Nhiều vi phạm trong quản lý, khai thác khoáng sản tại An Giang, Cần Thơ

Điều chuyển 322.000m³ cát nhưng chỉ có một ngày thực hiện

Theo kết luận thanh tra, để bổ sung nguồn cát thi công cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng, UBND TP Cần Thơ đã đề nghị tỉnh An Giang hỗ trợ, điều chuyển vật liệu cho đoạn tuyến qua địa bàn thành phố.

Ngày 30/3/2026, UBND tỉnh An Giang ban hành văn bản xác nhận điều chuyển nguồn cát. Tuy nhiên, văn bản chỉ có hiệu lực đến ngày 31/3/2026, trong khi khối lượng cát cần khai thác, vận chuyển lên tới khoảng 322.000m³.

Cũng tại An Giang, cơ quan thanh tra phát hiện UBND tỉnh An Giang chậm điều chỉnh bản xác nhận để điều chuyển khoảng hơn 404.000m³ cát từ mỏ trên sông Hậu sang phục vụ dự án thành phần 4 của tuyến cao tốc theo đề nghị của Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn. Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc UBND tỉnh An Giang, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Những bất cập trên được chỉ ra trong bối cảnh nhu cầu cát của hai dự án cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng và Cần Thơ-Cà Mau lên tới khoảng 41 triệu m³.

Đến cuối tháng 6-2026, các địa phương báo cáo đã xác định được nguồn cung cấp cát cho các dự án, ngoại trừ dự án thành phần 4 của cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng còn thiếu khoảng 1,566 triệu m³ chưa xác định được nguồn. Sau đó, tại buổi làm việc với đoàn thanh tra, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ báo cáo đã xác định được nguồn cung cấp phần cát còn thiếu này.

Không chỉ vướng mắc trong việc điều chuyển vật liệu giữa các địa phương, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra tình trạng một số doanh nghiệp được giao khai thác cát phục vụ cao tốc nhưng không bảo đảm công suất, không khai thác hết trữ lượng được cấp.

Điển hình là Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5, đơn vị khai thác mỏ MS05. Trong tổng trữ lượng 650.000m³ cát được cấp, doanh nghiệp chỉ khai thác hơn 1.400m³, đạt khoảng 0,23%. Tại mỏ MS12, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác được hơn 419.000m³ trong tổng số 628.000m³ được cấp, đạt khoảng 66,8%.

Trong khi đó, Tổng công ty Xây dựng số 1 khai thác khoảng 59,6% trữ lượng được cấp tại mỏ MS03, tương đương 760.000m³ trong tổng số hơn 1,27 triệu m³. Doanh nghiệp đã dừng khai thác từ tháng 3-2026, dù thời hạn khai thác còn đến hết tháng 6.

Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều vi phạm trong quản lý, khai thác khoáng sản tại tỉnh An Giang, TP Cần Thơ.

Thanh tra Chính phủ xác định việc các nhà thầu khai thác không bảo đảm công suất, không hết trữ lượng được cấp đã dẫn đến thiếu hụt nguồn cung cát cho dự án thành phần 4, ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn dự án. Trách nhiệm thuộc ba tổng công ty nêu trên.

Một trường hợp khác được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ là Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn, đơn vị được cấp phép khai thác mỏ cát MS04 phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia.

Dù được nâng công suất khai thác lên 725.000m³/năm, trong sáu tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp chỉ khai thác, cung cấp hơn 74.000m³ cát cho các nhà thầu, tương đương khoảng hơn 10% công suất năm.

Số phương tiện hoạt động khai thác thực tế thường chỉ có 1-2 phương tiện mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với 8-10 phương tiện/ngày mà doanh nghiệp đề xuất trong hồ sơ xin gia hạn, điều chỉnh giấy phép, kết luận nêu.

Đáng chú ý, Công ty Hòa Tuấn còn không chấp hành quyết định xử phạt 2,08 tỉ đồng của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đối với hai hành vi: Đã quá thời hạn trong thông báo kết quả kiểm tra nhưng thực hiện không đầy đủ các biện pháp khắc phục theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà không thuộc trường hợp bất khả kháng; không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định…

Kiến nghị truy thu thuế, nghiên cứu xử phạt nhà thầu khai thác không đạt công suất

Từ những sai phạm, tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP Cần Thơ chỉ đạo thuế TP Cần Thơ rà soát, truy thu số thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường còn thiếu đối với Công ty Hòa Tuấn, đồng thời thu tiền chậm nộp, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Đồng thời, đôn đốc, áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với khoản nợ thuế quá hạn, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách nhà nước.

Đối với mỏ MS04 đã bị thu hồi giấy phép, Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch UBND TP Cần Thơ khẩn trương bố trí nguồn vật liệu thay thế, bảo đảm cát san lấp phục vụ tiến độ dự án thành phần 4.

Với tỉnh An Giang, Thanh tra Chính phủ kiến nghị thực hiện điều tiết nguồn cát dư thừa cho các công trình trọng điểm, đẩy nhanh thủ tục nâng trữ lượng, cấp phép khai thác đá tại các mỏ Núi Dài và Trà Đuốc Lớn để đáp ứng nhu cầu vật liệu.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công Thương nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai thác khoáng sản không đạt công suất được cấp, nhằm có đầy đủ cơ sở pháp lý để xử lý các trường hợp vi phạm, phù hợp với quy định của pháp luật về địa chất và khoáng sản.

Các bộ, ngành và địa phương liên quan cũng được yêu cầu tiếp tục rà soát, kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân theo từng thời kỳ để xử lý nghiêm sai phạm theo quy định.