Author: bachdn

Dự án Công viên Văn Miếu, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng/TTXVN

Kiểm tra thực tế tại công trình dự án, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực của các địa phương, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và lực lượng tham gia thực hiện, đảm bảo tiến độ đến nay, đã hoàn thành 100% khối lượng các hạng mục. Công trình dự kiến khánh thành vào ngày 16/9 tới, chào mừng sự kiện tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố.

Nhấn mạnh đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về chính trị, văn hóa và cảnh quan đô thị, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu các địa phương, đơn vị tiếp tục rà soát toàn bộ các hạng mục, tập trung hoàn thiện những phần việc cuối cùng, bảo đảm công trình đồng bộ, khang trang. Trong đó, các địa phương, đơn vị quan tâm sắp xếp, bài trí không gian bên trong Đền thờ Bác Hồ trang nghiêm, hài hòa, phù hợp với giá trị lịch sử, văn hóa của công trình; bố trí đồ thờ tự, hiện vật và các vật dụng hợp lý, khoa học, tạo sự tôn nghiêm cho không gian thờ tự. Cùng đó, các địa phương, đơn vị tổ chức tổng vệ sinh công nghiệp toàn bộ khuôn viên; thu dọn vật liệu, phế thải xây dựng; chăm sóc cây xanh, chỉnh trang cảnh quan, kiểm tra hệ thống điện, chiếu sáng, cấp thoát nước và các hạng mục phụ trợ, bảo đảm mọi điều kiện tốt nhất trước ngày khánh thành.

Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh cũng yêu cầu địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động phối hợp, thường xuyên kiểm tra thực tế, kịp thời phát hiện và xử lý ngay những vấn đề phát sinh, không để ảnh hưởng đến chất lượng, mỹ quan; bảo đảm công trình được khánh thành đúng kế hoạch, trang trọng, an toàn, góp phần tạo điểm nhấn về văn hóa, lịch sử và cảnh quan đô thị của đia phương.

Công trình Đền thờ Bác Hồ được thiết kế quy mô 2 tầng, 8 mái cấu trúc gỗ truyền thống, diện tích 182 m2, sân đền được đặt trên 1 hồ sen 1.100 m2, hình hoa sen 8 cánh – một hình tượng đặc biệt với người Việt Nam (toàn bộ công trình đều được xã hội hoá). Sau khi hoàn thành, Đền thờ Bác Hồ và Công viên Văn Miếu góp phần quan trọng trong việc phát triển hạ tầng đô thị; tăng cường không gian xanh; là một điểm đến về văn hóa góp phần phát triển kinh tế-xã hội. Đồng thời, công trình là nơi tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, các sự kiện chính trị quan trọng và các sự kiện văn hóa, giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh Bắc Ninh.

Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn trả lời phỏng vấn. Ảnh: Võ Hải

Trả lời phỏng vấn phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn cho rằng, việc bảo tồn các giá trị lịch sử, kiến trúc phải được đặt song hành với phát triển những không gian mới, tạo nên một tổng thể hài hòa, để hồ Hoàn Kiếm thực sự trở thành “trái tim” của Thủ đô – nơi hội tụ các giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.

– Là đại diện đơn vị tư vấn, ông đánh giá như thế nào về những mục tiêu và định hướng chính trong việc điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận lần này?

Trước hết là mục tiêu giữ gìn và phát huy những giá trị, tính chất đặc biệt của khu vực hồ Hoàn Kiếm. Đây phải được xem là một trong những yêu cầu quan trọng hàng đầu.

Mục tiêu thứ hai là mở rộng không gian công cộng, không gian quảng trường và tăng cường sự kết nối của hồ Hoàn Kiếm với các khu vực xung quanh, theo các hướng Bắc, Đông, Tây và Nam. Trong đó, hướng phát triển về phía Đông có ý nghĩa đặc biệt, bởi sẽ tạo sự kết nối với không gian sông Hồng và định hướng hình thành đại lộ cảnh quan sông Hồng trong tương lai.

Tổng thể khu vực hồ Hoàn Kiếm dự kiến được thành phố Hà Nội tái thiết trong thời gian tới.

Có thể nói, việc chỉnh trang, tái cấu trúc và mở rộng không gian quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm là một trong những mục tiêu nổi bật của lần nghiên cứu, điều chỉnh quy hoạch này.

Việc điều chỉnh quy hoạch được kỳ vọng sẽ tạo nên một diện mạo mới cho khu vực trung tâm Thủ đô, với hệ thống các quảng trường, không gian công cộng kết hợp cùng công viên, cây xanh. Tất cả sẽ góp phần hình thành một không gian xanh, tạo nên một trung tâm điểm, một “trái tim” của Thủ đô Hà Nội tại khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Bên cạnh đó, một định hướng rất quan trọng là tạo sự kết hợp hài hòa giữa các công trình kiến trúc có giá trị được xây dựng từ trước với những công trình kiến trúc hiện đại trong tương lai. Sự kết nối giữa những giá trị cổ xưa và các đường nét kiến trúc mới sẽ góp phần tạo nên một tổng thể không gian đặc sắc cho khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Trong bức tranh phát triển tương lai, hồ Hoàn Kiếm vẫn phải giữ được những giá trị lịch sử đặc biệt vốn có. Yếu tố lịch sử là một trong những giá trị quan trọng, được tích lũy và nối dài trong suốt quá trình hình thành, phát triển của khu vực này.

Cùng với đó là các giá trị về văn hóa và nghệ thuật. Không gian văn hóa, nghệ thuật sẽ được tăng cường kết nối thông qua các trục không gian quan trọng, trong đó có khu vực Tràng Tiền, kéo dài tới không gian xung quanh Nhà hát Lớn, tạo thành một tổng thể thống nhất và một bức tranh lớn của khu vực trung tâm Thủ đô. Trong định hướng phát triển sắp tới, hồ Hoàn Kiếm tiếp tục là trái tim của Thủ đô Hà Nội, mang đậm những giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.

– Ông đánh giá như thế nào về việc tổ chức không gian, bảo tồn các công trình có giá trị và xây dựng những công trình mới trong khu vực hồ Hoàn Kiếm?

Chúng ta có thể nhìn thấy trục Nam – Bắc, tính từ phía Nam, qua Tháp Rùa, đến đền Ngọc Sơn và tiếp tục tới khu vực Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Đây là một trục rất quan trọng, đánh dấu những công trình đặc biệt, mang yếu tố lịch sử, văn hóa và tinh thần, tâm linh.

Điểm kết ở phía Bắc là một quảng trường rộng lớn, mà chúng tôi gọi là Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, hay một tên gọi khác là Quảng trường Hòa Bình. Trong không gian này có Khải Hoàn Môn – một công trình mới, hiện đại, nhưng được kỳ vọng sẽ mang được tính chất, cái hồn của người Việt. Đây là một trong những công trình quan trọng, góp phần nối liền trục Nam – Bắc.

Về phía Đông và phía Tây, đặc biệt là phía Đông, chúng ta thấy có nhiều công trình đan xen giữa những công trình cổ và các công trình do người Pháp xây dựng từ khoảng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Những công trình này có giá trị đặc biệt, đóng góp vào hình ảnh và không gian của khu vực hồ Hoàn Kiếm mà người dân Hà Nội đã cảm nhận, gắn bó từ nhiều thế hệ. Những công trình có giá trị sẽ được đánh giá, nghiên cứu để bảo tồn, giữ lại những yếu tố lịch sử đặc biệt. Chúng tôi đánh giá và giữ lại một số công trình như vậy để vừa phát triển không gian, vừa gìn giữ được các yếu tố lịch sử, kiến trúc và văn hóa của trung tâm Hà Nội.

Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn trả lời phỏng vấn. Ảnh: Võ Hải

– Vậy khi xây dựng những công trình mới trong khu vực này, vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo đảm sự hài hòa với các công trình lịch sử, thưa ông?

Vấn đề đặt ra là những công trình mới sẽ ảnh hưởng như thế nào đối với không gian hiện hữu. Công trình đầu tiên tôi muốn nói đến là Khải Hoàn Môn. Dĩ nhiên, Khải Hoàn Môn phải là một công trình đặc biệt, đánh dấu một giai đoạn đặc biệt của Việt Nam trong sự phát triển và bước vào một kỷ nguyên mới. Công trình này sẽ là điểm nhấn trên trục Nam – Bắc. Bên cạnh đó, có những công trình như trụ sở UBND thành phố cũng sẽ được xây dựng mới…

Vấn đề chúng ta thường đặt ra là sự đối nghịch, hay tương phản, giữa công trình hiện đại với những công trình được xây dựng từ trước, hay nói đơn giản hơn là giữa công trình mới và công trình cổ.

Tuy nhiên, đây không phải là điều đáng ngại. Mỗi công trình đều đánh dấu một giai đoạn quan trọng. Điều quan trọng là phải tìm được hình thức kiến trúc phù hợp để kết hợp, kể cả trong sự tương phản hay khác biệt với công trình cổ. Chính sự tương phản đó có thể tạo nên điểm nhấn, và đây cũng là một quan điểm được sử dụng khá phổ biến trong kiến trúc đương đại trên thế giới.

Giữa những công trình cổ vẫn có thể xuất hiện những tòa nhà mới. Tôi chỉ nêu một ví dụ: Ngay tại Thủ đô Paris của Pháp, trong khu vực Bảo tàng Louvre có công trình Kim tự tháp bằng kính. Đây là một công trình sử dụng vật liệu hiện đại, hình thức đơn giản, mang tính chất đương đại, nằm giữa những công trình lịch sử gắn với thời kỳ các vị vua Pháp.

Sự đối nghịch đó không phải là điều đáng ngại, mà có thể làm phong phú thêm hình ảnh và không gian kiến trúc. Vấn đề là chúng ta sử dụng hình thức, ngôn ngữ kiến trúc như thế nào để phù hợp với không gian chung quanh, đặc biệt là với những công trình kế cận và những công trình lịch sử, cổ kính được lưu giữ.

– Ông đánh giá thế nào về giá trị của không gian ngầm, đặc biệt là không gian ngầm gắn với mô hình TOD tại khu vực trung tâm?

Về không gian ngầm của mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đi qua khu trung tâm, đây là một yếu tố tất yếu trong quy hoạch hệ thống giao thông của một thành phố lớn. Thành phố càng phát triển, dân số càng đông, phương tiện giao thông càng nhiều thì nhu cầu vận chuyển, đi lại càng lớn. Vì vậy, hệ thống đường sắt đô thị là một yếu tố phát triển rất tự nhiên trong xu hướng phát triển mới của thành phố.

Vấn đề quan trọng là kết hợp sự phát triển đó với hệ thống không gian ngầm xung quanh như thế nào. Từ không gian ngầm của nhà ga C9, chúng ta có thể kết nối với cả một hệ thống không gian ngầm kế cận, phục vụ các mục đích như trung tâm thương mại hoặc những công năng khác. Điều này vừa thuận tiện cho giao thông, vừa tạo sự kết nối giữa các không gian. Từ không gian ngầm đó, người dân đi lên sẽ tiếp cận những công trình mang tính biểu tượng, góp phần tạo nên hình ảnh và giá trị cho không gian khu vực.

Tôi nghĩ hệ thống không gian ngầm là một trong những hạ tầng cần thiết phải làm trong giai đoạn hiện nay, bởi nó có thể giải quyết được nhiều vấn đề. Tất nhiên, quan điểm của mỗi người có thể khác nhau, không phải hoàn toàn giống nhau. Chẳng hạn, có ý kiến cho rằng việc xây dựng không gian ngầm dưới Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục có thể không tốt về yếu tố phong thủy. Chúng ta cũng cần đặt vấn đề một cách thẳng thắn như vậy.

Tại khu vực đó cũng có nghiên cứu về các công trình ngầm, nhưng quy mô sẽ ít hơn. Ngược lại, tại những không gian khác xung quanh hồ Hoàn Kiếm, không gian ngầm có thể được bố trí nhiều hơn, tùy theo từng khu vực và tính chất sử dụng của mỗi công trình.

– Một nội dung cũng rất quan trọng là việc kết nối không gian. Đặc biệt, Hà Nội đang nghiên cứu, triển khai trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Theo ông, quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm sẽ tạo những điểm nhấn và kết nối không gian mở rộng như thế nào với các khu vực xung quanh?

– Như tôi đã đề cập, đặc điểm của hồ Hoàn Kiếm là không gian trải dài theo trục Nam – Bắc. Trục này có những công trình mang tính chất lịch sử như Tháp Rùa, đền Ngọc Sơn và trong tương lai là vị trí dự kiến xây dựng Khải Hoàn Môn.

Theo trục Đông – Tây, đặc biệt là phía Tây, chúng ta cũng nhìn thấy sự phát triển của khu vực phố thương mại. Trong đó có phố Lê Thái Tổ và một số không gian khác, nhưng tính chất hiện nay vẫn là một khu phố thương mại tương đối khép kín. Trong đồ án quy hoạch lần này, có đề xuất mở một tuyến đường từ phố Lê Thái Tổ xuyên qua, kết nối tới phố Nhà Thờ. Tuyến này sẽ góp phần kết nối không gian giữa khu vực hồ với không gian phía Tây…

Sự mở rộng và gắn kết đó, cả về công trình và hệ thống đường giao thông, sẽ tạo nên một không gian liên kết đặc biệt cho khu vực hồ Hoàn Kiếm trong tương lai. Hồ Hoàn Kiếm sẽ không còn nằm riêng rẽ mà trở thành một “trái tim” được kết nối bởi hệ thống đường giao thông, không gian cảnh quan, cây xanh với các khu vực xung quanh, đặc biệt là với sông Hồng.

