Category: Tin BĐS Việt Nam

Biến “trầm tích” của quá khứ thành nguồn lực cho tương lai

Sự kết hợp giữa nghệ thuật đương đại với chất liệu gốm truyền thống đang mở ra những hướng đi mới cho làng nghề Bát Tràng. Ảnh: Nam Nguyễn

Thực tế cho thấy, không gian sáng tạo của Hà Nội không chỉ nằm trong các trung tâm thiết kế, các khu nghệ thuật hay những sự kiện văn hóa lớn; mà còn hiện diện trong từng làng nghề, từng dòng sông, từng di tích, từng khu phố cổ và trong chính đời sống cộng đồng. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, đồng thời là lợi thế cạnh tranh của Hà Nội trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và xây dựng thành phố sáng tạo.

Bước vào thời kỳ phát triển mới, khi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước, Hà Nội đang có cơ hội để biến những “trầm tích” của quá khứ thành nguồn lực cho tương lai. Và khi di sản trở thành chất liệu của sáng tạo, khi văn hóa trở thành động lực của tăng trưởng, thì Thăng Long – Hà Nội sẽ tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ trong diện mạo mới: Hiện đại nhưng giàu bản sắc, hội nhập nhưng không hòa tan.

Kiến tạo “đường băng” để công nghiệp văn hóa cất cánh

Chương trình “Vườn ánh sáng” tạo không gian trải nghiệm mới hấp dẫn người dân và du khách tại khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tháng 4-2026. Ảnh: Hoàng Quyên

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang trong quá trình xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo “cú hích” về thể chế, mở đường cho kinh tế sáng tạo của Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Tại Chương trình “Hà Nội chuyển động” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 16-8 với chủ đề “Luật Phát triển công nghiệp văn hóa – Cú hích cho kinh tế sáng tạo”, các khách mời cho biết: Dự thảo Luật gồm 9 chương, 60 điều, điều chỉnh hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa cũng như quyền, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Ba mục tiêu lớn được xác định là khẳng định vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu nền kinh tế; kết nối chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu, thu hút đầu tư; đồng thời lan tỏa bản sắc, thương hiệu và sức mạnh mềm Việt Nam.

Trật tự đô thị sau 23 giờ: Nhốn nháo sau ca cắm chốt

Hàng quán lấn chiếm lòng đường, vỉa hè phố Phan Văn Trường làm nơi kinh doanh. Ảnh: Vân Nhi

Dù các lực lượng chức năng liên tục ra quân xử lý, nhưng hằng ngày, cứ sau 23h, tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm nơi kinh doanh ăn uống lại tái diễn tại nhiều tuyến phố của Hà Nội. Điệp khúc “ra quân dẹp – rút quân tái chiếm” khiến công tác quản lý trật tự đô thị rơi vào cảnh “bắt cóc bỏ đĩa”, kéo theo hàng loạt hệ lụy về an toàn giao thông, an ninh trật tự và môi trường sống của người dân.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, để giải quyết triệt để tình trạng lấn chiếm lòng đường, hè phố sau 23 giờ, giải pháp then chốt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giám sát, trích xuất dữ liệu camera an ninh đô thị để tiến hành xử phạt nguội đối với các cơ sở cố tình tái phạm nhiều lần. Đồng thời, thành phố cần siết chặt kỷ cương công vụ bằng việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu địa bàn với kết quả quản lý trật tự đô thị, đưa tiêu chí này vào đánh giá thi đua hằng năm…

Xử lý vi phạm hành lang an toàn đường sắt tại Hà Nội: Nơi quyết liệt, chỗ thờ ơ

Nhiều công trình tạm bằng tôn, khung sắt, mái che được dựng ngay sát tuyến ray tại khu vực ngõ 26 Cầu Diễn (phường Xuân Phương). Ảnh: Kim Vũ

Tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép và kinh doanh vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn là bài toán nhức nhối suốt nhiều năm qua. Điều đáng nói, trong khi một số địa phương tập trung xử lý, giải tỏa các trường hợp lấn chiếm trái phép thì tại không ít nơi, vi phạm vẫn tồn tại công khai, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông nghiêm trọng.

Các công trình, điểm kinh doanh, buôn bán trong hành lang đường sắt vẫn tồn tại, cho thấy việc quản lý, xử lý chưa đồng đều. Để bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, cùng với xử lý dứt điểm các vi phạm hiện hữu, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, xác định rõ trách nhiệm quản lý, ngăn chặn vi phạm phát sinh và chống tái lấn chiếm. Chỉ khi việc xử lý được thực hiện thường xuyên, đồng bộ và thực chất mới có thể trả lại hành lang an toàn cho những chuyến tàu.

