Thu hẹp khoảng cách cấp nước sạch trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Dự án chậm triển khai, người dân vẫn chờ nước sạch

Xã Yên Ninh nằm trong vùng quy hoạch cấp nước của Nhà máy nước sạch khu vực Kiểu, đặt tại xã Yên Trường, có công suất thiết kế 10.000 m3/ngày, đêm; phục vụ các xã Yên Phú, Quý Lộc, Yên Trường, Yên Ninh và Yên Định. Tuy nhiên, gần 10 năm qua, dự án vẫn chưa được triển khai. Đến hết thời hạn gia hạn cuối cùng, ngày 30/9/2026, chủ đầu tư vẫn chưa hoàn thành hồ sơ thuê đất.

Mặt bằng Dự án Nhà máy nước sạch khu vực Kiểu, xã Yên Trường sau hơn 10 năm chưa triển khai.

Do chưa có nguồn cấp nước sạch tập trung, người dân xã Yên Ninh vẫn phải sử dụng nước ngầm tự khai thác. Kết quả kiểm nghiệm hai mẫu nước lấy ngẫu nhiên tại giếng khoan và giếng đào của hai hộ dân trên địa bàn vào tháng 10/2025 đều không đạt yêu cầu.

Cả hai mẫu có hàm lượng mangan vượt giới hạn cho phép và bị ô nhiễm vi sinh. Đáng chú ý, chỉ số Coliform trong một mẫu cao gấp 1.000 lần giới hạn cho phép.

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy 2 mẫu nước lấy trực tiếp từ giếng khoan, giếng đào tại xã Yên Ninh không đạt tiêu chuẩn (Mẫu số 02 và 03).

Chị Trịnh Thị Phương, ở thôn Châu Thôn 1, xã Yên Ninh cho biết: Gia đình đã thau giếng, vệ sinh nguồn nước nhưng vì chưa có nguồn cung cấp nước sạch nên vẫn phải sử dụng nước ngầm, tự xử lý qua máy lọc.

Chị Trịnh Thị Phương, thôn Châu Thôn 1, xã Yên Ninh.

Trong khi đó, việc khai thác nước ngầm ở một số nơi ngày càng khó khăn. Tại khu vực trụ sở UBND xã Yên Phú, từ năm 2017 đến nay, xã đã phải khoan giếng 4 lần, có lần khoan sâu 80m nhưng vẫn không có nước. Đầu năm 2026, xã phải đào giếng và đầu tư gần 60 triệu đồng xây dựng hệ thống xử lý nước phục vụ sinh hoạt.

Công trình giếng và hệ thống lọc nước tại trụ sở UBND xã Yên Phú.

Tại Trường Mầm non Yên Phú, cả 4 điểm trường đều phải tự trang bị hệ thống lọc nước phục vụ sinh hoạt, nấu ăn hằng ngày cho hơn 1.000 trẻ.

Cô giáo Phạm Thị Nhung, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Yên Phú, cho biết: “Dù trường đã đầu tư hệ thống lọc nước và hằng năm vào đầu năm học đều lấy mẫu nước đi kiểm nghiệm; nhưng vẫn mong sớm có nguồn nước sạch để bảo đảm an toàn cho trẻ”.

Trường Mầm non Yên Phú sử dụng nước ngầm qua máy lọc phục vụ sinh hoạt, ăn uống cho hơn 1.000 học sinh.

Thực tế này cho thấy, khoảng cách giữa quy hoạch và khả năng tiếp cận nước sạch vẫn còn lớn. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 56 xã chưa được cung cấp nước sạch (trong đó, có 37 xã đã có quy hoạch nhà máy nước sạch nhưng chưa có dự án đầu tư và 19 xã không có quy hoạch nhà máy nước sạch), chủ yếu tại khu vực miền núi.