Về phía Nam và Đông Nam, chúng ta có trục phố Tràng Tiền. Đây là một huyết mạch quan trọng gắn kết không gian hồ Hoàn Kiếm với khu vực xung quanh Nhà hát Lớn. Phía sau đó là toàn bộ cụm bảo tàng, trong đó có Bảo tàng Lịch sử quốc gia cùng những không gian văn hóa, nghệ thuật như Nhà hát Lớn. Chuỗi không gian đó khi kết hợp lại sẽ hình thành một không gian văn hóa, nghệ thuật của Thủ đô.

Không dừng ở đó, trục Tràng Tiền sẽ được kéo dài xuống phía sông Hồng, kết nối với một phần của đại lộ sông Hồng, tạo thành sự liên kết từ “trái tim” của Thủ đô – khu vực hồ Hoàn Kiếm – tới khu vực xung quanh Nhà hát Lớn và xuống phía Nam sông Hồng. Trong tương lai, tại khu vực này còn có bến thuyền du lịch được quy hoạch xây dựng theo định hướng của đại lộ sông Hồng.

Sự gắn kết đó sẽ tạo ra một không gian độc đáo, một hình ảnh mới, trong đó có những công trình kiến trúc cổ, những giá trị quan trọng của khu vực hồ, cảnh quan kết hợp với những không gian mới, quảng trường mới. Qua đó hình thành một không gian mà chúng tôi gọi là không gian lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Thủ đô, trải dài từ phía Bắc hồ Hoàn Kiếm tới phía Nam, giáp với bờ sông Hồng. Đây là một hình ảnh trong tương lai có vị trí rất quan trọng trong trung tâm Thủ đô.

– Với những ý tưởng quy hoạch như ông vừa chia sẻ, khi được giao nhiệm vụ nghiên cứu, chỉnh trang một khu vực đặc biệt như hồ Hoàn Kiếm, ông có cảm thấy áp lực?

– Được giao nhiệm vụ quy hoạch và chỉnh trang khu trung tâm với những chức năng quan trọng như vậy là một áp lực vô cùng lớn. Nhưng tôi nghĩ rằng, với niềm tin, với sự đam mê và trước hết là tình yêu, sự yêu mến Hà Nội trong suốt khoảng thời gian làm việc tại Việt Nam cho đến nay, những điều đó luôn giúp tôi vượt qua những khó khăn.

Áp lực nằm ở chỗ, trong tất cả các mô hình quy hoạch đều có việc hạ giải và xây dựng những công trình mới, như chúng ta đã đặt vấn đề. Việc hạ giải sẽ ảnh hưởng tới đời sống của người dân, của một số người đang sinh sống tại những vị trí đôi khi được cho là nhạy cảm. Điều đó chắc chắn có ảnh hưởng.

Vì vậy, để nghiên cứu, thảo luận và tìm ra một giải pháp phù hợp là áp lực vô cùng lớn đối với những người làm nghề quy hoạch, kiến trúc, đồng thời cũng là những người tư vấn cho thành phố về các nội dung này. Ngoài ra, điều khiến tôi trăn trở đặc biệt là Hà Nội có một “viên ngọc quý” như chúng ta vừa nói. Đó là “trái tim”, “lá phổi” của Thủ đô, là khu trung tâm đặc biệt của Hà Nội.

Để đặt một nét bút, để suy nghĩ về việc xây dựng một công trình trong khu vực đó là cả một quá trình suy nghĩ, nghiên cứu và đặt vấn đề rất kỹ lưỡng. Hiện tại, chúng ta chưa nói tới từng công trình cụ thể mà đang nói về quy hoạch. Trong đó có những công trình mới và những công trình cổ, cũ. Sự đan xen giữa những công trình đó cũng là một điều trăn trở, một áp lực rất lớn.

Làm sao để vẫn giữ được nét truyền thống, giữ được những đường nét đặc biệt của hồ Hoàn Kiếm, đồng thời đáp ứng nhu cầu của công chúng; xây dựng được một không gian mới với quảng trường, công viên, cây xanh, hướng tới sự bền vững và mang tính chất của một trung tâm lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Thủ đô. Đó là nhiệt huyết của chúng tôi và chúng tôi mong muốn có những đóng góp cho Hà Nội.

– Năm 2026 đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong quá trình làm nghề của ông. Ông có thể chia sẻ thêm về hành trình gắn bó với kiến trúc và với Hà Nội?

Nhiều người dân không chỉ góp ý kiến mà còn chụp từng hình ảnh, phương án để nghiên cứu. Ảnh: Đình Hiệp.

Năm nay là một năm đặc biệt, đánh dấu một cột mốc trong quá trình làm việc của cá nhân tôi trong ngành Kiến trúc và quy hoạch. Đó là 50 năm làm nghề, từ khi tôi bắt đầu vào năm 1975 cho đến nay. Đối với Hà Nội và Việt Nam, tôi bắt đầu làm việc từ năm 1995, với công trình đầu tiên là cải tạo, chỉnh trang Nhà hát Lớn Hà Nội.

Thông qua công trình đó, tôi có điều kiện, cơ hội và cũng có một cái duyên để tiếp xúc với thành phố Hà Nội và người dân Hà Nội. Từ đó, tôi ngày càng yêu mến Hà Nội và tiếp tục có cơ hội thực hiện một số công trình ở những khu vực, vị trí khác nhau của thành phố.

Tôi cũng xin nói thêm, khi thực hiện dự án Nhà hát Lớn, phía trước Nhà hát Lớn là Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, cũng nằm trong tổng thể không gian cần tổ chức, kết nối giữa khu vực hồ Hoàn Kiếm và Nhà hát Lớn hiện nay.

Phía sau Nhà hát Lớn là một không gian rất chật hẹp. Sự kết nối giữa Nhà hát Lớn với Bảo tàng Lịch sử quốc gia cũng bị chặn lại. Ngay từ thời điểm đó, chúng tôi đã có ý định và cùng bàn bạc về việc làm thế nào để mở toàn bộ không gian này về phía sông Hồng.

Đó là một trong những yếu tố rất đặc biệt để tiếp nối không gian, mở rộng không gian. Đây cũng là quá trình làm việc và từ đó hình thành trong tôi những suy nghĩ về quy hoạch không gian chung quanh Nhà hát Lớn và khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Để nghiên cứu công việc này, với tiến độ yêu cầu hiện nay, những suy nghĩ đó đã có từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, đặc biệt để bắt đầu triển khai nghiên cứu một cách cụ thể thì gần một năm nay, chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian, với không biết bao nhiêu bản vẽ, bao nhiêu ý tưởng được chỉnh sửa, thay đổi theo từng suy nghĩ và từng đóng góp.