Thông báo kết luận nêu rõ, Đề án “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn 2026-2031” có phạm vi rộng, cần đáp ứng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác tổ chức thi hành pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn trong thực tiễn theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thi hành pháp luật.

Phó Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp chỉ đạo việc nghiên cứu, tiếp tục lấy ý kiến các bộ, cơ quan, các chuyên gia, nhà khoa học để chỉnh lý, hoàn thiện Đề án, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, đặc biệt bảo đảm tính khả thi của Đề án. Trong đó, Phó Thủ tướng lưu ý rà soát phạm vi, nội dung Đề án, bám sát, thống nhất với chủ trương, định hướng của cấp có thẩm quyền trong quá trình xây dựng các chính sách của dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo; thể chế hóa tại dự thảo Luật các giải pháp thuộc thẩm quyền của Quốc hội; phân định các giải pháp thuộc thẩm quyền của Chính phủ được đề xuất tại Nghị định quy định chi tiết Luật này và các giải pháp về tổ chức thực hiện tại Đề án; lập bảng đối chiếu từng chính sách, giải pháp, bảo đảm quy định đầy đủ, không bỏ sót, trùng lặp. Đồng thời, xác định rõ phạm vi, trọng tâm và đánh giá hiệu quả của Đề án; rà soát các nội dung, nhiệm vụ, giải pháp của Đề án để bảo đảm đồng bộ, tránh trùng lặp với các đề án có liên quan do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo.

Bộ Tư pháp nghiên cứu hoàn thiện các giải pháp bảo đảm phù hợp với phạm vi, mục tiêu, yêu cầu của Đề án; làm rõ nội hàm các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, bảo đảm tính khả thi; bảo đảm các quy định pháp luật được thi hành sau khi ban hành. Tập trung hoàn thiện các giải pháp đột phá về kiến trúc dữ liệu và công nghệ trí tuệ nhân tạo; dùng công nghệ và cơ sở dữ liệu để đánh giá; tích hợp bộ tiêu chí đánh giá, không để tình trạng tự đánh giá nhằm bảo đảm tính khách quan; kiểm soát mức độ sẵn sàng thi hành trước khi ban hành; thiết lập cơ chế phản ứng chính sách nhanh, rõ đầu mối, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn trả lời, xử lý; nghiên cứu xây dựng một cổng thông tin và quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin, giải quyết vướng mắc thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp, có cơ sở để tổng hợp các vướng mắc, bất cập.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp đánh giá kỹ lưỡng tác động của Đề án, trong đó chú trọng đánh giá các nguồn lực (nhân lực, tài chính…). Về kinh phí thực hiện công tác tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì, làm việc với Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan có liên quan để bảo đảm tính khả thi, bố trí nguồn lực thích đáng cho công tác thi hành pháp luật.

Đánh giá đầy đủ các hạn chế, bất cập và các nguyên nhân chủ quan, khách quan của công tác tổ chức thi hành pháp luật, nhất là tại các cơ quan trực tiếp thi hành pháp luật tại cấp tỉnh, cấp xã; phân tích chính xác các nguyên nhân (nguồn lực, phân cấp, dữ liệu, cơ chế phối hợp, trách nhiệm, năng lực cán bộ, kinh phí…) để có giải pháp phù hợp. Lượng hóa các mục tiêu theo kết quả một cách thực chất để giảm thời gian và chi phí tuân thủ; nâng cao mức độ thống nhất trong áp dụng và tuân thủ pháp luật; xác định tỷ lệ vướng mắc được giải quyết dứt điểm; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; mỗi chỉ tiêu phải xác định đường cơ sở, phương pháp thực hiện, lộ trình, bảo đảm có công cụ để hoàn thành các bộ chỉ số…

Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan, địa phương có liên quan để trình Thủ tướng Chính phủ phương án hoàn thiện Đề án đồng thời với quá trình hoàn thiện dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật. Bộ Tư pháp cũng chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai ngay Đề án sau khi được ban hành.

Vì sao sau nhiều lần ra quân, kiểm tra, xử lý, “phố cà phê đường tàu” vẫn tồn tại và có sức hút với du khách? Liệu cấm, giải tỏa, ra quân xử lý có phải là cách duy nhất và tốt nhất để giải quyết vấn đề? Thực tế đang đòi hỏi câu trả lời sâu sắc, toàn diện hơn.

