Khai thác cát trên sông. (Ảnh minh họa)
Doanh nghiệp vi phạm, kê khai thiếu sản lượng khai thác
Theo Thông báo số 3827/TB-TTCP về Kết luận thanh tra chuyên đề công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Cà Mau, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều vi phạm, tồn tại trong công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại các địa phương này.
Tại TP Cần Thơ, sai phạm đáng chú ý xảy ra tại mỏ cát MSO4 do Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Hòa Tuấn khai thác.
Doanh nghiệp được cấp phép khai thác với trữ lượng 4,5 triệu m2, công suất ban đầu 500.000m2/năm. Sau đó, công suất khai thác được điều chỉnh lên 725.000m2/năm trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 12/2026.
Tuy nhiên, từ ngày 1/1 đến 30/6/2026, doanh nghiệp chỉ khai thác, cung cấp 74.476m3 cát cho Dự án thành phần 4 cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, đạt khoảng 10,27% công suất năm được điều chỉnh. Số phương tiện khai thác thực tế thường chỉ từ 1-2 phương tiện/ngày, thấp hơn mức 8-10 phương tiện/ngày doanh nghiệp đề xuất trong hồ sơ xin điều chỉnh giấy phép.
Đáng chú ý, Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Hòa Tuấn không chấp hành Quyết định số 1216/QĐ-XPHC ngày 25/3/2026 của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ về xử phạt 2,08 tỉ đồng đối với các hành vi vi phạm được nêu trong kết luận thanh tra.
Doanh nghiệp còn nợ 800 triệu đồng tiền thuê đất; số thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường còn phải nộp phát sinh trong 6 tháng đầu năm 2026 là hơn 1,2 tỉ đồng, gồm hơn 977,6 triệu đồng thuế tài nguyên và hơn 260,3 triệu đồng phí bảo vệ môi trường.
Qua đối chiếu hồ sơ khai thuế với biên bản nghiệm thu khối lượng khai thác, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp kê khai thiếu tổng cộng 1.400m3 cát tại các kỳ kê khai tháng 2/2026 và tháng 5/2026. Việc kê khai thiếu dẫn đến thiếu số tiền thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường phải nộp ngân sách nhà nước.
Ngày 23/7/2026, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đã ban hành quyết định thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản tại mỏ MSO4 của doanh nghiệp.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm chính thuộc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Hòa Tuấn; UBND TP Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố chịu trách nhiệm trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Bất cập điều phối vật liệu, ảnh hưởng tiến độ dự án
Không chỉ vi phạm tại doanh nghiệp, công tác quản lý, điều phối nguồn vật liệu tại các địa phương cũng bộc lộ nhiều hạn chế.
Theo kết luận thanh tra, năm 2023, UBND tỉnh Sóc Trăng (nay là UBND TP Cần Thơ) trước đây không cấp được mỏ vật liệu nào phục vụ cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng giai đoạn 1 theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ, ảnh hưởng đến tiến độ cung ứng vật liệu. Trách nhiệm thuộc UBND tỉnh Sóc Trăng, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh và các tổ chức, cá nhân liên quan theo từng thời kỳ.
UBND TP Cần Thơ và UBND tỉnh An Giang cũng chưa công bố giá vật liệu tại các mỏ khai thác theo cơ chế đặc thù. Việc này ảnh hưởng đến quản lý, kiểm soát giá, xác định chi phí, thanh toán, quyết toán và tổ chức cung ứng vật liệu cho các dự án.
Một bất cập khác là việc không gia hạn, kéo dài thời gian khai thác đối với mỏ MS12 và MSO5 đến khi hoàn thành dự án theo quy định. Khi hết thời hạn khai thác, hai mỏ vẫn còn lần lượt khoảng 208.000 m3 và 648.000m3 cát chưa khai thác, ảnh hưởng nguồn cung cho Dự án thành phần 4.
Tại An Giang, UBND tỉnh ban hành bản xác nhận điều chuyển cát ngày 30/3/2026 nhưng thời hạn hiệu lực chỉ đến ngày 31/3/2026, trong khi khối lượng cần khai thác, vận chuyển khoảng 322.000m3. Thanh tra Chính phủ đánh giá thời hạn chỉ còn một ngày là không khả thi, ảnh hưởng khả năng huy động vật liệu. Tỉnh cũng chậm điều chỉnh bản xác nhận để điều chuyển hơn 404.000m3 cát phục vụ dự án theo đề nghị của Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn.
Đối với các nhà thầu khai thác cát, kết luận thanh tra xác định Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 tại mỏ MSO5 chỉ khai thác 1.459m3 trên 650.000m3 được cấp, đạt khoảng 0,23%; Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn tại mỏ MS12 khai thác 419.537m3 trên 628.003m3, đạt khoảng 66,8%.
Trong khi đó, Tổng công ty Xây dựng số 1 dừng khai thác mỏ MSO3 từ ngày 10/3/2026, dù thời hạn khai thác đến ngày 30/6/2026. Sản lượng khai thác đạt khoảng 59,6% trữ lượng được cấp, tương ứng 760.000m2 trên 1.275.595m3.
Theo Thanh tra Chính phủ, việc các nhà thầu không bảo đảm công suất, không khai thác hết trữ lượng được cấp đã dẫn đến thiếu hụt nguồn cát, ảnh hưởng tiến độ chung của dự án. Trách nhiệm thuộc các nhà thầu liên quan.
Từ những vi phạm, tồn tại nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP Cần Thơ, UBND tỉnh An Giang và các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, thanh tra, kiểm tra, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân theo từng thời kỳ để xử lý theo quy định.
Cơ quan thanh tra đồng thời yêu cầu khẩn trương công bố giá vật liệu tại các mỏ theo cơ chế đặc thù, bảo đảm nguồn cung cho các dự án trọng điểm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản và ngăn ngừa hành vi lợi dụng, trục lợi chính sách. Các cơ quan, địa phương liên quan phải báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ trước ngày 15/12/2026.
Leave a Reply