Từ những yếu tố đó cho đến hôm nay, chúng ta có được bức tranh tổng thể của khu vực hồ Hoàn Kiếm và các khu vực xung quanh, trong đó khu vực Nhà hát Lớn được kết hợp thành một không gian lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của Thủ đô. Đây là kết quả của một quá trình mà chúng tôi đã dành nhiều năm quan tâm và nghiên cứu.

– Trân trọng cảm ơn ông!

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 1742/QĐ-TTg ngày 8/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ tỉnh Lai Châu thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư tập trung cho các hộ dân trên địa bàn xã Mường Than.

Theo Quyết định, Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ 100 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách trung ương năm 2026 cho tỉnh Lai Châu để thực hiện dự án.

UBND tỉnh Lai Châu có trách nhiệm cân đối, bố trí nguồn lực của địa phương và các nguồn tài chính hợp pháp khác cùng với kinh phí được ngân sách trung ương hỗ trợ để triển khai dự án, di dời khẩn cấp các hộ dân trên địa bàn xã Mường Than ra khỏi vùng nguy hiểm. Việc di dời dân cư phải gắn với bảo đảm sản xuất, sinh kế bền vững cho người dân, tuyệt đối không để người dân quay lại vùng sạt lở.

Tỉnh Lai Châu đồng thời phải quản lý, sử dụng kinh phí được bổ sung bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng quy định; không để xảy ra thất thoát, tiêu cực. Kết quả sử dụng kinh phí phải được báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Tài chính và UBND tỉnh Lai Châu chịu trách nhiệm về việc xác định số kinh phí bổ sung, các nội dung, số liệu báo cáo, đề xuất và kiến nghị theo đúng quy định của pháp luật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát, hướng dẫn Lai Châu triển khai dự án. Trường hợp phát hiện việc phân bổ, sử dụng vốn không đúng phạm vi, đối tượng hoặc quy định pháp luật, Bộ sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền thu hồi về ngân sách trung ương và xử lý theo quy định.

Trận lũ quét xảy ra vào ngày 17/7/2026 tại xã Mường Than đã làm 17 người thương vong; hàng trăm ha lúa, hoa màu, đàn vật nuôi, tài sản khác của người dân bị cuốn trôi, vùi lấp; nhiều cơ sở vật chất, hạ tầng giao thông, điện nước bị hư hỏng nghiêm trọng, khoảng 200 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 24 hộ mất hoàn toàn nhà ở, 20 hộ có nhà hư hỏng không thể khắc phục và hàng trăm hộ nằm trong vùng nguy hiểm phải di dời.

Đông đảo người dân tới Nhà văn hoá thôn Võng La tìm hiểu Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Ảnh: PV

Từ những bản đồ đến không gian phát triển mới

Theo Báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở có quy mô khoảng 11.418ha, dài khoảng 40km, liên quan 16 xã, phường. Định hướng lớn là tổ chức lại không gian hai bên sông, đưa sông Hồng trở thành một trục xanh, cảnh quan, văn hóa và kinh tế quan trọng của Thủ đô.

Trong quy hoạch đó, xã Thiên Lộc nằm trong phân đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, được định hướng phát triển công viên sinh thái, thể thao, bảo tồn tự nhiên; đồng thời cải tạo, chỉnh trang khu dân cư hiện hữu và phát triển đô thị có kiểm soát.

Điểm đáng chú ý là Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được nghiên cứu đi qua địa bàn xã có độ dài khoảng 6km. Đoạn tuyến thứ nhất dài khoảng 3,1km, từ ranh giới xã đến khu vực thôn Sáp Mai, đi xa đê, mặt cắt ngang 73,5m, có nút giao cầu Thượng Cát.

Đoạn thứ hai dài khoảng 2,9km, từ khu vực thôn Sáp Mai đến hết ranh giới xã, cơ bản đi sát đê, mặt cắt ngang 54m. Tổng diện tích ảnh hưởng của tuyến qua địa bàn xã Thiên Lộc khoảng 82,25ha.

Ngay trong phương án nghiên cứu, tuyến được tính toán tránh nhiều công trình văn hóa, tín ngưỡng như miếu Mạch Lũng; miếu, chùa Ngòi Mạch Lũng; điện Linh Ứng Sáp Mai; chùa Phong Đức và chùa Phúc Lâm.

Xã Thiên Lộc đã tổ chức hội nghị triển khai quán triệt các nội dung tuyên truyền. Ảnh: PV

Với Thiên Lộc, đây có thể là bước chuyển lớn đối với khu vực ven sông, nơi hiện vẫn mang đậm dấu ấn làng xóm, đất nông nghiệp và bãi sông. Theo định hướng chung, các cụm làng lâu đời, làng nghề, sẽ tiếp tục được rà soát để có phương án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết hoặc di dời phù hợp. Phạm vi và quy mô cụ thể của từng khu vực sẽ được xác định trong quá trình lập quy hoạch chi tiết.

Bởi vậy, với Thiên Lộc, câu chuyện quy hoạch ven sông không chỉ là thêm một tuyến đường. Đó là bài toán tổ chức lại mối quan hệ giữa giao thông, cảnh quan, công viên, làng xóm và không gian sản xuất, sao cho quá trình phát triển vẫn giữ được những giá trị vốn có của địa phương.

Người dân tham gia từ bước đầu

Bắt đầu từ hôm nay (8-9), việc lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đang được xã Thiên Lộc tổ chức tại 5 thôn: Mạch Lũng, Mai Châu, Sáp Mai, Đại Độ và Võng La. Hồ sơ được niêm yết, trưng bày tại trụ sở UBND xã, điểm sinh hoạt cộng đồng xóm Bãi, thôn Sáp Mai và nhà văn hóa các thôn Mai Châu, Đại Độ, Võng La. Người dân có 20 ngày để nghiên cứu, đóng góp ý kiến, dự kiến từ ngày 7-9 đến 26-9-2026.

Trưởng thôn Võng La Nguyễn Quang Hiếu cho biết, từ chiều 7-9, thôn cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị phục vụ việc công khai quy hoạch. Tại nhà văn hóa thôn, lực lượng trực gồm Ban lãnh đạo thôn, đại diện các chi hội và các đoàn thể sẽ ứng trực để hướng dẫn, giải đáp những vấn đề người dân quan tâm.

