Hơn 40 năm sử dụng đất: Người dân khát khao một tờ giấy ‘định danh’

Qua nhiều lần kê khai, xác minh, hồ sơ hiện còn những điểm chưa thống nhất về nguồn gốc, thời điểm sử dụng, diện tích và nghĩa vụ tài chính.

Bà Xoan đã được cán bộ Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh hỗ trợ và chỉ ra những nút thắt cơ bản  nhưng đến nay, vụ việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Bà Hoàng Thị Xoan trước ngôi nhà và mảnh đất mà bà đang đề nghị được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Theo bà Hoàng Thị Xoan và một số tài liệu gia đình còn lưu giữ được, quá trình tạo lập, sử dụng thửa đất bắt đầu từ năm 1979. Từ đó, gia đình đã khai phá, kè đá, tạo mặt bằng trong nhiều năm, năm 1989 còn có đơn xin xác nhận khai phá đất hoang.

Năm 1991, gia đình dựng nhà ở trên đất, đến năm 1994 có giấy xin phép mở quán để bán hàng. Tuy nhiên sau này, căn cứ vào đây, chính quyền địa phương đã lấy năm 1994 làm thời điểm gia đình bà Xoan tạo lập, sử dụng đất.

Đó cũng là một trong những điểm mấu chốt dẫn đến việc bà Xoan đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) gặp nhiều trở ngại và kéo dài đến nay. 

Từ năm 2009, bà Xoan nhiều lần nộp hồ sơ để xin cấp GCNQSDĐ. Hồ sơ của bà Xoan được xem xét được ghi là thửa số 64, tờ bản đồ số 09, diện tích 82,5m² đất ở đô thị. UBND thành phố Thái Nguyên (cũ) ban hành Quyết định số 6000/QĐ-UBND phê duyệt cấp GCNQSDĐ, đồng thời xác định bà Xoan phải nộp 100% tiền sử dụng đất.

Đến năm 2015, Chi cục Thuế thành phố Thái Nguyên ban hành thông báo bà Xoan phải thực hiện nghĩa vụ tài chính để được cấp GCNQSDĐ với tổng số tiền gần 365 triệu đồng. Tuy nhiên, vì là hộ nghèo, có hoàn cảnh khó khăn nên số tiền này vượt quá khả năng của gia đình, việc hoàn thiện thủ tục không thành.

Những năm sau đó, bà Xoan tiếp tục đề nghị được GCNQSDĐ và cán bộ địa chính phường Phú Xá (cũ) và phường Tích Lương (hiện nay) cũng đã đến đo đạc thửa đất.

Tuy nhiên, việc xác định nguồn gốc thửa đất và kết quả đo đạc mỗi lần lại khác nhau. Hồ sơ công khai năm 2019 của UBND phường Phú Xá ghi diện tích 145m², loại đất ở đô thị, nguồn gốc khai phá năm 1979 và nhận chuyển nhượng. Thời điểm đó do chưa xác định rõ ranh giới với thửa đất liền kề nên hồ sơ của bà Xoan một lần bị dừng lại.

Đến năm 2025, việc ký giáp ranh với các hộ liền kề được giải quyết rõ ràng. Tuy nhiên, việc giải quyết hồ sơ của cơ quan chuyên môn phường Tích Lương vẫn không đáp ứng theo đề nghị, nguyện vọng của bà Xoan về nội dung xác định nguồn gốc sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính.

Cụ thể, trong các công văn trả lời đơn đề nghị của bà Xoan, Phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Tích Lương (ngày 29/9/2025 và 10/2/2026) đều xác định nguồn gốc thửa đất là tạo lập, sử dụng từ năm 1994 (mốc thời gian gia đình bà Xoan xin mở quán) và đề nghị bà thực hiện nghĩa vụ tài chính như cơ quan Thuế đã thông báo năm 2015.

Bà Hoàng Thị Xoan chia sẻ: Gia đình tôi thuộc diện nghèo nhiều năm nay, bản thân tuổi đã ngoài 70, lại phải nuôi con gái bị khuyết tật và cháu nội đang là học sinh nên hoàn cảnh rất khó khăn. Sau nhiều năm đi lại làm thủ tục, nguyện vọng lớn nhất của tôi là mong cơ quan chức năng xem xét đầy đủ giấy tờ, xác định rõ nguồn gốc và diện tích đất. Phần nào đủ điều kiện thì cấp “bìa đỏ” để tôi yên tâm. Nếu còn nghĩa vụ tài chính, tôi cũng mong được xem xét các chính sách (nguồn gốc sử dụng và gia cảnh) theo đúng quy định.

Trợ giúp viên pháp lý Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Nguyễn Thị Dung hỗ trợ pháp lý cho bà Xoan.

Là người được cử trợ giúp bà Xoan trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính, trợ giúp viên pháp lý Nguyễn Thị Dung, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Thái Nguyên, cho rằng: UBND phường Tích Lương cần rà soát lại toàn bộ hồ sơ theo tiến trình thời gian, thay vì chỉ dựa vào một tài liệu riêng lẻ. Hồ sơ của bà Xoan hình thành qua nhiều thời kỳ, có những tài liệu thể hiện khác nhau. Vì vậy, cần đặt toàn bộ giấy tờ trong cùng một chuỗi để đánh giá khách quan nhằm xác định rõ nguồn gốc thửa đất.

Theo bà Dung, mấu chốt của vụ việc không chỉ là bà Xoan có phải thực hiện nghĩa vụ tài chính hay không, mà trước hết cần xác định đúng nguồn gốc đất, thời điểm bắt đầu sử dụng và thời điểm xây dựng nhà ở. Nếu có căn cứ chứng minh gia đình đã khai hoang từ năm 1979, làm nhà từ năm 1991 và sử dụng ổn định liên tục, thì giấy xin phép mở quán năm 1994 cần được xem xét trong toàn bộ quá trình sử dụng đất, không nên mặc nhiên coi là mốc duy nhất xác định thời điểm bắt đầu sử dụng.

Sau hơn 40 năm sử dụng đất và nhiều vòng thủ tục, điều bà Hoàng Thị Xoan mong chờ không còn là thêm một văn bản trả lời chung chung, mà là một kết quả giải quyết cuối cùng, đúng pháp luật và đủ sức thuyết phục.