Như chúng ta đều biết, “phố cà phê đường tàu” không phải sản phẩm do một cơ quan quản lý du lịch quy hoạch và tạo dựng từ đầu. Nó hình thành tự phát từ đời sống của những khu dân cư gắn với đường sắt, rồi dần dần được du khách phát hiện, lan truyền trên mạng xã hội và trở thành một điểm đến đặc biệt của Hà Nội. Chính sự giao thoa giữa đường ray, phố cũ, những căn nhà nhỏ, quán cà phê và nhịp sống đô thị đã tạo nên một trải nghiệm mà không dễ tìm thấy ở nơi khác. Có thể nói, đây là một sản phẩm du lịch tự phát nhưng sức hấp dẫn của nó là có thật.

Chính vì thế, nếu chỉ nhìn “phố cà phê đường tàu” như một tập hợp những hành vi vi phạm để rồi tìm cách xóa bỏ bằng các biện pháp hành chính, có thể chúng ta mới chỉ xử lý phần ngọn. Đã đến lúc cần phân biệt rõ cái cần cấm với cái cần giữ. Trong đó, cần cấm tuyệt đối việc lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt; việc để du khách ngồi trên hoặc quá sát đường ray; việc tổ chức chụp ảnh, quay phim trong điều kiện không bảo đảm an toàn… Và những thứ đáng giữ là không gian “phố đường sắt”, đời sống cộng đồng, câu chuyện lịch sử của đường sắt Hà Nội và những trải nghiệm văn hóa đặc sắc đã hình thành ở nơi đây.

Vì vậy, thay vì đặt vấn đề “cấm hay không cấm”, nên đặt vấn đề tìm kiếm giải pháp quản lý theo hướng kiến tạo tổ chức lại “phố cà phê đường tàu” thành một sản phẩm du lịch độc đáo, an toàn và văn minh hơn. Muốn vậy, trước hết, phải tổ chức lại không gian phát triển. Khu vực không bảo đảm hành lang an toàn đường sắt phải bị giải tỏa. Những khu vực đủ điều kiện kinh doanh, có thể được nghiên cứu tổ chức thành không gian dịch vụ, tham quan, trải nghiệm văn hóa với những quy định chặt chẽ về an toàn. Có thể xây dựng những tiêu chuẩn cụ thể đối với cơ sở kinh doanh, giới hạn khu vực và quy mô hoạt động, quy định về phòng ngừa rủi ro, biển báo, camera giám sát, lực lượng hướng dẫn và trách nhiệm của người kinh doanh đối với du khách. Khi đã cho phép khai thác, phải quản lý bằng tiêu chuẩn; khi không đáp ứng tiêu chuẩn thì kiên quyết xử lý.

Lời giải trên đây có điều kiện để triển khai thực hiện khi đầu năm 2026, Hà Nội đã đề nghị điều chỉnh tổ chức chạy tàu, theo đó tàu khách phía Nam dừng tại ga Hà Nội, tàu khách phía Bắc dừng tại ga Gia Lâm. Bộ Xây dựng sau đó đã thống nhất chủ trương giảm tần suất tàu khách, dừng tàu hàng trên đoạn Hà Nội – Gia Lâm và nghiên cứu bàn giao hạ tầng đường sắt cho Hà Nội chỉnh trang không gian. Nếu được triển khai đồng bộ, có thể thiết kế lại toàn bộ không gian lịch sử – văn hóa – du lịch gắn với đường sắt, thay vì tiếp tục xử lý từng quán cà phê, từng du khách, từng hành vi vi phạm.

Khi ấy, “cà phê đường tàu” có thể trở thành một mắt xích trong một hành trình lớn hơn, kết nối các giá trị của khu phố cổ, đường sắt, cầu Long Biên, các công trình và không gian lịch sử, văn hóa hai bên tuyến. Du khách vẫn được trải nghiệm một nét rất riêng của Hà Nội, nhưng trong một không gian được tổ chức, kiểm soát và bảo đảm an toàn. Đây là điều không chỉ người dân Thủ đô mà cả du khách mong chờ.

Luật sư Nguyễn Hằng.

Luật sư Nguyễn Hằng – Đoàn Luật sư TP Hà Nội tư vấn: Căn cứ theo khoản 2 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, về thu nhập được miễn thuế quy định như sau:

“Điều 4. Thu nhập được miễn thuế

2. Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở của cá nhân trong trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam”.

Đồng thời, căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật thuế Thu nhập cá nhân như sau:

“1. Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở của cá nhân trong trường hợp người chuyển nhượng chỉ có duy nhất một nhà ở, quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.

Quy định miễn thuế tại khoản này không áp dụng đối với trường hợp chuyển nhượng nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai”.