Ngay trong ngày 8-9, người dân đến nhà văn hóa tìm hiểu thông tin quy hoạch khá đông, trung bình khoảng 10-20 người. Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, những ngày đầu công khai quy hoạch, lượng người đến xem dự kiến sẽ tiếp tục tăng, không chỉ có người dân trong thôn mà còn có thể có người từ địa phương khác, nhất là những người quan tâm, tìm hiểu thông tin về bất động sản.

“Chúng tôi đã chủ động phương án phối hợp với Công an xã để bảo đảm an ninh, trật tự. Bên cạnh việc duy trì lịch trực, thôn cũng sẽ thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và dư luận của người dân, kịp thời tổng hợp, báo cáo lãnh đạo xã để có hướng xử lý những vấn đề phát sinh” – Trưởng thôn Võng La cho biết.

Người dân xã Thiên Lộc nghiên cứu quy hoạch. Ảnh: PV

Có mặt tại Nhà văn hóa thôn từ sớm, ông Nguyễn Quang Tú, người dân thôn Võng La chia sẻ, đối với người dân, sự quan tâm không chỉ nằm ở việc tuyến đường đi qua đâu, diện tích ảnh hưởng bao nhiêu, mà còn ở tương lai của không gian sống, cảnh quan làng xóm và những giá trị văn hóa đã gắn bó lâu đời với cộng đồng.

“Tôi mong các ý kiến đóng góp được tổng hợp đầy đủ, xem xét trong quá trình hoàn thiện phương án để quy hoạch vừa đáp ứng yêu cầu phát triển chung, vừa phù hợp với thực tế đời sống người dân”- ông Tú nói.

Theo kế hoạch, xã Thiên Lộc thành lập 5 tổ công tác phục vụ lấy ý kiến, đồng thời yêu cầu các ý kiến phải được tổng hợp đầy đủ, trung thực để báo cáo cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tiếp thu, giải trình.

Để việc lấy ý kiến diễn ra nghiêm túc, bài bản, hiêụ quả, trước đó, Đảng ủy xã Thiên Lộc đã tổ chức Hội nghị triển khai quán triệt Kế hoạch 102 KH/TU của Thành ủy Hà Nội; thông tin một số điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000; đồng thời phổ biến công tác chuẩn bị xin ý kiến tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư.

Bí thư Đảng ủy xã Thiên Lộc Phạm Xuân Toàn yêu cầu việc tuyên truyền phải chính xác, dễ hiểu, tăng cường sử dụng sơ đồ, hình ảnh, bản đồ; phát huy vai trò của Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban Công tác Mặt trận và cán bộ phụ trách địa bàn theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để giải thích, vận động nhân dân.

Đồng chí đặc biệt lưu ý khi truyền tải tới người dân cần nhấn mạnh, việc lấy ý kiến ở giai đoạn này nhằm hoàn thiện quy hoạch phân khu, chưa phải quyết định thu hồi đất, bồi thường hay tái định cư. Thông tin đầy đủ, rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp người dân tránh hiểu sai, đồng thời có cơ sở để tham gia góp ý đúng nội dung.

Người dân tham gia góp ý qua văn bản tại các điểm niêm yết hồ sơ. Ảnh: PV

Một quy hoạch lớn sẽ không chỉ được nhìn nhận trên bản đồ. Với người dân, quy hoạch trước hết là câu chuyện về nơi ở, sinh kế, đường đi, cảnh quan và những không gian văn hóa thân thuộc. Vì thế, để người dân được biết, được hiểu và được góp ý ngay từ đầu chính là cách để quá trình tổ chức lại không gian ven sông bắt đầu từ sự đồng thuận.

Phối cảnh một dự án nhà ở xã hội tại Quảng Ninh. Ảnh minh họa.

Dự án nhà ở xã hội tại đồi Thủy Sản, phường Bãi Cháy, thành phố Quảng Ninh có tổng vốn khoảng 647 tỷ đồng, cung cấp 551 căn hộ, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026-2028. Dự án này vừa được UBND TP Quảng Ninh chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời giao nhà đầu tư thực hiện.

Theo đó, dự án có diện tích đất khoảng 11.045 m2, quy mô dân số dự kiến 1.273 người. Công trình gồm hai tòa chung cư nhà ở xã hội CT2, CT3 và một tòa chung cư nhà ở thương mại CT1.

Các tòa nhà cao 20 tầng nổi, một tầng hầm, mật độ xây dựng khoảng 27,9%, hệ số sử dụng đất khoảng 5,3 lần. Tổng số căn hộ là 551, trong đó 399 căn nhà ở xã hội để bán, cho thuê, cho thuê mua và 152 căn nhà ở thương mại.

Tổng vốn đầu tư cho dự án khoảng 647 tỷ đồng, toàn bộ là vốn góp của nhà đầu tư. Dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026-2028.

Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng và cơ điện IEC, Công ty TNHH Thương mại CFI và Công ty CP Đầu tư xây dựng và thương mại TTP được giao làm nhà đầu tư. Công ty CP Đầu tư xây dựng và cơ điện IEC là chủ đầu tư.

Theo quyết định, dự án nhằm bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội cho các nhóm đối tượng theo quy định, góp phần thực hiện chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Quảng Ninh.

Chủ đầu tư được dành tối đa 20% tổng diện tích đất ở trong phạm vi dự án để xây dựng công trình dịch vụ, thương mại và nhà ở thương mại. Diện tích cụ thể sẽ được xác định trong quá trình lập, phê duyệt quy hoạch chi tiết và không vượt tỷ lệ này.

Phần diện tích xây dựng nhà ở xã hội được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định. Với phần nhà ở thương mại, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Chi phí đầu tư xây dựng phần nhà ở thương mại phải được hạch toán riêng, không tính vào giá thành nhà ở xã hội.

UBND thành phố Quảng Ninh yêu cầu nhà đầu tư thực hiện đầy đủ các thủ tục về đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy và các quy định liên quan; bảo đảm năng lực tài chính, tiến độ và chất lượng công trình.

Việc bán nhà ở xã hội phải đúng đối tượng, nguyên tắc và trình tự theo quy định. Chủ đầu tư cùng tổ chức kiểm toán, tư vấn thẩm tra giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả kiểm toán, thẩm tra.

Dự án có thời gian hoạt động 50 năm kể từ ngày nhà đầu tư được quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 1742/QĐ-TTg ngày 8/9 của Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ tỉnh Lai Châu thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư tập trung cho các hộ dân trên địa bàn xã Mường Than.

Việc di dời dân cư phải gắn với bảo đảm sản xuất, sinh kế bền vững cho người dân, tuyệt đối không để người dân quay lại vùng sạt lở. (Ảnh minh họa).

Theo Quyết định, Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ 100 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2026 cho tỉnh Lai Châu để thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư tập trung cho các hộ dân trên địa bàn xã Mường Than.

