Trước áp lực thiếu đất đắp, cát xây dựng và giá vật liệu biến động, Thanh Hóa đang thay đổi cách quản lý theo hướng xuyên suốt từ mỏ đến công trình. Không chỉ tháo gỡ thủ tục, bổ sung nguồn cung, tỉnh còn siết trách nhiệm chủ mỏ, minh bạch giá và yêu cầu chủ đầu tư tính đúng nguồn vật liệu ngay từ khâu chuẩn bị dự án.
Để đảm bảo nguồn cung vật liệu, tỉnh Thanh Hóa đang thay đổi cách quản lý vật liệu xây dựng từ mỏ đến công trình.
Quản lý từ nguồn mỏ, khơi thông dòng cung ứng
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thanh Hoá, nhu cầu đất đắp năm 2026 ước khoảng 58,59 triệu m³, trong khi năng lực cung ứng, tính cả nguồn thu hồi khoáng sản, đạt khoảng 37,3 triệu m³, tương đương 63,7%. Với cát xây dựng, nguồn cung dự kiến khoảng 5,16 triệu m³, đáp ứng 53,8% nhu cầu 9,6 triệu m³.
Đáng chú ý, dù năng lực cung ứng đá xây dựng đạt khoảng 17,19 triệu m³, bằng 171% nhu cầu, một số địa bàn miền núi vẫn thiếu cục bộ do không có mỏ, cự ly vận chuyển xa hoặc sản phẩm khai thác chưa phù hợp.
Theo Sở Xây dựng, toàn tỉnh có 60 mỏ đất được cấp phép, nhưng 20 mỏ đang tạm dừng; trong 219 mỏ đá, có 36 mỏ chưa hoạt động trở lại. Với cát tự nhiên, chỉ 8/23 mỏ đủ điều kiện hoạt động trong năm 2026.
Theo Sở Xây dựng Thanh Hóa, với cát xây dựng, nguồn cung dự kiến khoảng 5,16 triệu m³, đáp ứng 53,8% nhu cầu 9,6 triệu m³.
Thực tế này cho thấy, bài toán vật liệu không chỉ nằm ở trữ lượng hay số lượng mỏ được cấp phép, mà còn ở khả năng khai thác thực tế, cơ cấu sản phẩm và việc đưa vật liệu đến đúng nơi có nhu cầu.
Tại Công văn số 21630/UBND-CNXD ngày 9/10/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu khắc phục tình trạng mỏ còn trữ lượng, công suất nhưng chưa khai thác; một số đơn vị chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ, không cung ứng ra thị trường.
Đồng thời chấn chỉnh tình trạng găm hàng, tăng giá bất hợp lý và công bố thông tin giá chưa sát thực tế.
Ông Ngô Thanh Sơn, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa cho biết, ngành đang phối hợp rà soát năng lực khai thác, nhu cầu sử dụng và các vướng mắc khiến mỏ chưa thể hoạt động, từ đó tham mưu giải pháp bổ sung nguồn cung.
Theo chỉ đạo của tỉnh, các sở, ngành phải đẩy nhanh xử lý thủ tục đất đai, môi trường; rà soát mỏ có khả năng tăng công suất và thúc đẩy cấp phép mới. Trong quý IV/2026, tỉnh dự kiến cấp phép thêm 6 mỏ cát theo cơ chế, chính sách đặc thù.
Với những dự án cần vật liệu gần công trình, chủ đầu tư, ban quản lý dự án được yêu cầu rà soát khu vực mỏ trong quy hoạch để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét phương án cấp phép theo quy định.
Ông Nguyễn Thanh Quân, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Minh Tuấn cho rằng, cần tăng công suất các mỏ đủ điều kiện và tính toán nguồn vật liệu gần công trình ngay từ bước lập dự án.
Cùng với khơi thông nguồn cung, Thanh Hóa chuyển trọng tâm sang kiểm soát hoạt động khai thác và minh bạch thông tin thị trường. Hệ thống website giavlxdthanhhoa.vn được xây dựng để công khai giá, thông tin mỏ, trữ lượng còn lại và khả năng cung ứng.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, 165/173 đơn vị đã ký cam kết cung cấp thông tin trung thực, không găm hàng, hạn chế nguồn cung và 181 doanh nghiệp đã công bố thông tin giá trên hệ thống.
UBND tỉnh Thanh Hoá cũng yêu cầu các mỏ còn trữ lượng và công suất phải tổ chức khai thác, cung ứng ra thị trường, không chỉ phục vụ doanh nghiệp mình, ưu tiên các chủng loại đang có nhu cầu lớn như đá 4×6, đá cấp phối, đá hộc.
Chủ mỏ phải công khai trung thực giá và nguồn cung, báo cáo định kỳ sản lượng khai thác, tiêu thụ, tồn kho. Các hành vi vi phạm, cố tình gây ảnh hưởng đến nguồn cung sẽ bị kiểm tra, xử lý theo quy định.