Như vậy, bạn là chủ sở hữu duy nhất căn nhà tại địa chỉ A, trường hợp bạn chuyển nhượng tài sản trên cho người khác thì bạn sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân căn cứ theo quy định nêu trên.

Lưu ý, cá nhân chuyển nhượng có duy nhất một nhà ở, quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam được miễn thuế theo quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP phải đáp ứng các điều kiện sau:

Chỉ có duy nhất quyền sở hữu một nhà ở hoặc quyền sử dụng một thửa đất ở (bao gồm cả trường hợp có nhà ở hoặc công trình xây dựng gắn liền với thửa đất đó) tại thời điểm chuyển nhượng. Trường hợp cá nhân có thêm nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai tại thời điểm chuyển nhượng thì việc chuyển nhượng này không được xác định là nhà ở, quyền sử dụng đất ở duy nhất của cá nhân.

Trường hợp chuyển nhượng nhà ở có chung quyền sở hữu, đất ở có chung quyền sử dụng (bao gồm cả vợ/chồng có chung quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở) thì chỉ cá nhân chưa có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở nơi khác được miễn thuế; cá nhân có chung quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở còn có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở khác không được miễn thuế;

Có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở tính đến thời điểm chuyển nhượng tối thiểu là 183 ngày.

Thời điểm xác định quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở là ngày cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. Riêng trường hợp được cấp lại, cấp đổi theo quy định của pháp luật về đất đai thì thời điểm xác định quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở được tính theo thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trước khi được cấp lại, cấp đổi;

Chuyển nhượng toàn bộ nhà ở, quyền sử dụng đất ở. Trường hợp cá nhân có quyền hoặc chung quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất ở duy nhất nhưng chuyển nhượng một phần thì không được miễn thuế cho phần chuyển nhượng đó.

Và đặc biệt, nhà ở, quyền sử dụng đất ở duy nhất được miễn thuế do cá nhân chuyển nhượng bất động sản tự kê khai và chịu trách nhiệm. Trường hợp phát hiện kê khai không đúng sẽ bị truy thu thuế và xử phạt theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật liên quan khác.

Theo Nghị quyết 08/2026/NQ-HĐND của HĐND TP Đồng Nai, từ 30/7/2026, lệ phí cấp sổ đỏ, chứng nhận đăng ký biến động đất đai, trích lục bản đồ địa chính, văn bản và số liệu hồ sơ địa chính; giảm 100% mức thu lệ phí nếu hồ sơ thực hiện qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến, tương ứng mức thu 0 đồng. Thay vì phải nộp lệ phí theo biểu mức thu khi thực hiện trực tiếp, nếu người dân lựa chọn phương thức trực tuyến, sẽ không phải nộp khoản lệ phí này.

Hiện tại, mức thu với hồ sơ thực hiện các TTHC trên theo cách trực tiếp tùy theo đối tượng, địa bàn. Với hộ gia đình, cá nhân có đất tại các phường, lệ phí cấp sổ đỏ từ 30 – 120 ngàn đồng/giấy; tại các xã là 15 – 60 ngàn đồng/giấy. Với tổ chức, DN là 120 – 600 ngàn đồng/giấy. Với thủ tục chứng nhận đăng ký biến động đất đai, mức thu từ 12 – 60 ngàn đồng/giấy tùy đối tượng, địa bàn, nội dung chứng nhận. Nếu trích lục bản đồ địa chính, văn bản, số liệu hồ sơ địa chính, mức lệ phí là 36 ngàn đồng với tổ chức và 18 ngàn đồng với hộ gia đình, cá nhân.

Trước đó, tại Kỳ họp thứ 3, khóa I, nhiệm kỳ 2026 – 2031, lãnh đạo HĐND TP Đồng Nai nhấn mạnh các quyết sách của địa phương phải tập trung vào những vấn đề lớn của TP, vừa giải quyết yêu cầu trước mắt, vừa tạo nền tảng cho phát triển lâu dài, trong đó có vấn đề khoa học – công nghệ, chuyển đổi số. Và để đưa một TTHC lên môi trường số, tạo thêm một phương thức tiếp nhận hồ sơ, không phải cứ muốn là được, mà còn phải đạt các yêu cầu về hạ tầng khoa học công nghệ, khả năng khai thác dữ liệu, chất lượng vận hành, mức độ thuận tiện cho người dân. Đồng Nai đã chọn đất đai là lĩnh vực có lượng hồ sơ lớn, thành phần hồ sơ phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, để khuyến khích người dân chuyển từ hồ sơ giấy theo thủ tục trực tiếp sang hồ sơ điện tử trực tuyến. Chính sách giảm lệ phí về 0 đồng là một trong những công cụ kinh tế nhằm thúc đẩy người dân tham gia quá trình này, chấp nhận ngân sách địa phương có thể thiệt thòi khi không thu khoản tiền đó nữa.