UBND tỉnh Lai Châu có trách nhiệm cân đối, bố trí nguồn lực của địa phương và các nguồn tài chính hợp pháp khác, cùng với số kinh phí được ngân sách hỗ trợ để triển khai thực hiện dự án. Đồng thời, tổ chức di dời khẩn cấp các hộ dân trên địa bàn xã Mường Than ra khỏi vùng nguy hiểm.

Việc di dời dân cư phải gắn với bảo đảm sản xuất, sinh kế bền vững cho người dân, tuyệt đối không để người dân quay lại vùng sạt lở.

UBND tỉnh Lai Châu đồng thời có trách nhiệm quản lý, sử dụng số kinh phí bổ sung bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích sử dụng, đúng đối tượng, đúng quy định của pháp luật về đầu tư công, pháp luật về ngân sách Nhà nước và các quy định pháp luật khác có liên quan; không để xảy ra thất thoát, tiêu cực.

Tỉnh Lai Châu cũng phải báo cáo kết quả sử dụng kinh phí về Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Tài chính và UBND tỉnh Lai Châu chịu trách nhiệm về việc xác định số kinh phí bổ sung, các nội dung, số liệu báo cáo và đề xuất, kiến nghị, bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tổ chức kiểm tra, giám sát, hướng dẫn tỉnh Lai Châu tổ chức thực hiện dự án.

Trường hợp phát hiện việc phân bổ, sử dụng vốn không đúng phạm vi, đối tượng, quy định của pháp luật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo cấp có thẩm quyền thu hồi về ngân sách Trung ương và xử lý theo quy định.

Chủ tịch HĐND Rah Lan Chung. (Ảnh: Sỹ Thắng/TTXVN)

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Gia Lai hiện có 293 căn nhà thuộc tài sản công do Sở Xây dựng quản lý; trong đó, 46 căn đang để trống, 75 căn có người sử dụng nhưng chưa ký hợp đồng.

Cùng với việc xử lý các cơ sở nhà, đất chưa được khai thác hiệu quả, ngành chức năng đang tập trung thu hồi công nợ tiền thuê, siết chặt quản lý nhằm hạn chế nguy cơ lãng phí, thất thoát tài sản nhà nước.

Đây là một trong những nội dung được Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai báo cáo, giải trình tại Phiên họp chất vấn của Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh về quản lý, khai thác nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước vừa được Hội đồng Nhân dân tỉnh tổ chức vào ngày 8/9 tại Trung tâm Hội nghị tỉnh.

Siết chặt quản lý đối với trụ sở, nhà ở dôi dư sau sáp nhập

Theo Sở Xây dựng, sau hợp nhất, tổng số nhà ở do Sở Xây dựng quản lý là 293 căn; trong đó, có 172 căn đang cho thuê và đã ký hợp đồng; 75 căn có người sử dụng nhưng chưa ký hợp đồng; 46 căn đang để trống, gồm 27 căn tại Gia Lai Đông và 19 cơ sở nhà, đất tại Gia Lai Tây.

Tính đến tháng 8/2026, tổng tiền thuê nhà đã thu hơn 731 triệu đồng; tiền bán nhà hơn 1,605 tỷ đồng.

Đối với công nợ tiền thuê nhà từ các thời kỳ trước chuyển sang, sau quá trình đôn đốc, thu hồi, số dư nợ còn hơn 700,5 triệu đồng.

Thực tế này cho thấy công tác quản lý, khai thác quỹ nhà thuộc tài sản công vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục xử lý, nhất là đối với những căn nhà xuống cấp, bỏ trống, những trường hợp chưa hoàn tất hợp đồng và các khoản công nợ kéo dài.

Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai, ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng: tình trạng nhà để trống, chưa ký hợp đồng và nợ tiền thuê kéo dài xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Một số khoản nợ tồn đọng từ các giai đoạn trước; một số hộ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thu nhập thấp, không đủ khả năng thanh toán đầy đủ tiền thuê.

Đối với nhà bỏ trống, nhiều căn nằm trong các khu chung cư, nhà tập thể đã xuống cấp, thuộc diện phải di dời, thu hồi hoặc xử lý theo chủ trương của tỉnh. Một số trường hợp khác chưa thể xử lý riêng lẻ do liên quan đến cả khu nhà.

Đáng chú ý, ngày 22/8/2026, Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 3622/QĐ-Ủy ban Nhân dân phê duyệt phương án thực hiện Đề án di dời các hộ dân đang sinh sống tại các khu nhà tập thể thuộc tài sản công, nằm trong kế hoạch xây dựng lại các chung cư cũ xuống cấp.

Theo đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh yêu cầu trong năm 2027 tới phải hoàn thành việc di dời các hộ dân tại các khu nhà tại số 42-44 Tăng Bạt Hổ, số 120 Lê Lợi, số 197 Tăng Bạt Hổ, số 667 Trần Hưng Đạo và số 67 Lê Hồng Phong, phường Quy Nhơn.

Sau khi di dời, Sở Xây dựng sẽ phối hợp các cơ quan liên quan rà soát, đề xuất quy hoạch, mục đích sử dụng cụ thể đối với quỹ nhà, đất được thu hồi; Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh tiếp nhận, quản lý và đề xuất phương án khai thác theo quy định.

Đối với các cơ sở nhà, đất khác đang bỏ trống, ngành xây dựng đang rà soát, đề xuất bán đấu giá hoặc giao địa phương quản lý, xử lý theo quy định. Sở cũng đã đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh thống nhất chủ trương bán 7 căn nhà, trong đó 3 căn đã có quyết định bán.

Bên cạnh xử lý tài sản bỏ trống, Sở Xây dựng xác định thu hồi công nợ tiền thuê nhà là nhiệm vụ quan trọng.

Đối với những trường hợp thuộc diện được miễn, giảm tiền thuê, Sở đang phối hợp với Sở Nội vụ và Ủy ban Nhân dân các phường xác minh để xác định chính xác đối tượng, thời gian được hưởng và số tiền được miễn, giảm. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng xác định số tiền còn phải nộp và đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh xem xét, giải quyết.

Đối với những hộ có hoàn cảnh khó khăn nhưng không thuộc diện miễn, giảm, ngành chức năng sẽ tiếp tục vận động, đối thoại, xây dựng lộ trình thanh toán phù hợp và yêu cầu cam kết cụ thể về thời gian, số tiền thanh toán.

Trường hợp không có lý do chính đáng nhưng không thực hiện nghĩa vụ, nếu không trả đủ tiền thuê từ 3 tháng trở lên, Sở Xây dựng sẽ tham mưu, đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi nhà ở theo quy định.

