêm còn nhiều bất tiện, nay sự phát triển của các dịch vụ vận chuyển và tiện ích thiết yếu đã giúp người dân thuận lợi hơn trong sinh hoạt.

Đảng viên Phạm Văn Thịnh, nguyên Trưởng phòng Kinh doanh Công ty cổ phần Giấy Vĩnh Huê (tiền thân là Công ty Giấy Vĩnh Huê, thuộc Sở Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh), quan tâm đến những đổi thay của đất nước. Ảnh: Tiến Lực /TTXVN

“Xã Bình Hưng có lợi thế về vị trí địa lý, nằm ở cửa ngõ kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Cùng với việc quy hoạch, phát triển các khu dân cư, điều kiện sống của người dân ngày càng cải thiện. Riêng khu vực chúng tôi sinh sống hiện có gần 2.000 hộ dân trong một ấp”, ông Thịnh chia sẻ.

Từ lợi thế vị trí địa lý và quá trình phát triển các khu dân cư, xã Bình Hưng dần hình thành không gian cư trú tập trung với các hoạt động kinh tế, dịch vụ ngày càng đa dạng. Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở những công trình mới mà còn ở nhu cầu sinh hoạt, tiêu dùng và việc làm của cộng đồng dân cư. Những đặc điểm vốn gắn với đời sống đô thị ngày càng hiện diện rõ nét trên địa bàn một xã.

Tại xã Nhà Bè, những đổi thay được phản ánh qua sự chuyển đổi sinh kế của các gia đình gắn bó với vùng đất phía Nam Thành phố qua nhiều thế hệ. Ông Võ Ngọc Hải, 63 tuổi, cư dân ấp 22, sinh ra và lớn lên tại địa phương. Cha mẹ ông đến đây khai hoang từ năm 1954. Trong ký ức của ông, nơi đây từng là vùng đất trũng, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông, giao thông khó khăn, các dịch vụ thiết yếu còn hạn chế.

Ông Võ Ngọc Hải nhớ lại, trước đây, gia đình ông chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống, không có tích lũy. Hiện nay, các thành viên trong gia đình có thêm nhiều nguồn thu từ kinh doanh và cho thuê nhà nên đời sống dần ổn định. Dù chưa dư dả nhiều nhưng gia đình đã thoát khỏi cảnh khó khăn.

Câu chuyện của gia đình ông Hải cho thấy một chuyển biến quan trọng trong quá trình đô thị hóa: Từ sinh kế phụ thuộc vào đất nông nghiệp sang những ngành nghề phi nông nghiệp. Khi công nghiệp, thương mại và dịch vụ phát triển, người dân có thêm cơ hội việc làm, tạo nguồn thu nhập đa dạng và từng bước cải thiện đời sống.

Đất nông nghiệp ở xã Bình Chánh vẫn chiếm khoảng 57%, chủ yếu trồng rau màu, cây kiểng và các mô hình nông nghiệp đô thị. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN

Cùng với sự thay đổi sinh kế, điều kiện giao thông và các tiện ích xã hội cũng được cải thiện. Nhiều tuyến hẻm trước đây chỉ rộng khoảng 1-1,5 mét nay được mở rộng, nâng cấp, trong đó có sự đóng góp của người dân thông qua việc hiến đất làm đường. Anh Phạm Hoàng Phúc, một cư dân khác tại xã Nhà Bè cũng ghi nhận hệ thống trường học, giao thông và các dịch vụ thiết yếu ngày càng thuận tiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt của các gia đình.

Trong khi đó, tại xã Bình Chánh, đô thị hóa diễn ra cùng với sự đan xen giữa sản xuất nông nghiệp, khu dân cư và các hoạt động kinh doanh, dịch vụ.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, hộ kinh doanh tại ấp 7, từng gắn bó với nghề trồng lúa. Khi dân cư gia tăng, đất sản xuất nông nghiệp của gia đình thu hẹp, ông chuyển sang kinh doanh cây trồng, hạt giống và hoa kiểng. Theo ông Sơn, thay đổi rõ nét nhất trong khoảng 20 năm qua là hệ thống giao thông. Những tuyến đường đất, đá đỏ trước đây đã được nâng cấp, mở rộng, tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa, đi lại và học tập. Sự phát triển hạ tầng cùng với chuyển đổi sinh kế đang từng bước định hình diện mạo mới của địa phương.