Về tổng thể, người dân rất được lợi trong vấn đề này: Vừa không mất thời gian, công sức đi lại, vừa được miễn phí. Tuy nhiên, thực tế áp dụng có thuận tiện hơn hay không và hiệu quả ra sao mới là vấn đề quan trọng hơn. Vì vậy sau khi Nghị quyết có hiệu lực, UBND TP Đồng Nai đã ban hành Quyết định 1721/QĐ-UBND triển khai thực hiện; định kỳ đánh giá kết quả và báo cáo HĐND giám sát theo quy định. Chúng ta kỳ vọng những chính sách như trên của HĐND TP Đồng Nai sẽ được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, chứng minh lợi ích thiết thực của chuyển đổi số; chứng minh nền hành chính vì dân, phục vụ Nhân dân, được người dân tin tưởng.

Đánh thuế bất động sản nhằm hạn chế đầu cơ.

Thị trường bất động sản nhiều năm bị méo mó

Anh Hoàng Thế Long, hiện thuê trọ tại Yên Nghĩa (phường Dương Nội, Hà Nội), vẫn chưa quên cảm giác hụt hẫng sau khi không trúng suất mua nhà ở xă hội tại Dự án CT3 Kim Chung.

Vợ chồng anh Long nhiều tháng liền cẩn thận chuẩn bị hồ sơ, hoàn thiện từng loại giấy tờ với hy vọng sẽ có cơ hội chấm dứt cảnh ở trọ. Đến ngày được chủ đầu tư thông báo tham gia bốc thăm trực tuyến, cả gia đình đều hồi hộp chờ đợi. Nhưng rồi, may mắn đă không mỉm cười.

“Buồn và tiếc thì có, nhưng mình cũng tự động viên sẽ tiếp tục nộp hồ sơ ở những dự án khác”, anh Long chia sẻ.

Với anh, nghịch lý lớn nhất không chỉ là hành trình mòn mỏi đi tìm một mái ấm, mà còn là hình ảnh những dăy biệt thự xây xong rồi lặng lẽ bỏ hoang suốt nhiều năm. Trên quãng đường đi làm hàng ngày qua Tố Hữu, Dương Nội (Hà Nội), không khó để bắt gặp những căn biệt thự khang trang nhưng cửa đóng then cài, cỏ dại mọc um tùm vì không có người ở.

“Người cần không có, người có bỏ không” đă trở thành thực trạng nhức nhối diễn ra suốt cả chục năm qua trong vấn đề an cư cho người dân Thủ đô. Trong khi hàng ngàn người lao động có thu nhập thấp đang ngày đêm mong muốn mua được nhà ở xă hội, nhà ở công nhân giá rẻ thì không ít những khu biệt thự sang trọng lại để cỏ mọc!

Tại khu đô thị Văn Khê (Dương Nội, Hà Nội) rất nhiều căn biệt thự đă xây xong phần thô nhưng để hoang hoá. Khảo sát thực tế cho thấy, giá bán của mỗi căn biệt thự tại những khu đô thị này đều rất đắt đỏ, dao động từ 100 – 150 triệu đồng/m2, tức 10 – 30 tỷ đồng/căn tùy theo vị trí, diện tích và hướng nhà.

Không chỉ nhà đất bỏ hoang, thị trường nhà đất cũng méo mó khi tình trạng đầu cơ đất vẫn rất nóng. Ngày 6/8 vừa qua, khi góp ý vào chủ trương đầu tư dự án Vành đai 5 – Vùng Thủ đô, đại biểu quốc hội Nguyễn Thị Lan (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội) đã nhấn mạnh cần làm rõ cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất, nguyên tắc phân chia nguồn thu và giải pháp phòng ngừa đầu cơ đất đai. Điều quan trọng không chỉ là khai thác, mà là quản trị giá trị đất đai như thế nào. Ví dụ, một khu đất nông nghiệp ban đầu giá trị không cao, nhưng khi nhà nước đầu tư đường Vành đai 5, hình thành các nút giao và hạ tầng kết nối, giá trị đất tăng lên nhiều lần. Phần tăng thêm này chủ yếu do nhà nước đầu tư hạ tầng bằng ngân sách, chứ không phải do người sử dụng đất đầu tư. Vì thế, phải có cơ chế quản trị quá trình hình thành giá trị đất từ khâu quy hoạch, công khai thông tin, kiểm soát đầu cơ, khai thác nguồn thu đến phân bổ nguồn lực phục vụ lợi ích chung.

Ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, thực trạng “nhà hoang”, “biệt thự hoang”, “khu đô thị hoang” xuất hiện nhiều tại một số thành phố lớn, tạo nên một nghịch cảnh trớ trêu là trong khi đất, nhà “hoang hóa” thì nhiều người dân chật vật, làm cả đời cũng chưa mua nổi một mảnh đất, căn nhà.

Cần có chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất, kinh doanh và đất phát triển nhà ở cho thuê. Ảnh: S.Xanh.

Nghị quyết 21 thổi luồng gió mới

Nghị quyết số 21 của Trung ương về định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đưa ra nhiều quan điểm, chính sách mới nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Trong đó, đáng chú ý là định hướng nghiên cứu áp dụng mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng để hạn chế đầu cơ, chống lãng phí.

Theo Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc, Trung ương gợi mở nghiên cứu áp dụng cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch đối với phần thặng dư trong kinh doanh bất động sản; đồng thời áp dụng mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng nhằm hạn chế đầu cơ, chống lăng phí và góp phần lành mạnh hóa thị trường bất động sản. Ngoài ra, sẽ nghiên cứu chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất, kinh doanh và đất phát triển nhà ở cho thuê.

Câu chuyện đánh thuế bất động sản nhà đất bỏ hoang đă được nhắc đến rất nhiều. Giới chuyên gia cũng khẳng định đánh thuế bất động sản hướng tới những đối tượng tích lũy, đầu cơ thay vì những người mua nhằm phục vụ mục đích sinh sống hay tổ chức sản xuất kinh doanh là việc làm vừa giúp tăng nguồn thu ngân sách, vừa giúp điều tiết thị trường bất động sản và cũng là xu hướng chung trên thế giới.

 Chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Đính cho rằng, có thể đánh thuế cao dần theo thời gian bỏ hoang. Đơn cử, ở Hàn Quốc, đất bỏ hoang hoặc đang trong quá trình cải tạo đất quá 2 năm thì bị đánh thuế 5%, 5 năm thì đánh thuế 8%, bỏ hoang 7 năm thì đánh thuế 9%, bỏ hoang hơn 10 năm thì đánh thuế 10%.

Chính sách thuế này sẽ khiến người dân hạn chế hoặc không còn nhiều động lực đầu cơ, kiềm chế đà tăng giá nhà đất, bởi cùng với chi phí lăi vay và các chi phí cơ hội khác, việc sở hữu bất động sản đầu cơ trở nên rủi ro hơn.

Đồng thời, khuyến khích các chủ sở hữu đưa bất động sản bỏ hoang cho thuê hoặc bán, thông qua đó tăng khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân có nhu cầu ở thực. Còn trường hợp nếu đánh thuế rồi mà người dân vẫn có nhu cầu đầu cơ, thì ngân sách sẽ thu được thuế, phục vụ cho đầu tư công, xây dựng trường học, bệnh viện, đường xá…

Đề xuất đánh thuế lũy tiến

Luật sư Nguyễn Văn Được – Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng khi chi phí nắm giữ bất động sản gần như không đáng kể, nhiều nhà đầu tư vẫn sẵn sàng mua gom đất, chờ tăng giá rồi chuyển nhượng để hưởng chênh lệch.

Theo ông Được, điều kiện để xây dựng chính sách thuế bất động sản hiện nay đã thuận lợi hơn nhiều so với trước đây. Thị trường bất động sản ngày càng minh bạch nhờ sự phát triển của các sàn giao dịch, việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và khung giá đất dần tiệm cận giá thị trường. Đặc biệt, mọi biến động liên quan đến quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đều phải đăng kư với cơ quan có thẩm quyền, trong đó có cơ quan thuế, giúp việc theo dơi và quản lư giao dịch ngày càng đầy đủ.

Theo luật sư Được, việc định danh bất động sản cũng không phải là trở ngại lớn bởi đây là loại tài sản bắt buộc phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Dữ liệu cơ bản đă có trong các hệ thống quản lư hiện hành, điều cần thực hiện là chuẩn hóa và đồng bộ lên hạ tầng dữ liệu quốc gia theo Đề án 06, kết nối với số định danh cá nhân, căn cước công dân và mã số thuế.

“Khi thông tin trên giấy chứng nhận được cập nhật theo mã định danh thống nhất, cơ quan quản lý có thể xác định chính xác mỗi cá nhân đang sở hữu bao nhiêu bất động sản, ở đâu và thời gian nắm giữ là bao lâu. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng chính sách thuế công bằng, minh bạch và khả thi”, ông Được nhận định.