Để ngăn công nợ tái diễn, Trung tâm Quy hoạch và Kiểm định xây dựng được yêu cầu đối chiếu công nợ đến từng hợp đồng, từng hộ thuê hàng tháng; thông báo nghĩa vụ tiền thuê và cảnh báo ngay khi phát sinh nợ từ tháng đầu tiên. Khi nợ đến tháng thứ hai, phải trực tiếp làm việc với người thuê để xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý kịp thời.

Chống lãng phí, khai thác hiệu quả tài sản công

Kết luận nội dung chất vấn, giải trình, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Rah Lan Chung nhấn mạnh quản lý nhà ở thuộc tài sản công là vấn đề quan trọng, cần được quan tâm nhằm tránh lãng phí, thất thoát và sử dụng tài sản không hiệu quả.

Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh yêu cầu Ủy ban Nhân dân tỉnh và Sở Xây dựng tiếp tục rà soát, thống kê đầy đủ quỹ nhà; xử lý các nhà không còn sử dụng, nhà xuống cấp; giải quyết những tồn tại trong thu tiền thuê và xây dựng phương án sắp xếp, bố trí, khai thác hiệu quả tài sản công, nhất là tài sản dôi dư sau sắp xếp đơn vị.

“Mục tiêu cuối cùng hướng tới chính là việc quản lý nhà ở, tài sản công của Nhà nước phải được tiến hành quản lý chặt chẽ theo đúng quy định pháp luật, được sử dụng, khai thác có hiệu quả, tránh lãng phí, tránh vi phạm pháp luật”, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh nhấn mạnh.

Đồng chí Rah Lan Chung đồng thời giao các Ban của Hội đồng Nhân dân tỉnh nghiên cứu, giám sát chuyên đề đối với nội dung quản lý nhà ở thuộc tài sản công, qua đó phát hiện những bất cập và có kiến nghị xử lý.

Ủy ban Nhân dân tỉnh được đề nghị nghiên cứu, xem xét giao các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác quản lý và phương thức sử dụng, khai thác quỹ nhà này.

Thực hiện yêu cầu trên, Sở Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát, phân loại, hoàn thiện hồ sơ và đề xuất xử lý quỹ nhà thuộc tài sản công; định kỳ kiểm tra, xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan nếu để nhà bỏ trống hoặc công nợ tiền thuê kéo dài.

Trung tâm Quy hoạch và Kiểm định xây dựng chịu trách nhiệm theo dõi hợp đồng, thu tiền thuê, đôn đốc thu hồi nợ, kiểm tra hiện trạng và kịp thời báo cáo các trường hợp thuộc diện thu hồi.

Việc rà soát toàn diện, xử lý từng nhóm tài sản, thu hồi công nợ và tăng cường giám sát được kỳ vọng sẽ từng bước đưa quỹ nhà, đất công vào quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích và khai thác hiệu quả hơn; qua đó hạn chế thất thoát, lãng phí và phát huy giá trị nguồn lực tài sản nhà nước phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Gia Lai./.

Danh sách và số liệu cụ thể của 43 xã, phường có tỷ lệ giải ngân nguồn thu tiền sử dụng đất so với kế hoạch vốn được giao và tỷ lệ giải ngân so với số thu thấp hơn mức bình quân chung cấp xã chi tiết xem tại đây.

Từ dòng sông lịch sử…

Theo GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, trong lịch sử hình thành dân tộc, hiếm có dòng sông nào để lại dấu ấn sâu đậm như sông Hồng. Dòng sông không chỉ tạo nên một vùng châu thổ màu mỡ mà còn góp phần hình thành không gian cư trú, sản xuất, giao thương và văn hóa của người Việt từ hàng nghìn năm trước…

Dọc lưu vực sông Hồng, những tầng văn hóa khảo cổ từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn cho thấy quá trình cư trú liên tục và sự phát triển ngày càng cao của cộng đồng cư dân Việt cổ. Từ những vùng đất ven sông, con người từng bước khai phá đồng bằng, làm nông nghiệp lúa nước, xây dựng hệ thống thủy lợi, đắp đê và hình thành các làng xóm.

Cũng theo Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam Nguyễn Quang Ngọc, sông Hồng từng được ví như dòng sông dữ, với chế độ thủy văn phức tạp, thường xuyên đặt cư dân đồng bằng trước những thử thách của lũ lụt. Nhưng chính quá trình thích nghi và chế ngự tự nhiên ấy đã tạo nên một trong những nền tảng quan trọng của văn minh Việt Nam – Văn minh lúa nước.

Ông Nguyễn Quang Ngọc cho biết, Hà Nội nằm ở vị trí đặc biệt trong dòng chảy đó. Những địa danh như Cổ Loa, Đình Tràng, Vườn Chuối… cùng hàng loạt di tích, di chỉ khảo cổ ở hai bên sông cho thấy vùng đất Hà Nội ngày nay từng là một không gian cư trú, sản xuất và giao lưu văn hóa quan trọng của cư dân cổ. Từ dòng sông ấy, không gian văn hóa Thăng Long dần hình thành và phát triển.

“Có thể nói, sông Hồng chính là “động mạch chủ” của nền văn minh lúa nước, nơi diễn ra mọi hoạt động sinh kế, giao thương và văn hóa của cư dân Việt cổ. Từ đây, những giá trị lịch sử – văn hóa đầu tiên được hình thành, trở thành nền tảng cho sự ra đời của nhà nước sơ khai và văn minh sông Hồng – khởi nguồn của bản sắc Việt. Khi bị phương Bắc đô hộ, chính vùng đất này đã trở thành “pháo đài” chống đồng hóa kiên cường nhất. Nơi đây không chỉ hứng chịu ách cai trị hà khắc nhất, mà cũng là nơi khởi phát những cuộc khởi nghĩa đầu tiên, rèn luyện nên tinh thần bất khuất và lòng yêu nước – những phẩm chất làm nên cốt cách của người Hà Nội, và trở thành biểu tượng cho khí chất con người Việt Nam”, GS.TS Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Thủy.

Đồng quan điểm trên, TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội chia sẻ, năm 1010, khi Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La và đổi tên thành Thăng Long, vị thế của vùng đất ven sông Hồng càng được khẳng định. Sông Hồng trở thành một trong những yếu tố quan trọng tạo nên vị trí chiến lược của kinh đô: Thuận lợi cho giao thông đường thủy, giao thương, sản xuất nông nghiệp và kết nối với các vùng đất trong cả nước.

Qua các triều đại, sông Hồng vừa là tuyến giao thông, vừa là không gian kinh tế, đồng thời là một phần của cảnh quan kinh đô. Những bến nước, làng nghề, chợ búa và các tuyến giao thương ven sông tạo thành mạng lưới kinh tế – xã hội gắn bó mật thiết với đời sống Thăng Long.