Địa hình chia cắt, dân cư phân tán, nhu cầu sử dụng nước thấp trong khi chi phí đầu tư và vận hành cao là những yếu tố khiến việc thu hút đầu tư vào các khu vực này gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, một số nhà máy chậm đầu tư hoàn thiện hạ tầng theo đúng vùng phục vụ được chấp thuận, dẫn đến bất cập trong phân vùng cấp nước. Có dự án đã có quyết định chấm dứt đầu tư gần 10 năm nhưng địa phương vẫn chưa có dự án mới xây dựng nhà máy nước sạch. Điển hình như dự án cấp nước sạch tại phường Tân Dân, chấm dứt đầu tư từ năm 2018. Đến nay, hơn 22.000 người dân trên địa bàn vẫn phải sử dụng nước từ giếng khoan, giếng đào. Trong khi đó, trên địa bàn phường đang triển khai 4 dự án đầu tư du lịch, có dự án sắp đi vào hoạt động nhưng vẫn chưa có nguồn nước sạch phục vụ.

Nhiều dự án trên địa bàn phường Tân Dân chưa có nguồn cung cấp nước sạch.

Có nhà máy nhưng hiệu quả khai thác còn thấp

Trong khi người dân ở nhiều nơi vẫn mong chờ nước sạch, thì tại một số khu vực đã có nhà máy cấp nước tập trung, nhưng hiệu quả khai thác và chất lượng phục vụ vẫn còn hạn chế.

Nhà máy nước An Bình tại xã Quảng Ngọc, có công suất 10.000 m3/ngày đêm, cấp nước cho xã Quảng Ngọc và một phần các xã Quảng Chính, Quảng Yên. Tuy nhiên, sau gần 10 năm hoạt động, nhà máy mới khai thác từ 35% đến 40% so với công suất thiết kế.

Nhà máy nước An Bình, xã Quảng Ngọc.

Theo ông Phạm Thanh Hoàng, Giám đốc Công ty CP Đầu tư cấp nước An Bình, dù hệ thống hạ tầng đã được đầu tư lớn, công suất khai thác vẫn còn thấp do khách hàng sử dụng nhiều nguồn nước khác nhau, trong đó nước sạch chủ yếu được dùng cho ăn uống.

Thói quen sử dụng nhiều nguồn nước là một trong những nguyên nhân khiến nhu cầu đấu nối, sử dụng nước sạch chưa cao. Tuy nhiên, chất lượng phục vụ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn của người dân.

Nhiều hộ dân ở thôn Ngoc Đức, xã Tiên Trang vẫn sử dụng nước ngầm, nước mưa.

Tại thôn Ngọc Đức, xã Tiên Trang thuộc khu vực cấp nước của Công ty CP Cấp nước Miền Trung, người dân phản ánh tình trạng nước yếu, thiếu nước vào giờ cao điểm thường xuyên xảy ra.

Anh Nguyễn Văn Thịnh, người dân trong thôn, cho biết gia đình vẫn phải dùng nước mưa và nước ngầm.

Nước sạch đến đâu, an toàn đến đó

Khu vực nông thôn hiện có 19 nhà máy nước đang hoạt động, với tổng công suất thiết kế trên 84.000 m3/ngày đêm, nhưng công suất thực tế mới đạt hơn 32.000 m3/ngày đêm, chưa tới 40%. Trong khi đó, có hơn 91.000 hộ dân đang sử dụng nước sạch tập trung, chiếm trên 60% tổng số hộ dân thuộc vùng cấp nước khu vực nông thôn.

Thực tế này cho thấy, giải bài toán thu hẹp khoảng cách cấp nước không chỉ là xây thêm nhà máy, mà còn phải phát huy hiệu quả những công trình đã có, đẩy nhanh các dự án chậm triển khai, mở rộng mạng lưới đường ống và tăng khả năng đấu nối đến từng hộ dân. Cùng với đó, cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng nguồn nước, nâng cao chất lượng phục vụ và kịp thời giải quyết những phản ánh của khách hàng. Có như vậy, các công trình cấp nước mới phát huy hiệu quả, bảo đảm người dân được sử dụng nguồn nước sạch an toàn, ổn định trong sinh hoạt hằng ngày.