Đây là bước chuyển từ quản lý chủ yếu theo giấy phép sang quản lý gắn với khả năng cung ứng thực tế, trách nhiệm công bố giá và nghĩa vụ đưa vật liệu ra thị trường.
Từ khảo sát dự án đến kiểm soát chi phí, tiến độ
Quản lý nguồn cung tại mỏ chỉ giải quyết một nửa bài toán nếu dự án vẫn khảo sát vật liệu thiếu sát thực tế hoặc phát sinh chi phí khi thi công. Vì vậy, Thanh Hóa đồng thời siết trách nhiệm chủ đầu tư, ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn và nhà thầu trong toàn bộ quá trình sử dụng vật liệu.
Cụ thể, tỉnh Thanh Hóa yêu cầu việc chuẩn bị dự án phải đánh giá đúng chất lượng, trữ lượng, công suất mỏ, khả năng cung ứng, cự ly vận chuyển và chi phí đến chân công trình. Giá vật liệu trong dự toán không được lấy từ mỏ đã ngừng hoạt động hoặc không đủ khả năng cung ứng.
Mục tiêu là xác định đúng nguồn ngay từ đầu, hạn chế thay đổi phương án, phát sinh chi phí và chậm tiến độ.
Website công bố giá vật liệu xây dựng Thanh Hóa công khai giá, thông tin mỏ, trữ lượng còn lại và khả năng cung ứng.
Từ thực tế doanh nghiệp, ông Nguyễn Thanh Quân, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Minh Tuấn cho rằng, cần phân bố nguồn vật liệu phù hợp hơn với nhu cầu từng vùng. Có nơi dư nguồn cung, trong khi một số địa bàn miền núi thiếu đất đắp nhưng chưa có đơn vị đăng ký khai thác.
Ông Quân đề xuất xem xét rút ngắn thời gian xử lý thủ tục thăm dò, cấp phép theo quy định, nghiên cứu tăng công suất các mỏ đủ điều kiện và tính toán nguồn vật liệu gần công trình ngay từ bước lập dự án để giảm chi phí vận chuyển.
Doanh nghiệp cũng kiến nghị thúc đẩy sử dụng vật liệu thay thế, nhất là cát nghiền, khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Hiện Thanh Hóa có 24 cơ sở đầu tư dây chuyền sản xuất cát nghiền, trong đó 23 cơ sở đang hoạt động với công suất khoảng 2,27 triệu m³/năm, đáp ứng khoảng 23,6% nhu cầu cát năm 2026.
Tỉnh đã ban hành Quyết định số 92/2026/QĐ-UBND ngày 9/9/2026 về định mức cấp phối sử dụng cát nghiền trong bê tông, vữa xây dựng, tạo cơ sở để các đơn vị xem xét áp dụng phù hợp.
Để tháo gỡ khó khăn do biến động giá, UBND tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu nhà thầu tập trung nguồn lực bảo đảm tiến độ, khẩn trương lập hồ sơ điều chỉnh giá đối với khối lượng đủ điều kiện theo hợp đồng và quy định pháp luật.
Cùng với quản lý nguồn và phương án sử dụng, việc kiểm soát chi phí hợp đồng được đặt trong tổng thể giải pháp tháo gỡ khó khăn. Trong quý III/2026, giá đá xây dựng tăng khoảng 5 – 15% so với quý II, 20 – 38% so với quý I và 34-59% so với quý IV/2025, tùy chủng loại.
Trong 683 dự án do chính quyền cấp xã, phường quản lý, có 12 dự án tại 8 địa phương phản ánh chậm tiến độ liên quan đến biến động giá vật liệu. Mức tăng giá so với hợp đồng được báo cáo khoảng 4,4 – 50%; các dự án này còn chịu tác động từ khó khăn giải phóng mặt bằng.
Trong khi đó, 184 dự án do các ban quản lý dự án cấp tỉnh và Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp quản lý không báo cáo chậm tiến độ do biến động giá vật liệu.
UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu nhà thầu tập trung nguồn lực bảo đảm tiến độ, khẩn trương lập hồ sơ điều chỉnh giá đối với khối lượng đủ điều kiện theo hợp đồng và quy định pháp luật. Hồ sơ điều chỉnh giá phần việc thực hiện đến ngày 30/9/2026 phải gửi trước ngày 20/10; chủ đầu tư, ban quản lý dự án hoàn thành xem xét, phê duyệt trước ngày 30/10 và báo cáo trước ngày 5/11/2026.
Từ rà soát mỏ, bổ sung nguồn cung, công khai giá đến khảo sát và kiểm soát chi phí tại công trình, Thanh Hóa đang hướng tới quản lý vật liệu theo một chuỗi thống nhất.
Hiệu quả của cách làm này sẽ thể hiện ở khả năng đưa mỏ đủ điều kiện vào khai thác, cung ứng đúng chủng loại, minh bạch giá và hạn chế chi phí phát sinh, qua đó góp phần bảo đảm tiến độ, nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công.
Leave a Reply