Không chỉ có giá trị vật chất, sông Hồng còn đi vào đời sống tinh thần của người Việt qua những truyền thuyết, huyền tích và ký ức cộng đồng. Sơn Tinh – Thủy Tinh gợi nhắc cuộc đấu tranh lâu dài với thiên tai, lũ lụt; Chử Đồng Tử – Tiên Dung gắn với không gian sông nước và giao thương; những câu chuyện về các cuộc khởi nghĩa, các triều đại và những biến động của lịch sử dân tộc cũng ít nhiều in dấu trên vùng đất ven sông.

“Có thể nói, sông Hồng không chỉ chảy qua Hà Nội. Dòng sông đã góp phần tạo nên Hà Nội. Nếu lịch sử là lớp trầm tích đầu tiên, thì văn hóa chính là lớp phù sa bồi đắp nên bản sắc của Thủ đô. Bởi vậy, giá trị của sông Hồng hôm nay không chỉ nằm ở mặt nước, đất đai hay không gian cảnh quan. Đó còn là nguồn lực văn hóa, nguồn lực ký ức và nguồn lực bản sắc, những yếu tố ngày càng có giá trị trong phát triển đô thị hiện đại”, TS Bùi Văn Tuấn nói.

…Đến tái cấu trúc không gian đô thị hai bên sông

Trong nhiều thập niên, Hà Nội phát triển chủ yếu với tâm thế “hướng vào trong”, trong khi sông Hồng phần nào bị tách khỏi đời sống đô thị bởi hệ thống đê điều, hạ tầng giao thông thiếu đồng bộ và những hạn chế trong khai thác không gian ngoài đê. Đây là một nghịch lý: Hà Nội có một dòng sông lớn chạy qua giữa đô thị nhưng người dân lại chưa thực sự có nhiều cơ hội tiếp cận, sử dụng, cảm nhận dòng sông như một phần của không gian sống.

Tư duy quy hoạch hiện nay đang đặt ra yêu cầu thay đổi điều đó. Trên thế giới, nhiều thành phố lớn đã chuyển từ tư duy “quay lưng vào sông” sang “hướng ra sông”. London có sông Thames, Paris có sông Seine, Seoul hồi sinh không gian mặt nước, trong khi nhiều đô thị châu Á cũng coi các hành lang sông là cấu phần quan trọng của cấu trúc đô thị. Dòng sông không còn đơn thuần là ranh giới địa lý hay yếu tố thoát nước, mà trở thành không gian công cộng, sinh thái, văn hóa, du lịch và kinh tế.

Hà Nội có đầy đủ điều kiện để đi theo hướng đó, nhưng bài toán của Thủ đô phức tạp hơn bởi yêu cầu đặc biệt về phòng, chống lũ. Vì vậy, khai thác sông Hồng phải là quá trình tổ chức lại không gian trên nguyên tắc hài hòa giữa an toàn, sinh thái, hạ tầng, phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa.

Để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển không gian sông Hồng thành một trục động lực mới của Thủ đô, Hà Nội đã từng bước xây dựng nền tảng về chủ trương, quy hoạch, cơ chế chính sách và phương án đầu tư, bảo đảm dự án được triển khai trên cơ sở đồng bộ, khoa học, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn.

Ở cấp độ Trung ương, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23-11-2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; cùng Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã tạo hành lang chính trị, pháp lý quan trọng để Hà Nội nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch, lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp cho những dự án có quy mô lớn, tính chất liên vùng và tác động lâu dài.

Trên nền tảng đó, Hà Nội đã chủ động cụ thể hóa chủ trương bằng một quá trình chuẩn bị có tính hệ thống, từ nghiên cứu quy hoạch, xin ý kiến các cơ quan Trung ương, hoàn thiện thủ tục đầu tư đến xác định phương án huy động nguồn lực xã hội. Thành ủy Hà Nội đã ban hành Thông báo số 128-TB/TU ngày 18-12-2025 về kết luận của Thường trực và Ban Thường vụ Thành ủy đối với chủ trương nghiên cứu, lập hai đồ án quy hoạch do Đảng ủy UBND thành phố trình.

Tiếp đó, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 498/NQ-HĐND ngày 14-12-2025, thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ngày 17-12-2025, UBND thành phố ban hành Quyết định số 6281/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án và tổ chức khởi công một dự án thành phần ngày 19-12-2025.

Đáng chú ý, quá trình chuẩn bị dự án được Hà Nội triển khai song song với việc rà soát, hoàn thiện cơ sở quy hoạch, bảo đảm dự án hạ tầng lớn này được đặt trong tổng thể tổ chức không gian sông Hồng. Thành phố đã lấy ý kiến các bộ, ngành Trung ương, đồng thời tổ chức làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về những nội dung liên quan. Theo Thông báo số 467/TB-BNNMT-UBTPHN ngày 6-5-2026, các bên cơ bản thống nhất phương án báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, một bước quan trọng nhằm tạo sự thống nhất giữa định hướng quy hoạch và yêu cầu triển khai dự án.

Trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết và thủ tục đã được cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện phương án huy động nguồn lực cho dự án. Ngày 3-6-2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 2789/QĐ-UBND về việc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt để thực hiện Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT).

Việc từng bước hoàn thiện từ khung thể chế đến quy hoạch, rồi phương án đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư cho thấy, Hà Nội tiếp cận Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng như một dự án chiến lược, có khả năng tái cấu trúc không gian đô thị và mở ra dư địa phát triển mới cho Thủ đô trong nhiều thập niên tới.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định sông Hồng là trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo, đồng thời là không gian động lực phát triển chiến lược của Thủ đô. Ảnh: Lại Tấn

Theo định hướng mới, trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được kỳ vọng trở thành biểu tượng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”, kết nối với các tỉnh dọc sông Hồng để hình thành một vùng cảnh quan kinh tế – sinh thái đặc trưng của khu vực phía Bắc. GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng: “Một nền kinh tế phát triển mà không dựa trên nền tảng văn hóa chỉ có thể là sự phát triển khép kín và thiếu bền vững. Muốn phát triển nhanh, mạnh mà vẫn bền vững thì nhất thiết phải lấy văn hóa làm nền tảng. Trên thế giới, nhiều quốc gia không còn phân biệt rạch ròi giữa văn hóa và kinh tế, mà hình thành các khái niệm như kinh tế văn hóa, văn hóa kinh tế hay kinh tế di sản. Vì thế, với vị thế của sông Hồng, đây là nguồn lực đặc biệt quan trọng để thành phố Hà Nội phát triển công nghiệp văn hóa”.

Hơn một nghìn năm trước, sông Hồng góp phần tạo nên điều kiện để Thăng Long trở thành kinh đô. Và giờ đây, khi Hà Nội bước vào một giai đoạn phát triển mới, Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 sẽ một lần nữa đưa dòng sông Hồng trở thành biểu tượng mới và nâng tầm vị thế Thủ đô.