Từ đó, ông Được đề xuất nghiên cứu áp dụng thuế chuyển nhượng bất động sản theo thời gian nắm giữ. Theo hướng này, bất động sản được chuyển nhượng trong thời gian ngắn sẽ chịu mức thuế cao hơn, còn thời gian sở hữu càng dài thì thuế suất càng giảm nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, lướt sóng.

Đối với thuế tài sản, ông cho rằng không nên áp dụng máy móc theo số lượng nhà ở, chẳng hạn đánh thuế ngay từ căn nhà thứ hai, bởi nhiều trường hợp người dân mua thêm nhà để cho thuê hoặc phục vụ nhu cầu của gia đình.

Thay vào đó, cần xây dựng ngưỡng diện tích hoặc giá trị nhà, đất được miễn hoặc chịu mức thuế thấp để bảo đảm quyền có chỗ ở của người dân. Chỉ những trường hợp sở hữu vượt ngưỡng, bỏ hoang hoặc đầu cơ mới phải chịu mức điều tiết cao hơn.

“Chúng ta có thể nghiên cứu ngưỡng khoảng 70m2 ở khu vực nông thôn và 50m2 tại đô thị. Khi người sở hữu nhiều nhà, nhiều đất phải nộp thuế hằng năm, họ sẽ cân nhắc kỹ hơn giữa việc tiếp tục găm giữ bất động sản hay chuyển dòng vốn sang hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, các chủ đầu tư cũng sẽ có động lực đẩy nhanh tiến độ dự án, hạn chế tình trạng đất và dự án bỏ hoang kéo dài”- luật sư Nguyễn Văn Được phân tích.

Chuyên gia kinh tế – TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, mức thuế cần được thiết kế để người có đất bỏ hoang phải cân nhắc sử dụng hiệu quả hoặc chuyển nhượng, thay vì giữ đất chờ tăng giá.

“Thuế lũy tiến có thể chia theo thời gian không đưa đất vào sử dụng. Ví dụ: sau 12 tháng chưa xây dựng, thuế tăng 2 lần; sau 24 tháng tăng 5 lần, cứ thế lũy tiến. Người có nhu cầu thực sẽ không ngại điều này, nhưng đầu cơ thì chắc chắn phải tính lại bài toán lợi nhuận”- ông Hiếu đề xuất.

Đồng thời chính sách cần có giai đoạn quá độ, có lộ trình và ngoại lệ hợp lý. Chẳng hạn, không áp dụng với đất nông nghiệp vùng sâu vùng xa đang chờ quy hoạch, hoặc đất trong các dự án chậm vì vướng thủ tục pháp lý ngoài ý muốn.

GS.TS Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường):

Cần nghiên cứu sắc thuế phù hợp

Nếu tiếp tục duy trì chính sách thuế như hiện nay, dòng vốn sẽ tiếp tục chảy mạnh vào bất động sản thay vì sản xuất, kinh doanh, khiến giá đất và giá nhà ngày càng tăng, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ  hình thành các đợt sốt đất và bong bóng bất động sản.

Cần phải nghiên cứu sắc thuế phù hợp với Việt Nam có thể thu thuế dựa trên giá trị nhà, đất hoặc diện tích sở hữu, đảm bảo mục tiêu vừa chống đầu cơ bất động sản vừa đảm bảo an sinh xă hội.

Nhiều công trình được dựng tạm bằng tôn, khung sắt; mái che vươn sát đường ray tại khu vực ngõ 26, đường Cầu Diễn (phường Xuân Phương). Ảnh: Vũ Dung

Nhiều địa phương quyết liệt ra quân giải tỏa

Thời gian qua, việc quản lý đất đai và bảo vệ hành lang an toàn đường sắt được thành phố Hà Nội chỉ đạo xử lý quyết liệt. Tại nhiều địa phương, chính quyền cơ sở đã tích cực vào cuộc, kiên quyết chấn chỉnh các vi phạm, bước đầu đã mang lại nhiều kết quả khả quan.