Mô hình quản lý phải theo kịp thực tiễn

Những thay đổi trong đời sống người dân cũng được phản ánh qua các chỉ số về dân số, cơ cấu kinh tế, lao động và hạ tầng, làm cơ sở xem xét chuyển đổi các xã đã mang đặc trưng đô thị thành phường.

Ngày 27/8/2026, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI thông qua nghị quyết tán thành Đề án thành lập 29 phường trên cơ sở nguyên trạng 29 xã. Theo kết quả rà soát, các địa phương đáp ứng đầy đủ 9/9 tiêu chí theo quy định, gồm các tiêu chí về dân số, diện tích, cơ cấu kinh tế, lao động, thu nhập và hạ tầng đô thị. Tuy nhiên, mỗi địa bàn có đặc điểm và mức độ đô thị hóa khác nhau.

Ông Biện Ngọc Toàn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, cho biết, địa phương đã và đang xây dựng đội ngũ cán bộ, đổi mới hệ thống và phương thức lãnh đạo của Đảng để phù hợp với tình hình mới. Ảnh: Tiến Lực /TTXVN

Xã Bình Hưng có diện tích tự nhiên 32,63 km², dân số 183.697 người. Theo ông Biện Ngọc Toàn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, tỷ trọng công nghiệp, thương mại và dịch vụ chiếm khoảng 98,7% cơ cấu kinh tế; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt khoảng 99,7%.

Những chỉ số này cho thấy, hoạt động kinh tế và việc làm tại Bình Hưng đã mang đậm đặc trưng đô thị. Theo ông Biện Ngọc Toàn, quá trình đô thị hóa hình thành từ nhiều năm trước, gắn với định hướng phát triển khu đô thị phía Nam Thành phố. Từ năm 1994, một số dự án nhà ở được phê duyệt, tạo tiền đề phát triển các khu dân cư và hạ tầng kỹ thuật, xã hội.

Tuy nhiên, dân số đông và tốc độ đô thị hóa nhanh cũng tạo sức ép lên giao thông, trường học, y tế và môi trường. “Các tuyến Phạm Hùng, Quốc lộ 50 kết nối với đường Nguyễn Văn Linh thường ùn tắc vào giờ cao điểm. Một số khu dân cư còn ngập cục bộ khi mưa lớn hoặc triều cường do hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh”, ông Biện Ngọc Toàn cho biết.

Ông Võ Phan Lê Nguyễn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhà Bè, chia sẻ về các nội dung của Hội nghị Trung ương 4 vừa qua. Ảnh: Tiến Lực /TTXVN

Tại xã Nhà Bè, sự phát triển hạ tầng, gia tăng dân cư đô thị và chuyển dịch cơ cấu kinh tế là những dấu hiệu rõ nét của quá trình đô thị hóa. Ông Võ Phan Lê Nguyễn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhà Bè nhận định: “Có thể nói, cơ cấu kinh tế của xã Nhà Bè chuyển biến rõ nét từ nông nghiệp chuyển sang công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Minh chứng từ những con số như, tỷ lệ dân số đô thị đạt 98,3%, tỷ trọng công nghiệp – xây dựng và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế đạt 99,58%”.

Nếu Bình Hưng và Nhà Bè đã có cơ cấu kinh tế, lao động mang đậm đặc trưng phi nông nghiệp, Bình Chánh đang chuyển đổi với sự đan xen giữa sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế đô thị. Bà Nguyễn Kim Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Chánh cho biết, cùng với quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số, cơ cấu kinh tế địa phương chuyển dịch từ nông nghiệp sang thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp. Tuy nhiên, đất nông nghiệp vẫn chiếm khoảng 57% diện tích, chủ yếu phục vụ trồng rau màu, cây kiểng và các mô hình nông nghiệp đô thị theo hướng nâng cao giá trị sản phẩm.

