Theo ông Nguyễn Tường Văn, không gian mới của TP.HCM tạo điều kiện kết nối trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ với các trung tâm công nghiệp, đổi mới sáng tạo, hệ thống cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch và các vùng sinh thái đặc thù.
Đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và năng lực tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chia sẻ tại Hội thảo Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ – Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP.HCM. (Ảnh: Đại Việt)
Quyết định đầu tư phải trả lời được 3 câu hỏi
Ông Nguyễn Tường Văn cho rằng, đầu tư hạ tầng phải bám sát cấu trúc không gian phát triển mới của TP.HCM. Quy hoạch tổng thể thành phố tới năm 2050, tầm nhìn 100 năm không thể là phép cộng cơ học của các quy hoạch trước đây, mà phải hình thành một chỉnh thể kinh tế đô thị thống nhất, đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, có phân công chức năng và có khả năng cộng hưởng lực.
Mỗi cực phát triển cần được xác định rõ chức năng kinh tế chủ đạo, quy mô dân số và việc làm, nhu cầu đất đai, hạ tầng động lực, hạ tầng xã hội và các mối liên hệ với các cực còn lại.
Điều quan trọng tiếp theo là không phát triển các cực mới thành các đô thị tiếp tục phụ thuộc vào khu vực lõi. Hạ tầng phải tạo điều kiện để việc làm, dịch vụ, nhà ở và các tiện ích thiết yếu được phân bổ hợp lý, đồng thời kiểm soát phát triển đô thị lan tỏa, bám tuyến giao thông nhưng thiếu hạ tầng đồng bộ.
“Các quyết định đầu tư phải trả lời rõ ba câu hỏi: Mở khóa không gian nào? Tạo ra động lực kinh tế gì? Mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp trong toàn vùng Đông Nam Bộ?”, ông Văn nói.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng, TP.HCM cần ưu tiên hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, thông minh và đa phương thức.
Điểm nghẽn của TP.HCM không chỉ nằm ở số lượng công trình còn thiếu mà còn ở sự thiếu liên thông giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, cảng biển, hàng không và giao thông công cộng đô thị.
Do đó, cần tập trung hoàn thiện các tuyến vành đai, cao tốc và các nút giao cửa ngõ; phát triển các tuyến đường sắt kết nối vùng; tổ chức các hành lang vận tải hàng hóa chuyên dụng; kết nối hiệu quả hệ thống cảng Cát Lái, Hiệp Phước, cảng Cần Giờ và các trung tâm logistics; kết nối hệ thống cảng biển với sân bay Long Thành.
Phát triển đường sắt đô thị phải đi cùng với việc tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình TOD. TOD không chỉ là khai thác quỹ đất quanh một nhà ga mà phải là mô hình phát triển tích hợp giữa giao thông công cộng, sử dụng đất, nhà ở, thương mại, dịch vụ, không gian đi bộ và hạ tầng xã hội.
Việc khai thác phần giá trị đất tăng thêm cần được thực hiện công khai, minh bạch và tái đầu tư cho hạ tầng.
TP.HCM cần ưu tiên hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, thông minh và đa phương thức. (Ảnh: Lương Ý)
Phải tính toán đến ngập úng, triều cường, sụt lún
Ông Nguyễn Tường Văn chia sẻ, TP.HCM cần bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hạ tầng số và hạ tầng sinh thái phát triển đồng bộ. Bởi một đô thị hiện đại không chỉ được đánh giá bằng số kilomet đường, số cầu hay số tuyến metro.
Hiệu quả phát triển phải được thể hiện ở khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp, trường học, bệnh viện, công viên, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và các dịch vụ thiết yếu.
Thành phố cần hạn chế tình trạng hạ tầng giao thông mở đến đâu, đô thị phát triển đến đó nhưng hạ tầng xã hội và chất lượng sống của người dân lại đi sau.
“Mọi phương án mở rộng không gian phát triển tại TP.HCM phải tính đến đầy đủ các vấn đề ngập úng, triều cường, sụt lún, xâm nhập mặn và sức chịu tải của hệ sinh thái”, ông Văn nói.
Mở rộng không gian phát triển cho TP.HCM nhưng cũng phải tính chuyện ngập nước, triều cường, sụt lún. (Ảnh: Lương Ý)
Theo ông Văn, cần coi sông, kênh, rạch, hồ điều hòa, hành lang xanh, vùng chứa nước và rừng ngập mặn Cần Giờ là một bộ phận cấu thành của hệ thống hạ tầng.
Phát triển đô thị biển, cảng biển và đô thị ven biển phải dựa trên đánh giá khoa học, bảo đảm an toàn môi trường và khả năng chống chịu lâu dài.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, TP.HCM cũng cần đổi mới phương thức huy động và sử dụng nguồn lực đầu tư.
Cụ thể, nhu cầu đầu tư hạ tầng cho thành phố trong giai đoạn tới rất lớn, trong khi nguồn lực của Nhà nước có giới hạn. Vì vậy, đầu tư công phải giữ vai trò dẫn dắt, tập trung vào các công trình hạ tầng có sức lan tỏa và khả năng mở khóa không gian phát triển. Đồng thời, cần huy động hiệu quả nguồn vốn tư nhân, vốn quốc tế và các hình thức đối tác công tư (PPP) theo quy định.
Đầu tư đồng bộ không có nghĩa là đầu tư tất cả cùng một lúc. Thành phố cần xác định rõ các ưu tiên, phân kỳ phù hợp và lựa chọn những dự án có tác động liên vùng, tháo gỡ nút thắt, tạo nguồn thu và thu hút được các dòng vốn đầu tư tiếp nối.
Mỗi dự án phải được đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế – xã hội, tác động môi trường, chi phí vận hành trong suốt vòng đời và khả năng kết nối với mạng lưới chung.
Cần đặc biệt quan tâm cơ chế thu hồi giá trị gia tăng từ đất, chuẩn bị quỹ đất, giải phóng mặt bằng, tái định cư và chia sẻ rủi ro trong các dự án PPP, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng cần nâng cao năng lực quản trị và tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng.
Nhiều công trình hạ tầng của thành phố có phạm vi tác động vượt qua biên giới hành chính. Các vấn đề về giao thông hàng hóa, cảng biển, hành lang sông, cấp nước, thoát nước, kiểm soát ngập và xử lý chất thải rắn không thể giải quyết một cách riêng lẻ.
“Cần có cơ chế điều phối đủ hiệu lực giữa TP.HCM với Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng và các địa phương trong vùng; thống nhất từ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, phân kỳ, nguồn vốn đến triển khai và vận hành”, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nói.
Theo ông Văn, TP.HCM cần xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch và hạ tầng thống nhất trên nền tảng số, công khai thông tin, theo dõi tiến độ dự án, giám sát thực hiện quy hoạch và hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thông tin một cách minh bạch.
Mỗi nhiệm vụ, chương trình và dự án cần được xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành, nguồn lực thực hiện và các chỉ tiêu đánh giá.
Leave a Reply