Thủ tướng Chính phủ biểu dương Bộ Tài chính đã khẩn trương hoàn thiện cơ chế thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia

Hoàn thiện cơ chế trong thời gian ngắn

Tại Thông báo số 530/TB-VPCP ngày 16/10/2026 về kết luận tại Hội nghị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao, biểu dương tinh thần làm việc nghiêm túc, khẩn trương, trách nhiệm của Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Chính phủ cùng các bộ, ngành liên quan.

Theo Thủ tướng, đây là nỗ lực đáng ghi nhận, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, đổi mới cách nghĩ, cách làm và tập trung vào công tác tổ chức thực hiện.

Điểm nhấn được Thủ tướng đề cập là chỉ sau hơn một tháng kể từ khi Quốc hội ban hành nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư, Bộ Tài chính đã cùng các cơ quan hoàn thành khối lượng công việc lớn, hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia.

Nghị định đã tích hợp hầu hết nội dung cần quy định, hướng dẫn triển khai, bảo đảm chương trình có thể thực hiện ngay mà không phải chờ ban hành thêm văn bản hướng dẫn, trừ một số trường hợp đặc thù cần giải quyết phát sinh trong thực tiễn.

Việc sớm hoàn thiện cơ chế có ý nghĩa quan trọng đối với chương trình tích hợp nhiều mục tiêu, lĩnh vực và đối tượng thụ hưởng. Khuôn khổ triển khai thống nhất giúp các cơ quan, địa phương có căn cứ thực hiện, hạn chế tình trạng chờ đợi hướng dẫn hoặc áp dụng thiếu đồng bộ.

Ảnh minh họa: An Thư

Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, cơ quan tham mưu và địa phương nghiên cứu kỹ Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị định số 387/2026/NĐ-CP để thống nhất trong quá trình triển khai.

Tuy nhiên, hoàn thiện cơ chế mới là bước khởi đầu. Nhiệm vụ tiếp theo là đưa những quy định đã ban hành vào thực tiễn, trong bối cảnh phạm vi chương trình rộng, cơ chế điều phối và tổ chức thực hiện có nhiều thay đổi, trong khi thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều.

Phân cấp đi đôi với trách nhiệm

Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ, quá trình triển khai có thể phát sinh khó khăn ở năm nhóm vấn đề: phạm vi tích hợp rộng, liên quan nhiều ngành, lĩnh vực; việc kiện toàn Ban Chỉ đạo và bộ phận tham mưu tại địa phương; năng lực tổ chức thực hiện ở cấp cơ sở chưa đồng đều; hạn chế trong ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; và khó khăn về cân đối vốn đối ứng, huy động nguồn lực xã hội tại một số địa phương.

Các bộ, ngành, địa phương cần chủ động nhận diện, xử lý và hướng dẫn kịp thời, không để vướng mắc trong phối hợp hoặc năng lực thực hiện ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thủ tướng yêu cầu việc tích hợp các chương trình phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Quá trình chuyển đổi không được làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; đồng thời không để nhiệm vụ, chính sách bị gián đoạn.

Để thực hiện yêu cầu này, mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính. Việc phân cấp, phân quyền phải đi cùng nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát. Địa phương được tăng quyền chủ động nhưng phải chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.

Đối với Bộ Tài chính, Thủ tướng giao nhiệm vụ tổng hợp nhu cầu, cân đối nguồn lực, trình cấp có thẩm quyền phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán; kịp thời hướng dẫn, xử lý khó khăn, vướng mắc về quản lý, sử dụng, thanh toán, quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Bộ Tài chính phải chủ trì, phối hợp với các bộ quản lý ngành khẩn trương hoàn thiện việc phân bổ, giao bổ sung kế hoạch, dự toán ngân sách trung ương năm 2026 còn lại; chuẩn bị đầy đủ điều kiện để sớm phân bổ, giao kế hoạch và dự toán năm 2027 cùng với phân bổ vốn đầu tư công hằng năm.

Trong quá trình chuyển tiếp từ bốn chương trình mục tiêu quốc gia trước hợp nhất sang chương trình mới, việc xử lý vướng mắc về ngân sách phải bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, nhiệm vụ, ưu tiên địa bàn khó khăn, tránh dàn trải và trùng lặp. Tiến độ phân bổ, tổ chức thực hiện và giải ngân ngân sách nhà nước cũng phải được theo dõi, báo cáo theo quy định.

Lấy hiệu quả với người dân làm thước đo

Một yêu cầu xuyên suốt trong kết luận của Thủ tướng Chính phủ là tập trung nguồn lực nhà nước có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, tổ chức sản xuất và bảo đảm đời sống. Các địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế cần được ưu tiên; tuyệt đối không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Theo đó, hiệu quả chương trình không chỉ được đánh giá qua việc sử dụng nguồn vốn đúng quy định mà còn phải thể hiện ở kết quả thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân. Đây cũng là căn cứ để hạn chế đầu tư dàn trải, trùng lặp, bảo đảm nguồn lực được tập trung vào những nhu cầu thiết thực.

Thủ tướng yêu cầu trong năm 2026, các địa phương lấy kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ chủ yếu phục vụ đánh giá, chỉ đạo, điều hành và phân bổ vốn các năm tiếp theo. Việc phân bổ vốn không được thực hiện cứng nhắc hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ giải ngân.

Để chương trình sớm vận hành đồng bộ, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đánh giá tình hình thực hiện và hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung. Các bộ quản lý ngành phải khẩn trương cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế – kỹ thuật và hướng dẫn chuyên môn cần thiết.

Ở cấp địa phương, UBND các tỉnh, thành phố phải xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình giai đoạn 5 năm và hằng năm, xác định nhiệm vụ, dự án ưu tiên, phân công phù hợp với năng lực cấp xã, đồng thời chủ động huy động vốn đối ứng và lồng ghép các nguồn lực hợp pháp.

Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, cơ quan và địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả nhiệm vụ được giao. Những việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động giải quyết, không chờ đợi, đùn đẩy hoặc né tránh trách nhiệm.