Người dân làm thủ tục tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Hưng (TP. Hồ Chí Minh). Ảnh: Tiến Lực/TTXVN

Theo bà Nguyễn Kim Mai, đô thị hóa không đồng nghĩa với xóa bỏ hoàn toàn hoạt động nông nghiệp. Những khu vực còn phù hợp với sản xuất cần được định hướng phát triển nông nghiệp đô thị, ứng dụng công nghệ cao, vừa tạo giá trị kinh tế, vừa duy trì không gian xanh. Trong khi đó, các khu vực trọng tâm phát triển đô thị cần được quy hoạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ.

Bà Nguyễn Kim Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Chánh chia sẻ về quá trình chuyển đổi từ xã lên phường tại địa bàn đan xen giữa đô thị và phát triển nông. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN

Thực tế tại các địa phương cho thấy, đô thị hóa không diễn ra theo một mô hình đồng nhất. Có nơi hoạt động kinh tế và đời sống dân cư đã gần như hoàn toàn mang đặc trưng đô thị; có nơi không gian đô thị tiếp tục phát triển đan xen với sản xuất nông nghiệp. Việc chuyển từ xã thành phường vì thế là sự ghi nhận những thay đổi đã diễn ra trong thực tế, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình quản lý để theo kịp quá trình phát triển.

Bài 2: Kỳ vọng về chất lượng sống tốt hơn

Theo ghi nhận của phóng viên, sáng 14/10, người dân phường Vĩnh Hưng, Hà Nội, đến các điểm niêm yết dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị Vĩnh Hưng để tìm hiểu, góp ý.

Người dân có thể đến xem trực tiếp bản vẽ quy hoạch để đối chiếu vị trí nhà ở với phương án dự kiến tại các điểm.

Hoặc quét mã QR để xem thông tin chi tiết về dự án.

Chính quyền địa phương bố trí khu vực phát, tiếp nhận phiếu góp ý tại các điểm niêm yết, tạo điều kiện để người dân trực tiếp nghiên cứu hồ sơ và bày tỏ ý kiến.

Việc công khai dự thảo quy hoạch giúp người dân nắm rõ định hướng phát triển đô thị và đóng góp ý kiến hoàn thiện đồ án.

Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có phạm vi nghiên cứu khoảng 447ha, tương ứng toàn bộ địa giới hành chính phường Vĩnh Hưng do Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt Trời, thành viên Tập đoàn Sun Group, làm chủ đầu tư.



Theo dự thảo quy hoạch, khoảng 206,1ha được dành cho tái thiết, xây dựng mới, phát triển giao thông và hạ tầng xã hội; 240,9ha còn lại tập trung cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu.

Việc công khai quy hoạch, tiếp thu ý kiến và giải đáp thắc mắc của người dân là yếu tố quan trọng, góp phần bảo đảm quá trình tái thiết đô thị Vĩnh Hưng được triển khai hiệu quả.

Quá trình lấy ý kiến cần giúp người dân tiếp cận đầy đủ hồ sơ, nhận diện rõ khu vực và nội dung dự kiến thay đổi, đồng thời có điều kiện phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tế sinh sống.

Đến ngày 1/11, người dân phường Vĩnh Hưng tiếp tục nghiên cứu hồ sơ, gửi ý kiến tại các điểm niêm yết hoặc tham gia hội nghị do địa phương tổ chức.

Việc tiếp thu, giải đáp các ý kiến xác đáng sẽ góp phần hoàn thiện quy hoạch, bảo đảm hài hòa giữa phát triển đô thị và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đồng chí Hoàng Quốc Khánh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy phát biểu tại buổi làm việc

Cùng dự buổi làm việc có các đồng chí: Đoàn Thị Hậu, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Phan Hồng Tiến, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính và lãnh đạo một số sở, ngành của tỉnh.

Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ hiện có 3 khoa, 2 phòng với 45 cán bộ, viên chức, người lao động. Tháng 9/2026, nhà trường được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh quyết định công nhận đạt chuẩn mức 1.

