Cây xanh đô thị Hà Nội: Định hướng mỗi phố trồng 1 loài cây

Định hướng mỗi tuyến phố trồng một loài cây đặc trưng của Hà Nội sẽ tạo nên bước đột phá trong quy hoạch cảnh quan và quản lý cây xanh, góp phần phát triển đô thị bền vững.

Khắc phục tình trạng manh mún, tạo bản sắc riêng cho từng con phố

Theo thông tin được công bố ngày 12/10/2026, Hà Nội hiện có hơn 1.000 tuyến đường, phố với nhiều loài cây xanh khác nhau. Song tình trạng trồng xen kẽ thiếu thống nhất trên một số tuyến đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại cảnh quan, nâng cao hiệu quả duy tu và quản lý. Việc trồng quá nhiều loài cây trên cùng một con phố khiến cảnh quan bị manh mún, thiếu đồng bộ, đồng thời gây không ít khó khăn cho công tác chăm sóc, cắt tỉa định kỳ.

Để giải quyết bài toán này, thành phố định hướng xác định một loài cây bóng mát chủ đạo giữ vai trò định hình cảnh quan cho từng tuyến phố. Cây xanh trên cùng một tuyến sẽ được trồng thống nhất về chủng loại, chiều cao, tán cây và nhịp trồng (khoảng cách), tạo thành những hàng cây liên tục, giúp không gian đường phố trở nên dễ nhận diện hơn.

Bên cạnh cây chủ đạo, vỉa hè và dải phân cách vẫn có thể bố trí cây bụi, hoa, thảm cỏ theo thiết kế để tăng diện tích xanh. Đề án cũng yêu cầu hạn chế tối đa sự đa dạng chủng loại trên cùng một tuyến phố. Việc bổ sung loài cây khác chỉ được xem xét tại các vị trí đặc thù như quảng trường, nút giao lớn, điểm nhấn cảnh quan hoặc khu vực chuyển tiếp không gian.

Chọn cây phù hợp hạ tầng, giữ gìn những hàng cây ký ức

Việc lựa chọn loài cây xanh cho từng khu vực sẽ không áp dụng máy móc mà căn cứ kỹ lưỡng vào chiều rộng đường, vỉa hè, đặc điểm kiến trúc, mật độ giao thông và chức năng của từng phân khu.

Khu vực nội đô lịch sử, phố cổ, di tích và không gian văn hóa: Ưu tiên những loài cây có giá trị truyền thống, gắn liền với lịch sử và ký ức của người Hà Nội. Cây tại đây cần có quy mô tán gọn, chiều cao vừa phải, rễ ăn sâu nhằm hạn chế ảnh hưởng đến vỉa hè hẹp, các công trình ngầm và bảo đảm không gian an toàn. Đề án cũng đặt ra vấn đề cần xem xét quản lý đặc biệt đối với những cây xanh có tuổi đời trên 100 năm.

Các trung tâm hành chính, chính trị và quảng trường lớn: Sử dụng các loài cây có hình dáng cân đối, tạo cảnh quan trang trọng, có trật tự và nhịp điệu rõ ràng.

Tuyến phố thương mại: Việc tổ chức cây phải bảo đảm không che khuất mặt tiền cửa hàng hoặc cản trở hoạt động kinh doanh, thường kết hợp cây bóng mát với cây trang trí tầm thấp.

Khu dân cư: Ưu tiên các loài cây có thân và tán cân đối, ít rụng lá, rụng quả và không tạo mùi gây bất tiện cho sinh hoạt của người dân.

Các đại lộ, đường vành đai và khu đô thị mới: Ưu tiên cây dễ chăm sóc, sinh trưởng nhanh, tán rộng, che phủ tốt để giảm nhiệt độ đô thị.

Khu công nghiệp và trục giao thông lớn, cửa ngõ: Chú trọng các loài cây có khả năng giữ bụi, giảm tiếng ồn, chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Bên cạnh giá trị thẩm mỹ, cây trồng được chọn phải thích nghi tốt với khí hậu, thổ nhưỡng và thủy văn của Hà Nội; chịu được nắng nóng kéo dài, mưa lớn, ngập úng cục bộ và ô nhiễm đô thị. Thành phố ưu tiên cây có bộ rễ ổn định, ít sâu bệnh và hạn chế các loài dễ gãy cành, quả lớn hay rễ nổi gây hư hại hạ tầng.

Định hướng chi tiết cho 6 nhánh cảnh quan trung tâm

Đáng chú ý, đề án đưa ra định hướng quy hoạch cụ thể cho các tuyến phố chính tại khu vực trung tâm bằng việc chia thành 6 nhóm cảnh quan đặc trưng, mang những sắc thái riêng biệt.

Trước hết, với nhóm phố ký ức tại khu vực Ba Đình – Hoàn Kiếm, thành phố ưu tiên duy trì những hàng cây lâu năm đã quen thuộc với bao thế hệ người dân như sấu, nhội, thàn mát, quếch và sao đen. Cụ thể, phố Phan Đình Phùng sẽ tiếp tục duy trì hàng sấu cổ thụ ở đoạn từ Mai Xuân Thưởng đến Cửa Bắc và hàng nhội từ Cửa Bắc đến Hàng Đậu, đồng thời bổ sung thêm các thảm cỏ nhung, lài tây, nguyệt quế dưới gốc cây để tăng diện tích xanh.

