Đưa định hướng lớn trở thành động lực phát triển Thủ đô

Hoàn thiện thể chế, mở rộng năng lực hành động

Nghị quyết 02-NQ/TW đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc”; giai đoạn 2026 – 2030, phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 40% GRDP, công nghiệp văn hóa khoảng 9% GRDP. Cùng với yêu cầu tăng trưởng, Hà Nội phải tập trung xử lý những vấn đề đô thị tồn tại nhiều năm, trong đó có ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường và những vấn đề tác động trực tiếp đến chất lượng sống.

Sau khi Nghị quyết 02-NQ/TW được ban hành khung thể chế tiếp tục được hoàn thiện nhằm thúc đẩy quá trình phát triển Thủ đô. Trong đó, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội trên nhiều lĩnh vực. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Thành phố chủ động hơn trong tổ chức đầu tư, quy hoạch, phát triển đô thị, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, môi trường, văn hóa và giáo dục.

Để đưa Luật Thủ đô vào thực tiễn, đến giữa tháng 9/2026, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua 61 Nghị quyết quy phạm pháp luật; UBND thành phố ban hành 16 quyết định quy phạm pháp luật để cụ thể hóa các quy định của Luật.

Sông Hồng đang được đặt lại vị trí trong cấu trúc phát triển của Thủ đô. Ảnh: Trung Nguyên

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, Hà Nội hiện có 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm khoảng 15% số doanh nghiệp công nghệ số của cả nước. Thành phố đặt mục tiêu năm 2026, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP đạt tối thiểu 22%.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công nghệ ngày càng được đưa vào quản trị giao thông, điều hành đô thị, cung cấp dịch vụ công và tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân. Yêu cầu đặt ra là các cơ chế mới phải được chuyển hóa thành năng lực tổ chức thực hiện, tạo điều kiện huy động và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực phát triển.

Quy hoạch dài hạn, tổ chức lại không gian phát triển

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt trong tháng 5/2026, xác định cấu trúc phát triển gắn với Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Quy hoạch định hướng phát triển Hà Nội theo cấu trúc đa cực, đa trung tâm, với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực; tăng cường liên kết giữa khu vực trung tâm với các không gian phát triển mới, từng bước tổ chức lại không gian đô thị và giảm sức ép lên khu vực nội đô.

Trong cấu trúc đó, hệ thống giao thông chiến lược, các tuyến vành đai, đường sắt đô thị, cầu qua sông Hồng và các trục giao thông lớn giữ vai trò kết nối các cực phát triển, mở rộng không gian đô thị và tăng cường liên kết vùng.

Đối với khu vực sông Hồng, trong tháng 9/2026, Hà Nội đã tổ chức lấy ý kiến cộng đồng về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Phạm vi nghiên cứu dài khoảng 40km, diện tích khoảng 11.418ha, thuộc địa bàn 9 xã và 7 phường. Khu vực này có 123 công trình di tích, trong đó có 1 di tích quốc gia đặc biệt, 26 di tích cấp quốc gia và 35 di tích cấp thành phố.

Tuy nhiên, ngày 30/9/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 5405/QĐ-UBND, bãi bỏ Quyết định số 6142/QĐ-UBND ngày 11/12/2025 về phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Thành phố yêu cầu tiếp tục xử lý các công việc, hồ sơ, hợp đồng và kinh phí đã thực hiện theo quy định; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh quy hoạch theo cơ chế mới.

Điều này cho thấy yêu cầu đối với quy hoạch sông Hồng không chỉ là xác lập không gian phát triển, mà còn phải đồng thời giải quyết các vấn đề về phòng, chống lũ, an toàn đê điều, bảo tồn di sản, tổ chức dân cư, hạ tầng, tái định cư và bảo đảm quyền lợi của người dân. Phương án được lấy ý kiến xác định sông Hồng là trục không gian xanh trung tâm, gắn với cảnh quan, văn hóa, lịch sử, sinh thái và kết nối đô thị.

Sau hơn 6 tháng triển khai Nghị quyết 02-NQ/TW, Hà Nội đang ở giai đoạn đầu của một quá trình phát triển dài hạn. Khung thể chế mới từng bước được hoàn thiện; quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm đã được phê duyệt; các không gian phát triển quan trọng tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh; các dự án hạ tầng và phương thức quản trị mới đang được triển khai.

Yêu cầu trong thời gian tới là tổ chức thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách đã được ban hành, bảo đảm quy hoạch gắn với nguồn lực và tiến độ đầu tư, đồng thời giải quyết những vấn đề trực tiếp liên quan đến đời sống người dân.

Việc đưa Nghị quyết 02-NQ/TW vào cuộc sống cần được thể hiện bằng kết quả cụ thể: hạ tầng đồng bộ hơn, giao thông thuận lợi hơn, môi trường được cải thiện, nguồn lực được khơi thông, quản trị hiệu quả hơn và người dân được thụ hưởng nhiều hơn từ quá trình phát triển. Đó là những yêu cầu cụ thể để Hà Nội từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc” trong kỷ nguyên mới.