Lãnh đạo Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ phát biểu tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã thảo luận về công tác chuẩn bị lễ đón Bằng công nhận nhà trường đạt chuẩn mức 1, đồng thời xem xét một số nội dung trong xây dựng Đề án trường đạt chuẩn mức 2, tập trung vào quy hoạch, đầu tư cơ sở vật chất, bố trí nguồn vốn.

Theo yêu cầu xây dựng trường chính trị đạt chuẩn mức 2, tổng diện tích sử dụng của trường cần bảo đảm tối thiểu 3 ha. Trước đây, tỉnh đã có chủ trương bố trí thêm một cơ sở tại địa điểm khác. Tuy nhiên, trên cơ sở xác định Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh, nơi nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn cần có vị trí thuận lợi, phù hợp với vai trò và chức năng, lãnh đạo tỉnh thống nhất chủ trương mở rộng diện tích hiện có, nghiên cứu sử dụng thêm khu vực Nhà khách Tỉnh ủy để phục vụ mục tiêu xây dựng trường đạt chuẩn mức 2.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu việc xây dựng trường đạt chuẩn mức 2 phải được tính toán tổng thể, đồng bộ, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về diện tích, cơ sở vật chất và điều kiện phục vụ đào tạo. Trong đó, phương án quy hoạch, kiến trúc cần bố trí đảm bảo điều kiện học tập, nghiên cứu và sinh hoạt, phù hợp với định hướng phát triển lâu dài của nhà trường.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy và các thành viên đoàn công tác khảo sát thực tế tại Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ

Đồng chí cũng đề nghị Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ phối hợp với các sở, ngành tỉnh rà soát nhu cầu sử dụng đất, nghiên cứu phương án mở rộng và hoàn thiện quy hoạch tổng thể. Trên cơ sở đó, đề xuất quy mô đầu tư, phương án kiến trúc và các hạng mục cần thiết.

Đối với Lễ đón Bằng công nhận trường đạt chuẩn mức 1, đồng chí yêu cầu nhà trường phối hợp với các đơn vị liên quan chuẩn bị chu đáo chương trình, nội dung và các điều kiện tổ chức, bảo đảm trang trọng, thiết thực.

Trong chương trình, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy đã khảo sát trực tiếp một số địa điểm dự kiến xây dựng các hạng mục phục vụ mục tiêu đưa Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ đạt chuẩn mức 2.

*Sáng cùng ngày, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy và Phó Bí thư Tỉnh ủy đã đi khảo sát thực tế tại trụ sở cũ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh (phường Lương Văn Tri) và trụ sở cũ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh (phường Đông Kinh) để xem xét bố trí, sử dụng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn tỉnh.  

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy và các thành viên trong đoàn công tác khảo sát thực tế trụ sở cũ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (phường Đông Kinh)

Tại các điểm đến, các cơ quan chuyên môn đã báo cáo hiện trạng quỹ đất, tài sản công, đồng thời đề xuất phương án điều chỉnh quy hoạch, định hướng sử dụng trong thời gian tới. 

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy và các thành viên trong đoàn công tác khảo sát thực tế trụ sở cũ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh (phường Lương Văn Tri)

Tại buổi khảo sát, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh: Quỹ đất và tài sản công là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Đồng chí yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng, nhu cầu sử dụng và định hướng quy hoạch, trên cơ sở đó tham mưu tỉnh phương án sắp xếp, bố trí, khai thác và sử dụng hiệu quả, hợp lý các nguồn lực hiện có, tránh lãng phí.

Đồng chí cũng lưu ý việc sử dụng các quỹ đất hiện có cần hướng đến đa mục tiêu, tạo dư địa cho phát triển kinh tế – xã hội. Việc bố trí trụ sở, địa điểm làm việc cho các cơ quan, đơn vị cần nghiên cứu phương án kiến trúc đồng bộ, hiện đại, bảo đảm kết nối hạ tầng phù hợp với quy hoạch và thiết kế tổng thể không gian đô thị.