Ghi nhận tại phường Phú Diễn, khu vực đất nông nghiệp, đất công dọc tuyến đường sắt qua Tổ dân phố số 6 và số 9 nhiều năm qua bị một số đối tượng dựng lán tôn, đặt container trái phép để kinh doanh rửa xe, tổ chức trông giữ xe trái phép. Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Diễn Nguyễn Tuấn Anh cho biết, ngày 14-8, phường đã tổ chức ra quân giải tỏa các công trình vi phạm chưa xác định được chủ sử dụng tại các thửa đất giáp đường sắt số 261, 262, 265, 266, 317, tờ bản đồ 15NN, Tổ dân phố số 6. Đây là khu vực bị lấn chiếm, dựng nhà tôn với diện tích khoảng 250m2 để ở từ năm 2023. Công trình nhà tôn rộng 80m² và hành vi đổ phế thải tại các thửa đất 376, 410, 374… tờ bản đồ 14NN cũng bị cưỡng chế giải tỏa ngay trong ngày. Cũng theo ông Tuấn Anh, trong tháng 8-2026, phường Phú Diễn tiếp tục xử lý các công trình vi phạm còn lại, từng bước trả lại sự thông thoáng, an toàn cho hành lang đường sắt trên địa bàn.

Không riêng phường Phú Diễn, UBND phường Hoàn Kiếm cũng vừa phối hợp với Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 1 (Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội) và đơn vị quản lý đường sắt kiểm tra, giải tỏa vi phạm tại khu vực “phố cà phê đường tàu”, đoạn qua phố Trần Phú và phố Phùng Hưng, nơi nổi cộm với tình trạng vi phạm an toàn đường sắt kéo dài. Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, gửi thông báo yêu cầu tự khắc phục, hàng chục hộ dân trong khu vực đã chủ động tháo dỡ bảng hiệu, mái che, bục bệ, hệ thống đèn trang trí lấn chiếm. Lực lượng chức năng cũng kiểm tra, xử lý hàng chục ô tô, mô tô dừng, đỗ trái quy định trong hành lang an toàn đường sắt, góp phần từng bước lập lại trật tự tại khu vực này.

Vẫn còn những vi phạm

Bên cạnh những nơi quyết liệt thúc đẩy xử lý, bảo vệ an toàn hành lang đường sắt, khảo sát thực tế của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho thấy, tình trạng tự ý xây dựng, cơi nới công trình, lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt để kinh doanh, buôn bán vẫn còn diễn ra tại không ít nơi trên địa bàn thành phố.

Tiêu biểu như tuyến đường sắt Bắc – Nam qua phố Phan Đình Giót (phường Phương Liệt), việc tận dụng hành lang đường sắt để kinh doanh, dựng công trình tạm vẫn diễn ra công khai. Phần không gian sát đường ray vốn cần được giữ thông thoáng tồn tại nhiều điểm bày bán hàng hóa kinh doanh, tập kết đồ đạc. Người bán ngồi ngay cạnh hàng hóa, xe máy, xe đẩy và các vật dụng phục vụ buôn bán cũng được tập kết tại đây. Vào chiều tối hằng ngày, hàng hóa trải rộng khiến lối đi ven đường sắt bị thu hẹp đáng kể, mang đến hình ảnh nhếch nhác, phản cảm; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đường sắt.

Tình trạng đáng lo ngại trên cũng đang diễn ra tại khu vực ngõ 26, đường Cầu Diễn (phường Xuân Phương). Theo quan sát của phóng viên, nhiều công trình tạm bằng tôn, khung sắt, mái che được dựng ngay sát tuyến đường ray. Một số lán được sử dụng để kinh doanh, trong đó có điểm treo biển “rửa xe máy”, khu vực tập kết gỗ, tấm kim loại và nhiều đồ dùng được đặt, để ngay sát đường tàu.

Tại một số khu vực khác trên địa bàn Hà Nội, nhiều hộ dân có nhà ở giáp hành lang đường sắt còn tự ý đua ban công, dựng “chuồng cọp” bằng sắt, làm mái che vươn ra không gian an toàn của đường sắt. Những vi phạm này không chỉ gây nguy hiểm cho các chuyến tàu mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, mất an toàn cho chính người dân trong khu vực.

Thực trạng trên đã được các cơ quan chức năng nhiều lần ra quân nhắc nhở, xử lý. Tuy nhiên, việc giải tỏa, xóa bỏ công trình vi phạm và chống hành vi tái diễn tại một số địa phương vẫn chưa thực sự quyết liệt, triệt để. Các công trình, điểm kinh doanh, buôn bán trong hành lang đường sắt do vậy vẫn ngang nhiên tồn tại, cho thấy việc quản lý, xử lý chưa đồng đều. Để bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, cùng với xử lý dứt điểm các vi phạm hiện hữu, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, xác định rõ trách nhiệm quản lý, ngăn chặn vi phạm phát sinh và chống tái lấn chiếm. Chỉ khi việc xử lý được thực hiện thường xuyên, đồng bộ và thực chất mới có thể khôi phục hành lang an toàn đường sắt, bảo đảm an toàn cho những chuyến tàu.