Du khách dạo bước dưới hàng sấu cổ thụ trên phố Phan Đình Phùng.

Trong khi đó, phố Điện Biên Phủ lại lựa chọn cây sao đen làm loài chủ đạo, kết hợp hoa thời vụ và cây bụi thấp nhằm tạo cảnh quan trang trọng quanh khu di tích lịch sử. Đối với nhóm tuyến hồ xanh di sản, các trục đường quanh Hồ Gươm như Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Đinh Tiên Hoàng được định hướng sử dụng lộc vừng, sấu, bằng lăng – những loài cây gắn liền với ký ức đô thị và cảnh quan mặt nước.

Hàng cây lâu năm tại ngã tư phố Hàng Khay – Đinh Tiên Hoàng.

Không gian xanh mát bên bờ Hồ Gươm.

Còn đường Thanh Niên, nằm duyên dáng giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch, sẽ tiếp tục lấy phượng và ban trắng làm cây chủ đạo, kết hợp trồng thêm tường vi, mai hoa đăng cùng các loại hoa trang trí ở dải phân cách nhằm tôn lên vẻ đẹp thơ mộng vốn có.

Cây xanh trên đường Thanh Niên.

Song song đó, nhóm tuyến chính trị – nghi lễ tập trung tại khu vực Ba Đình lại ưu tiên những loài cây có hình dáng cân đối, tạo không gian trang nghiêm và có trật tự rõ ràng. Trong đó, đường Hùng Vương được định hướng sử dụng cây dầu rái làm chủ đạo kết hợp thảm cỏ nhung; đường Hoàng Văn Thụ lựa chọn cây sang cùng các loại cây bụi như lài tây, nguyệt quế, ngâu và bạch trinh; còn đường Nguyễn Tri Phương tiếp tục trồng sấu trên vỉa hè, kết hợp bố trí cây sang và chuông vàng tại dải phân cách.

Đối với nhóm tuyến văn hóa – cư trú nội đô, Hà Nội tôn trọng và ưu tiên duy trì những loài cây đã trở thành đặc trưng độc đáo của từng con phố, điển hình là phố Trần Hưng Đạo và Hai Bà Trưng với các hàng sấu, nhội lâu năm kết hợp cây bụi và hoa thấp.

Cuối cùng, hai nhóm còn lại gồm tuyến thương mại – dịch vụ và các trục giao thông lớn, cửa ngõ thành phố sẽ được quy hoạch đồng bộ theo hướng bảo đảm mỹ quan đô thị, tối ưu hóa năng lượng xanh, ưu tiên cây chịu lực tốt, che bóng mát cao nhằm giảm thiểu khói bụi và ô nhiễm từ các phương tiện giao thông.

Những hàng cây xanh mọc dọc đại lộ Thăng Long.

Lộ trình từng bước, đồng bộ giữa trồng và chăm sóc

Việc thống nhất cảnh quan cây xanh đô thị sẽ được Hà Nội triển khai dựa trên kết quả khảo sát hiện trạng thực tế từng đoạn phố, tránh áp dụng rập khuôn. Việc thay thế cây chỉ được đặt ra khi cây cũ không bảo đảm an toàn, bị già yếu, hoặc không còn phù hợp với điều kiện sinh thái và cảnh quan chung. Quá trình thay cây sẽ được thực hiện từng bước cuốn chiếu để tránh việc mất bóng mát đột ngột, tính toán kỹ thời gian sinh trưởng của cây mới để duy trì chất lượng không gian xanh liên tục.

Để hàng cây phát triển ổn định lâu dài, đề án nhấn mạnh việc đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và công tác chăm sóc. Việc khảo sát kỹ không gian tán và diện tích dành cho bộ rễ sẽ giúp giảm nguy cơ xung đột với các công trình ngầm hay vỉa hè sau này. Đồng thời, kế hoạch tưới nước, kiểm tra sức khỏe cây, cắt tỉa an toàn và phân công đơn vị chịu trách nhiệm quản lý phải được xác định rõ ràng ngay từ khi lập phương án trồng.

Trong chỉ đạo xây dựng kế hoạch trồng cây, trồng rừng năm 2027 và các năm tiếp theo, UBND TP Hà Nội yêu cầu các đơn vị phải rà soát kỹ hiện trạng, lượng hóa mục tiêu. Phải xác định cụ thể từ vị trí, diện tích, số lượng, chủng loại cây cho đến nguồn lực và đơn vị chăm sóc, bảo đảm không trùng lặp chồng chéo giữa các chương trình.

Tổ chức cây xanh theo tuyến là cơ hội lớn để Hà Nội nâng tầm chất lượng cảnh quan đô thị. Bằng việc lựa chọn đúng loài cây, bảo tồn các hàng cây có giá trị lịch sử và quản lý bài bản, thủ đô hướng tới một không gian sống xanh, vừa đậm đà bản sắc văn hóa, vừa hiện đại và an toàn cho người dân.