Gắn lợi ích cộng đồng với trách nhiệm giữ rừng

Tổ quản lý và bảo vệ rừng bản Cang, xã Chiềng Hặc tuần tra diện tích rừng do bản quản lý.

Địa bàn quản lý rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, dân cư phân tán; dữ liệu bản đồ, diện tích rừng tại một số khu vực cần tiếp tục xác minh, đối chiếu, trong khi đó, khối lượng công việc lớn, nhân lực trực tiếp phụ trách địa bàn còn mỏng. Trước yêu cầu nhiệm vụ, Chi nhánh khu vực II đã nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, duy trì hoạt động thông suốt; phân công rõ người, rõ việc, rõ địa bàn, đồng thời tăng cường kiểm tra chéo trong quá trình thực hiện.

Ông Mai Hồng Lưu, Phụ trách Chi nhánh khu vực II, cho biết: Đơn vị chủ động phân công cán bộ phụ trách địa bàn phối hợp với các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương rà soát, xác định diện tích rừng đủ điều kiện chi trả, bảo đảm chi trả đầy đủ, kịp thời cho các chủ rừng. Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng hiệu quả nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR); phối hợp với UBND các xã, cộng đồng bản và các đơn vị liên quan phổ biến chính sách, nâng cao trách nhiệm của chủ rừng trong quản lý, bảo vệ rừng.

Để việc chi trả đến với người dân kịp thời, chính xác, Chi nhánh phối hợp với các ngân hàng và UBND các xã xác minh thông tin chủ rừng, hướng dẫn mở tài khoản lần đầu, sử dụng ứng dụng Mobile Banking hoặc đăng ký rút tiền mặt tại các điểm giao dịch ngân hàng. Các thủ tục thanh toán được hướng dẫn cụ thể, tạo thuận lợi cho người dân, hạn chế sai sót và bảo đảm chi trả đúng đối tượng. Từ đầu năm đến nay, Chi nhánh đã tổ chức chi trả qua tài khoản ngân hàng cho trên 10.000 chủ rừng với số tiền trên 22,9 tỷ đồng, chiếm 99,9% số tiền phải chi trả. Việc đẩy mạnh thanh toán qua tài khoản góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thời gian và chi phí đi lại cho người dân, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Hiệu quả của chính sách DVMTR còn thể hiện ở sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của cộng đồng. Khi lợi ích từ rừng được gắn với trách nhiệm bảo vệ rừng, người dân chủ động hơn trong tuần tra, phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng; tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác rừng trái phép và nguy cơ cháy rừng được quan tâm phòng ngừa.

Từ nguồn tiền chi trả DVMTR nhiều hộ dân ở bản Đoàn Kết, xã Yên Châu phát triển chăn nuôi.

Nhiều năm qua, bản Cang, xã Chiềng Hặc là một trong những điểm sáng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Để quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao, bản Cang đã thành lập 1 tổ và 9 đội quản lý, bảo vệ rừng với 53 thành viên. Các tổ, đội thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát địa bàn; khi phát hiện dấu hiệu xâm hại rừng, người dân kịp thời báo cáo Ban Quản lý bản và chính quyền địa phương để xử lý. Nhờ đó, nhiều năm liền, bản không xảy ra cháy rừng, không có vụ việc vi phạm Luật Lâm nghiệp. Ông Lò Văn Nghĩ, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cang, thông tin: Bản hiện được giao quản lý hơn 1.000 ha rừng, nhờ thực hiện tốt công tác giữ rừng, mỗi năm bản được chi trả hơn 300 triệu đồng tiền DVMTR. Khoảng 45% nguồn kinh phí được dành cho hoạt động tuần tra, bảo vệ rừng; phần còn lại được đầu tư xây dựng, sửa chữa các công trình phục vụ sinh hoạt chung như nhà văn hóa, đường trục bản, ngõ xóm và tổ chức các hoạt động cộng đồng.

Cùng với phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng và xây dựng hạ tầng, nguồn tiền DVMTR còn được các cộng đồng sử dụng để phát triển sinh kế, từng bước nâng cao thu nhập. Tại bản Đoàn Kết, xã Yên Châu, mô hình nuôi lợn bản đang phát huy hiệu quả, cho thấy cách sử dụng nguồn lực cộng đồng gắn với điều kiện thực tế ở cơ sở.

Bản Đoàn Kết được giao quản lý, bảo vệ 450 ha rừng, hằng năm được chi trả gần 130 triệu đồng tiền DVMTR. Từ nguồn kinh phí này, một số hộ đã đầu tư mua lợn giống để phát triển chăn nuôi. Ban đầu, 3 hộ, mỗi hộ mua một con lợn nái. Sau khi lợn sinh sản, các hộ tiếp tục hỗ trợ con giống cho những gia đình khác, ưu tiên hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn. Cách làm này không chỉ tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập mà còn phát huy tinh thần tương trợ, gắn kết các hộ dân trong cộng đồng. Bà Lường Thị Hoa, người dân bản Đoàn Kết, chia sẻ: Gia đình có hoàn cảnh khó khăn, nhờ tiền DVMTR đã mua được một con lợn giống, đến nay đã nuôi được 3 lứa. Có thêm nguồn thu, gia đình sẽ sửa lại chuồng trại, chăm sóc đàn lợn tốt hơn và tiếp tục chia sẻ con giống cho các hộ khác trong bản.

Phát huy hiệu quả chính sách chi trả DVMTR, Chi nhánh khu vực II tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, chi trả đúng đối tượng, hướng dẫn cộng đồng sử dụng nguồn kinh phí công khai, hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của chủ rừng. Qua đó, phát huy nguồn lực từ rừng, cải thiện đời sống người dân, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn.