UBND tỉnh Vĩnh Long vừa tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai công tác bảo tồn di tích theo hướng tổng thể, gắn với gìn giữ các giá trị lịch sử với phát huy tiềm năng văn hóa, cảnh quan và du lịch địa phương.
Xác định các khu vực bảo tồn và phục dựng di tích
Quy hoạch được phê duyệt theo Quyết định số 2413/QĐ-BVHTTDL ngày 16/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Theo đó, phạm vi nghiên cứu có tổng diện tích 9.000ha, bao gồm diện tích tự nhiên, khu vực cảnh quan, cộng đồng dân cư gắn với di tích và những địa điểm diễn ra các sự kiện quan trọng của phong trào Đồng Khởi Bến Tre. Phạm vi này thuộc địa bàn các xã Đồng Khởi, Mỏ Cày, An Định, Thành Thới và Lương Hòa.
Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre. (Nguồn: Báo Văn Hóa)
Trong tổng thể quy hoạch, các hạng mục trọng tâm có diện tích khoảng 45,49ha, gồm Nhà truyền thống Đồng Khởi, đình Định Nhơn, địa điểm chiến thắng Rạch Ông Bồng, vườn hoa chiến thắng Phước Hiệp và địa điểm thành lập Trung đoàn Đồng Khởi. Đây là những địa điểm gắn với các dấu mốc lịch sử của phong trào, được xác định là trọng tâm trong công tác bảo quản, tu bổ và phục hồi.
Bên cạnh các di tích hiện hữu, quy hoạch định hướng xây dựng, phục dựng những không gian tái hiện lịch sử như đồn Vàm Nước Trong, làng du kích, khu trù mật Thành Thới và đồn Bình Khánh.
Quảng trường chiến thắng Đồng Khởi cùng hệ thống công viên, cây xanh, giao thông và các công trình phụ trợ cũng được đưa vào định hướng đầu tư nhằm tạo sự kết nối giữa các hạng mục trong tổng thể di tích.
Việc xác định các khu vực bảo tồn và những địa điểm cần phục dựng góp phần hình thành phương án tổ chức không gian di tích đồng bộ, gắn với đặc điểm lịch sử của từng địa điểm. Phạm vi nghiên cứu rộng cũng cho phép xem xét mối quan hệ giữa các điểm di tích, cảnh quan tự nhiên và khu dân cư, tạo cơ sở cho công tác quản lý, bảo vệ di sản trong dài hạn.
Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre gắn với phong trào Đồng Khởi năm 1960, sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng ở miền Nam.
Năm 2016, di tích được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Việc xây dựng quy hoạch tổng thể nhằm tăng cường bảo vệ các địa điểm lịch sử, hạn chế nguy cơ mai một những dấu tích gắn với phong trào.
Phát triển vùng đệm cảnh quan gắn với du lịch
Cùng với nhiệm vụ bảo tồn, quy hoạch dành khoảng 45,32ha để phát triển vùng đệm cảnh quan, du lịch theo hình thức xã hội hóa. Các công trình dịch vụ được định hướng kết hợp với không gian sinh thái, vườn cây ăn trái và khu dân cư, khai thác đặc trưng cảnh quan địa phương gắn với hoạt động tham quan di tích.
Hệ thống hạ tầng, công viên, cây xanh và các công trình phụ trợ được định hướng đầu tư phù hợp với tổng thể quy hoạch. Việc phát triển các không gian dịch vụ và du lịch cần bảo đảm sự hài hòa với cảnh quan, giữ gìn giá trị lịch sử của di tích, đồng thời tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia vào các hoạt động phát huy giá trị di sản.
Tuy nhiên, công tác bảo tồn các địa điểm gắn với phong trào Đồng Khởi vẫn đặt ra yêu cầu về quản lý đồng bộ. Một số địa điểm lịch sử chưa được gìn giữ đúng mức; việc đánh giá tác động đối với phạm vi bảo vệ và khu vực phụ cận di tích còn những hạn chế. Nếu không có giải pháp dài hạn, các địa danh ghi dấu sự kiện lịch sử có nguy cơ dần mai một theo thời gian.
Vì vậy, việc triển khai quy hoạch cần gắn với trách nhiệm quản lý của chính quyền các cấp, sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan và ý thức bảo vệ di tích của cộng đồng dân cư. Đây cũng là điều kiện để các hạng mục bảo tồn, phục dựng và phát triển cảnh quan được thực hiện thống nhất, phù hợp với định hướng đã được phê duyệt.
Trước hội nghị công bố, ngày 5/10, UBND xã Đồng Khởi đã thông báo rộng rãi về quy hoạch đến cán bộ, công chức, các đơn vị, tổ chức và cá nhân. Chính quyền xã đồng thời đề nghị các đơn vị, trường học và các ấp tăng cường tuyên truyền đến người dân, hội viên, đoàn viên, phối hợp thực hiện công tác bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre.
Với các định hướng cụ thể về bảo tồn, phục dựng và tổ chức không gian cảnh quan, quy hoạch tạo cơ sở cho việc gìn giữ những dấu tích lịch sử của phong trào Đồng Khởi, đồng thời mở ra hướng kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch địa phương.
Leave a Reply